I SAB/Wa 299/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi R.K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku R.K. z dnia 29 listopada 2016 r. o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. R.K. w dniu 29 listopada 2016 r. (data prezentaty) złożył do [...] wniosek o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka – M.K. Pismem z dnia 29 grudnia 2016 r. wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia wniosku przez dostarczenie wymienionych w tym piśmie dokumentów w terminie 14 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, a w przypadku uzyskania dochodu po roku 2015 - dokumentu określającego wysokość dochodu uzyskanego przez członka rodziny z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty (w piśmie zacytowano treść art. 3 pkt 24 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych - Dz. U. z 2016 r. poz. 1518, ze zm., definiującego uzyskanie dochodu). Pismo to zostało odebrane w dniu 4 stycznia 2017 r. Pomimo dwukrotnego uzupełniania dokumentów (przy pismach z dnia 14 stycznia 2017 r. i z dnia 18 stycznia 2017 r.) wnioskodawca nie dostarczył wskazanego dokumentu tj. dokumentu określającego wysokość dochodu uzyskanego przez jego żonę U.K. z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Następnie w dniu 18 stycznia 2017 r. pracownik Wydziału Spraw Społecznych i Zdrowia dla Dzielnicy [...] odbył rozmowę telefoniczną z U.K. (żoną wnioskodawcy) i po uzyskaniu wiadomości, że do dnia [...] maja 2016 r. przebywała ona na urlopie wychowawczym, poinformował ją o potrzebie dostarczenia zaświadczenia pracodawcy o okresie, na jaki został udzielony urlop wychowawczy oraz zaświadczenia o wysokości dochodu uzyskanego, spowodowanego zakończeniem urlopu wychowawczego, z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został uzyskany. Ponieważ dokument taki nie został dostarczony, dlatego też pismem z dnia 6 marca 2017 r. organ zawiadomił wnioskodawcę o pozostawieniu jego wniosku bez rozpatrzenia. W związku z powyższym R.K. pismem z 13 marca 2017 r. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez [...]. Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] uznało wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczyło Prezydentowi [...] termin na załatwienie sprawy na 15 maja 2017 r. W uzasadnieniu podniosło, że pismem z 29 grudnia 2016 r. organ wezwał wnioskodawcę do przedłożenia: zaświadczenia pracodawcy o okresie zatrudnienia i rodzaju zawartej umowy oraz oświadczenia o dochodach innych niż dochody podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b} art. 30c7 art. 30c i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - dotyczące R.K. i jego żony U.K. Oświadczenia i zaświadczenia powyższe zostały doręczone. Następnie Kolegium stwierdziło, iż w aktach sprawy znajduje się także notatka z dnia 18 stycznia 2017 r. o rozmowie telefonicznej z żoną wnioskodawcy - jednakże rozmowa telefoniczna nie może zostać uznana za wezwanie skutkujące sankcją o jakiej mowa w art. 24a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Jeżeli organ pierwszej instancji stoi na stanowisku, że niezbędne jest przedłożenie dokumentów innych niż wskazane w piśmie z 29 grudnia 2016 r., winien zwrócić się o to w formie prawem przepisanej. Ponieważ tego nie zrobił, dlatego też orzeczono jak na wstępie. Również pismem z dnia 13 marca 2017 r. R.K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z dnia 29 listopada 2016 r. o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka - wnosząc o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy. Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie -przedstawiając przebieg postępowania w sprawie i podejmowane czynności. Następnie stwierdził, że mając na uwadze regulację art. 24a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (zgodnie z którym w przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów, a niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia) oraz niedostarczenie przez wnioskodawcę wymaganego dokumentu, skarga jest nieuzasadniona. Wskazał także, iż skarga na bezczynność organu jest przedwczesna. Skargę można wnieść bowiem po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Skarżący natomiast wniósł skargę razem z zażaleniem na niezałatwienie sprawy, nie oczekując na rozpatrzenie zażalenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Organ powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2013 r., sygn.. akt II OSK 1449/13, w którym Sąd stwierdził, że: "Wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania lub niezałatwienie sprawy w terminie jest dopuszczalne wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 kpa. Uprzednie złożenie zażalenia lub wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.". Do dnia 3 sierpnia 2017 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność [...], złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek R.K. z 29 listopada 2016 r. dotyczący ustalenia prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka nie został dotychczas rozpoznawany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. Jak słusznie uznało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozmowa telefoniczna nie może zostać uznana za wezwanie skutkujące sankcją o jakiej mowa w art. 24a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Również z treści przepisu art. 37 kpa wynika, że niezbędnym warunkiem złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność organu jest tylko uprzednie złożenie zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Faktem jest także, że skarga została złożona do Sadu dwa miesiące przed upływem terminu wyznaczonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] . Jednakże do dnia rozpoznania sprawy w dniu 3 sierpnia 2017 r. do Sądu nie wpłynęły żadne informacje o zakończeniu tej sprawy. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności [...] przy rozpoznawaniu ww. wniosku Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa - bowiem organ administracji podejmował jednak czynności w sprawie mające na celu zgromadzenie potrzebnej dokumentacji. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin dwumiesięczny na rozpoznanie wniosku o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka będzie adekwatny i realny. W tym czasie Prezydent [...] powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania R. K. ww. zapomogi i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.