II OZ 1231/17

Dnia 18 października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 18 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. R., [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 324/17 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi W. R., [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2016 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 13 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 324/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę wszystkich skarżących na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2016 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia, jako wniesioną po terminie, a także z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi przez brak podpisania skargi w terminie. Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona za pośrednictwem poczty – W. R. w dniu 19 września 2016 r., H. P. w dniu 19 września 2016 r., A. K. w dniu 3 października 2016 r. na podstawie art. 44 § 4 K.p.a. (po uprzednim powtórnym awizowaniu w placówce pocztowej oraz zwrocie przesyłki do nadawcy). Wobec pozostałych skarżących doręczenie zostało dokonane w trybie art. 49 K.p.a. w drodze obwieszczenia. Ostatnim dokonanym obwieszczeniem było obwieszczenie z dnia 26 września 2016 r. w Urzędzie Gminy w K.. W ocenie Sądu, w tym przypadku doręczenie należy uznać za skuteczne po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia, tj. z dniem 10 października 2016 r. Sąd, powołując się na treść art. 58 § 1 pkt 2 i 3, art. 53 § 1, art. 83 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wskazał, że w niniejszej sprawie ostatni dzień terminu do wniesienia skargi, liczonego od dnia doręczenia decyzji, przypadł dla W. R. i H. P. na dzień 19 października 2016 r., zaś dla A. K. – na dzień 2 listopada 2016 r. Dla pozostałych skarżących, w związku z najpóźniej dokonanym publicznym zawiadomieniem o wydaniu decyzji, ostatni dzień terminu do wniesienia skargi przypadł na dzień 9 listopada 2016 r. Ponieważ przedmiotowa skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 30 listopada 2016 r., Sąd stwierdził, że została wniesiona po terminie i z tego względu podlega odrzuceniu. Ponadto skarżący na wezwanie Sądu nie uzupełnili braku formalnego skargi przez jej podpisanie w zakreślonym terminie. Jednakże Sąd przyjął, że skarga została podpisana przez Wiesława Ratajczaka prawidłowo, bowiem oryginał skargi wraz z podpisem ww. skarżącego znajduje się w aktach sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 323/17. W ocenie Sądu, okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, z uwagi na wniesienie skargi po terminie. Zażalenie na ww. postanowienie o odrzuceniu skargi złożyli wszyscy skarżący, podnosząc, że rozstrzygnięcie Sądu jest dla nich krzywdzące i się z nim nie zgadzają. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie B. F., jako wniesione po terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie pozostałych skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że w tej sprawie brak było podstaw do kwestionowania prawidłowości podpisania skargi przez wszystkich skarżących, w sytuacji gdy z treści skargi i załączonej do niej listy osób skarżących wyraźnie wynika, że osoby, które złożyły podpisy, wnoszą skargę. Taką ocenę potwierdza niekonsekwentne działanie Sądu I instancji odnośnie wniesionego zażalenia, do którego również dołączono załącznik osób wnoszących zażalenie wraz z ich podpisami, co nie zostało zakwestionowane przez Sąd. Ponadto w tym zakresie budzi wątpliwości prawidłowość skierowania do skarżących wezwania do podpisania skargi, co zgodnie z zarządzeniem miałoby nastąpić solidarnie. Brak jest bowiem w ogóle możliwości solidarnego złożenia podpisu pod skargą. Dlatego należy uznać, że w tej sprawie Sąd wydając zaskarżone postanowienie wadliwie zastosował art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jednak wada w tym zakresie nie ma wpływu na prawidłowość podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi z uwagi na prawidłową ocenę dotyczącą terminowości wniesionej skargi. Jak wynika z akt sprawy, w części przedmiotowa skarga została wniesiona przez strony postępowania administracyjnego; zaś w pozostałej części przez osoby, co do których w postępowaniu odwoławczym organ administracyjny zakwestionował ich przymiot strony – wydając decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego (decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] października 2016 r., nr [...], której dotyczy postępowanie prowadzone pod sygn. akt IV SA/Wa 323/17). W przypadku gdy skargę do sądu administracyjnego wnosi podmiot, który nie był stroną postępowania administracyjnego, brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została takim podmiotom w ogóle doręczona, w tym zgodnie z art. 49 K.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 353 ze zm.) w brzmieniu na datę wydania zaskarżonej decyzji. Jest to bowiem forma szczególnego doręczenia decyzji administracyjnej, którego dokonuje się wyłącznie stronom postępowania administracyjnego. Jednak okoliczność ta nie uniemożliwia innym podmiotom niebędącym stroną postępowania administracyjnego terminowego wniesienia skargi. W tym zakresie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjęto, że termin dla tego rodzaju podmiotów skarżących biegnie od dnia najpóźniejszego doręczenia decyzji ale którejś ze stron postępowania administracyjnego. A zatem w okolicznościach tej sprawy nie można było uznać aby doręczenie zaskarżonej decyzji wobec tzw. "pozostałych" skarżących (którzy nie mieli przymiotu strony w postępowania administracyjnym) zostało dokonane w trybie art. 49 K.p.a. w drodze obwieszczenia. Jednocześnie, mając na względzie przedstawiony powyżej pogląd prawny, Sąd I instancji niewadliwie uznał, że termin do wniesienia skargi dla takich osób należy wiązać z najpóźniej dokonanym publicznym zawiadomieniem o wydaniu decyzji, ponieważ wtedy ostatni dzień terminu do wniesienia skargi przypadł na dzień 9 listopada 2016 r., w sytuacji gdy inne formy doręczenia decyzji stronom postępowania miały miejsce dużo wcześniej, a tym samym i termin do wniesienia skargi w tym zakresie upływał we wcześniejszych terminach. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że skarga została wniesiona po terminie, o jakim mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącym W. R. w dniu 19 września 2016 r., H. P. w dniu 19 września 2016 r., A. K. (w trybie doręczenia zastępczego – art. 44 § 4 K.p.a.) w dniu 3 października 2016 r. jako stronom postępowania administracyjnego. Natomiast dla pozostałych skarżących, którym odmówiono w postępowaniu administracyjnym przymiotu strony, termin ten biegł po upływie czternastu dni od dnia, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie. Skoro w tej sprawie najpóźniej dokonane obwieszczenie nastąpiło w dniu 26 września 2016 r. (w Urzędzie Gminy w K.), to skutek doręczenia decyzji stronom postępowania administracyjnego zgodnie z treścią art. 49 K.p.a. nastąpił w dniu 10 października 2016 r. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 49 K.p.a. (w brzmieniu na datę wydania zaskarżonej decyzji) strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Przepis ten stwierdza, że w przypadku obwieszczenia, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Decyzja ta jest natomiast publicznie ogłoszona w dniu, w którym obwieszczenie zostało udostępnione w sposób umożliwiający zapoznanie się z nim potencjalnym stronom postępowania. Niezależnie od faktycznej daty zapoznania się stron z treścią obwieszczanej decyzji przyjmuje się w oparciu o treść art. 49 K.p.a. fikcję prawną, że doręczenie nastąpiło z upływem 14 dni od publicznego ogłoszenia. Termin doręczenia decyzji obliczać zatem należy od pierwszego dnia, w którym obwieszczenie zostało udostępnione do wiedzy publicznej w sposób zwyczajowo przyjęty (por. wyroki NSA: z 27 listopada 2014 r., II OSK 1170/13; z 20 października 2011 r., II OSK 2136/11, a także uchwała 7 sędziów NSA z 27 lutego 2017 r. II OPS 2/16). A zatem skoro skutek doręczenia decyzji w trybie art. 49 K.p.a. nastąpił w dniu 10 października 2016 r., to od tej daty biegł 30-dniowy termin do wniesienia skargi skarżącym niebędącym stronami postępowania administracyjnego, tj. J. S., [...]. Tym osobom termin do wniesienia skargi upłynął więc w dniu 9 listopada 2016 r., na co prawidłowo wskazał Sąd I instancji. Pozostałym zaś skarżącym, którzy byli stroną postępowania administracyjnego, doręczenia decyzji dokonano za pośrednictwem poczty, tj. W. R. w dniu 19 września 2016 r., H. P. w dniu 19 września 2016 r., a A. K. w dniu 3 października 2016 r. (w trybie doręczenia zastępczego). Sąd prawidłowo ocenił, że ostatni dzień terminu do wniesienia skargi, liczonego od dnia doręczenia decyzji, przypadł dla W. R. i H. P. na dzień 19 października 2016 r., zaś dla A. K. – na dzień 2 listopada 2016 r. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że Sąd prawidłowo ocenił, że ponieważ przedmiotowa skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 30 listopada 2016 r., to tym samym została wniesiona po terminie. W tym zakresie Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i odrzucił skargę. Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.