II GSK 222/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-03-04
Skład orzekający: Andrzej Skoczylas, Andrzej Kuba, Urszula Wilk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za urządzanie gier hazardowych na automatach poza kasynem gry może być nałożona na osobę fizyczną, która wynajęła lokal i umożliwiła prowadzenie takiej działalności, a także czy przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące przedawnienia mają zastosowanie do kar pieniężnych w sprawach o gry hazardowe?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że kara pieniężna za urządzanie gier hazardowych na automatach poza kasynem gry może być nałożona na osobę fizyczną, która wynajęła lokal i aktywnie uczestniczyła w organizacji tej działalności. Sąd stwierdził również, że przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące przedawnienia nie mają zastosowania do kar pieniężnych w sprawach o gry hazardowe, ponieważ ich funkcja jest odmienna od funkcji zobowiązania podatkowego.Stan faktyczny
Funkcjonariusze celni stwierdzili w lokalu kontrolowanym przez A. P. urządzenia do gier hazardowych. Po przeprowadzeniu postępowania organy celne nałożyły na A. P. karę pieniężną za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej. Skarżący zarzucał m.in. naruszenie przepisów o notyfikacji technicznej, niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o grach hazardowych, błędne ustalenie, że to on jest urządzającym gry, oraz naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od A. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia del. WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. . od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Gl 1353/16 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z 2 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 1353/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. P. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.
W dniu [...] lutego 2012 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w Katowicach przeprowadzili w lokalu "..." w D. G. kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych. W lokalu tym, na podstawie umowy najmu zawartej z D., działalność prowadził A. P. W trakcie kontroli w w/w lokalu stwierdzono m.in. włączone do sieci i gotowe do gry urządzenia, w tym o nazwie ADMIRAL HIGHLINERBEL. Urządzenie to kontrolujący poddali oględzinom oraz przeprowadzili grę kontrolną (eksperyment). We wnioskach kontrolujący wskazali, że gry oferowane na urządzeniu były losowe i organizowano je w celach komercyjnych.
Po przeprowadzeniu postępowania Naczelnik Urzędu Celnego w Katowicach, uwzględniając ustalenia kontroli, w tym wyniki eksperymentu oraz opinię biegłego, a także dowody z protokołów przesłuchania świadków, funkcjonariuszy celnych oraz strony, decyzją z [...] października 2015 r. wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Jako podstawę prawną wskazał w szczególności przepisy art. 2 ust. 3 oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. nr 201, poz. 1540 ze zm. - dalej zwana u.g.h.), akcentując, że gry na przedmiotowym automacie urządzane były przez stronę, która wstawiła do lokalu automat i urządzał gry, które zawierały element losowości.
Dyrektor Izby Celnej w Katowicach zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
WSA w Gliwicach oddalił skargę na powyższą decyzję.
Na wstępie Sąd I instancji wskazał, że na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 91 u.g.h.). Karę tę na podstawie art. 90 u.g.h. wymierzał, w stanie prawnym obowiązującym do końca lutego 2017 r., naczelnik urzędu celnego. Dodał też, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 1/16, że przepis ten nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Co więcej, urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Co do zarzutu rażącego naruszenia art. 89 u.g.h. poprzez wymierzenie kary nie w stosunku do urządzającego gry, lecz do wydzierżawiającego część nieruchomości, na której prowadzona przez podmiot trzeci była działalność przez właścicieli zatrzymanych i kwestionowanych urządzeń, Sąd wskazał, że argumenty w tym zakresie nie znajdują potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy. W aktach administracyjnych przedłożonych Sądowi znajdują się trzy umowy najmu lokalu użytkowego (a nie dzierżawy). Jednakże znaczenie dla sprawy ma wyłącznie "Umowa najmu lokalu użytkowego", z której treści wynika m.in., że skarżący najął na czas nieokreślony lokal o powierzchni 36 m.kw. dla celów własnej działalności. Wezwany przez organ pismem z [...] grudnia 2014 r. o przedłożenie oryginału w/w umowy, jako zawartej w celu urządzania gier na opisanym na wstępie automacie oraz o wyjaśnienie wątpliwości z tym związanych – przesłał stosowną umowę. Jak zaznała do protokołu z [...] lutego 2012 r. pracownica skarżącego zatrudniona w w/w lokalu, od czasu jej przybycia do pracy (7 rano) automaty do gry były zawsze włączone - lokal jest czynny całodobowo. Nie wie do kogo nalezą automaty do gry, ale w razie problemów kontaktować się miała z właścicielem lokalu - skarżącym. W razie braku gotówki w automacie, to skarżący przyjeżdżał i uzupełniał monety.
Zdaniem Sądu dokonana przez organ ocena zebranych w sprawie dowodów prowadząca do wniosku, że skarżący najął lokal, pozyskał automaty do gry, zatrudniał pracowników – czyniąc to w celu urządzania gier na automatach, jest prawidłowa. Wprawdzie A. P. wskazuje spółkę A. jako właściciela automatu, jednak nie zaoferował na tę okoliczność jakichkolwiek dowodów, a według dowodu z protokołu z [...] sierpnia 2012 r. z przesłuchania J. S., rzekomo odpowiedzialnego za wstawienie automatów przez w/w spółkę, od ok. 2010 r. nie jest właścicielem spółki A.. Wszystko to przemawia za przyjęciem, że to A. P. urządzał gry na automatach i w konsekwencji organ odwoławczy – wbrew zarzutom skargi - prawidłowo dokonał subsumcji stanu faktycznego pod normę art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Organ właściwie zinterpretował stan faktyczny, w tym umowę najmu lokalu - stosownie do art. 659 i nast. K.c. Zgodnie z tym przepisem przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju. Umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia na czas dłuższy niż rok powinna być zawarta na piśmie. W razie niezachowania tej formy poczytuje się umowę za zawartą na czas nieoznaczony (art. 660 k.c.). Skarżący nie zaoferował dowodów ukazujących inny stan faktyczny, niż przyjęty przez organ. W rozpatrywanej sprawie Sąd zgodził się zatem z organem, że opisane na wstępie urządzenie stanowiące przedmiot postępowania należało do skarżącego i zainstalowane było w lokalu w którym prowadził on działalność. W lokalu tym urządzane były gry oferowane klientom. Lokal nie był objęty koncesją na prowadzenie kasyna gry.
W rozpoznawanej sprawie przeprowadzone niewadliwie przez organy administracji celnej postępowanie pozwoliło na ustalenie, że gry na ujawnionym w trakcie kontroli urządzeniu posiadają cechy, które kwalifikują je jako gry w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h., tj. są grami na urządzeniu elektronicznym organizowanymi w celach komercyjnych, w których grający ma możliwość uzyskania wygranej pieniężnej i gra zawiera element losowości.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 68 § 1 O.p. poprzez pominięcie, że zaskarżona decyzja organu w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej została wydana po upływie 3 letniego okresu liczonego od końca roku kalendarzowego, w którym mógł powstać ewentualny obowiązek podatkowy w związku z wymierzeniem kary pieniężnej, Sąd wskazał, że kara pieniężna została uregulowana w przepisach ustawy o grach hazardowych. Dla jej nałożenia na urządzającego konieczna jest decyzja administracyjna, co wynika z art. 91 u.g.h., przewidującego do kar pieniężnych stosowanie odpowiednio przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Poprzez to "odesłanie" ustawowe zastosowanie znajduje m.in. art. 68 O.p., zakreślający granice czasowe nakładania kary administracyjnej uregulowanej w przepisach ustawy o grach hazardowych. Zdaniem Sądu, ponieważ osoba nielegalnie urządzająca gry hazardowe nie ma prawnej możliwości złożenia odpowiednika deklaracji podatkowej, prawo organu do ukształtowania jej odpowiedzialności przedawnia się zawsze w terminie wskazanym w art. 68 § 2 O.p. i wynosi 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Warunkiem skutecznego orzeczenia o karze jest więc wydanie decyzji w/w terminie pięcioletnim. W tej sytuacji, skoro termin pięcioletni upływał z końcem 2017 r., a decyzję ostateczną doręczono 16 sierpnia 2016 r., to zarzut skargi w powyższym zakresie Sąd uznał za niezasadny.
A. P. zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażące naruszenia
art. 14 ust.1 ustawy o grach hazardowych oraz art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych w zw. z art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.204 z 21.07.1998 r., str. 37, z późn. zm., zwanej dalej dyrektywą 98/34 lub zamiennie "Dyrektywa" w zw. z § 4, § 5, § 8 i § 10 w zw. z § 2 pkt 1a, 2, 3, i 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych poprzez niewłaściwe zastosowanie ustawy o grach hazardowych w sytuacji, gdy urządzenia nie podlegają regulacji przedmiotowej ustawy, a ponadto w/w ustawa nie podlega stosowaniu (w szczególności art. 6, 14 i inne ustawy) z uwagi na brak dopełnienia obowiązku notyfikacji, a zatem przepisy ustawy i tak nie mogą mieć zastosowania wobec Skarżącego wobec bezskuteczności w stosowaniu przepisów;
2. art. 6 ust. 4 ustawy o grach hazardowych w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o grach hazardowych wobec zastosowania sankcji określonej w w/w przepisie prawa w stosunku do osoby fizycznej, która nie spełnia wymogów określonych dla podmiotów mogących ubiegać się o koncesję lub zezwolenie (art. 6 ust. 4), dlatego też brak jest możliwości sankcjonowania karą określoną tym przepisem osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą – w sytuacji gdy przepis odnosi się wyłącznie do spółek kapitałowych;
3. rażące naruszenie art. 89 ustawy, poprzez wymierzenie kary nie w stosunku do urządzającego gry, lecz do wydzierżawiającego część nieruchomości, na której prowadzona przez podmiot trzeci była działalność przez właścicieli zatrzymanych i kwestionowanych urządzeń, przy czym ustawodawca jasno i klarownie ustalił, iż karę wymierzyć należy uradzającemu gry, a nie wydzierżawiającemu nieruchomość pod prowadzenie tej nieruchomości;
4. rażące naruszenie art. 659 i nast. k.c. - poprzez brak zrozumienia instytucji prawa cywilnego, którą jest umowa najmu, poprzez zignorowanie, iż wynajmując lokal osobie trzeciej, strona scedowała prawo do dysponowania lokalem, w którym najemca prowadzi własną działalność gospodarczą z wykorzystaniem posiadanych urządzeń;
5. przepisów art. 180 w zw. z art. 121 § 1, 122 ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania dowodowego pozwalającego na ustalenie najistotniejszych okoliczności w sprawie, a w szczególności wyjaśniania zasad funkcjonowania urządzeń - w szczególności iż z podstawy prawnej wydania zaskarżonej decyzji wynikać ma, że urządzenie spełnia definicję art. 2 ust. 3 i 4 ustawy o grach hazardowych, natomiast w treści uzasadnienia decyzji nie sposób doszukać się wskazania, na jakiego rodzaju są wygrane, czy pieniężne czy rzeczowe, a jeżeli rzeczowe, to czy uzyskane punkty umożliwiają przedłużenie gry bez konieczności wpłaty stawki, czy może pozwalają na rozpoczęcie nowej gry;
6. rażące naruszenie art. 180 w zw. z art. 121 § 1 i 122 ordynacji podatkowej – poprzez zignorowanie wniosków dowodowych strony, które pozwoliłby organowi na dokonanie ustaleń w zakresie zasad funkcjonowania urządzenia, jak i w zakresie ustalenia osoby urządzającej gry;
7. przepisów art. 180 w zw. z art. 121 § 1, 122 ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania dowodowego pozwalającego na ustalenie kto faktycznie urządzał gry, o ile gry te podlegały ustawie o grach hazardowych;
8. błąd w ustaleniach stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż "zgromadzony w sprawie materiał dowodowy", bez wskazania konkretnego dowodu, pozwala na przyjęcie, iż to strona urządzała gry, podczas gdy organ jedynie ustalił, iż strona wynajęła lokal w którym wstawiono urządzenia i w tym zakresie zawarła zgodnie z obowiązującym polskim prawem cywilnym umowę najmu;
9. brak przeprowadzenia w myśl art. 180 ordynacji podatkowej dowodów, które pozwoliłyby na ustalenie najistotniejszych w sprawie okoliczności, tj. okoliczność zasad funkcjonowania urządzeń oraz okoliczność ustalenia, kto urządzał gry, w tym:
* dowodu z przesłuchania strony - na okoliczność ustalenia, do kogo należały urządzenia, kto je wstawił do lokalu, kto je obsługiwał i serwisował, kto je rozliczał i czerpał z nich dochody, kto instruował w zakresie zasad ich funkcjonowania, jakie były zasady ich funkcjonowania;
* przesłuchania celników, którzy przeprowadzali czynności kontrolne oraz quasi eksperyment – na okoliczność wykazania, iż nie posiadają żadnej wiedzy merytorycznej do przeprowadzania gry na urządzeniach, oceny zasad funkcjonowania urządzeń - na co wskazuje wysoki stopień infantylizmu i ignorancji technicznej opisu "gry" zawartego w treści protokołu kontroli, jak również na okoliczność zasad funkcjonowania urządzenia, zwłaszcza, iż z treści protokołu kontroli nie wynika, czy urządzenie zdaniem celników posiada możliwość wypłaty wygranej rzeczowej (a taka definicja została przez organ w decyzji przywołana), a jeśli tak to w jakiej postaci jest ta wygrana rzeczowa;
* dowodu z dokumentów zalegających w aktach postępowania karnego, w szczególności postanowienia o postanowieniu zarzutów, prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Gliwicach w spr. ozn. [...] oraz Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek zamiejscowy w R. w spr. ozn. [...] - na okoliczność ustalenia, kogo organ we wskazanym postępowaniu uważa za odpowiedzialnego za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, zwłaszcza, iż rozstrzygnięcie w postępowaniu karno-skarbowym stanowi zagadnienie wstępne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, jak również na okoliczność wykazania, iż zdaniem prowadzącego postępowanie w tym zakresie kierującym grupą urządzająca gry na przedmiotowym urządzeniu jest R. L., a ponadto gry na tym konkretnym urządzeniu urządzali jeszcze J. S., T. S., K. Ś., J.S., J. P., i inni;
• dowodu z opinii któregokolwiek biegłego, jak również dowodu z oględzin urządzeń - na okoliczność ustalenia zasad funkcjonowania urządzenia, albowiem infantylny opis gry wskazujący na brak elementarnej wiedzy w zakresie funkcjonowania urządzeń przez celników przeprowadzających "eksperyment" nie pozwala na stwierdzenie czy urządzenie jest automatem do gry, a jednocześnie co do tego samego urządzenia wypowiedział się biegły sądowy i to w sposób zupełnie od celników odmienny;
• dowodu z opinii biegłego sądowego, posiadającego nie tylko elementarną, lecz fachową wiedzę - sporządzonej w zakresie ustalenia zasad funkcjonowania tego konkretnego urządzenia;
10. rażące naruszenie art. 190 w zw. z art. 123 § 1 ordynacji podatkowej poprzez zignorowanie prawa strony do czynnego udziału w czynnościach dowodowych postępowania i zaniechanie poinformowania strony o przeprowadzanym dowodzie z przesłuchania świadków W. R., E. N., E. G. i J. S., I. Ż.;
11. rażące naruszenie art. 190 w zw. z art. 123 § 1 ordynacji podatkowej poprzez zignorowanie prawa strony do czynnego udziału w czynnościach dowodowych postępowania i zaniechanie poinformowania strony o przeprowadzanym dowodzie z opinii biegłego;
12. rażące naruszenie art. 180 ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka J. S. twierdząc, iż nie będą przydatne, gdyż w postępowań karno-skarbowym odmówił odpowiedzi na wszystkie pytania;
13. błąd logiczny w ustaleniu stanu faktycznego, poprzez uznanie, iż strona była wydzierżawiła lokal celem wstawienia spornego urządzenia przez podmiot, który lokal dzierżawił, a następnie uznanie, iż pomimo wydzierżawienia lokalu, to strona urządzała gry na automacie;
14. rażące naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, w tym zasadę określoną art. 123 § 1 w zw. z art. 180 ordynacji podatkowej, poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony, z uzasadnieniem, iż strona "miała prawo do wypowiadania się, przedstawiania dowodów oraz swego stanowiska w sprawie", przy jednoczesnym oddaleniu wszystkich dowodów wskazanych przez stronę na poparcie swoich twierdzeń;
15. art. 68 § 1 ordynacji podatkowej ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez pominiecie przez Sąd I instancji, iż zaskarżona decyzja organu w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej została wydana po upływie 3 letniego okresu liczonego od końca roku kalendarzowego, w którym mógł powstać ewentualny obowiązek podatkowy w związku z wymierzeniem kary pieniężnej, albowiem zdarzenie pozwalające na wymierzenie kary ujawnione zostało najpóźniej w dniu [...].02,2012r., wobec czego wymierzyć karę można było najpóźniej do dnia [...].12.2015r., natomiast decyzja ostateczna została stronie doręczona w dniu 16 sierpnia 2016r.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań odnoszących się do poszczególnych zarzutów zarówno procesowych, jak również zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego należy podkreślić, że zgodnie z fundamentalną zasadą postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny opierając się na przepisie art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W tej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, przewidziana w przepisie art. 183 § 2 p.p.s.a. i dlatego należało ustosunkować się tylko do sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Skarga kasacyjna nie podważa prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że kontrolowana przez ten Sąd decyzja w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry, nie jest niezgodna z prawem.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idącego zarzutu, a mianowicie do zarzutu z pkt 15 petitum skargi kasacyjnej, zarzut ten trzeba – według Naczelnego Sądu Administracyjnego – uznać za niezasadny. Wbrew stanowisku skargi kasacyjnej nie ma bowiem podstaw, aby twierdzić, że nałożeniu na stronę kary pieniężnej sprzeciwia się przepis art. 68 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa.
Odnosząc się do tego zarzutu, należy według Naczelnego Sadu Administracyjnego przede wszystkim podkreślić, że przepisy art. 21 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 68 § 1 i § 2 oraz art. 70 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, odnoszące się odpowiednio do sposobów powstania zobowiązania podatkowego, terminu przedawnienia prawa do ustalenia zobowiązania podatkowego oraz terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, z uwagi na ich istotę, treść, siatkę pojęciową, którą na ich gruncie operuje ustawodawca oraz ich funkcje - które osadzone są na płaszczyźnie stosunków publicznoprawnych dotyczących świadczeń pieniężnych na rzecz budżetu państwa lub budżetu samorządowego – nie przystają do specyfiki oraz funkcji towarzyszących pieniężnym sankcjom (karom) administracyjnym nakładanym w związku z deliktem administracyjnym. To zaś sprzeciwia się temu, aby wymienione kary pieniężne bezwarunkowo można było uznać za mieszczące się w pojęciu należności publicznoprawnych. Jakkolwiek bowiem należności z tytułu nakładanych kar pieniężnych stanowią dochód budżetu państwa, to jednak nie mają one na celu zapewnienie wpływów do budżetu państwa. Ich celem jest bowiem prewencyjne, motywacyjne oraz represyjne oddziaływanie, a do ich stosowania w związku ze stwierdzonym naruszeniem prawa (deliktem administracyjnym), uprawniony został organ.
Prowadzi to do wniosku, że przedstawione argumenty natury systemowej oraz funkcjonalnej, zwłaszcza gdy w tym kontekście podkreślić znaczenie konsekwencji zmian wprowadzonych z dniem 1 stycznia 2016 r. do art. 2 § 2 ustawy – Ordynacja podatkowa oraz art. 67 ustawy o finansach publicznych, które wyrażają się w tym, że do spraw dotyczących administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, sprzeciwiają się temu, aby stanowisko odnośnie do możliwości i zarazem dopuszczalności stosowania przepisów Działu III ustawy – Ordynacja podatkowa w sprawach o nałożenia kary pieniężnej, w tym kary pieniężnej nakładanej na podstawie ustawy o grach hazardowych uznać za uzasadnione (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2019 r., sygn. akt II GSK 2392/17, a także wyrok NSA z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II GSK 1479/16).
Oznacza to, że omawiany zarzut należało uznać za nieusprawiedliwiony, a stanowisko Sądu I instancji za błędne w zakresie odnoszącym się do podejścia do art. 68 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, co jednak w świetle wszystkich konsekwencji wynikających z art. 184 in fine p.p.s.a. nie uzasadnia twierdzenia, że zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu.
Nie jest także zasadny zarzut z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, na gruncie którego strona skarżąca kwestionuje materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji odwołując się do argumentu o technicznym charakterze przepisu art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, a przez to do argumentu o braku podstaw stosowania w rozpatrywanej sprawie art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, jako podstawy nałożenia sankcji administracyjnej.
Kwestionowane skargą kasacyjną stanowisko Sądu I instancji nie jest jednak nieprawidłowe, zwłaszcza gdy podkreślić, że odwołuje się ono do poglądu prawnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 (ONSA i WSA 2016/5/73). W uchwale tej NSA wyjaśnił, że "1. Artykuł 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 612 ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.Urz. UE L 1998.204.37 ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy, i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie, oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych."
Rozważając i rozstrzygając kwestię związaną z oceną technicznego charakteru art. 89 ust.1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie powiększonym uznał, że przepis ten nie kwalifikuje się do żadnej spośród grup przepisów technicznych, o których mowa w dyrektywie 98/34/WE. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie w pełni podziela pogląd prawny wyrażony w przywołanej uchwale składu siedmiu sędziów, jak i argumentację przedstawioną w jego uzasadnieniu, a mianowicie, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie ustanawia żadnych warunków determinujących skład, właściwości lub sprzedaż produktu, a tym samym, że przepis ten nie jest przepisem technicznym, w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Naczelny Sąd Administracyjny podziela również stanowisko prezentowane w przywołanej uchwale odnośnie do oceny charakteru relacji między przepisami art. 14 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Samoistny charakter funkcji realizowanej przez ten przepis, o czym już była mowa, nadaje mu samoistny charakter w relacji do art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, co uzasadnia twierdzenie o braku podstaw do odmowy jego stosowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Stosownie natomiast do pkt 2 ust. 2 art. 89 tej ustawy, wysokość kary pieniężnej wynosi 12 000 zł. W świetle jasnej treści przywołanych przepisów prawa należy przyjąć, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych ustanawia sankcję publicznoprawną, która w ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego posiada cechy sankcji prawnofinansowej stanowiącej szczególną instytucję prawa finansowego. Podnieść należy bowiem, że przepisy ustawy o grach hazardowych regulują nie tylko warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach, ale także podatek od gier.
Nie są również usprawiedliwione – bo do nich należy się odnieść w następnej kolejności – zarzuty adresowane wobec faktycznych podstaw wydanego w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcia, na gruncie który strona skarżąca podważa zarówno istotę tychże ustaleń, jak i sposób ich przeprowadzenia w rozpatrywanej sprawie przez organy administracji publicznej.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, Sąd I instancji w pełni zasadnie ocenił, że ustalenia te nie są wadliwe.
Dokonując kontroli tego stanowiska, w zakresie w jakim – na gruncie omawianych zarzutów kasacyjnych – jego prawidłowość podważa strona skarżąca, trzeba podnieść, że zarzucając, iż badanie automatu do gier zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem art. 190 ustawy – Ordynacja podatkowa, a mianowicie z naruszeniem prawa strony do czynnego udziału w przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego, skarga kasacyjna pomija jednak tą istotną okoliczność, że – jak wynika to z akt sprawy – wymieniony dowód został przeprowadzony w postępowaniu karnoskarbowym, a następnie włączony do akt sprawy administracyjnej na podstawie art. 181 przywołanej ustawy, a strona nie została pozbawiona prawa zapoznania się z tym dowodem, a także możliwości korzystania z innych jeszcze uprawnień procesowych.
Argumentacji zmierzającej do podważenia prawidłowości przeprowadzenia wymienionego dowodu należy przeciwstawić treść art. 180 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, z którego wynika, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem oraz treść art. 181 tej ustawy, zgodnie z którym, dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, z zastrzeżeniem art. 284a § 3, art. 284b § 3 i art. 288 § 2, oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Z przywołanych przepisów wynika, że organ administracji celnej jest uprawniony do wykorzystania w prowadzonym postępowaniu, bez potrzeby ponownego i bezpośredniego ich przeprowadzenia, materiałów (dowodów) z postępowania karnoskarbowego, jak również postępowania kontrolnego, o ile dowody te, z punktu widzenia celu i przedmiotu postępowania, są istotne dla wyjaśniania wszystkich okoliczności sprawy oraz o ile zostały prawidłowo włączone do akt postępowania podatkowego. Wymienionych okoliczności, zwłaszcza zaś prawidłowości włączenia do akt sprawy administracyjnej dowodu z opinii biegłego sądowego, strona skarżąca kasacyjnie nie podważyła.
W sytuacji więc, gdy w żadnym stopniu, ani też zakresie strona skarżąca nie zakwestionowała stanowiska Sądu I instancji odnośnie do prawidłowości włączenia wymienionego dowodu do akt sprawy administracyjnej – w odniesieniu do którego nie twierdzi również, że nie mogła się z nim zapoznać, czy też przedstawić własną jego ocenę – należy podnieść, że w ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela, a mianowicie, że naruszenie przepisów postępowania odnoszących się, między innymi, do zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych) oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej, w szczególności zaś wpływu tego uchybienia na wynik sprawy.
Uwzględniając przedstawione argumenty, w tym znaczenie w rozpatrywanej sprawie przywołanego powyżej dowodu, trzeba stwierdzić, że skoro strona skarżąca nie wskazała, ani też nie wyjaśniła, na czym dokładnie naruszenie wymienionych przez nią przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa miałoby polegać, zwłaszcza zaś, jaki miałby być wpływ zarzucanego ich naruszenia na wynik sprawy – co w szczególności nie może pozostawać bez wpływu na ocenę o braku skuteczności zarzutu z pkt 9 petitum skargi kasacyjnej – to brak jest podstaw, aby w omawianym zakresie stanowisko strony skarżącej można było uznać za zasadnie podważające prawidłowość podejścia Sądu I instancji do omawianej kwestii.
Zwłaszcza, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika również, że kontrolując legalność ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Katowicach, Sąd I instancji pominął te wzorce kontroli jej zgodności z prawem, które zobowiązywały do dokonania oceny, czy organ administracji dokonał wszechstronnego zbadania sprawy, tak pod względem faktycznym jak i prawnym w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy (art. 122 Ordynacji podatkowej). Podkreślić należy przy tym, że stanowiące podstawę przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych dowody z opinii biegłego sądowego oraz z eksperymentu (gry kontrolnej) korespondują ze sobą. Postępowanie organu w zakresie gromadzenia materiału dowodowego nie musi więc pozostawać w zgodzie z oczekiwaniami strony odnośnie do rodzaju środków dowodowych. W tym też kontekście podkreślenia wymaga, że ani biegły, ani też dowód z jego opinii, nie mogą wyręczać organu administracji w interpretacji prawa oraz w prawnej kwalifikacji stwierdzonych w sprawie faktów i ustalania ich konsekwencji prawnych (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 2810/15).
Tezy o wadliwości ustaleń faktycznych nie sposób jest również upatrywać w argumencie o dokonaniu tychże ustaleń w oparciu o dowód z eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych. Z tego mianowicie powodu, że nie uwzględnia ona konsekwencji, o których mowa była powyżej, a mianowicie wynikających z art. 180 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa. Tym samym, skoro za oczywiste należy uznać, że wymieniony dowód mógł przyczynić się i przyczynił się do wyjaśnienia sprawy, bo był przydatny dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, i nie można go jednocześnie uznać za sprzeczny z prawem, to oparcie się na nim w prowadzonym postępowaniu administracyjnym nie mogło być traktowane, jako wadliwe, czy też niewystarczające dla wyjaśnienia istotnych jej okoliczności. Zwłaszcza, gdy w tym względzie podkreślić, że poczynionym na jego podstawie ustaleniom strona również nie przeciwstawia konkretnych argumentów. Ograniczenie się w tym zakresie do zarzutu braku posiadania stosownej – zdaniem strony – wiedzy, nie może być uznane za wystarczające w sytuacji, gdy nie jest wsparte równie stosowną argumentacją.
W korespondencji do przedstawionych argumentów, za niezasadny należało uznać także zarzut zmierzający do wykazania naruszenia przez Sąd I instancji tego wzorca kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, który stanowi art. 210 § 4 ustawy – Ordynacji podatkowej, a przekonuje o tym argument z treść uzasadnień wydanych w sprawie decyzji. Co przy tym istotne w kontekście odnoszącym się do oceny zasadności kolejnych zarzutów kasacyjnych, prezentowane przez organy administracji racje i argumenty, które osadzone zostały na prawidłowo przeprowadzonych przez nie ustaleniach faktycznych, przekonująco oraz jasno wskazują na powody uzasadniające przyjęcie, że gry urządzane na zakwestionowanych automatach były grami hazardowymi w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, a ponadto, że za podmiot urządzający gry na tych automatach należało uznać stronę skarżącą.
W konsekwencji, za pozbawione usprawiedliwionych podstaw należało uznać zarzuty, na gruncie których strona skarżąca podważa stanowisko organów administracji publicznej oraz Sądu I instancji odnośnie do charakteru gier urządzanych na spornym automacie, a także zarzuty skargi kasacyjnej, które z kolei zmierzają do wykazania, że zachowanie strony nie realizowało znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.
Odnosząc się do pierwszej z wymienionych kwestii trzeba podnieść, że Sąd I instancji w pełni zasadnie oraz bez naruszenia prawa podkreślił, że w świetle art. 2 ust. 3 – 5 ustawy o grach hazardowych wartość możliwej do uzyskania wygranej w grach na automatach pozbawiona jest prawnie doniosłego znaczenia. Tym bardziej, że wygraną rzeczową może stanowić również wygrana polegająca na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w grze poprzedniej.
Ponadto, co jest nie mniej istotne z punktu widzenia oceny o braku zasadności omawianych zarzutów kasacyjnych, na tle art. 2 ust. 1 ustawy o grach hazardowych – jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2018 r., w sprawie II GSK 4234/17 i zawarty w jego uzasadnieniu przeglądu stanowisk) – pojęcie "losowości" użyte w kontekście gier hazardowych, wiązane jest z zależnością wyniku gry w szczególności od przypadku rozumianego jako zdarzenie lub zjawisko, których nie da się przewidzieć. Przyjmuje się, że wystąpienie "przypadku" oznacza, iż wynik gry jest nieprzewidywalny z punktu widzenia grającego i nie zależy wyłącznie od jego możliwości czy umiejętności. Losowość gier jest rozumiana, jako niemożliwość przewidzenia rezultatu gry w normalnych warunkach. Do zakwalifikowania gry do gier losowych wystarczy stwierdzenie wystąpienia w grze elementu losowości wpływającego bezpośrednio na wynik gry (por. wyrok z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 1202/14, wyrok z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1852/13). Przedstawione podejście koresponduje ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, który w swym orzecznictwie przyjmuje z kolei, że całkowita lub częściowa losowość jest zasadniczą cechą charakterystyczną dla gier hazardowych, a pojęcia "losowości" nie należy utożsamiać tylko z przypadkiem, gra ma bowiem charakter losowy, gdy dla gracza jej wynik jest nieprzewidywalny, a więc nie jest możliwy do przewidzenia i nie istnieje strategia umożliwiająca polepszenie wyniku bez złamania zasad gry; nieprzewidywalność tę należy oceniać przez pryzmat warunków standardowych, w jakich znajduje się grający, nie zaś przez pryzmat warunków szczególnych, atypowych (zob. wyrok SN z dnia 7 maja 2012 r., sygn. akt V KK 420/11). Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 3754/15 podkreślono, że przepis art. 2 ust. 1 zd. pierwsze ustawy o grach hazardowych należy tak wykładać, że w sytuacji, gdy wynik jakiegokolwiek etapu przedsięwzięcia jest przypadkowy, a więc niezależny od woli (wiedzy, zręczności) uczestnika gry, to należy przyjąć, że etap ten ma wpływ na ostateczny wynik gry, co przesądza o jej losowym charakterze. Z przedstawionego punktu widzenia wystarczające jest więc, że gra "zawiera element losowości".
Jeżeli więc z ustaleń stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy wynika, że sporny automat służył urządzaniu gier zawierających element losowości (art. 2 ust. 3 ustawy o grach losowych), to bez znaczenia dla oceny odnośnie do zaktualizowania się przesłanek odpowiedzialności za ich urządzanie, o których mowa w art. 89 tej ustawy o grach hazardowych, należało uznać to, czy sporne automaty służyły również urządzaniu gier, o których stanowi art. 2 ust. 4 i ust. 5 przywołanej ustawy.
W odniesieniu natomiast do drugiej spośród wymienionych powyżej kwestii trzeba wyjaśnić, że jakkolwiek ustawa o grach hazardowych – w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie – nie definiuje pojęcia "urządzającego gry", o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2, to jednak posługuje się nim w wielu przepisach, które umożliwiają określenie i ustalenie jego treściowego zakresu. Na ich podstawie zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.
Powyższe rozumienie "urządzania" potwierdza przy tym definicja zawarta w Słowniku Języka Polskiego PWN, zgodnie z którą "urządzić — urządzać" oznacza: "wyposażyć coś w odpowiednie sprzęty", "zorganizować [jakąś imprezę], jakieś przedsięwzięcie itp.", "zapewnić komuś dobre warunki" (por. https://sjp.pwn.pl/sjp/urzadzic;2533410.html.)
"Urządzanie", to wedle powyżej przedstawionego słownikowego rozumienia tego zwrotu również – a trzeba to podkreślić – "stwarzanie komuś odpowiednich warunków", co w rozpatrywanej sprawie wprost i bezpośrednio odnieść należy do tworzenia warunków do urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W tej sprawie skarżący najął lokal, pozyskał automaty do gry, zatrudniał pracowników – czyniąc to w celu urządzania gier na automatach. Przedstawione argumenty nie pozostają również bez wpływu na wniosek, że za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw należało uznać zarzut z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej. Dodać przy tym należy, że jakkolwiek zawarcie umowy najmu powierzchni lokalu na rzecz podmiotu dysponującego automatami do gier nie powoduje uznania, że wynajmujący jest "urządzającym gry" w rozumieniu powołanych przepisów, to jednak – co słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji – organy nie oparły się w zakresie istotnych ustaleń tylko na fakcie zawarcia umowy. WSA stwierdził, że za przekonywującą uznać należało argumentację organów, że umożliwienie użytkowania automatów w zakresie gier hazardowych było konsekwencją zawarcia przez skarżącego umowy najmu i aktywnego zachowania skarżącego, zaangażowanego w ten proces, polegającego przede wszystkim na najmie lokalu i pozyskaniu klientów, umożliwieniu całodobowego dostępu dla nieograniczonej ilości graczy (według umowy najmu lokal był ogólnodostępny, ogrzewany, wyposażony w tzw. media itp.), zatrudnieniu osób do obsługi, utrzymywaniu automatów w stanie stałej aktywności, dbałości o ich sprawne funkcjonowanie, uzupełnianiu monet.
W przywołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśniono – a Sąd w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie pogląd ten podziela – że przepis art. 89 ust.1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany urządza gry na automatach. Podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której przecież - jak to wynika z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. - nie może uzyskać, ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych penalizowane jest zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków, od spełnienia których w ogóle uzależnione jest rozpoczęcie, a następnie prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach. W świetle jednoznacznej treści przywołanego przepisu zaś, za prawnie relewantne fakty podlegające ustaleniu w postępowaniu administracyjnym w sprawie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach niezgodnie z ustawą należy uznać – po pierwsze – fakt urządzania gier na automatach do gry, o których mowa w art. 2 ust. 3 lub ust. 4 ustawy o grach hazardowych, a po drugie ten zasadniczy dla bytu omawianego deliktu administracyjnego fakt, że gra na automatach jest urządzana poza kasynem gry.
Tym samym nie sposób jest twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie niezasadnie doszło do przypisania stronie skarżącej deliktu, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, a także, że niezasadnie nałożoną na nią karę pieniężną za urządzenie gier na automacie poza kasynem, skoro w świetle wszystkich dotychczas przedstawionych argumentów – w tym przedstawionego rozumienia pojęcia "urządzającego gry" oraz "urządzania gier na automatach" – nie może i nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że to właśnie strona skarżąca powinna być – i zasadnie za taką została uznana – adresatem decyzji stanowiącej przedmiot kontroli w rozpatrywanej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło