I OZ 1699/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 470/17 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Łd 470/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym. Pismem z dnia 23 sierpnia 2017 r. skarżący wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia powyższego wyroku, składając jednocześnie taki wniosek. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie wiedział o tym, że w przypadku nieobecności strony na rozprawie Sąd nie doręcza jej sentencji wyroku. Podkreślił, że z pouczenia, które otrzymał wynika, iż o wyrok z uzasadnieniem należy wnioskować, brak jest natomiast jednoznacznego stwierdzenia, że o samą sentencję (bez uzasadnienia) również. Z tego powodu, wobec nieobecności na rozprawie, skarżący oczekiwał przesłania sentencji orzeczenia. Wobec nieotrzymania przesyłki listownej, w dniu 21 sierpnia 2017 r. zatelefonował do sekretariatu sądu i zapytał o wynik sprawy. Dowiedział się o oddaleniu skargi, w związku z tym oczekiwał na doręczenie wyroku, uważając, że 7-dniowy termin do wystąpienia o uzasadnienie biegnie od otrzymania pisma z wyrokiem. W dniu 23 sierpnia 2017 r. ponownie zatelefonował do sądu, pytając nie o sam wyrok, lecz o pismo z sentencją wyroku. Poinformowano go wówczas, że o samą sentencję także trzeba wystąpić. Niestety takiej informacji zabrakło w pouczeniu. W ocenie strony skoro stawiennictwo na rozprawie jest nieobowiązkowe, to w razie nieobecności o wyniku sprawy powinien zostać poinformowany pisemnie. Przynajmniej co do sentencji, gdyż z pouczenia skarżący wiedział, że o uzasadnienie będzie musiał wystąpić. Postanowieniem z dnia 28 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – zwanej dalej: "p.p.s.a."), odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, bowiem strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do jego złożenia. Sąd wskazał, że nie stanowi dostatecznego usprawiedliwienia okoliczność niewiedzy o niedoręczaniu przez sąd sentencji wyroku w przypadku nieobecności na rozprawie. Przede wszystkim z uwagi na fakt, że w dniu 12 lipca 2017 r. skarżący odebrał zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 3 sierpnia 2017 r. wraz z pouczeniem, w którym wskazano, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, a Sąd nie doręcza stronom wyroku oddalającego skargę. Ponadto, we wspomnianym pouczeniu zawarto informację, zgodnie z którą uzasadnienie wyroku oddalającego skargę sporządza się tylko na wniosek złożony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Z uwagi na powyższe niezasadne są twierdzenia skarżącego, że nie był on w sposób wystarczający informowany o procedurze. Skarżący nie otrzymał sentencji orzeczenia, bowiem Sąd w sprawie nie miał obowiązku doręczać wyroku oddalającego skargę. Reasumując podkreślono, że skarżący został pouczony w niezbędnym zakresie, a uchybienie terminu w zakresie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku było efektem braku dostatecznej lektury pouczenia zawartego w zawiadomieniu o terminie rozprawy. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. K. wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 3 sierpnia 2017 r. oraz o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego. Skarżący podkreślił, że Sąd błędnie przyjął, iż w pouczeniu zawarto informację o tym, że sąd nie doręcza z urzędu sentencji wyroku oddalającego skargę skarżącemu, który był nieobecny na rozprawie. Żadne zdanie pouczenia nie mówiło o takiej sytuacji. Brak było przy tym informacji o tym skąd skarżący ma czerpać wiedzę o rozstrzygnięciu sprawy, skoro nie był na rozprawie i nie zawiadomiono go o wyniku postępowania. Skarżący wskazał nadto na niefortunne stwierdzenie, iż "sekretariat WSA w Łodzi doręcza odpis odpowiedzi na skargę". Strona zrozumiała je w ten sposób, że sekretariat Sądu doręcza odpowiedzi Sądu na skargę. W ocenie skarżącego tak odczytana informacja współgra z tym, że nie ma w niej pouczenia o niedoręczniu przez Sąd sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08 [w:] CBOSA). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10 [w:] CBOSA). Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679). Mając powyższe na względzie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 sierpnia 2017 r. Powołane zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu okoliczności nie uzasadniają braku winy skarżącego, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku. Wbrew twierdzeniom skarżącego, został on w sposób prawidłowy pouczony o tym, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (punkt 1 pouczenia zawartego przy zawiadomieniu o terminie rozprawy – k. 37), oraz, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku (art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2016 r., poz. 718), przy czym oddanie pisma w placówce pocztowej Poczty Polskiej jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (punkt 2 pouczenia). Wskazano także, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznym. Zgłoszenie zaś wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia sądu I instancji (punkt 3 pouczenia). Natomiast w punkcie 4. pouczenia wyjaśniono, że sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręczy odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego stronie działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku. Zawarto również informację, że Sąd sporządza i doręcza z urzędu wyrok z uzasadnieniem każdej ze stron w razie uwzględniania skargi (punkt 6 pouczenia). Z uwagi na wyżej zacytowane fragmenty pouczenia nie sposób podzielić stanowiska skarżącego, że było ono nieczytelne czy też mogło wprowadzić w błąd. Wynika z niego bowiem jasno, iż sentencja wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego jest doręczna przez sąd z urzędu tylko w przypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji, gdy strona, nie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie była obecna przy ogłoszeniu wyroku na skutek pozbawienia wolności. W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Ogłoszenie wyroku w niniejszej sprawie nastąpiło zaś na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2017 r., o której skarżący został skutecznie zawiadomiony. Mylne więc zrozumienie przez stronę treści powyższego pouczenia nie usprawiedliwia przyjęcia, iż uchybienie terminowi do złożenia wniosku nastąpiło bez jego winy. Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 6 p.p.s.a. sąd ma obowiązek udzielenia stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań, przepis ten nie zwalnia jednak strony z dbałości o własne interesy i nie nakłada na Sąd obowiązku instruowania strony o wyborze sposobu postępowania, czy też udzielania porad prawnych w każdym, możliwym aspekcie. W sytuacji, więc gdy skarżący nie był pewny co do treści kierowanych do niego pism winien zwrócić się do Sądu z prośbą o wyjaśnienie powziętych wątpliwości (każde pismo kierowane do strony zawierało dane adresowe i numer telefonu do Sądu). Z twierdzeń skarżącego wynika, że co prawda podjął on takie działanie w dniach 21 i 23 sierpnia 2017 r., jednakże nastąpiło to już po upływie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, o którym został prawidłowo pouczony. Z uwagi na powyższe okoliczności brak było podstaw do uwzględnia wniosku skarżącego o przywrócenie uchybionego terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku, co zasadnie stwierdził Sąd I instancji. Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia wniesionego na postanowienie sądu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.