II OSK 1170/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-11-27

Skład orzekający: Paweł Miładowski, Zofia Flasińska, Tadeusz Lipiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja środowiskowa wydana w trybie obwieszczenia, z uwagi na przekroczenie liczby stron, może być podstawą do odmowy wznowienia postępowania, gdy strona twierdzi, że nie brała udziału w postępowaniu z własnej winy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo zastosował tryb doręczenia w postaci obwieszczenia na podstawie art. 49 K.p.a. w związku z art. 46a ust. 5 Prawa ochrony środowiska, gdy liczba stron przekraczała 20. Doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia, co tworzy fikcję prawną skutecznego doręczenia. W związku z tym, brak udziału strony w postępowaniu nie był niezawiniony, co uniemożliwia wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Ponadto, decyzja o warunkach zabudowy nie stanowi dowodu faktycznego zagospodarowania terenu i nie jest istotna dla oceny wpływu inwestycji na środowisko, co wyklucza wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Stan faktyczny
Spółka J. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją środowiskową, zarzucając pominięcie decyzji o warunkach zabudowy (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.) oraz brak udziału w postępowaniu z powodu doręczenia przez obwieszczenie (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Organy administracji odmawiają wznowienia postępowania, uznając doręczenie za skuteczne i decyzję o warunkach zabudowy za nieistotną. WSA oddalił skargę spółki. NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, podzielając stanowisko organów i WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędzia del. WSA Tadeusz Lipiński Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. Spółka z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2182/12 w sprawie ze skargi J. Spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2182/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę J. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej "SKO", w W. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Prezydent [...] ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie węzła Ł. – będącego odcinkiem drogi krajowej nr 8 w W. przy ul. [...] wraz z przebudową magistrali służących do przesyłania wody oraz budową sieci kanalizacji deszczowej w [...]. Z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpiła J. Sp. z o.o., podnosząc, że ww. decyzja środowiskowa została wydana z pominięciem decyzji Burmistrza Gminy W. nr [...] o warunkach zabudowy (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.), oraz Spółka nie brała udziału w żadnym stadium postępowania środowiskowego, ponieważ zawiadomienie o wszczęciu postępowania i wydaniu decyzji odbyło się przez obwieszczenie w siedzibie Urzędu (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Prezydent [...] odmówił wznowienia postępowania w ww. sprawie. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. SKO uchyliło decyzję Prezydenta [...] i przekazało sprawę do rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009 r. Prezydent [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją środowiskową, a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. odmówił wznowienia postępowania. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. SKO uchyliło decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. w całości i umorzyło postępowanie przed organem I instancji. Wyrokiem z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1059/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Wyrokiem z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 2517/10, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji. Wyrokiem z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 519/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję SKO w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2009 r., a także postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. We wskazaniach co do dalszego postępowania Sąd zobowiązał organ do zbadania, czy strona skarżąca składając podanie o wznowienie postępowania zachowała terminy, o których mowa w art. 148 K.p.a., odrębnie dla każdej z powołanych podstaw wznowieniowych. Postanowieniem z dnia 20 września 2011 r. Prezydent [...] wznowił postępowanie w sprawie ww. decyzji środowiskowej. Decyzją z dnia [...] października 2011 r. Prezydent [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji środowiskowej. Zaskarżoną decyzją SKO w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2011 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy w odniesieniu do podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., powołując się na treść art. 46a ust. 5 Prawa ochrony środowiska i art. 49 K.p.a., wyjaśnił, że ww. decyzja środowiskowa została doręczona stronom w trybie obwieszczenia. Ponadto wskazał na czym polega instytucja obwieszczenia publicznego i jakie wynikają skutki procesowe dla stron postępowania w wyniku zastosowania tej instytucji. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że doręczenia organu w postępowaniu zostały dokonane z zachowaniem prawnie przewidzianej formy i nie ma przesłanek by kwestionować ich skuteczność. Z tego względu wina niewzięcia udziału w postępowaniu obciąża stronę, skoro przejawiała bierność w odczytaniu tych obwieszczeń. Organ nie podzielił ponadto poglądu prezentowanego przez Spółkę w odwołaniu, że ogłoszenie powinno być wyeksponowane przez co najmniej 14 pełnych dni. Zdaniem SKO, art. 49 K.p.a. nie zawiera wskazań co do czasu trwania publicznego ogłoszenia, w tym obwieszczenia. Kwestia ta, podobnie jak pozostałe techniczne aspekty ogłaszania, pozostawiona jest uznaniu organu administracji, związanemu jednak nakazem zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Argumentacja ta jest tym bardziej zasadna, że regulacja art. 49 K.p.a. dotyczy wszelkich form publicznego ogłaszania, w tym podyktowanych miejscowym zwyczajem, czyli również takich, które siłą rzeczy nie mogą mieć charakteru ciągłego (np. publikacja w lokalnym tygodniku, ogłoszenie po nabożeństwie, itp.). Odnosząc się z kolei do podstawy wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. organ odwoławczy podał, że przedłożona przez Spółkę, jako dowód w sprawie, decyzja o warunkach zabudowy nie stanowi dowodu faktycznego zagospodarowania terenu i nie spełnia warunku istotności. Uzasadniając zajęte stanowisko SKO podniosło, że w związku z tym, że przedmiotem postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań jest w pierwszej kolejności rozpoznanie wpływu planowanego przedsięwzięcia na poszczególne elementy środowiska, to nie może budzić wątpliwości, że chodzi o elementy istniejące. Decyzje o warunkach zabudowy terenów sąsiadujących z inwestycją, znajdujące się w obrocie prawnym są nieprzydatne dla tego rodzaju ustaleń. Stanowiąc jedynie rozstrzygnięcie o niesprzeczności z prawem zamierzenia podmiotu zainteresowanego zabudową lub inną zmianą zagospodarowania określonego terenu, decyzja o warunkach zabudowy nie może być podstawą charakterystyki zagospodarowania i użytkowania terenu w obszarze przewidywanego oddziaływania inwestycji. Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wprost dopuszcza istnienie konkurencyjnych decyzji o warunkach zabudowy dla tego samego terenu, a nawet wydanych na rzecz tego samego wnioskodawcy. Decyzja o warunkach zabudowy nie określa przeznaczenia terenu. Ta funkcja kształtująca zarezerwowana jest, zgodnie z art. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dla miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Decyzja o warunkach zabudowy nie implikuje realizacji przedsięwzięcia, dla którego została wydana. Ponadto organ wskazał, że jak wynika z treści art. 115 Prawa ochrony środowiska, przeznaczenie terenów decydujące o zaliczeniu do poszczególnych grup o dopuszczalnym poziomie hałasu dla terenów nieobjętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, odbywa się na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego terenu i terenów sąsiednich. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. Sp. z o.o., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. art. 49 K.p.a. i art. 46a ust. 5 Prawa ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r., Nr 199, poz.1227), zwanej dalej "ustawą środowiskową", w zw. z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji RP, a także art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. przez błędne uznanie, że nie zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki wznowienia postępowania określone w ww. przepisach K.p.a., a także w związku z art. 115 Prawa ochrony środowiska przez przyjęcie, że powyższy przepis przesądza, że decyzja o warunkach zabudowy nie stanowi dowodu faktycznego zagospodarowania terenu i nie spełnia warunku istotności jako dowód w sprawie. Ponadto skarżąca złożyła wniosek o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 49 K.p.a. w zw. z art. 46 a ust. 5 Prawa ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją ustawy środowiskowej z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w trybie art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, gdyż odpowiedź na to pytanie będzie mieć, zdaniem Spółki, wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przesądzi bowiem czy prawidłowe i skuteczne było doręczenie stronie skarżącej decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie węzła Ł.. W odpowiedzi na skargę SKO w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 2182/12, oddalając skargę wskazał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Odnosząc się do przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., wyjaśnił, że w związku z treścią art. 46a ust. 5 Prawa ochrony środowiska organ środowiskowy prawidłowo zastosował tryb doręczenia określony w art. 49 K.p.a. Sąd wyjaśnił, że skuteczność doręczenia przez obwieszczenie nie jest warunkowana faktycznym dotarciem ogłaszanej treści do adresata. Z akt sprawy wynika, że organ wydający decyzję środowiskową zapewnił stronom, w tym również i skarżącej, czynny udział na każdym etapie prowadzonego postępowania, ponieważ obwieszczeniu podlegało zawiadomienie o wszczęciu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Ponadto obwieszczeniu podlegało zawiadomienie o wydaniu decyzji, które wywieszone zostało na tablicy ogłoszeń pod nr 22/2008 w siedzibie Urzędu [...] w dniach od 17 do 31 stycznia 2008 r. Dodatkowo, stosując się do brzmienia art. 32 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 Prawa ochrony środowiska, podano do publicznej wiadomości informacje o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, możliwości składania wniosków i uwag oraz wydaniu wymienionej decyzji (informacje z 29 maja 2007 r. i 10 stycznia 2008 r.). W ocenie Sądu, wszystko to dowodzi, że skarżąca miała zapewniony udział w postępowaniu zwyczajnym, zatem nie można było uznać zaistnienia w przedmiotowym postępowaniu powoływanej przez nią przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Sąd zgodził się z twierdzeniem organu, że w sytuacji gdy organ prawidłowo skorzystał z instytucji obwieszczenia i stworzył stronie obiektywną możliwość zaznajomienia się z treścią zawiadomień, trudno mówić o niezawinionym braku udziału przez skarżącą w postępowaniu zakończonym decyzją środowiskową, doręczoną w drodze publicznego ogłoszenia. Zdaniem Sądu, zastosowanie przez organ w postępowaniu zwyczajnym art. 49 K.p.a. było prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił istotę instytucji doręczenia publicznego, powołując się na orzecznictwo (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 847/12, publ. Lex nr 1216776; wyrok NSA z 23 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 45/10, publ. Lex nr 597602). Sąd wyjaśnił, że data publicznego obwieszczenia w rozpatrywanej sprawie to moment, gdy obwieszczenie o wszczęciu postępowania i obwieszczenie o wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zostały umieszczone na tablicy ogłoszeń Urzędu [...]. Natomiast z punktu widzenia oceny zastosowania art. 49 K.p.a. najistotniejszym jest dzień publicznego ogłoszenia, albowiem zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Dlatego w tym względzie nie można zarzucić Prezydentowi [...] działania naruszającego tę regulację. Prawidłowo również, w ocenie Sądu, organy stwierdziły, że w sprawie nie doszło do spełnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., albowiem nie można było uznać, że powołany przez skarżącą dowód w postaci decyzji Burmistrza Gminy [...] nr [...] z [...] września 1998 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania dla inwestycji polegającej na budowie zespołu obiektów biurowo-usługowo-handlowych i infrastruktury technicznej na działkach nr [...] i [...] był istotny dla sprawy zakończonej decyzją środowiskową. Innymi słowy wymieniona decyzja nie mogłaby stanowić dla postępowania zwyczajnego tego rodzaju dowodu, który mógłby stać się podstawą wydania w postępowaniu środowiskowym decyzji o odmiennej treści niż podjęta w dniu [...] stycznia 2008 r., ponieważ decyzja o warunkach zabudowy nie przesądza możliwości realizacji inwestycji. Decyzje te nie kształtują sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości. Istniała i istnieje bowiem możliwość wydania decyzji w stosunku do nieograniczonej liczby wnioskodawców dla danego terenu. W konsekwencji powyższego Sąd stwierdził, że nawet gdyby decyzja z [...] września 1998 r. wchodziła w skład zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu środowiskowym, to i tak nie wiązałaby organu wydającego decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie stanowiłaby dowodu faktycznego zagospodarowania terenu, o którym mowa w art. 115 Prawa ochrony środowiska, jak wywodzi skarżąca. Organ odwoławczy słusznie bowiem zauważył, że istotą postępowania, w wyniku którego dochodzi do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest rozpoznanie wszelkich zagrożeń i uciążliwości zamierzonego przedsięwzięcia wobec środowiska i na tej podstawie określenie jego wpływu na środowisko, a następnie ustalenie uwarunkowań środowiskowych w fazie jego realizacji i eksploatacji. Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania, jako promesa dla realizacji danego zamierzenia inwestycyjnego, nie stanowi istotnego elementu dla tego rodzaju ustaleń. W kwestii wniosku o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego, Sąd wskazał, że nie stwierdził istnienia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności z przepisami Konstytucji RP przepisów wskazanych przez skarżącą. Niezależnie od tego Sąd wskazał, że w trybie art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, skarżąca może samodzielnie skorzystać z instytucji wskazanej w art. 79 ust. 1 Konstytucji RP. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła J. Sp. z o.o., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2003r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), art. 145 §1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 4 K.p.a. w zw. z art. 49 K.p.a. i art. 46a ust. 5 Prawa ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją ustawą środowiskową w zw. z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, a także art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. przez błędne uznanie, że nie zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki wznowienia postępowania określone w ww. przepisach K.p.a., a także w związku z art. 115 Prawa ochrony środowiska przez przyjęcie, że powyższy przepis przesądza, że decyzja o warunkach zabudowy nie stanowi dowodu faktycznego zagospodarowania terenu i nie spełnia warunku istotności jako dowód w sprawie. Ponadto strona skarżąca kasacyjnie wniosła o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. art. 49 K.p.a. w zw. z art. 46a ust. 5 Prawa ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją ustawą środowiskową z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w trybie art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, gdyż odpowiedź na to pytanie będzie mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, przesądzi bowiem czy prawidłowe i skuteczne było doręczenie stronie skarżącej decyzji Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie węzła Ł.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego. Wbrew sformułowanemu zarzutowi skargi kasacyjnej, Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że z uwagi na okoliczności jakie zaistniały w niniejszej sprawie nie można było uznać wystąpienia w przedmiotowym postępowaniu przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Sąd prawidłowo ocenił, że w niniejszej sprawie decyzja środowiskowa została prawidłowo doręczona stronom postępowania, korzystając z przewidzianej prawem fikcji doręczenia. Jak wynika bowiem z treści art. 46a ust. 5 ustawy – Prawo ochrony środowiska (w brzmieniu w dacie wydania decyzji środowiskowej) jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy warunek do zastosowania art. 49 K.p.a. w związku z treścią art. 46a ust. 5 ustawy – Prawo ochrony środowiska został spełniony, bowiem już chociażby z samego faktu przedstawionego organowi przez wnioskodawcę wykazu działek zajętych pod inwestycję wynika, że liczba stron postępowania niewątpliwie przekraczała kilkukrotnie ilość 20. Uprawniało to organ prowadzący postępowanie środowiskowe do zastosowania art. 49 K.p.a., w tym w stosunku do skarżącej kasacyjnie J. sp. z o.o., której przymiot strony wynikał z faktu zajęcia nieruchomości (działki nr [...] i [...]) tej Spółki pod inwestycję. Zgodnie z art. 49 K.p.a. strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Przepis ten w sposób jednoznaczny stwierdza, że w przypadku obwieszczenia, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Decyzja ta jest natomiast publicznie ogłoszona w dniu, w którym obwieszczenie zostało udostępnione w sposób umożliwiający zapoznanie się z nim potencjalnym stronom postępowania. Niezależnie od faktycznej daty zapoznania się stron z treścią obwieszczanej decyzji przyjmuje się w oparciu o treść art. 49 K.p.a. fikcję prawną, że doręczenie nastąpiło z upływem 14 dni od publicznego ogłoszenia. Termin doręczenia decyzji obliczać zatem należy od pierwszego dnia, w którym obwieszczenie zostało udostępnione do wiedzy publicznej w sposób zwyczajowo przyjęty (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II OSK 2136/11). Ma to swoje uzasadnienie zwiększeniem skuteczności i szybkości przeprowadzonego postępowania administracyjnego. W tym zakresie nie zaistniały rozbieżności orzecznicze, jak i nie doszukano się niekonstytucyjności omawianych przepisów. Brak jest zatem podstaw do zwrócenia się przez skład orzekający w niniejszej sprawie ze stosownym pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, skoro również w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się problemu orzeczniczego, który kwalifikowałby się do przedstawienia go Trybunałowi Konstytucyjnemu. Nie zmienia to faktu, że taka inicjatywa przysługiwała także skarżącej kasacyjnie Spółce, która mogła ze stosownym pytaniem prawnym wystąpić, jednak tego nie uczyniła. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie warunki do zastosowania art. 49 K.p.a. w związku z art. 46a ust. 5 ustawy – Prawo ochrony środowiska zostały w niniejszej sprawie spełnione ponieważ, organ prowadzący postępowanie środowiskowe, zawiadamiał strony postępowania o wszystkich czynnościach procesowych oraz o wydanej w dniu [...] stycznia 2008 r. decyzji nr [...]. Wszystkie te zawiadomienia podlegały publicznemu ogłoszeniu w drodze obwieszczeń wywieszonych w Urzędzie m.st. Warszawy na okres minimum 14 dni, zaś informacja o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie wniosku o wydanie decyzji środowiskowej została wywieszona na okres 21 dni. W tym, nie ulega wątpliwości, że zawiadomienie o wydaniu decyzji środowiskowej zostało wywieszone w okresie od 17 stycznia 2008 r. do 31 stycznia 2008 r. Tak bowiem wynika ze znajdującej się w aktach sprawy adnotacji urzędowej dotyczącej ogłoszenia nr 22/2008, które dotyczyło zawiadomienia stron postępowania o wydaniu przez Prezydenta [...] decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...]. Błędnie strona skarżąca kasacyjnie wywodzi zatem, że wywieszenie tego zawiadomienia nie miało miejsca w okresie minimum 14 dni. Przywołane w skardze kasacyjnej wyroki sądów administracyjnych wręcz potwierdzają, że ww. zawiadomienie o wydaniu decyzji środowiskowej zostało prawidłowo wywieszone, co oznacza, że skuteczne doręczenie tej decyzji stronom postępowania nastąpiło po upływie czternastego dnia od dnia publicznego ogłoszenia. Skoro początkowym dniem ogłoszenia, co wynika z adnotacji urzędowej, był dzień 17 stycznia 2008 r., to skutek doręczenia nastąpił po upływie 14 dnia od ogłoszenia, tj. w dniu 31 stycznia 2008 r. W niniejszej sprawie zostały spełnione zatem wszystkie warunki formalne do zastosowania art. 49 K.p.a. w związku z art. 46a ust. 5 ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz organ prowadzący postępowanie administracyjne prawidłowo zastosował ww. przepisy i to w odniesieniu do wszystkich czynności procesowych podejmowanych w sprawie przez Prezydenta m.st. Warszawy. Dlatego zasadnym było stwierdzenie w okolicznościach niniejszej sprawy, że skarżącej kasacyjnie Spółce została skutecznie doręczona decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...]. To zaś w kontekście zarzutu o niebraniu bez własnej winy udziału w postępowaniu zawartego we wniosku o wznowienie oznacza, że Sąd I instancji niewadliwie stwierdził, że stanowisko organu w tym zakresie było prawidłowe. W sytuacji gdy organ prawidłowo skorzystał z instytucji obwieszczenia i stworzył stronie obiektywną możliwość zaznajomienia się z treścią zawiadomień, trudno mówić o niezawinionym braku udziału przez skarżącą w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] stycznia 2008 r. doręczoną w drodze publicznego ogłoszenia. Aby skarżąca Spółka mogła powołać się na tą przesłankę w okolicznościach prawnych niniejszej sprawy musiałaby skutecznie podważyć prawidłowość dokonanego w niniejszej sprawie doręczenia w trybie art. 49 K.p.a. w związku z art. 46a ust. 5 ustawy – Prawo ochrony środowiska, co jak wskazano powyżej nie nastąpiło. Twierdzenia strony skarżącej kasacyjnie wobec zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego okazały się gołosłowne. Z tych względów zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw. Również zarzut skargi kasacyjnej w zakresie w jakim odnosi się do przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Strona skarżąca kasacyjnie pomija bowiem, że przepisy ochrony środowiska mają za zadanie chronić przede wszystkim istniejący stan środowiska naturalnego. Obowiązujące wówczas przepisy ustawy – Prawo ochrony środowiska wskazywały, że decyzja środowiskowa odnośnie przeznaczenia terenów powinna uwzględniać postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 56 ust. 1). Zaś w przypadku braku takiego planu, w odniesieniu do terenów, o jakich mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, ocena powinna być dokonana na podstawie faktycznego zagospodarowania terenu (art. 115). Na dodatek obowiązujące wówczas przepisy regulujące postępowanie środowiskowe w zakresie dróg krajowych nie uwzględniały przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 56 ust. 1a). Celem tego uregulowania było wyłączenie obowiązku zapewnienia zgodności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla przedsięwzięć polegających na realizacji dróg krajowych. Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721, z późn. zm.), w sprawach dotyczących lokalizacji dróg nie stosuje się przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, a więc w szczególności nie sprawdza się zgodności planowanej lokalizacji drogi z ustaleniami planu miejscowego, jeżeli został on dla danego terenu przyjęty. Nie oznacza to, że na zasadach ogólnych w takim postępowaniu nie można byłoby uwzględnić dóbr materialnych (art. 47 pkt 1 lit. b), czyli też prawa własności nieruchomości, a więc w konsekwencji też przeznaczenia nieruchomości, co zgodnie z art. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym następuje też w drodze decyzji o warunkach zabudowy. Nawet w kontekście przestawionej powyżej wykładni systemowej ww. przepisów prawa (najkorzystniejszej dla skarżącej Spółki) skarga kasacyjna nie wykazuje związku pomiędzy prawem do zagospodarowania działki wynikającym z decyzji o warunkach zabudowy, a ewentualnymi ograniczeniami tego prawa wynikającymi z decyzji środowiskowej. Nie wykazano bowiem by decyzja środowiskowa uniemożliwiała zagospodarowania działki skarżącej Spółki zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy. W tym kontekście nie jest wystarczające powołanie się na sam fakty wydania decyzji o warunkach zabudowy, ponieważ w świetle art. 174 § 2 p.p.s.a., w skardze kasacyjnej strona powinna wyjaśnić jaki to ma związek z wydaną decyzją środowiskową. Powołanie się w skardze kasacyjnej na stanowisko Spółki zawarte we wniosku o wznowienie w żadnym zakresie nie wyjaśnia w jaki sposób decyzja środowiskowa miałaby uniemożliwić zagospodarowanie nieruchomości zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy. W tym zakresie skarżąca Spółka zasłania się kwestiami wyłącznie ogrodzenia i zasłonięcia nieruchomości ekranami akustycznymi ale w kontekście ograniczenia dostępności nieruchomości dla potencjalnych klientów planowanych budynków usługowo-biurowych. To jednak w żaden sposób nie wyjaśnia tego, czy decyzja środowiskowa uniemożliwia wykonanie decyzji o warunkach zabudowy. Poza tym przy realizacji przedmiotowej inwestycji nieruchomość strony skarżącej kasacyjnie nie jest jedynym prawnie chronionym dobrem, ponieważ przede wszystkim chodzi tu o zagwarantowanie zachowania środowiska w jak najlepszym stanie, a także ochronę przed negatywnym oddziaływaniem drogi na również inne nieruchomości, które w okolicznościach niniejszej sprawy faktycznie były zabudowane budynkami mieszkalnymi w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości skarżącej Spółki. Co więcej przedmiotowa inwestycja na podstawie obowiązującego prawa mogła też wkraczać nawet w sposób istniejącego zagospodarowania nieruchomości, nie mówiąc już zatem o możliwość takiego działania w odniesieniu do niezagospodarowanej jeszcze nieruchomości, by jak najskuteczniej chronić środowisko. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło