II SA/Bd 232/13
WyrokWSA w Bydgoszczy2013-04-24
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Elżbieta Piechowiak, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sposób ustalenia dochodu rodziny, polegający na dodaniu miesięcznej kwoty dochodu uzyskanego przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy do przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny z tego roku, jest zgodny z ustawą o świadczeniach rodzinnych i jej celami?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że sposób ustalenia dochodu rodziny, polegający na dodaniu miesięcznej kwoty dochodu uzyskanego przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy do przeciętnego miesięcznego dochodu z tego roku, jest niezgodny z ustawą o świadczeniach rodzinnych i jej celami. Taka metoda wykracza poza upoważnienie ustawowe, prowadzi do nierównego traktowania i może pozbawić rodzinę świadczenia, co narusza konstytucyjne zasady równości i ochrony rodzin w trudnej sytuacji materialnej. W związku z tym zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego M. S. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organ I instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uznały, że dochód rodziny, uwzględniający dochód męża skarżącej uzyskany w Holandii, przekroczył ustalone kryterium. Skarżąca kwestionowała sposób ustalenia dochodu, wskazując na problemy zdrowotne, materialne oraz fakt separacji z mężem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że sposób ustalenia dochodu rodziny był niezgodny z prawem.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak(spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Maciej Hoffman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Syng. akt II SA/Bd 232/13
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], nr [...] Burmistrz S., po uwzględnieniu informacji Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w T. rozpatrzył wniosek M. S. z dnia ż...ś i odmówił jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem K. S. za okres od [...] do [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w [...] roku dochody uzyskiwał K. S. (5.081,69 zł) i uzyskiwał je przez cały okres zasiłkowy [...], zaś pozostali członkowie rodziny nie uzyskiwali dochodów w [...] roku lub - jak w przypadku W. S. - dochód z [...] roku (2641,00 euro) został utracony na skutek utraty ówczesnego zatrudnienia. Jednocześnie w dniu [....] W. S. podjął zatrudnienie w firmie [...] w Holandii, uzyskując dochód netto za [...] roku w kwocie 1.030,00 euro.
Organ I instancji powołał się na art. 5 ust. 4a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228 poz. 2255 z późn. zm.- dalej powoływanej jako ustawa), który stanowił, że ,,w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód". Dochodem takim jest dochód związany z podjęciem zatrudnienia. Ponadto organ wskazał na treść § 15 ust. 8 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 02 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881) stanowiącego, że w przypadku, gdy członek rodziny uzyska poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej dochód, którego nie osiągał w roku kalendarzowym stanowiącym podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, przeliczenia dokonuje się na podstawie średniego kursu walut z ostatniego dnia roboczego pełnego miesiąca, w którym uzyskał dochód".
Uwzględniając średni kurs waluty euro wg kursu Narodowego Banku Polskiego na dzień [....] roku w wysokości 4,0837 zł, organ wyliczył dochód W. S. za [...] roku na kwotę 4.206,21 zł i doliczył ją do dochodu rodziny, który w sumie wyniósł 4.629,68 zł, tj. 771,61 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie. W ocenie organu kwota ta przekroczyła kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ nadmienił, że brak prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkował także tym, iż w okresie od [...] do [...] skarżąca nie była objęta ubezpieczeniem społecznym ani ubezpieczeniem zdrowotnym.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała na fakt, że jej mąż podjął pracę w Holandii, nie może to jednak wpływać na jej uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Poza tym wskazała, że obecnie jest w separacji z mężem.
Decyzją z dnia [...], nr [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji i wskazał, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ podał, że według ust. 2 świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. ustawy czyli 583 zł, zwane dalej kryterium dochodowym.
Organ II instancji odnosząc się do argumentów wnioskodawcy dotyczących sposobu ustalenia dochodu na osobę w rodzinie na potrzebę ustalenia prawa do żądanego przez skarżącą świadczenia wskazał, iż organ I instancji miał obowiązek wynikający z treści art. 3 pkt 2 ustawy uwzględnić łącznie dochód zarówno M. S. jak i jej męża Waldemara Sowińskiego oraz pozostałych członków rodziny. Powołał się przy tym na art. 3 pkt 2 cyt. ustawy, że ilekroć w ustawie jest mowa o "dochodzie rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy".
Zdaniem organu odwoławczego tak sprecyzowany przepis prawa nakłada na organ ustalający prawo do wnioskowanego świadczenia, obowiązek sumowania dochodów członków rodziny i obliczenie w ten sposób dochodu na osobę w rodzinie, czyli ustalony wspólny dochód podzielony przez ilość osób w rodzinie. Stąd wykazany przez organ I instancji, mimo braku zatrudnienia skarżącej, dochód na osobę w rodzinie w wysokości 771,61 zł przekroczył ustalone kryterium dochodowe.
Odnosząc się do argumentu skarżącej, iż obecnie jest z mężem w separacji organ stwierdził, że nie ma to znaczenia dla ustalenia dochodu rodziny dla świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy [....].
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżąca powołując się na problemy zdrowotne oraz materialne wskazała, że organ ustalając kryterium dochodowe na okres od [...] do [...] wziął pod uwagę dochód jej męża z [...] po zmianie pracy. W jej ocenie dochód za [...] uprawniał ją do wnioskowanego świadczenia, a to powodowało, że w następnym okresie zasiłkowym w okresie [...] również mogła pobierać świadczenie pielęgnacyjne, ponieważ dochód przekraczał kryterium, ale o mniejszą kwotę niż ówczesny zasiłek rodzinny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wskazał również, że pismem z dnia [....] Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w T. poinformował o legalnym zatrudnieniu W. S. na terenie Holandii m.in. w okresie od [...] do [...] i od [....] do [...]. W konsekwencji tych ustaleń organ I instancji decyzją z dnia [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] o przyznaniu M. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem K. S. na okres od [...] do [...]. Następnie pismem z dnia [...] Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w T. poinformował organ, że W. S. nie jest uprawniony do świadczeń z tytułu niepełnosprawności na terenie Holandii. Ww. okoliczności doprowadziły do tego, że organ I instancji wydał [....] decyzję nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), Sąd stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd dostrzegł z urzędu, badając legalność zakwestionowanego rozstrzygnięcia.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej na okres od dnia [...] do dnia [....] świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem K. S., z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie zasiłkowym [...]. Wskazana decyzja wydana została po wcześniejszym uchyleniu przez organ I instancji, decyzją z dnia [...], w trybie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), decyzji własnej z dnia [...] przyznającej skarżącej wnioskowane świadczenie na okres zasiłkowy od dnia [...] do dnia [...], ze względu na powzięcie informacji o zatrudnieniu męża skarżącej w Holandii m.in. w okresach od dnia [...] do dnia [....] oraz od dnia [...] do dnia [...], o którym to fakcie skarżąca nie poinformowała organu.
Kwestię sporną w przedmiotowej sprawi sprawy stanowi sposób ustalenia dochodu rodziny skarżącej w związku z zaistnieniem zdarzeń w postaci utraty i uzyskania dochodu w roku kalendarzowym następującym po roku, z którego dochód uwzględnia się przy ustalaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. w roku [...].
Mając na względzie przedmiot sporu wyjaśnić należy w pierwszej kolejności, że ustawa o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w czasie, w którym skarżąca wnioskowała o przyznanie spornego świadczenia pielęgnacyjnego (wniosek z dnia [...] o przyznanie świadczenia na okres zasiłkowy [...]), oraz w którym organ podjął decyzję rozstrzygającą pierwotnie przedmiotowy wniosek (decyzja z dnia [....]), uzależnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od spełnienia kryterium dochodowego. Przepis z art. 17 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 tej ustawy stanowi bowiem, iż wskazane świadczenie przysługuje, jeżeli dochód rodziny, której członkiem jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583,00 zł. Zgodnie z art.3 pkt. 2) ww. ustawy, dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z treści art. art. 5 ust. 4 i 4a w zw. z art. 17 ust. 2 ww. ustawy wynika, iż przy ustaleniu prawa do świadczenie pielęgnacyjnego uwzględnia się dochód utracony i dochód uzyskany. Przepis art. 5 ust. 4 stanowi bowiem, że w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego (świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód. Natomiast przepis art. 5 ust. 4a określa, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego (świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o uzyskany dochód. Artykuł 3 pkt 24 ww. ustawy definiuje dochód uzyskany wskazując, że oznacza on uzyskanie dochodu spowodowane m.in. uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło (lit. c). Definicja dochodu utraconego zawarta została zaś w art. 3 pkt 23 ww. ustawy i obejmuje ona utratę dochodu spowodowaną m.in. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło (lit. c). Z treści przytoczonych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że ówczesny ustawodawca uznał za decydujący dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, a więc przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku poprzedzającym okres zasiłkowy odnoszony do ilości osób w rodzinie. Jednocześnie jednak określił zdarzenia (utrata dochodu i uzyskanie dochodu), których wystąpienie stanowi podstawę do weryfikacji dochodu rodziny (pomniejszenia – art. 4 i powiększenia – art. 4a). Niemniej w ramach konstrukcji prawnej owych zdarzeń nie wskazał jednoznacznie do jakiego okresu – w stosunku do okresu zasiłkowego – zdarzenia te należy odnosić tj. w jakich granicach czasowych, utrata lub uzyskanie dochodu skutkuje uznaniem tej sytuacji za "utracony dochód" bądź "uzyskany dochód" w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. W oparciu o dyrektywy wykładni celowościowej sądy administracyjne uznawały, iż zdarzenia te mogą wystąpić po roku kalendarzowym, bezpośrednio poprzedzającym rok zasiłkowy, a więc, że możliwe jest korygowanie dochodu na potrzeby ustalenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie ze względu na okoliczność utraty lub uzyskania dochodu po roku kalendarzowym, za który ustalany jest dochód rodziny (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Po 584/10; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Po 112/10 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Z uwagi na ogólnikowość regulacji prawnych dotyczących zasad korygowania dochodu rodziny w związku z uzyskaniem lub utratą dochodu, również co do samego sposobu ustalania dochodu z uwzględnieniem owych zdarzeń wypowiadały się składy sądów administracyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na tle powyższego zagadnienia, utrwalił się pogląd, że normujący kwestię sposobu rozliczania dochodu utraconego przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005 r. Nr 105, poz. 881), stanowiącego akt wykonawczy do ustawy o świadczeniach rodzinnych, wydany na podstawie delegacji ustawowej z art. 23 ust. 5 tej ustawy, pozostaje w sprzeczności z ustawową definicją dochodu zawartą w słowniczku pojęć ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. w art. 3 pkt 2 tej ustawy (wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1321/10; wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2009 r., syng. akt I OSK 990/09; wyrok NSA z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt I OSK 351/09 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Przepis ten stanowi bowiem, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Literalne, dosłowne rozumienie przytoczonego przepisu, z pominięciem reguł wynikających z ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności zasady, iż prawo do przedmiotowego świadczenia ustala się w oparciu o przeciętny miesięczny dochód rodziny "w roku kalendarzowym" poprzedzającym okres zasiłkowy i że to od jego wysokości uzależnione jest uprawnienie strony do tego świadczenia, oznaczałoby -jak zasadnie stwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny we ww. wyroku z dnia 9 grudnia 2010 r. (sygn. akt I OSK 1321/10), że o przyznaniu omawianych świadczeń decydowałaby nie wielkości określone w ustawie, lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie, uzyskanego uprzednio w roku kalendarzowym oraz dochodu uzyskanego za pełny przepracowany miesiąc. Taki sposób rozliczania dochodu uzyskanego, który to zastosowały także i organy orzekające w przedmiotowej sprawie, wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego, jako że prowadzi on do określanie dodatkowych kryteriów dochodowych mających bezpośredni wpływ na wysokość dochodu rodziny zdefiniowanego w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a nie wyłącznie – zgodnie z upoważnieniem – do określenia samego sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych. Ponadto zsumowanie kwoty miesięcznego dochodu uzyskanego przez członka rodziny już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowiły podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy byłoby nie do pogodzenia z celami ustawo o świadczeniach rodzinnych i mogłoby prowadzić do nierównoprawnego traktowania stron i tym samym naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Nawet bowiem jednorazowy miesięczny dochód uzyskany po zakończeniu roku poprzedzającego okres zasiłkowy mógłby pozbawić rodzinę świadczenia bądź ograniczyć jego wysokość, czego nie zakładał ustawodawca określając zupełnie inne kryteria ustalania dochodu rodziny (ww. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2009 r., syng. Akt I OSK 990/09 i wyrok NSA z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt I OSK 351/09). W świetle powyższego stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy, dokonując zmian w dochodzie rodziny, z uwagi na zdarzenia które miały miejsce w okresie późniejszym niż rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy, w sposób odpowiadający dosłownemu, literalnemu brzmieniu przepisu § 18 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r., które to brzmienie jak wykazano powyżej wykracza poza upoważnienie ustawowe z art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz jest niezgodne z ustawową definicją dochodu rodziny i celami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa i otaczania przez państwo ochroną i troską rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, naruszyły w sposób istotny prawo, skutkiem czego skarżąca została pozbawiona prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ustalając dochód rodziny skarżącej, z uwzględnieniem okoliczności ukrycia przez skarżącą zatrudnienia jej męża w Holandii od dnia [...], które to zostało utracone w dniu [...], a następnie uzyskania przez niego dochodu w związku z zatrudnieniem w okresie od dnia [....] do dnia [...], organy dokonały rozliczenia uzyskanego w następstwie tych zdarzeń dochodu w sposób zakwestionowany przez sądy administracyjne tj. poprzez dodanie do ustalonego przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny skarżącej uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy tj. w roku [...] (423,47 zł), miesięcznego dochodu uzyskanego przez męża skarżącej w [...] z tytułu zatrudnienia (4.206,21 zł), co dało kwotę – 4629,68 zł, która to w przeliczeniu na osobę w rodzinie (6 osób w rodzinie), dała przeciętny miesięczny dochód członka rodziny skarżącej w wysokości 771,61 zł, a zatem dochód w wymiarze przekraczającym kryterium dochodowe do uzyskania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, wynoszący w sytuacji, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności - 583 zł (art. 5 ust. 2 w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Uwzględnienie uzyskanego dochodu i traktowania go w połączeniu z uprzednio ustaloną wielkością przeciętnego miesięcznego dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z przyczyn podanych powyżej, nie może stanowić postawy do pozbawienia skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Prawidłowe rozumienie § 18 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r., a wiec odpowiadające przepisom i celom ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przywołanym wartościom konstytucyjnym wymagało dokonania jego wykładni w ramach dyrektyw wykładni funkcjonalnej i systemowej. Użyty w tym przepisie zwrot "dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny" należy bowiem rozumieć jako obowiązek dodania wielkości przeciętnego miesięcznego dochodu członka rodziny obliczonego w skali rocznej uzyskanego po roku, z którego dochód stanowił podstawę do ustalenia prawa do świadczeń (ww. wyrok NSA z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt I OSK 351/09; wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 990/09). Tym samy więc należało w sprawie ponownie ustalić przeciętny miesięczny dochodu na członka rodziny w roku kalendarzowym z uwzględnieniem uzyskanego i utraconego dochodu, a więc dokonać to w ten sposób, że do dochodu uzyskanego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy (z uwzględnieniem utraty ukrytego zatrudnienia) doliczyć dochód (z pełnego miesiąca) uzyskany z tytułu podjęcia zatrudnienia i dopiero od tak zsumowanego dochodu liczyć dochód miesięczny rodziny (dzieląc go na dwanaście), a następnie dochód przypadający na jednego członka rodziny (dzieląc go przez ilości członków rodziny). Zdaniem Sądu tylko taki sposób obliczenia dochodu rodziny skarżącej jest zgodny z prawem, gdyż odpowiada regulacjom zamieszczonym w ustawie o świadczeniach rodzinnych oraz wskazówkom zawartym w akcie wykonawczym, interpretowanym w sposób uwzględniający przepisy ustawy upoważniającej i zakres upoważnienia oraz dobra chronione konstytucyjnie. Skoro więc w kontrolowanej sprawie organy obu instancji nie obliczyły przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę we wskazany sposób, lecz doliczyły dochód uzyskany przez męża skarżącej do uprzednio ustalonej wielkości przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a więc dokonały uwzględnienia dochodu uzyskanego w sposób odpowiadający dosłownemu rozumieniu przepisu wykonawczego określonego w § 18 ww. rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r., który to jest nie do pogodzenia z definicją dochodu rodziny zawartą w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i może prowadzić do nierównego traktowania podmiotów prawa i nieuzasadnionego pokrzywdzenia rodziny wymagającej pomocy państwa z uwagi na trudną sytuację materialną, to tym stwierdzić należy, że w sprawie miało miejsce naruszenie wskazanych przepisów prawa materialnego, prowadzące do niewłaściwego ustalenia dochodu rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę i w konsekwencji obligujące do uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. Powyższe naruszenia prawa Sąd dostrzegł z urzędu, w ramach kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Na uwzględnienie nie zasługiwały natomiast zarzuty skarżącej, podważające legalność decyzji organu II instancji, z uwagi na okoliczność faktycznego rozstania się skarżącej z mężem, oraz ze względu na braku podstaw do uwzględniania w ramach ustalania dochodu rodziny - dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym bezpośrednio poprzedzającym okres zasiłkowy. W tej ostatniej kwestii Sąd wypowiedział się już we wcześniejszej części rozważań prawnych uzasadnienia. Co do zaś zarzuty prowadzenia oddzielnego życia przez skarżącą i jej męża, wskazać należy, że w przepisie art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustawodawca jednoznacznie określił podmioty stanowiące członków rodziny, wśród którym wymienił małżonków, nie czyniąc przy tym możliwości jakiegokolwiek odstępstwa w tym zakresie, wynikającego np. z okoliczności faktycznego rozstania się małżonków. Skoro więc skarżąca i jej małżonek pozostają formalnie w związku małżeńskim, należało w świetle definicji rodziny określonej w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych uwzględnić ich dochody dla potrzeb ustalenia dochodu rodziny, niezależnie od okoliczności, że małżonkowie ci nie żyją już wspólnie.
Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd na postawie art. 145 § 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w pkt 1 wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę z odwołania skarżącej organ zobligowany będzie uwzględnić wskazania Sądu co do interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i ww. rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r., i w ich świetle po raz kolejny rozważyć, czy skarżącej przysługuje wnioskowane świadczeniu, czego wyraz zamieścić w uzasadnieniu podjętej decyzji.
O stwierdzeniu niewykonalności decyzji organu II instancji Sąd orzekł na podatnie art. 152 wskazanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło