II SA/Sz 627/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 lipca 2017 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta S., działając na podstawie art. 1 ust. 2 i 3, art. 3 pkt 2, 2a, pkt 22-24, art. 4 ust. 2, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 14, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze. zm.), § 2 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2015 r., poz. 2284), § 1 ust. 1, § 2 ust. 2 i § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się, stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r. poz. 1238), po rozpatrzeniu wniosku J. T. z dnia [...] r. odmówił wnioskodawczyni przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na okres od [...] r. na dziecko M.G.. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że wnioskodawczyni wykazała utratę i uzyskanie dochodu. Na podstawie przedstawionych dokumentów oraz zgromadzonych informacji organ ustalił, iż dochody członków rodziny osiągnięte w roku kalendarzowym 2015 wyniosły – [...] zł (tj. w roku poprzedzającym okres zasiłkowy [...] ). Przy ustalaniu dochodu za rok [...] nie uwzględniono dochodu utraconego przez M. T. , natomiast doliczono dochód uzyskany przez niego z tytułu rozpoczęcia pracy w firmie [...] Sp. z o.o. od dnia [...] r. (umowa o pracę) w wysokości [...] zł. Miesięczny dochód rodziny bez uwzględnienia dochodu utraconego i doliczeniu dochodu uzyskanego wyniósł [...] zł, a w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł i jest wyższy od ustawowego kryterium uprawniającego do zasiłku rodzinnego, tj. od kwoty ([...] zł). Z uwagi na wskazane przekroczenie dochodu rodziny, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ dokonał przeliczenia dochodu rodziny stosownie do regulacji art. 5 ust. 3 ustawy. Ustalono, że kryterium dochodowe rodziny wynosi –[...] zł ([...] zł x 3 osoby = [...] zł). Kwota przekroczenia dochodu rodziny wynosi –[...] zł ([...] zł = [...] zł). Łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkiem przysługującym rodzinie wynosi – [...] zł (1 x [...] zł/12 m-cy) miesięcznie w okresie od [...] r. W przypadku wnioskodawczyni dochód rodziny ([...] zł) przekracza kwotę kryterium dochodowego ([...] zł) o kwotę ([..] zł). Kwota przekroczenia dochodu ([...] zł) jest wyższa od łącznej kwoty zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami ([...] zł), a zatem nie ma zastosowania przepis art. 5 ust. 3 ustawy. Wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkiem przysługująca rodzinie J. T. ustalona zgodnie z ust. 3a, jest niższa niż [...] zł, ([...] zł), a zatem nie ma zastosowania sytuacja określona w art. 5 ust. 3c ww. ustawy. W odwołaniu po powyższej decyzji J. T. zarzuciła organowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji poprzez uznanie, że M. T. ki wchodzi w skład rodziny tworzonej przez wnioskodawczynię i M. G., podczas gdy J. T. rozstała się z M.T. i wyprowadziła się ze wspólnego mieszkania na początku [...] r. Od tego czasu strona tworzy rodzinę wyłącznie z córką M.G., a małżonkowie nie utrzymują ze sobą kontaktu, w żaden sposób wzajemnie się nie wspierają, w szczególności M. T. nie wspiera M.G. (nie jest ona jego córką, lecz pochodzi z wcześniejszego związku J. T. ). J. T. oświadczyła, że przygotowuje się do wniesienia powództwa o rozwód przeciwko M. T. . Odwołująca się zarzuciła organowi naruszenie art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego nieprawidłową interpretację skutkującą błędnym uznaniem, że w skład rodziny wchodzą małżonkowie niezależnie od stosunków pomiędzy nimi panujących, podczas gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu nakazuje dojście do przeciwnego wniosku. Na poparcie swego stanowiska skarżąca przytoczyła wyrok NSA z dnia 14 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 1709/11. Odwołująca się wniosła o przeprowadzenie dowodów z załączonej umowy najmu oraz zeznań świadków S. G. i M. G. , na okoliczność faktycznego tworzenia rodziny wyłącznie przez stronę i jej córkę od [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r., nr [...] , działając na podstawie na podstawie 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. art. 3 pkt 1, 2, 10, 22, 23 i 24, art. 4, art. 5, art. 8, art. 9 art.24 ust. 6 i ust. 7, art. 26 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, po rozpatrzeniu odwołania J. T. , utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium po przytoczeniu treści przepisów art. 3 pkt 2, 2a,10,16, art. 4, art. 5 ust.1, 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazało, że rodzina J. T. składa się z trzech osób: jej samej, [...] T. kiego oraz córki M. G. . Dane te strona wskazała w złożonym w dniu [...] r. wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego z dodatkami, oświadczając, iż dane te są prawdziwe. Organ zaznaczył, że strona po złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia nie informowała organu o zmianie składu osobowego rodziny i pomimo wskazywanego w odwołaniu zamiaru wystąpienia z powództwem o rozwód, orzeczenie o rozwiązaniu małżeństwa nie zostało jeszcze wydane, a stan cywilny strony nie uległ zmianie. Oznacza to, iż zgodnie z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych rodzinę w rozumieniu ustawy stanowi strona, jej córka M. oraz mąż M.T. . Fakt odrębnego zamieszkiwania małżonków, nieutrzymywania kontaktów, odrębnego gospodarowania, pozostaje bez wpływu na status prawny małżonków, a ten uwzględniany jest przy ocenie wypełnienia definicji rodziny, w której wyszczególniono jej członków. Organ drugiej instancji powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (III SA/Kr 715/13, II SA/Bd 232/13, II SA/Ke 107/13, II SA/Go 338/10) wskazał, że ustawodawca w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych za istotny uznał status prawny osoby wnioskującej, a nie sytuację faktyczną, w jakiej się ona znajduje co oznacza, iż przeprowadzanie wnioskowanych dowodów z przesłuchania świadków na okoliczność faktycznego tworzenia rodziny, nie jest konieczne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy przeliczając dochód rodziny wnioskodawczyni, tj. J. T. i [...] T. kiego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy oraz po roku poprzedzającym okres zasiłkowy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo obliczył dochód rodziny strony. J. T. powyższą decyzję Kolegium zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: – naruszenie art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego nieprawidłową interpretację skutkującą błędnym uznaniem, że w skład rodziny na gruncie tej ustawy wchodzą małżonkowie niezależnie od stosunków pomiędzy nimi panujących, podczas gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu nakazuje dojście do przeciwnego wniosku, – mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. oraz art. 78 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ II instancji zawnioskowanych przez skarżącą dowodów z zeznań świadków oraz złożonego dokumentu umowy najmu lokalu mieszkalnego na kluczową w sprawie okoliczność faktycznego tworzenia rodziny wyłącznie przez J. T. oraz jej córkę M. G. od [...] r., – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji poprzez uznanie, że M. T. wchodzi w skład rodziny tworzonej przez J. T. i M. G. , podczas gdy J. T. rozstała się z M. T. i wyprowadziła się ze wspólnego mieszkania na początku[...] . i od tego czasu J. T. tworzy rodzinę wyłącznie z córką M. G.. W uzasadnieniu skargi, skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) zwanej dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2016 r. poz. 1518) zwanej dalej "ustawą", która określa warunki nabywania prawa do tych świadczeń oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania (art. 1 ust. 1), a także wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych. Do świadczeń rodzinnych należy między innymi zasiłek rodzinny, który zgodnie z art. 4 tej ustawy ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Osoba wnioskująca o przyznanie zasiłku rodzinnego może ubiegać się o przyznanie dodatków do tego zasiłku, których zamknięty katalog zawarty został w art. 8 ustawy. Wskazany przepis wymienia m. in. wnioskowany przez skarżącą dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (art. 8 pkt 6 ustawy). Warunkiem uzyskania zasiłku rodzinnego, a tym samym także dodatków do tego świadczenia, jest przede wszystkim spełnienie ustalonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego, określonego w art. 5 tej ustawy oraz przesłanek określonych w art. 6 ustawy. Zasiłek rodzinny zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty [..] zł. W przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a (art. 5 ust. 3 ustawy). Natomiast przepis art. 5 ust. 3a stanowi, że w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Definicja "dochodu rodziny" określona została w art. 3 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Natomiast definicję "rodziny" zawiera przepis art. 3 pkt 16 ustawy, stanowiąc że przez rodzinę rozumie się: małżonków, rodziców, dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Przytoczone definicje legalne determinują wykładnię i stosowanie przepisów warunkujących przyznawanie, zasady ustalania, przyznawania i wypłacania określonych w omawianej ustawie świadczeń rodzinnych. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko organów orzekających w sprawie jak i wyroków sądów administracyjnych powołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż przy stosowaniu przepisów regulujących przyznawanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku, istotny jest status prawny osoby wnioskującej, a nie sytuacja faktyczna w jakiej się znajduje. W rozpoznawanej sprawie skarżąca jest osobą ubiegającą się o zasiłek rodzinny i dodatek do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko M. G. . W ocenie skarżącej, organ nie powinien do dochodu rodziny wliczać dochodu [...] T. kiego, męża wnioskodawczyni z którym nie zamieszkuje od [...] r. W ocenie Sądu podzielenie argumentacji strony zaprzeczałoby nie tylko wspomnianej wyżej wykładni legalnej definicji "rodziny" i "dochodu rodziny" ale również byłoby wbrew oświadczeniu skarżącej zawartym we wniosku z dnia [...] r. o przyznanie wnioskowanego zasiłku rodzinnego i dodatku do niego, w którym skarżąca wpisała, iż w skład rodziny oprócz niej samej i córki wchodzi M. T. . Niejednoznaczność stanowiska J. T. oraz wskazywany w odwołaniu jak i w skardze "zamiar" wniesienia powództwa o rozwód przeciwko M. T. (brak jakichkolwiek dowodów na czynności prawne w tym zakresie) uniemożliwiają stwierdzenie, iż w świetle definicji rodziny z art. 3 pkt 16 ustawy M. T. do rodziny wnioskodawczyni nie należy. Obowiązkiem organów administracji orzekających w sprawie przedmiotowego zasiłku i dodatku do niego, było ustalenie stanu rodzinnego skarżącej oraz wysokości dochodu jej rodziny. Organy tych ustaleń dokonały właściwie, w szczególności zgodnie z przepisami ustawy zaliczyły do członków rodziny skarżącej jej męża, zaś do dochodu jego rodziny wliczyły uzyskiwany przez niego dochód. Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że organy prawidłowo ustaliły dochód rodziny wnioskodawczyni w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. w [...] r., na który składał się dochód J. T. z tytułu alimentów uzyskanych z funduszu alimentacyjnego na córkę M. G. w wysokości [...] zł, co daje miesięczny dochód w kwocie [...] zł. Prawidłowo też, dochód [...] T. z roku uznano za utracony, w związku z utratą zatrudnienia i nie uwzględniono tego dochodu ustalając dochód rodziny, zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uzyskanie dochodu przez [...] T. kiego po roku poprzedzającym okres zasiłkowy w związku z podjęciem zatrudnienia w dniu [...] r., w miesięcznej kwocie [...] zł zasadnie wliczone zostało do dochodu rodziny wnioskodawczyni, w myśl z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego dochód rodziny strony w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyniósł [...] zł ([...] zł), zaś w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł. Prawidłowo zatem organ uznał, że miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej był wyższy od obowiązującego kryterium dochodowego, które wynosi [...] zł. Niemożliwe było również skorzystanie przez skarżącą w bieżącym okresie zasiłkowym z możliwości, jaką daje art. 5 ust. 3 ustawy. Łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami wnioskowana przez stronę w okresie od dnia [...] r., obliczona zgodnie z zasadami określonymi w tym przepisie wynosi [...] zł ([...] dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego). Dochód miesięczny rodziny to kwota [...] zł. Obowiązująca kwota kryterium dochodowego, tj. [...] zł pomnożona przez trzech członków rodziny daje [...] zł. Kwota ta przekracza kwotę zasiłków wraz z dodatkami przysługujących rodzinie w okresie zasiłkowym, co nie pozwalało organowi na przyznanie świadczenia zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając na uwadze treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, za bezzasadny uznać zarzut strony naruszenia art. 77, art. 7 i art. 80 k.p.a. w związku z nieprzeprowadzeniem wnioskowanych przez nią dowodów na okoliczność faktycznego tworzenia rodziny wyłącznie przez skarżącą i jej córkę. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji przez organy i do oceny przez sąd prawidłowości stosowania prawa materialnego. W aspekcie stosowania przepisów prawa materialnego, sprawie w tej nie ma znaczenia fakt zawarcia przez skarżąca umowy najmu lokalu mieszkalnego czy przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków. W świetle prawa skarżąca bowiem pozostaje w związku małżeńskim z M. T. co nie zostało podważone w toku postępowania administracyjnego. Zgodnie więc z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a., organy obu instancji, stosownie do przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zobligowane były do ustalenia dochodu rodziny wnioskodawczyni, uwzględniając dochód uzyskany przez jej współmałżonka, jako członka rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy. W konsekwencji stwierdzić należy, że organy obu instancji zasadnie odmówiły przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń, prawidłowo stosując obowiązujące przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, a ustalenia organów administracyjnych znajdują pełne oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. stwierdził, że skoro wydana decyzja nie narusza prawa, skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.