I OSK 2464/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-07-25
Skład orzekający: sędzia NSA Jolanta Rudnicka, sędzia NSA Czesława Nowak - Kolczyńska, sędzia del. NSA Jerzy Krupiński (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna wydana przez osobę nieposiadającą stosownego upoważnienia jest dotknięta wadą nieważności, a jeśli tak, czy dowód z zeznań świadka może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w celu wykazania braku takiego upoważnienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna. Wskazał, że zasada związania wykładnią prawa wyrażoną w poprzednich orzeczeniach sądowych (art. 153 P.p.s.a.) wiąże organ i sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, w tym dowód z zeznań świadka S. K., nie potwierdziło tezy o braku upoważnienia do wydania decyzji. Sąd podkreślił, że zarzut braku upoważnienia nie jest tożsamy z naruszeniem właściwości organu.Stan faktyczny
Strony wniosły o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją odmawiającą uchylenia decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z 1977 r. zatwierdzającej umowę sprzedaży gospodarstwa rolnego. Jako podstawę wznowienia wskazano nowe okoliczności faktyczne, w tym zeznania świadka S. K., które miały wykazać brak upoważnienia do wydania decyzji z 1977 r. przez S. K. Organy administracyjne i Sąd I instancji uznały, że przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło braku upoważnienia, a zeznania świadków nie podważyły legalności decyzji. Skarga kasacyjna została wniesiona od wyroku WSA oddalającego skargę na decyzję odmawiającą uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Czesława Nowak - Kolczyńska sędzia del. NSA Jerzy Krupiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. F., W. F. i Z. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W Krakowie z dnia 24 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 274/16 w sprawie ze skargi G. F., W. F. i Z. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną.
Przedmiotem skargi kasacyjnej, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez G. F., W. F. i Z. F., jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 274/16, którym oddalono skargę wymienionych wyżej osób na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej też: "Kolegium") z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania.
Wyrok wydany został w następujących, ustalonych przez Sąd I instancji, okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Zaskarżoną decyzją Kolegium, w wyniku rozpoznania wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2015 r., nr SKO. [...], o odmowie uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] maja 2006 r., nr [...], rozstrzygającej o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-P. z dnia [...] grudnia 1977 r., znak: [...], zatwierdzającej umowę nr [...] z dnia [...] listopada 1977 r., zawartą pomiędzy W. F. a Spółdzielnią K. K.-P. z siedzibą we W., dotyczącą nabycia przez tę Spółdzielnię gospodarstwa rolnego położonego w os. K., oznaczonego jako działki nr [...], [...] i [...], obr. 69 K.-P. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję własną z dnia [...] listopada 2015 r.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło, że pismem z dnia 21 maja 2008 r., skarżący, powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., wnieśli o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2006 r., znak [...] o odmowie stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-P. z dnia [...] grudnia 1977 r., wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. We wniosku wskazano, że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, istotne dla sprawy, nieznane organowi administracji publicznej w chwili wydania decyzji, w postaci zeznań świadka S. K.. Podniesiono, że przeprowadzenie tego dowodu rozstrzygnie wątpliwości, których nie można było rozwiać za pomocą dokumentów (niemożliwe bowiem było udowodnienie nieistnienia upoważnienia). Jednocześnie wnoszący skargę o wznowienie postępowania domagali się stwierdzenia nieważności tej samej decyzji z dnia [...] grudnia 1977 r. z uwagi na rażące naruszenie prawa.
Kolegium postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2006 r. i odmówiło uchylenia tej decyzji. Decyzja Kolegium została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...].
Wskazane powyżej decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 688/14, w uzasadnieniu którego wskazano, że Kolegium błędnie przyjęło, iż dowód z zeznań S. K. nie stanowi nowego dowodu w sprawie. Sąd wskazał, że jako podstawę wznowieniową skarżący wskazali istnienie nowego dowodu, tj. dowodu z zeznań S. K., który to dowód istniał w dniu wydawania decyzji, lecz nie był znany organowi. W ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości, że zeznania świadka są dowodem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
W związku z tym wyrokiem Kolegium przeprowadziło dwukrotnie rozprawy administracyjne, a to w dniu [...] stycznia 2015 r. i [...] marca 2015 r., o terminie, których prawidłowo zawiadomiono strony postępowania i wezwano świadków. Organ po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] maja 2006 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-P. z dnia [...] grudnia 1977 r.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli skarżący, zarzucając, że w prowadzonym przez Kolegium postępowaniu pominięto zeznania świadków: S. K., M. K. oraz J. M., którzy - w ocenie strony - potwierdzili, że umocowanie prawne S. K. do wydawania decyzji w imieniu Naczelnika Dzielnicy wynikało jedynie z faktu posiadania przez niego pieczątki o treści "z up. Naczelnika Dzielnicy". Podniesiono, że ani S. K. ani M. K. nie byli w stanie wykazać, że S. K. posiadał wymagane pełnomocnictwo do zatwierdzania decyzji w imieniu Naczelnika Dzielnicy i to nie zostało wyjaśnione. W ocenie Skarżących odbyło się to kosztem rażącego naruszenia zasady prawdy obiektywnej.
Kolegium, ponownie rozpoznając sprawę, nie podzieliło tego stanowiska i wskazało, że w trakcie rozprawy przeprowadzonej w dniu 13 stycznia 2015 r. przesłuchano S. K., który potwierdził, że w dacie wydania spornej decyzji z dnia [...] grudnia 1977 r. kierował Wydziałem Rolnictwa, Leśnictwa, Skupu i Gospodarki Wodnej Urzędu Dzielnicowego K.-P., a w związku z tym do jego obowiązków należało między innymi wydawanie decyzji zatwierdzających umowy o nabyciu gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Oświadczył również, że był upoważniony do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Naczelnika Dzielnicy K.-P. i dysponował pieczęcią "z upoważnienia Naczelnika Dzielnicy [...]. S. K. Kierownik Wydziału", która została wydana przez Biuro Organizacyjno-Prawne Urzędu Dzielnicowego K.-P.. Po okazaniu mu kserokopii decyzji z dnia [...] grudnia 1977 r., świadek potwierdził, że podpis na tej decyzji jest jego podpisem i że w tym dniu był zatrudniony w Urzędzie Dzielnicy K.-P. jako Kierownik Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa, Skupu i Gospodarki Wodnej. Dodał ponadto, że podpis ten jest bardzo charakterystyczny i nie do podrobienia. S. K. nie był wprawdzie w stanie wskazać tytułu prawnego, z jakiego wywodził upoważnienie, ale podkreślił, że nad prawidłowością wydawanych decyzji czuwało Biuro Organizacyjno-Prawne Urzędu, a także radcowie prawni zatrudnieni w urzędzie. Według jego wiedzy wszelkie sprawy dotyczące gruntów rolnych znajdowały się we właściwości kierowanego przez niego wydziału. W. F. nie został zmuszony do przekazania gruntu w zamian za rentę, a decyzję taką podjął dobrowolnie.
Dalej Kolegium wskazało, że podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 4 marca 2015 r. przesłuchano świadka J. M., który był organizatorem, a także uczestnikiem spotkania z dnia 25 kwietnia 2008 r. Świadek wskazał, że w jego trakcie S. K. zostało zadane pytanie czy jest w posiadaniu dokumentu upoważniającego go do wydania w imieniu Naczelnika Dzielnicy K.-P. spornej decyzji, a w odpowiedzi S. K. powiedział, że nie jest w posiadaniu takiego dokumentu, ale ma pieczątkę, na której wskazano, iż jest upoważniony do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Naczelnika, a pieczęć tę otrzymał w Biurze Organizacyjno-Prawnym Dzielnicy K.-P., będąc pracownikiem tego organu. J. M. w trakcie tego spotkania odniósł wrażenie, że skoro nie jest on w posiadaniu dokumentu potwierdzającego umocowanie w tym zakresie, to mógł wydać tą decyzję bez stosownego upoważnienia. W toku tej rozprawy świadek M. K., który pełnił funkcję Naczelnika Dzielnicy K.-P. w latach 1973-1985, potwierdził, że S. K. był kierownikiem Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa, Skupu i Gospodarki Wodnej Urzędu Dzielnicowego K.-P., wskazał, że w czasie, gdy pełnił on funkcję Naczelnika był zastępcą Kierownika wskazanego wyżej Wydziału, a następnie kierownikiem tego Wydziału. Świadek wyjaśnił również, że nie pamięta aby udzielał któremukolwiek z kierowników bądź zastępców Wydziałów upoważnienia do rozstrzygania spraw w jego imieniu, bo wedle jego wiedzy umocowanie takie wynikało wprost z ustawy, ale mogło także wynikać z obowiązujących aktów niższego rzędu, niż ustawa, w tym również aktów nie mających charakteru powszechnie obowiązującego, czyli aktów wewnętrznych. Świadek Kulig potwierdził, że w jego ocenie nie było żadnych przeciwwskazań do wydawania decyzji przez S. K. w jego imieniu. Potwierdził również, że w związku z wykonywanymi obowiązkami otrzymał on pieczęć do wydawania rozstrzygnięć administracyjnych w imieniu Naczelnika, tak samo jak każdy inny kierownik Wydziału oraz jego zastępca. Wskazał też, że po 38 latach nie pamięta, który z wydziałów kierowanego przez niego urzędu zajmował się wydawaniem decyzji w sprawach stwierdzających nabycie gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r., ale już z samej nazwy Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa, Skupu i Gospodarki Wodnej Urzędu Dzielnicowego K.-P. wynika, że to w ramach pracy tego wydziału były podejmowane takie rozstrzygnięcia. Te ustalenia, zdaniem Kolegium, prowadzą do wniosku, że sporna decyzja z dnia [...] grudnia 1977 r. została wydana przez osobę uprawnioną.
W skardze strony domagały się jej uchylenia wraz z wcześniej wydanymi decyzjami odmawiającymi stwierdzenia jej nieważności i zarzuciły w szczególności naruszenie art. 149 § 2 K.p.a., bowiem pomimo wznowienia postępowania nie przeprowadzono postępowania co do istoty sprawy a także naruszenie art. 7 , 77 i 78 § 1 K.p.a. poprzez nierzetelne i wadliwe przeprowadzenie dowodu wnioskowanego przez skarżących. Skarżący zarzucili, że nie uwzględniono tego, że każdą decyzję administracyjną w sprawie kupna-sprzedaży nieruchomości należało traktować jedynie jako czynność przygotowawczą do zawarcia umowy, zaś decyzja zatwierdzająca umowę została wydana bez wniosku rolnika o wykup gospodarstwa oraz bez zgody małżonki na taką czynność. Organ ograniczył ustalenia jedynie do faktu posiadania przez S. K. pieczęci, podczas gdy upoważnienia do załatwiania spraw dla dyrektorów (kierowników) wydziałów wynikały z określonego statutem organizacyjnym zakresu spraw, które będą załatwione z upoważnienia organu terenowej administracji państwowej. Upoważnienia poza statutem mogli uzyskać wyłącznie ci pracownicy którzy zajmowali stanowisko dyrektora (kierownika) wydziału (§ 13 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r w sprawie zasad organizacji urzędów terenowych organów administracji państwowej). Kierownik Wydziału winien legitymować się upoważnieniem wynikającym ze statutu a statut obowiązujący w 1977 r. nie został zbadany, co stanowi niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę i podniósł, że pomimo nieodnalezienia statutu Urzędu Dzielnicowego K. – P., organy obu instancji przeprowadziły szczegółowe i wyczerpujące postępowanie, a ustalenia faktyczne dokonane na podstawie zebranego materiału dowodowego są prawidłowe. Wskazania wynikające z wyroku WSA w Krakowie z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 688/14, zostały przez organ wykonane. Dowód z zeznań świadka S. K. został przeprowadzony, a następnie oceniono czy okoliczności, na jakie został przeprowadzony, były istotne dla rozstrzygnięcia wznowionej sprawy i ustalonego stanu faktycznego. Sąd dokonał powtórnej analizy zeznań wszystkich świadków i stron, potwierdzając, że ustalenia faktyczne organu znajdują w nich oparcie. Podkreślił, że zdecydowana większość podnoszonych w skardze o wznowienie postępowania i skardze kierowanej do sądu administracyjnego argumentów została już rozpatrzona w poprzednim postępowaniu o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji, zakończonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 1072/07 i wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1524/09. Ujawnione i przeprowadzone nowe dowody w żadnej mierze nie podważyły oceny prawnej zaprezentowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 stycznia 2010 r. Z faktu, że w aktach administracyjnych brak jest odrębnego wniosku o przejęcie nieruchomości nie można wywodzić, że W. F. wniosku takiego nie złożył, jak również że nie wyraził woli przekazania nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego na rzecz Spółdzielni K. K. – P. z siedzibą w W.. Sama umowa z dnia [...] listopada 1977 r. była zgodnym i swobodnym porozumieniem dwóch stron, nie sposób więc uznać, że przekazanie nieruchomości nastąpiło wbrew woli stron. Obowiązujące przepisy nie zawierały nakazu przystępowania do umowy, czy też podpisywania jej przez współmałżonka, nie nakazywały włączania do umowy lub do późniejszej decyzji w jakiejkolwiek formie zgody jednostki nadrzędnej. Dla umowy poprzedzającej wydanie decyzji zatwierdzającej nie była przewidziana forma aktu notarialnego. Statuty organizacyjne urzędów terenowych organów administracji państwowej wyznaczały zakres spraw, które mogły być załatwiane przez kierowników wydziałów, działających z upoważnienia organu. Zawnioskowany przez skarżących dowód z zeznań świadka S. K. był nowym istotnym dowodem, istniejącym w dniu wydania decyzji a nieznanym organowi rozpoznającemu sprawę (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.) i został przez organ przeprowadzony w trakcie wznowionego postępowania. Żadne jednak okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, nie zostały potwierdzone w wyniku jego przeprowadzenia.
W skardze kasacyjnej zarzucono na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej: "P.p.s.a.", w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., na skutek zaakceptowania wadliwych ustaleń organów administracyjnych, polegających w szczególności na przyjęciu, że pracownik organu wydający sporną decyzję z 1977 r. posiadał upoważnienie do jej wydania i podpisania.
W oparciu powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że decyzja podpisana przez osobę nieuprawnioną dotknięta jest wadą nieważności. Kompetencji wynikających z upoważnienia nie można domniemywać, a mimo to organy administracyjne i Sąd I instancji posłużyły się ciągiem domniemań w zakresie istnienia odpowiedniego upoważnienia po stronie osoby, która wydała przedmiotową decyzję. Autor skargi kasacyjnej powołał się na § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie zasad organizacji urzędów terenowych organów administracji państwowej, w myśl którego upoważnienie dla kierowników wydziałów do wydawania decyzji administracyjnych wynikać musiało ze statutu terenowego organu administracji państwowej. Z przeprowadzonych dowodów nie wynika w sposób pewny w jakim okresie świadek K. był kierownikiem wydziału, w szczególności nie wynika to z zeznań ówczesnego naczelnika Dzielnicy K.-P.. Ponadto świadkowie nie potwierdzili, że w Dzielnicy K.-P. obowiązywał wymagany statut, a dodatkowo nie ustalono też, że do kompetencji Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa, Skupu i Gospodarki Wodnej należały sprawy związane z przejmowaniem gospodarstw rolnych. Podniósł też, że okoliczność nieistnienia upoważnienia jest tzw. faktem negatywnym, którego strona nie może w sposób ścisły udowodnić, a może to czynić jedynie przez powołanie dowodów wykazujących istnienie faktów przeciwnych, aniżeli podlegająca udowodnieniu okoliczność negatywna.
W sprawie złożono też wniosek o zrzeczeniu się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09, opubl. w ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).
W rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania przed Sądem I instancji, a zatem należało dokonać kontroli zaskarżonego wyroku jedynie pod kątem zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Podkreślenia wymaga przy tym, że skarżący w kasacji nie dostrzegł, że sprawa toczyła się w trybie nadzwyczajnym i nie zarzucił naruszenia żadnego z przepisów regulujących to postępowanie. W istocie wykluczyło to możliwość weryfikacji prawidłowości wyroku Sądu I instancji z tego punktu widzenia w postępowaniu kasacyjnym.
Istota zarzutu kasacyjnego a także uzasadnienia wniosku o wznowienie postępowania sprowadza się do stwierdzenia, że osoba wydająca decyzję z dnia [...] grudnia 1977 r., zatwierdzającą umowę nr [...] z dnia [...] listopada 1977 r., zawartą pomiędzy W. F. a Spółdzielnią K. K.-P. z siedzibą we W., dotyczącą nabycia przez tę Spółdzielnię gospodarstwa rolnego strony, nie posiadała stosownego upoważnienia do wydawania tego rodzaju decyzji.
Konieczność merytorycznego badania tak postawionego zarzutu w postępowaniu wznowieniowym przez organy administracyjne wynikała z treści uzasadnienia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 688/14, wiążącego zgodnie z art. 153 P.p.s.a. zarówno organ jak i Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W wyroku tym przesądzono, że "jeśli w przedmiotowej sprawie skarżący na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., złożyli wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, uzasadniając go okolicznością, że wyszedł na jaw nowy dowód w postaci zeznań świadka S. K., istotny dla sprawy i nieznany organowi administracji publicznej w chwili wydania decyzji, oraz wskazali jakie istotne dla sprawy fakty chcą za jego pomocą wykazać, to obowiązkiem organu było wznowić postępowanie w sprawie (co nastąpiło w dniu 20 lipca 2009 roku) i we wznowionym postępowaniu dowód ten przeprowadzić".
W myśl art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei zgodnie z art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że ustanowiona w art. 153 P.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2073/13, publ. na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOSA).
Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie ocena treści zeznań świadka S. K. i świadków pozostałych, dokonana przez organy administracyjne oraz zaakceptowana przez Sąd I instancji, nie budzi najmniejszych zastrzeżeń. Treść zeznań świadka K. została w pełni potwierdzona przez dodatkowe dowody w postaci zeznań świadków J. M. a zwłaszcza byłego Naczelnika Dzielnicy M. K., którzy mimo upływu znacznego okresu czasu, w sposób jednoznaczny potwierdzili jego uprawnienie do wydawania decyzji administracyjnych z upoważnienia Naczelnika.
Podkreślić należało, że strona jako nowy dowód w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wskazała zeznania świadka K. i dowód ten został przeprowadzony, nie potwierdzając tezy o braku umocowania tej osoby do wydawania decyzji. Cały wywód uzasadnienia skargi kasacyjnej sprowadza się do podważania wiarygodności tych zeznań bez wskazania innego nowego dowodu w rozumieniu tego przepisu, który mógłby stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Trudno zgodzić się ze stanowiskiem skarżących kasacyjnie, że w sytuacji, gdy świadkowie K. i K. w jakimkolwiek stopniu nie potwierdzili okoliczności, na które zostali zawnioskowani, a stanowiących wskazaną przez strony podstawę weryfikacji decyzji ostatecznej z 1976 r., to obowiązkiem organu było poszukiwanie dalszych dowodów pozwalających na ustalenie wersji przez te strony pożądanej. Inaczej mówiąc skoro podstawą wznowienia postępowania był nowy dowód, który nie potwierdził okoliczności wydania spornej decyzji przez osobę nieuprawnioną, to nie można skutecznie zarzucać organom administracyjnym, że podstawy wznowieniowej można było doszukiwać się w braku dokumentu w postaci statutu Urzędu Dzielnicowego dla K.-P..
Ta ostatnia okoliczność stanowiła przedmiot badania w postępowaniu toczącym się w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1976 r. i Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1524/09, w sposób kategoryczny stwierdził, że z uwagi na upływ czasu nie sposób jest zweryfikować, czy istotnie S. K. jako Kierownik Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu w Urzędzie Dzielnicowym K. – P. posiadał upoważnienie do wydawania decyzji w przedmiocie zatwierdzania umów o przejęciu gospodarstw rolnych. W Archiwum Urzędu Miasta K. nie odnaleziono w jego aktach osobowych imiennego upoważnienia do wydawania decyzji w tym konkretnym zakresie. Ponadto, z informacji udzielonej na żądanie Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Archiwum Urzędu Miasta K. wynika, że w miejskich zasobach archiwalnych brak jest statutu Urzędu Dzielnicowego dla K. – P., który obowiązywałby w dacie wydania kwestionowanej decyzji. O ile jednak zasadne jest założenie, że analiza statutu Urzędu Dzielnicowego mogłaby pomóc w udzieleniu jednoznacznej odpowiedzi, czy zakres spraw wyznaczonych przepisem art. 37 ust. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne nie został zastrzeżony do wyłącznej aprobaty osoby piastującej funkcję organu, to brak faktycznej możliwości posłużenia się dokumentem nie może wywołać skutku w postaci podważenia legalności wydanej decyzji.
Argumentacja autora skargi kasacyjnej opiera się przy tym na założeniu, że w toku postępowania wznowieniowego nie wykazano, że S. K. posiadał upoważnienie do wydania i podpisania przedmiotowej decyzji z 1976 r., podczas gdy wnioskowany nowy dowód miał wykazać, że osoba ta takiego upoważnienia nie posiadała i ta okoliczność w żadnym stopniu na podstawie tego dowodu nie została potwierdzona.
Dodatkowo, mając na względzie ramy postępowania wznowieniowego, przypomnieć należało, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut nieprawidłowego powołania osoby, której powierzono pełnienie funkcji organu (tzw. piastuna funkcji organu) nie jest tożsamy z zarzutem naruszenia właściwości tego organu do wydania zaskarżonej decyzji. Czym innym jest istnienie samego organu administracji publicznej właściwego do rozstrzygania określonej kategorii spraw z zakresu administracji publicznej, a czym innym to, czy we właściwym trybie powołano piastuna tego organu, to jest osobę fizyczną pełniącą funkcję odpowiadającą nazwie organu i wykonującą jego kompetencje (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1783/09 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOSA). Podobne stanowisko NSA zajmował w wyrokach z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 61/07 i z dnia 17 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1549/09 (zam. w CBOSA).
W tym stanie rzeczy skargę kasacyjną, jako opartą na nieusprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 P.p.s.a., należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło