II OSK 948/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 października 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 355/17 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 25 października 2017 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 355/17, oddalił skargę M.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Powyższy wyrok został podjęty w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z [...] marca 2014 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C., na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm. – dalej w skrócie "Pr. bud."), nakazał M.K. rozbiórkę obiektu budowlanego pełniącego funkcję gołębnika (woliery) o powierzchni zabudowy 6,80 m2, usytuowanego na dachu istniejącego budynku gospodarczego na terenie działki nr [...] w S. argumentując, że inwestor nie przedstawił dokumentów wskazanych w postanowieniu z [...] sierpnia 2013 r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Pr. bud. Decyzją z [...] września 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. uchylił powyższe rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z uwagi na konieczność ustalenia daty wybudowania gołębnika i jego inwestora. Postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. organ I instancji, na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Pr. bud., ponownie zobowiązał M.K. do przedstawienia wskazanych w nim dokumentów. Następnie wobec nieprzedłożenia dokumentów, organ I instancji decyzją z [...] stycznia 2016 r., na podstawie art. 48 ust. 1 Pr. bud., nakazał skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego. Organ odwoławczy decyzją z [...] lutego 2016 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na naruszenie zasady czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania. Prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. postanowieniem z [...] maja 2016 r., na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz. 290 ze zm. – dalej w skrócie "Pr. bud."), wstrzymał prowadzenie robót budowlanych obejmujących budowę obiektu budowlanego pełniącego funkcję gołębnika i nałożył na inwestora - M.K. obowiązek przedstawienia, w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia określonych w nim dokumentów. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją z [...] stycznia 2017 r., na podstawie art. 48 ust. 1 Pr. bud., nakazał inwestorowi rozbiórkę obiektu budowlanego pełniącego funkcję gołębnika (woliery). Uzasadniając rozstrzygnięcie organ przyjął za datę rozpoczęcia budowy gołębnika na dachu istniejącego budynku gospodarczego rok 2008. Wyjaśnił także, że inwestor otrzymał możliwość zalegalizowania wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej obiektu pełniącego funkcję gołębnika, jednak z możliwości tej nie skorzystał. Powyższe obligowało organ do wydania, na podstawie art. 48 ust. 4 Pr. bud. decyzji o jego rozbiórce. W odwołaniu od tej decyzji M.K. i J.K. wnieśli o jej uchylenie, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 10 § 1, art. 75, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 48 ust. 1 i 4 Pr. bud., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji co do naruszenia art. 28 ust. 1 Pr. bud. przez fakt wybudowania w 2008 r. przez M.K. na dachu budynku gospodarczego obiektu budowlanego o funkcji gołębnika (tzw. woliery), o powierzchni zabudowy 6,80m2. Tym samym za zasadne uznał wydanie postanowienia wstrzymującego roboty budowlane oraz nakładającego na inwestora obowiązek przedstawienia określonych dokumentów. Wobec niewykonania tego obowiązku w wyznaczonym terminie wydanie nakazu rozbiórki było zasadne w świetle art. 48 ust. 4 Pr. bud. Organ II instancji odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż poprzedni gołębnik rozebrano w 2005 r. i w tym samym miejscu został wybudowany przez M.K. nowy gołębnik. Na wzniesienie nowego gołębnika inwestor nie uzyskał wymaganego pozwolenia na budowę. Odbudowa obiektu budowlanego zalicza się zaś do pojęcia "budowa", której wykonanie wymaga pozwolenia na budowę. Natomiast remont to wykonywanie robót budowlanych polegających, na odtworzeniu stanu pierwotnego w istniejącym obiekcie budowlanym. W obiekcie zdematerializowanym "demontażem" remont jest niemożliwy. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M.K. wniósł o jego uchylenie z powodu naruszenia art. 7, art. 80 k.p.a. oraz art. 3 pkt 6 Pr. bud. Jego zdaniem rozebranie gołębnika i ponowne złożenie nie może być uznane za odbudowę. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę uznając, że wydane w sprawie decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem. Według Sądu I instancji ustalony przez organ I instancji na podstawie zebranego materiału dowodowego, stan faktyczny sprawy uzasadniał zastosowanie wobec gołębnika (woliery), usytuowanego na dachu budynku gospodarczego zlokalizowanego na terenie działki nr [...] w S. procedury legalizacyjnej określonej w art. 48 Pr. bud. Gołębnik jest obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 Pr. bud., a jego wykonanie na dachu budynku gospodarczego stanowiło budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 Pr. bud. Jak podkreślił Sąd I instancji z akt sprawy wynika, że gołębnik na dachu budynku gospodarczego został wybudowany pierwotnie w latach 80-tych XX w. Następnie w 2005r. został rozebrany w celu konserwacji dachu budynku gospodarczego, na którym gołębnik był usytuowany. Najpóźniej w 2008 r. powstał w miejscu rozebranego gołębnika, nowy gołębnik, będący przedmiotem niniejszego postępowania. Również sam skarżący przyznał w treści skargi, że poprzedni gołębnik rozebrał, aby umożliwić konserwację dachu budynku gospodarczego, na którym był on posadowiony, a następnie posadowił gołębnik na tym dachu na nowo. W ocenie Sądu I instancji odtworzenie istniejącego pierwotnie obiektu budowlanego w tym samym miejscu oraz z zachowaniem pierwotnych wymiarów i układu funkcjonalnego stanowi jego odbudowę. Takie odtworzenie obiektu nie stanowi remontu, wymagającego dokonania zgłoszenia właściwemu organowi. Przez remont w myśl art. 3 pkt 8 Pr. bud. należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Wykonanie remontu możliwe jest jedynie w istniejącym obiekcie budowlanym, w rozumieniu art. 3 pkt 1 Pr. bud. Remont nie prowadzi do powstania nowej substancji budowlanej przez wykonanie obiektu budowlanego lub zmianę jego charakterystycznych parametrów. W przypadku remontu zakres ingerencji w zawsze istniejącą już substancję budowlaną jest węższy niż przy budowie obiektu budowlanego. Zrealizowanie obiektu budowlanego, w oparciu o istniejące elementy budynku uprzednio istniejącego, nawet przy zachowaniu wcześniejszych gabarytów budynku, nie stanowi więc jego remontu ale odbudowę, która jest elementem składowym budowy. Sąd I instancji wyjaśnił przy tym, że nie podziela stanowiska skarżącego, iż warunkiem koniecznym uznania robót budowlanych za odbudowę jest to aby wcześniej rozebrany obiekt budowlany (podlegający odbudowie) był zdegradowany technicznie. Taki wymóg nie wynika z przepisów Prawa budowlanego, w tym wskazanych w uzasadnieniu skargi. Wobec powyższego, Sąd podzielił stanowisko organów, że gołębnik będący przedmiotem postępowania został przez skarżącego odbudowany na dachu budynku gospodarczego. Prawidłowo również organy ustaliły datę wybudowania obiektu jako 2008 r. Taką datę budowy wskazali w toku postępowania wyjaśniającego - A.M., J.M. i G.S. - współwłaściciele działki nr [...] w S. a pozostałe dowody zebrane w sprawie nie zaprzeczają ustaleniom organów. Sąd I instancji podkreślił także, że sam skarżący wskazywał, iż rozebrał poprzednio istniejący na dachu budynku gospodarczego gołębnik w 2005 r. (np. zeznania skarżącego złożone [...] listopada 2016 r.). Przyjęcie, że odbudował go od razu w 2005 r., lub w okresie pomiędzy rokiem 2005 a 2008 oceny tej sprawy by nie zmieniło. Wybudowanie gołębnika na dachu budynku zarówno w 2008r., jak i w 2005 r., a także w okresie pomiędzy tymi latami, wymagało uzyskania pozwolenia na budowę w rozumieniu art. 28 ust. 1 Pr. bud. Ponadto, zdaniem Sądu I instancji, niespornym jest, że skarżący na wybudowanie gołębnika nie uzyskał pozwolenia na budowę, co uzasadniało przeprowadzenie procedury legalizacyjnej zgodnie z art. 48 Pr. bud. W tym celu organ I instancji - postanowieniem z [...] maja 2016 r., na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Pr. bud., wstrzymał prowadzenie robót budowlanych obejmujących budowę obiektu budowlanego oraz nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia, w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Pr. bud. Nieprzedstawienie wymaganych postanowieniem dokumentów obligowało organ do orzeczenia nakazu rozbiórki gołębnika według art. 48 ust. 4 Pr. bud. Reasumując, Sąd stwierdził, że organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. W toku postępowania organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy Prawa budowlanego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł M.K. reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed Sądem I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 3 pkt 6 Pr. bud., poprzez błędną wykładnię i uznanie, że rozebranie obiektu posadowionego na dachu w celu remontu dachu, na którym posadowiony jest obiekt stanowi jego odbudowę. Zdaniem skarżącego kasacyjnie przepisy prawa budowlanego nie definiują pojęcia odbudowy. W doktrynie zaś zwraca się uwagę na element degradacji technicznej. Autor skargi kasacyjnej stwierdził, że ustawodawca zdefiniował odbudowę w przepisach art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1067) oraz w § 3 pkt 12 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 151, poz. 91 ze zm.). Oba te przepisy definiując pojęcie odbudowy wskazują na element zniszczenia obiektu budowlanego. Wykładnia systemowa i założenia racjonalnego ustawodawcy pozwalają na przyjęcie, że odbudowa w myśl art. 3 pkt 6 Pr. bud. powinna być definiowana podobnie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego też względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się wyłącznie do oceny zarzutu podniesionego w skardze kasacyjnej. Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji orzekając w zaskarżonym wyroku o oddaleniu skargi M.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G., nie naruszył prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 3 pkt 6 Pr. bud. Skarżący kasacyjnie podnosząc zarzut tej treści stoi na stanowisku, że rozebranie gołębnika – demontaż, wykonany z uprzejmości, w celu konserwacji dachu budynku, na którym obiekt ten jest posadowiony, a następnie ponowne złożenie gołębnika bez zmiany jego parametrów nie powinno być kwalifikowane jako odbudowa obiektu w myśl art. 3 pkt 6 Pr. bud., a jako remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 Pr. bud. Jednocześnie uważa, że w przypadku odbudowy istotne znaczenie ma element degradacji technicznej. Zaprezentowane wyżej stanowisko jest błędne. Przepis art. 3 pkt 6 Pr. bud. stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o budowie - należy przez to rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego (czyli wykonywanie budynku, budowli bądź obiektu małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesionego z użyciem wyrobów budowlanych w określonym miejscu), a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Natomiast pod podjęciem remontu, zdefiniowanego w art. 3 pkt 8 Pr. bud. ustawodawca rozumie wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Z porównania przytoczonych wyżej definicji legalnych pojęć "odbudowa" i "remont" wynika, że o zakwalifikowaniu określonych robót budowlanych do odbudowy bądź do remontu decyduje przede wszystkim ich zakres. Remont w odróżnieniu do odbudowy musi być wykonywany w istniejącym obiekcie, obejmuje więc z natury rzeczy znacznie węższy pojęciowo zakres prac budowlanych aniżeli odbudowa (budowa). Jeśli bowiem dojdzie do rozebrania obiektu budowalnego, a następnie ponownego wzniesienia obiektu, to brak jest podstaw prawnych do uznania wykonanych robót za remont. W takim wypadku mamy do czynienia z odbudową. Ponadto zauważyć trzeba, że w przypadku remontu inwestor powinien dokonać zgłoszenia zamiaru jego wykonania właściwemu organowi (art. 29 ust. 2 pkt 1 Pr. bud.), natomiast do wykonania odbudowy winien legitymować się decyzją o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1). Inaczej też uregulowane zostały tryby legalizacyjne, w przypadku niedopełnienia przez inwestora powyższych obowiązków. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych kwestia zakresu pojęciowego odbudowy i remontu rozumiana jest jednolicie. W wyroku z dnia 7 września 2017 r. sygn. akt II OSK 23/16 (Lex nr 2394483) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że w przypadku remontu odtworzenie stanu pierwotnego obiektu budowlanego wymaga napraw, wymiany lub odnowienia niektórych tylko elementów obiektu, w przeciwieństwie do odbudowy, kiedy ten zakres jest znacznie szerszy. Poza tym, w przypadku remontu obiekt remontowany zazwyczaj jest jeszcze użytkowany zgodnie ze swoim przeznaczeniem, a remont ma zapobiec na przyszłość jego degradacji fizycznej i technicznej, nadmiernemu, zbyt szybkiemu zużyciu. Natomiast obiekt budowlany wymagający odbudowy, najczęściej w całości lub w części, nie spełnia już swych funkcji użytkowych z uwagi na nadmierne zużycie lub zniszczenie swej substancji. Co za tym idzie, naprawa lub wymiana wszystkich lub prawie wszystkich elementów obiektu budowlanego w praktyce oznaczająca jego rozbiórkę w znacznej części lub w całości i ponowne wzniesienie obiektu, nie może być rozumiana jako remont. Rozebranie obiektu budowlanego wyklucza potraktowanie całości robót jako remontu, bowiem byłby to remont czegoś, co nie istnieje, bowiem zostało wcześniej rozebrane. To odtworzenie zatem, które obejmuje rozebranie i następnie "odtworzenie właściwe", wiąże się z pojęciem odbudowy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2011 r., sygn. II OSK 1483/10, z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. II OSK 693/10 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dla ustalenia, czy miała miejsce odbudowa, czy też remont obiektu kluczowe znaczenie będzie zatem miało nie ustalenie, czy inwestor użył nowych materiałów budowlanych, lecz ustalenie, czy doszło do całkowitego, względnie prawie całkowitego rozebrania obiektu istniejącego, niweczące jego istnienie, a następnie budowy obiektu od nowa. NSA podkreślił przy tym, iż za odbudowę nie będzie mogła być uznana taka sytuacja, gdy inwestor, wykonując remont obiektu budowlanego dokonał rozebrania wyłącznie jego części, wykorzystując jednak pozostałą część obiektu oraz nie zmieniając obrysu, gabarytów i formy architektonicznej obiektu. Z kolei w wyroku z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 369/15 (Lex nr 2190801) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pojęcie remontu nie może być rozszerzane na sytuacje polegające na nadbudowie, rozbudowie czy też odbudowie obiektu budowlanego. Za remont nie mogą zostać uznane roboty budowlane polegające na rozbiórce istniejącego obiektu budowlanego i budowie obiektu nowego, nawet jeśli budowa polega na odbudowie obiektu istniejącego z ewentualnym wykorzystaniem materiałów pozostałych po rozbiórce obiektu dotychczasowego. Aby można było mówić o remoncie, musi istnieć remontowany obiekt, dlatego też przy remoncie następuje najczęściej wymiana tylko poszczególnych elementów obiektu i zastąpienie ich nowymi. Nie mamy do czynienia z remontem, jeśli roboty budowlane polegają na wykonaniu faktycznie nowego obiektu budowlanego, choć z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych pozostałych po innym obiekcie budowlanym. Odtworzenie, które obejmuje rozebranie, a następnie odtworzenie właściwe, wiąże się z pojęciem odbudowy. Jednocześnie w wyroku z 14 grudnia 2011 r. sygn. akt II OSK 1868/10 (Lex nr 1134689) NSA zauważył, że w przypadku rozbiórki istniejącego obiektu budowlanego bez znaczenia jest to, czy doszło do niej przypadkowo czy w sposób zamierzony, bez znaczenia jest tu przy tym też to, czy przypadkowe zniszczenie obiektu budowlanego było zawinione przez inwestora. Każda próba odtworzenia stanu pierwotnego obiektu stanowić będzie w zależności od stanu faktycznego sprawy albo budowę albo odbudowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 Pr. bud. Analogiczne stanowisko w tej kwestii zakresie prezentowane jest w piśmiennictwie (Prawo budowlane. Komentarz pod red. Z. Niewiadomskiego, C.H. Beck, Warszawa 2013, str. 56-61). Naczelny Sąd Administracyjny podzielając w pełni przytoczone wyżej poglądy uważa, że Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku prawidłowo odkodował treść normatywną art. 3 pkt 6 Pr. bud., definiując wykonane przez skarżącego roboty budowlane, polegające na rozebraniu istniejącego pierwotnie obiektu (w tym wypadku gołębnika-woliery) a następnie jego odtworzenie w tym samym miejscu (na dachu budynku gospodarczego), jako odbudowę. Bez znaczenia dla tej oceny pozostają przesłanki natury osobistej, którymi kierował się skarżący kasacyjnie, przy wykonywaniu tego typu robót budowlanych. Niespornym jest, że gołębnik usytuowany na dachu budynku gospodarczego na przestrzeni lat był rozbierany, a następnie odbudowywany na nowo w tym samym miejscu. Zmianie ulegały zarówno jego kolor jak i materiały, z których go wykonano. Po raz ostatni odbudowała miała miejsce w 2008 r. Zaznaczyć wreszcie trzeba, iż wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, na gruncie Prawa budowlanego kwestia degradacji technicznej obiektu budowlanego (zniszczenia obiektu budowlanego) nie jest elementem sine qua non, którego wystąpienie decyduje o zakwalifikowaniu robót budowlanych do odbudowy. Z tego też powodu nie zasługuje na aprobatę pogląd autora skargi kasacyjnej aby pojęcie "odbudowa" na gruncie art. 3 pkt 6 Pr. bud. definiować podobnie, jak ma to miejsce w przepisach § 3 pkt 12 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U. z 1998 r., nr 151, 987) oraz art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu (Dz.U. 2016, poz. 1067). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.