I OSK 2365/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-04-26
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Wiesław Morys, Mirosław Wincenciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w kontekście świadczenia wychowawczego, definicja rodziny obejmuje małżonka osoby ubiegającej się o świadczenie, który nie jest rodzicem dzieci, na które świadczenie ma być przyznane, ale z którym osoba ubiegająca się o świadczenie pozostawała w związku małżeńskim w momencie składania wniosku?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że definicja rodziny na potrzeby świadczenia wychowawczego, zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, obejmuje małżonków, nawet jeśli nie są oni rodzicami dzieci, na które świadczenie ma być przyznane. Kluczowe jest istnienie stosunku małżeństwa w momencie ustalania prawa do świadczenia, a nie faktyczne relacje czy wspólne gospodarowanie. W związku z tym, dochody byłej żony skarżącego, która była jego małżonką w momencie składania wniosku, powinny być uwzględnione przy ustalaniu dochodu rodziny.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na dwoje dzieci. Organ pierwszej instancji przyznał świadczenie na jedno dziecko, a odmówił na drugie, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego ze względu na dochody byłej żony skarżącego, która była jego małżonką w momencie składania wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że organy błędnie zinterpretowały pojęcie rodziny, nie uwzględniając, że była żona skarżącego nie jest matką dzieci. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną SKO.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i oddalił skargę Z. K. Odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 361/17 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Wyrokiem z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 361/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznania skargi Z. K., dalej także skarżący, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] oraz decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], w przedmiocie świadczenia wychowawczego.
Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia wychowawczego na dzieci D. K. i K. K. Decyzją z dnia 29 lipca 2016 r. Wójt Gminy S. przyznał świadczenie na K. K. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Jednocześnie odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na syna D. K. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu decyzją z dnia [...] września 2016 r. uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Po ponownym rozpoznaniu, sprawy decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Wójt Gminy S. odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na syna D. K. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 31 lipca 2016 r. oraz przyznał świadczenie wychowawcze na syna K. K. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji Z. K. zarzucił naruszenie art. 2 ust. 18 poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię pojęcia "rodzina" oraz art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), "ustawa", poprzez odmowę przyznania świadczenia na syna D. z powodu niedostarczenia brakujących dokumentów. W uzasadnieniu Z. K. wyjaśnił, iż nie wskazał jako członka rodziny żony, ponieważ nie prowadzi z nią i synami gospodarstwa domowego, nie partycypuje ona w dochodach i wydatkach rodziny.
Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniło, iż uwzględniając ustawowe definicje pojęć "rodzina" i "dochód rodziny" należy uznać, iż członkiem rodziny Z. K. 5 kwietnia 2016 r. była żona M. K., albowiem wyrok Sądu Okręgowego w S. [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. rozwiązujący przez rozwód małżeństwo stał się prawomocny 5 sierpnia 2016 r. W związku z tym uzyskiwany dochód M. K. składał się na dochód rodziny, od którego zależało prawo do świadczenia wychowawczego. Organ dodał, iż faktyczne relacje między małżonkami nie mają wpływu na uprawnienia do świadczeń rodzinnych, jak i bez znaczenia dla ustalenia, czy określona osoba wchodzi w skład rodziny w rozumieniu przepisów jest fakt wspólnego gospodarowania. Ustawa określając pojęcie "rodziny" uwzględnia wyłącznie stan prawny, nie faktyczny. Z uwagi na brak adresu zameldowania Wójt nie mógł wezwać M. K. do złożenia stosownych dokumentów potwierdzających wysokość dochodu w latach 2014 – 2016, mimo podjęcia prób ustalenia tej okoliczności z urzędu. Zdaniem Kolegium prawidłowo organ I instancji wezwał Z. K. do dostarczenia brakujących dokumentów, których we wskazanym terminie wnioskodawca nie przedłożył. Ze względu na brak danych adresowych, brak numeru PESEL i dokumentów wskazujących na dochód M. K. wchodzącej w skład rodziny wnioskodawcy na okres wnioskowany, nie można wykluczyć, iż M. K. osiąga dochód za granicą, co za tym idzie organ I instancji zasadnie nie znalazł podstaw do przyznania świadczenia wychowawczego na D. K. Jednocześnie zasadnie przyznano stronie świadczenie na drugie dziecko K. K. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. K., zarzucając organowi błędną wykładnię pojęcia rodziny, którą tworzy wyłącznie skarżący z synami.
Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że w jego ocenie organy uchybiły zasadom postępowania, co znalazło odzwierciedlenie w błędnej wykładni przepisów prawa materialnego wskazanych przez organ administracji jako podstawa rozstrzygnięcia. Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy w okolicznościach faktycznych zaistniałych w sprawie zasadnie organy administracji publicznej poszukiwały danych dotyczących dochodu osiągniętego przez M. K. - wówczas żonę skarżącego, a wobec braku takowych, odmówiły przyznania świadczenia wychowawczego na syna skarżącego D. K., wywodząc również, iż nie jest wykluczone, że M. K. w 2014 r. osiągała dochód za granicą, który winien zostać zaliczony do dochodu rodziny. Sąd I instancji, przytaczając art. 5 ust. 3 i 4 oraz art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wskazał, że w pierwszej kolejności należy ustalić i wyliczyć dochód rodziny, przez który należy rozumieć dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy). Niewątpliwie niezbędne jest prawidłowe ustalenie, kto wchodzi w skład rodziny, której dochód jest ustalany. Z art. 2 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że "rodzina" oznacza odpowiednio m.in.: małżonków, rodziców dzieci, czy opiekuna faktycznego dziecka. Organy administracji publicznej skupiły się na poszukiwaniu informacji dotyczących M. K., która była żoną skarżącego - związek małżeński został rozwiązany przez rozwód, jednak nie jest matką dzieci skarżącego, których dotyczy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego. Zdaniem Sądu I instancji posłużenie się w powołanym wyżej przepisie zwrotem "odpowiednio" wskazuje na konieczność ustalenia składu rodziny stosownie do okoliczności sprawy, według reguł cytowanego przepisu. Skoro art. 2 pkt 16 wymienia kolejno zarówno małżonków, jak i rodziców dzieci, to uznać należy, że w sytuacji, gdy rodzice dzieci nie są małżonkami, to w określonych sytuacjach, tak jak ma to miejsce niniejszej sprawie, rodzice dzieci mogą tworzyć wraz z nimi rodzinę w rozumieniu tegoż przepisu. Jak potwierdzają znajdujące się w aktach administracyjnych kserokopie aktów urodzenia, matką obu chłopców jest M. S., która została pozbawiona władzy rodzicielskiej nad małoletnimi mocą postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] czerwca 2016 r., który jednocześnie ustalił, iż miejscem pobytu małoletnich będzie każdorazowo miejsce zamieszkania ojca Z. K. Oznacza to, że dla potrzeb wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia wychowawczego na jego dzieci nie było podstaw, aby poszukiwać informacji dotyczących sytuacji dochodowej M. K., tylko M. S. Niewątpliwie przy tym wyjaśnienia przez organ wymaga sytuacja materialna z punktu widzenia art. 48 ust. 2 ustawy, z uwzględnieniem okoliczności na jakie wskazuje znajdujące się w aktach administracyjnych postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. w sprawie [...]. Zdaniem Sądu I instancji bez znaczenia pozostaje czy skarżący prowadził z M. K. gospodarstwo domowe i czy posiada jakąkolwiek wiedzę o miejscu pobytu byłej żony.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, reprezentowane przez radcę prawnego, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i oddalenia skargi, względnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.:
a) art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "u.p.w.d.", poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że małżonek osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego niebędący rodzicem dzieci, których dotyczy wniosek o przyznanie świadczenia, nie jest członkiem rodziny w rozumieniu przedmiotowego przepisu;
2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 2 pkt 16 u.p.w.d., poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej na skutek błędnego uznania, że organy administracji dokonały nieprawidłowej wykładni wskazanego wyżej przepisu u.p.w.d. i w konsekwencji w sposób wadliwy ustaliły skład rodziny skarżącego;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. i w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej na skutek bezpodstawnego uznania, że organy administracji naruszyły zasady postępowania administracyjnego określone w przytoczonych wyżej przepisach k.p.a.;
b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej uchylenia decyzji organów administracji w zakresie przypisanego naruszenia zasad postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Z. K. wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna mogła być rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym, gdyż po otrzymaniu odpisu skargi kasacyjnej Z. K. nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, której zrzekło się Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Sieradzu.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie budzą wątpliwości. Z okoliczności tych wynika, co zostało prawidłowo ustalone w sprawie, że skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia wychowawczego na dzieci D. K. i K. K. Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. przyznał skarżącemu świadczenie wychowawcze na dla drugiego dziecka w rodzinie K. K. w kwocie po 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Jednocześnie odmówił przyznania świadczenia wychowawczego dla pierwszego dziecka w rodzinie - D. K. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 31 lipca 2016 r. W dniu 5 kwietnia 2016 r. żoną skarżącego była M. K.. Małżeństwo skarżącego z M. K. zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w S. [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. sygn. akt [...]. Wyrok ten stał się prawomocny 5 sierpnia 2016 r. Nie udało się organowi ustalić dochodów M. K. Także skarżący nie był w stanie dostarczyć dokumentów dotyczących dochodów M. K. M. K. nie posiada na terenie Rzeczypospolitej Polskiej stałego ani czasowego zameldowania. W tej sytuacji organ podał, że nie można wykluczyć, że M. K. przebywa oraz uzyskuje dochód poza granicami Polski. Z niekwestionowanych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że matką obu małoletnich – D. i K. K. jest M. S., która została pozbawiona władzy rodzicielskiej nad małoletnimi postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. Sąd ten jednocześnie ustalił, że miejscem pobytu małoletnich będzie każdorazowo miejsce zamieszkania ojca Z. K. Według twierdzeń skarżącego, nie ma on kontaktu z byłą żoną M K. W dniu 31 stycznia 2017 r. złożył zawiadomienie o jej zaginięciu. Z pisma Komendanta Powiatowego Policji w P. wynika, że odstąpiono od przyjęcia od skarżącego zawiadomienia o zaginięciu jego byłej żony M. K. z powodu upływu pięciu lat od daty jej zaginięcia, w związku z czym nie wydano skarżącemu potwierdzenia przyjęcia zawiadomienia o zaginięciu. Skarżący bowiem podał, że jego kontakt z byłą żoną miał miejsce po raz ostatni przed zgłoszeniem zaginięcia w 2009 r. W tej sytuacji skarżący nie mógł dołączyć do wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego zaświadczenia właściwej w sprawie jednostki Policji o przyjęciu zgłoszenia zaginięcia małżonka, jak tego wymaga § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r. poz. 214).
Trafnie zauważa Sąd I instancji, że materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195 z późn. zm.), dalej "u.p.w.d.".
Stosownie do przepisu art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł (art. 5 ust. 4 ustawy). Niezbędne jest zatem ustalenie, czy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy spełnione jest kryterium dochodowe. W pierwszej kolejności należy więc ustalić i wyliczyć dochód rodziny, przez który należy rozumieć dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy). Niewątpliwie niezbędne jest prawidłowe ustalenie, kto wchodzi w skład rodziny, której dochód jest ustalany, a wiec w skład rodziny skarżącego.
Zgodnie z art. 2 pkt 16 u.p.w.d. ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.
Trafnie zauważa skarżący kasacyjnie, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się na gruncie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 206 r. poz. 1518 z późn. zm.), która zawiera co do zasady tożsamą definicję pojęcia "rodziny", że przytoczona wyżej definicja nie zawiera zwrotów niedookreślonych i nie pozostawia miejsca na ich swobodną interpretację. Organy administracji nie zostały uprawnione czy w danym sanie faktycznym zastosowanie definicji legalnej rodziny jest korzystniejsze dla strony, czy należałoby odstąpić od tej definicji na korzyść innego rozumienia tego terminu (por. wyrok WSA w Gliwicach z 11 kwietnia 2017 r., sygn. IV SA/Gl 976/16, lex nr 2281784). W orzecznictwie ponadto wskazuje się, że definiując pojęcie rodziny ustawodawca nakazał uwzględniać wyłącznie stan prawny, a nie stan faktyczny, czy przesłankę wspólnego gospodarowania (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2005 r. sygn. I OSK 150/05, lex nr 192108, wyrok NSA z dnia 14 listopada 2017 r. sygn. I OSK 1155/17 dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Zarówno w świetle przepisów ustawy oświadczeniach rodzinnych, jak i w świetle u.p.w.d., małżonkowie aż do chwili ustania małżeństwa zawsze będą stanowili rodzinę i to niezależnie od tego, czy mają na utrzymaniu dzieci wspólne, czy też tylko dzieci jednego z małżonków. Zgodzić się należy ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, że kolejność użytych w definicji rodziny zwrotów nie jest przypadkowa. Ustawodawca chciał położyć akcent na pierwszeństwo traktowania małżonków jako rodziny. Tylko wówczas, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia wychowawczego nie pozostaje w związku małżeńskim należy przyjmować, że osoba ta jako rodzic dziecka będzie tworzyła rodzinę wraz z drugim rodzicem.
Dokonując wykładni art. 2 pkt 16 u.p.w.d. należy zwrócić uwagę na art. 2 pkt 5 u.p.w.d., który to przepis Sąd I instancji całkowicie pominął w swoich rozważaniach. Według definicji zawartej w art. 2 pkt 5 u.p.w.d., ilekroć w ustawie mowa jest o dziecku, oznacza to dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione oraz dziecko, w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną. Zestawienie art. 2 pkt 5 i art. 2 pkt 16 u.p.d.w. prowadzi do wniosku, że dla potrzeb przyznania świadczenia wychowawczego za rodzinę należy uznawać małżonków oraz dzieci pozostające na ich utrzymaniu, tak własne, jak i dzieci jednego z małżonków.
W świetle powyższego Sąd I instancji błędnie uznał zatem za istotny dla sprawy fakt, że M. K., była żona skarżącego, nie jest matką jego dzieci. Stanowisku temu przeczy treść definicji zawartej w art. 2 pkt 5 u.p.w.d. nakazującej za dziecko wchodzące w skład rodziny uznawać zarówno dzieci obojga małżonków, jak i tylko jednego z nich.
W tej sytuacji za błędną należy uznać przedstawioną przez Sąd I instancji wykładnię art. 2 pkt 16 u.p.w.d., a w konsekwencji, za nietrafny należy uznać zarzut, że organy administracji bezpodstawnie poszukiwały informacji dotyczących sytuacji dochodowej M. K., a nie M. S., jak również zarzut naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego.
W tej sytuacji zasadny okazał się podniesiony w skardze kasacyjnej nie tylko zarzut naruszenia art. 2 pkt 16 u.p.w.d., ale także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. i w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej na skutek bezpodstawnego uznania, że organy administracji naruszyły zasady postępowania administracyjnego określone w przytoczonych wyżej przepisach k.p.a.
Wbrew zatem odmiennemu w tym względzie stanowisku Sądu I instancji decyzje zaskrzonej treści uznać należało za prawidłowe.
Wbrew jednak poglądowi skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji nie uchybił wymaganiom art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z owym przepisem prawa, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia; po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 30 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2632/14 (lex nr 2106462) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Zarzut wadliwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia może okazać się zasadny jedynie wówczas, gdy z powodu braku w uzasadnieniu elementów wymienionych w art. 141 § 4 p.p.s.a. zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Natomiast wady oceny przedstawionej w ramach wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie stanowią naruszenia tego przepisu. Nie oznaczają one bowiem tego samego, co brak tej oceny."
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a., co powoduje, że zaskarżone orzeczenie poddaje się kontroli kasacyjnej. Wskazane w skardze kasacyjnej wady oceny przedstawionej w ramach wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia pozostają bez wpływu na wynik sprawy.
Mając na względzie wyżej zaprezentowaną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. - uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok. Uznając zaś, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, po rozpoznaniu skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., oddalił skargę.
Na podstawie art. 206 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia od skarżącego na rzecz skarżącego kasacyjnie organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło