II FSK 3594/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca), Protokolant Justyna Papiernik, po rozpoznaniu w dniu 9 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Po 197/17 w sprawie ze skargi T. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od T. A. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 4050 (słownie: cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Po 197/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę T. A. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 listopada 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. Orzeczenie wraz z uzasadnieniem dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W skardze kasacyjnej od tego wyroku skarżący zaskarżył ów wyrok w całości, zarzucając mu - na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 w zw. z art. 212 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1579 ze zm., dalej: O.p.) przez oddalenie skargi w sytuacji, w której postępowanie organu I instancji zostało przeprowadzone z istotnym naruszeniem przepisów postępowania przez doręczenie decyzji organu I instancji osobie niebędącej pełnomocnikiem strony postępowania, co powinno skutkować ustaleniem, że decyzja ta nie została skutecznie doręczona stronie postępowania i jako taka nie wywołała skutków prawnych, jakie przepisy prawa wiążą z doręczeniem. Skarżący wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 145 § 1 O.p., pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Natomiast według art. 212 O.p., organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. W sprawie było niesporne, że przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji została wysłana na adres pełnomocnika skarżącego w dniu 16 grudnia 2015 r. Dzień wcześniej – 15 grudnia 2015 r. – skarżący wypowiedział pełnomocnictwo, o czym powiadomił organ podatkowy w dniu 22 grudnia 2015 r. Uważał w związku z tym, że decyzja doręczona 29 grudnia 2015 r. pod adresem pełnomocnika nie wywołała skutków prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska tego nie podziela. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że "wykładnia przepisów Ordynacji podatkowej regulujących doręczanie pism w powiązaniu z art. 94 k.p.c. pozwala na stwierdzenie, że dopiero od chwili powzięcia wiadomości o wypowiedzeniu pełnomocnictwa przez mocodawcę lub wygaśnięciu obowiązku działania pełnomocnika, który był stroną wypowiadającą, organ ma obowiązek traktowania strony jako działającej bez pełnomocnika. Od tego dnia ma zatem obowiązek wysyłania wszelkiej korespondencji do strony działającej już bez pełnomocnika" (wyrok NSA z dnia 27 października 2011 r., II FSK 1387/11, CBOSA). Wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi więc skutek prawny dopiero z chwilą zawiadomienia o tym organu (wyrok NSA z dnia 2 września 2017 r., II FSK 2070/15, CBOSA). Zatem "ustalenie, czy doręczenie powinno nastąpić na adres pełnomocnika, w tym to, czy pełnomocnik ten jest prawidłowo umocowany do działania za stronę, musi nastąpić w dacie nadania pisma" (postanowienie NSA z dnia 28 sierpnia 2013 r., I FSK 1231/13, CBOSA). Innymi słowy, "stan wiedzy organu o istnieniu pełnomocnictwa powinien zostać oceniony na dzień dokonania konkretnej czynności, w tym wypadku nadania przesyłki na adres ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Nadanie przesyłki w sposób prawidłowy na wskazany adres wiąże się również z oceną skuteczności jej doręczenia" (wyrok NSA z dnia 21 kutego 2012 r., II FSK 1614/10, CBOSA). W tym kontekście w pełni prawidłowe było stanowisko Sądu I instancji, który decyzję organu I instancji uznał za skutecznie doręczoną. Jak słusznie stwierdził, "odwołanie pełnomocnictwa w trakcie okresu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej nie mogło wpływać na prawidłowość dokonanego doręczenia, skoro korespondencja w chwili jej nadania została prawidłowo skierowana do umocowanego przez skarżącego pełnomocnika, na wskazany przez niego adres. W takiej sytuacji na pełnomocniku skarżącego spoczywał obowiązek poinformowania mocodawcy o podjętych przez siebie działaniach po odwołaniu pełnomocnictwa, w tym zwłaszcza o odebraniu skierowanej do niego przesyłki" (s. 12 zaskarżonego wyroku). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).