II FZ 637/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. M. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 377/17 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi W. M. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 13 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 28 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 377/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek W. M. w P. (dalej: "Wspólnota"’ "Skarżąca") o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wniesionej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 13 marca 2017 r. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie powołał treść art. 86 § 1 i art. 87 § 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") i odniósł się do rozumienia pojęcia "winy strony" w literaturze i orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Wskazał, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany po rozpatrzeniu wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przy ocenie winy strony (albo jej braku) w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych okolicznościach faktycznych Sąd nie znalazł podstaw uzasadniających przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wnosząc o jego uchylenie, doręczenie wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi, uchylenie postanowienia Sądu pierwszej instancji z 25 lipca 2017 r. o odrzuceniu skargi oraz wyznaczenie 7 – dniowego terminu na uzupełnieni braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Należy wskazać co następuje: postanowieniem z dnia 25 lipca 2017 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę Skarżącej ze względu na brak uzupełnienia braków formalnych w terminie. Skarżąca 4 sierpnia 2017 r. wniosła pismo procesowe wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu i uzupełnieniem braków formalnych skargi (k. 61 akt sądowych) oraz zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 25 lipca 2017 r. o odrzuceniu skargi (k. 76 akt sądowych). Następnie Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2017 r. oddalił wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu o uzupełnienie braków formalnych skargi. Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła zażalenie będące przedmiotem niniejszego postępowania. W niniejszej sprawie na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji zaistniała kolizja środków prawnych wymienionych w art. 86 p.p.s.a., tj. wniosku o przywrócenie terminu, oraz w art. 194 p.p.s.a. - zażalenia. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowym ukształtowany jest pogląd, że czynności procesowe polegające na złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko (zob. postanowienia NSA: z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt II OZ 935/15; z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt II OZ 197/16; z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt II OZ 209/16; z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt II OZ 709/16; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest - na skutek upływu terminu - bezskuteczna. Takie stwierdzenie może zaś wynikać z prawomocnego orzeczenia o odrzuceniu pisma procesowego. Zatem w sytuacji, gdy strona złożyła zażalenie na postanowienie z dnia 25 lipca 2017 r. o odrzuceniu skargi, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienie braków formalnych skargi wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia na postanowienie z dnia 25 lipca 2016 r. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu. Wniesienie zażalenia na postanowienie odrzucające skargę stworzyło procesową przeszkodę dla merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu i z tej przyczyny postanowienie zapadłe w wyniku takiego rozpoznania podlegało uchyleniu. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że wniosku o przywrócenie terminu nie można uzasadniać argumentami kwestionującymi fakt doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Aby bowiem termin do dokonania czynności procesowej mógł rozpocząć swój bieg, konieczne jest prawidłowe doręczenie wezwania w tym zakresie. Niedoręczenie wezwania nie otwiera terminu do uzupełnienia braków, a zatem nie może być mowy o jego uchybieniu. Kwestia ta może być ewentualnie podniesiona, ale w środku zaskarżenia kwestionującym prawidłowość odrzucenia skargi z powodu nieuzupełnienia braku (zob. postanowienie NSA z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt I OZ 950/16; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie takie zażalenie zostało wniesione. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji