II OZ 765/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. W. - F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 17 maja 2017 r., sygn. akt III SAB/Gd 13/17 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi H. W. - F. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w G. w przedmiocie wydania zaświadczenia z systemu Pesel - Sąd postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 17 maja 2017 r., sygn. akt III SAB/Gd 13/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek H. W. - F. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w G. w przedmiocie wydania zaświadczenia z systemu Pesel - Sąd. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2017 r., na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718.) stosownie do § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) zobowiązano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu wraz pouczeniem nie zostało przez skarżącą podjęte. Przesyłka była dwukrotnie awizowana: w dniu 13 kwietnia 2017 r. oraz 21 kwietnia 2017 r. Zgodnie z art. 73 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarządzeniem z dnia 5 maja 2017 r. przesyłkę pozostawiano w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 27 kwietnia 2017 r. Termin do uiszczenia wpisu upłynął odpowiednio w dniu 4 maja 2017r. Pomimo upływu terminu skarżąca nie uiściła wpisu sądowego. W dniu 15 maja 2017 r. skarżąca złożyła w Sądzie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi i uiściła wpis od skargi w wysokości 100 zł. Wniosek skarżąca uzasadniła tym, że nie otrzymała powtórnego awiza. Wyjaśniła, iż miesięcznie odbiera około dwudziestu przesyłek sądowych i trudno jej skojarzyć pierwsze awiza z powtórnymi. Podniosła, iż o tym, że korespondencja nie została przez nią podjęta w terminie dowiedziała się w dniu 15 maja 2017 r. Oddalając wniosek o przywrócenie terminu, Sąd wskazał na treść art. 85 w zw. z art. 87 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dopuszczających przywrócenie uchybionego terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym z uwagi na brak winy w uchybieniu. Powołując stanowisko sądów administracyjnych, Sąd podkreślił wyjątkowy charakter instytucji przywrócenia terminu, która może znaleźć zastosowanie wyłącznie w razie, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której skarżąca nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej, jest zatem uprawdopodobnienie przez skarżącą, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Faktu niepodejmowania korespondencji z urzędu pocztowego nie tłumaczy ilość odbieranych przez stronę przesyłek sądowych. Także "niekojarzenie" pierwszego awiza z powtórnym z całą pewnością nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminu. To "niekojarzenie" kolejnych awizacji przez skarżącą stawia pod znakiem zapytania wiarygodność jej twierdzenia, że nie otrzymała drugiego awiza, w sytuacji, gdy z adnotacji doręczyciela na przesyłce wynika, iż przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu wraz pouczeniem była faktycznie dwukrotnie prawidłowo awizowana w dniach 13 i 21 kwietnia 2017 r. – zgodnie z wymogami art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a. Skarżąca miała świadomość, że zainicjowała postępowanie sądowe i że w związku z tym może być kierowana do niej przez sąd korespondencja procesowa. W takiej sytuacji konieczne jest zachowanie niezbędnej staranności w zakresie prowadzonego obrotu pocztowego. Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do przywrócenia terminu, Sąd wniosek oddalił, na podstawie art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła H. W. - F., domagając się jego uchylenia. Odpowiedź na zażalenie wniósł Prezes Sądu Okręgowego w G., domagając się jego oddalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Kryterium braku winy wynikające z w/w przepisu jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw przed sądem administracyjnym. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Ponadto zgodnie z art. 87 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi konieczne jest wykazanie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Podnoszona przez skarżącą w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu okoliczność dużej ilości odbieranych przez stronę przesyłek pocztowych oraz trudności w identyfikacji awiza dotyczącego przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego nie stanowią okoliczności, które mogłyby rzutować na ocenę braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Brak winy w uchybieniu terminu, z którym ustawa wiąże skutek w postaci przywrócenia terminu, łączy się z brakiem możliwości postawienia zarzutu nienależytej staranności w organizowaniu sposobu prowadzenia przez stronę spraw sądowych. Przyjąć należy, że osoba należycie dbająca o swoje interesy, których obronę podejmuje na drodze sądowoadministracyjnej, jest świadoma możliwości otrzymywania korespondencji sądowej, od której doręczenia zależeć będzie dalszy przebieg postępowania. Podejmując kroki prawne zmierzające do zainicjowania postępowania przed sądem, strona powinna w taki sposób zorganizować odbiór korespondencji pocztowej, aby umożliwić sobie wywiązanie się z obowiązków procesowych nałożonych przez sąd celem nadania biegu sprawie. Zarówno argumentacja podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu, jak i zażaleniu, nie daje podstaw do podważenia prawidłowości oceny Sądu I instancji o nieuprawdopodobnieniu przez skarżącą, że uchybienie terminu miało miejsce pomimo dochowania przez stronę wszelkiej staranności w organizowaniu swoich spraw, co wyłączało brak winy w uchybieniu terminu i uzasadniało oddalenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.