III SA/Wr 263/17
WyrokWSA we Wrocławiu2017-08-10
Skład orzekający: Katarzyna Borońska, Anna Moskała, Wojciech Śnieżyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy może zostać wydana na podstawie informacji o przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h w obszarze zabudowanym, zarejestrowanym przez fotoradar ITD, nawet jeśli prawo jazdy nie zostało fizycznie zatrzymane w momencie ujawnienia wykroczenia?Ratio decidendi
Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy może zostać wydana na podstawie informacji o przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h w obszarze zabudowanym, nawet jeśli prawo jazdy nie zostało fizycznie zatrzymane w momencie ujawnienia wykroczenia. Przepis art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, w kontekście innych przepisów, należy interpretować jako "informację w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy", a nie tylko jako informację o faktycznym zatrzymaniu dokumentu. Brak fizycznego zatrzymania prawa jazdy nie stanowi przeszkody dla wszczęcia postępowania administracyjnego w tym zakresie, a jedynie skutkuje obowiązkiem zwrotu dokumentu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., która utrzymała w mocy decyzję Starosty J. o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy. Podstawą decyzji było przekroczenie przez skarżącego dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h w obszarze zabudowanym, co zostało zarejestrowane przez fotoradar ITD i potwierdzone prawomocnym mandatem karnym. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym niezastosowanie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej Kodeks karny oraz brak uwzględnienia stanu wyższej konieczności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (sprawozdawca) Protokolant specjalista Monika Tarasiewicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymanie prawa jazdy oddala skargę w całości.
Decyzją z[...][...].2016 r., nr [...] Starosta J., na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1c i 1e ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 627) i po wcześniejszym zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, orzekł o zatrzymaniu A. H. (dalej powoływany jako: skarżący) prawa jazdy na okres [...] miesięcy. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane na podstawie przekazanej w trybie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20.03.2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541 ze zm.) informacji z 6.07.2016 r. sporządzonej przez Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego Delegatury p.-z. we W. . W piśmie tym powiadomiono o przekroczeniu przez A. H. w dniu [...].[...].2016 r. dozwolonej prędkości o [...] km/h w obszarze zabudowanym. Do powiadomienia załączono potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię prawomocnego mandatu karnego nałożonego na kierowcę w związku z popełnieniem wykroczenia z art. 92a Kodeksu wykroczeń.
Opisana decyzja została wysłana w dniu [...].[...].2017 r. na adres skarżącego i uznana za doręczoną w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.). Złożonym w tym samym dniu piśmie udział w postępowaniu zgłosił w charakterze pełnomocnika wybrany przez skarżącego adwokat. W piśmie z dnia [...].[...].2016 r. (data wpływu do organu) pełnomocnik wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 5 § 1 pkt 1, 2, 9 i 10 k.p.w. Postanowieniem z [...].[...].2016 r. Starosta J. odmówił umorzenia postępowania z uwagi na fakt wydania decyzji w sprawie. Postanowieniem z [...].[...]. 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło postanowienie Starosty, zawracając jednocześnie uwagę na nieprawidłowość związane z doręczeniem decyzji z [...].[...].2016 r. W związku z tym postanowieniem, Starosta J. doręczył w dniu [...].[...].2016 r. skarżącemu decyzję z [...].[...].2016 r.
W odwołaniu od tej decyzji A. H. - zastępowany przez pełnomocnika wniósł o jej uchylenie, zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy mianowicie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zgodnie z treścią powołanego przepisu do dnia 3.01.2016 r. podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami – dalej: u.k.p. jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a u.p.r.d.
W uzasadnieniu tego zarzutu wskazano, że w stanie prawnym obowiązującym w 2016 r., jedyną podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p., zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, była informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a u.p.r.d. Wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy mogło nastąpić tylko w przypadku fizycznego zatrzymania dokumentu prawa jazdy przez funkcjonariusza Policji, na wskutek stwierdzenia, że kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż [...] km/h w obszarze zabudowanym. W konsekwencji, według odwołującego, brak zatrzymania dokumentu prawa jazdy, pomimo ujawnienia wykroczenia polegającego na przekroczeniu dozwolonej w obszarze zabudowanym, uniemożliwia wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie informacji, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw.
Niezależnie od powyższego odwołujący się powołał się na niezgodność z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1 c u.k.p. w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a u.p.r.d. w zakresie, w jakim nie przewiduje on sytuacji usprawiedliwiających - ze względu na stan wyższej konieczności - kierowanie pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż [...] km/h w obszarze zabudowanym. W uzasadnieniu tego zarzutu odwołujący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11.10.2016 r., sygn. akt K 24/15. Wskazał, że przy wydawaniu decyzji o zatrzymaniu prawo jazdy powinny być brane pod uwagę takie okoliczności ekskulpujące i egzoneracyjne, jak stan wyższej konieczności, czy kontratyp.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z [...].[...].2017 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzeczenie organu pierwszej instancji utrzymało w mocy.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, że brak zatrzymania prawa jazdy w momencie ujawnienia przekroczenia dopuszczalnej prędkości w obszarze zabudowanym o ponad [...] km/h nie może powodować zwolnienia od administracyjnoprawnych skutków nieprawidłowego postępowania (w tym zakresie powołano się na wyrok WSA w Łodzi w wyroku z 12.10.2016 r., sygn. akt III SA/Łd 532/16). Kolegium wskazało, że w przeciwnym razie zbędnym byłby przepis art. 102 ust. 1e u.k.p., wedle którego początkiem okresu 3 miesięcznego zatrzymania prawa jazdy związku z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o ponad [...] km/h w obszarze zabudowanym jest data zwrotu dokumentu do organu właściwego w sprawach wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, a w przypadku zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 135 ust. 1 pkt 1a u.p.r.d.- data tej czynności. Kolegium zwróciło przy tym uwagę na brzmienie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p., który obliguje starostę do wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż [...] km/h na obszarze zabudowanym w powiązaniu z treścią art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, a który przepis został pominięty przez skarżącego. Z treści odkodowanej na podstawie tych przepisów normy prawnej wynika, że podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy wymienionej w art. 4 (chodzi o zmianę ustawy Prawo o ruchu drogowym dokonaną ustawą o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw) lub wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem. Kolegium podkreśliło zatem, że to art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 marca 2015 r. stanowił podstawę skierowania powiadomienia do starosty przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego, któremu to organowi w zakresie wskazanym w art. 139 ust. 4 u.p.r.d. przysługują uprawnienia i obowiązki policjantów, tj. w zakresie nakładania mandatów karnych, które w momencie ich przyjęcia stanowią prawomocne rozstrzygnięcia stwierdzające popełnienie wykroczenia, m.in. w ruchu drogowym.
Kolegium podkreśliło, że starosta będąc zobowiązany do wydania orzeczenia w sprawie zatrzymania prawa jazdy nie może prowadzić żadnych czynności postępowania w zakresie stwierdzenia winy kierującego, zwłaszcza w sytuacji gdy wina ta została stwierdzona mandatem karnym. Mandat ten, zgodnie z art. 98 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2013 r., poz. 395 z późn. zm.), z chwilą pokwitowania go przez ukaranego, stał się prawomocny. Oznacza to, że osoba ukarana mandatem potwierdziła fakt popełnienia wykroczenia i zgodziła się z okolicznościami, które zostały przyjęte za podstawę jego wystawienia. W sprawie nie jest przedmiotem sporu okoliczność kierowania pojazdem przez A. H. w dniu [...][...]2016 r. w miejscowości J. z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż [...] km/h (o [...] km/h) na obszarze zabudowanym. Okoliczność popełnienia przez A. H. wykroczenia z art. 92a k.w. została potwierdzona w postępowaniu karnym zakończonym prawomocnym mandatem karnym. Strona zatem przyznała się do winy i nie skorzystała z dochodzenia swoich praw przed sądem. Wobec powyższego, w przekonaniu Kolegium, w zaistniałej sytuacji na wynik sprawy nie może wpłynąć argumentacja podniesiona w drugiej części odwołania oparta na wyroku TK z 11.10.2016 r., sygn. akt K 24/15.
W skardze do sądu administracyjnego A. H. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Formułując tego rodzaju żądanie skargi jej autor zarzucił Kolegium naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik postępowania mianowicie: art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1a u.p.r.d., poprzez jego niezastosowanie podczas gdy zgodnie z treścią powołanego przepisu do 3.01.2016 r. podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a u.p.r.d.
Ponadto reprezentujący skarżącego pełnomocnik zarzucił Kolegium naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy mianowicie: art. 7, art. 8, art. 77 k.p.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę sytuacji usprawiedliwiających - ze względu na stan wyższej konieczności - kierowania pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym, zaniechanie dokonania przez organ własnych ustaleń w przedmiocie okoliczności, które stanowiły powód przekroczenia dopuszczalnej prędkości, o jakiej mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy, zaniechanie podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów oraz prowadzenia postępowania mającego na celu pogłębianie zaufanie do organów państwa.
Według skarżącego, w stanie prawnym obowiązującym do dnia [...].[...].2016r., w sytuacji jeżeli przekroczenie prędkości o więcej niż [...] km/h został zarejestrowane przez fotoradar ITD, właściwy starosta nie może wydać kwestionowanej decyzji, ponieważ w tej sytuacji nie dochodzi do bezpośredniego zatrzymania kierowcy na drodze. Skarżący wskazał, że żaden przepis nie zabrania organowi dokonywać własnych ustaleń w przedmiocie przekroczenia dopuszczalnej prędkości, w tym dotyczących istotnej okoliczności jaką jest stan wyższej konieczności. W ocenie skarżącego, orzekające w sprawie organy nie były zupełnie zainteresowane przeprowadzeniem jakichkolwiek innych dowodów poza dowodami z dokumentów w postaci informacji z ITD. W realiach sprawy autor skargi uznał za istotny fakt, że decyzja organu I instancji została wydany na długo przed orzeczeniem TK z dnia 11.10.2016 r., sygn. akt K 24/15, zatem skarżący w toku prowadzonego postępowania dowodowego nie mógł powołać się na okoliczności takie jak chociażby stan wyższej konieczności. Obecnie organ zarówno II instancji jaki i I instancji winny umożliwić skarżącemu przeprowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu zweryfikowanie czy przekroczenie prędkości nie wynikało aby z konieczności stanu wyższej konieczności (np. pilna wizyta u pacjenta).
W odpowiedzi na skargę SKO w L. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 pkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwanej dalej: p.p.s.a.).
W sprawie znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w materiale dowodowym, że A. H. został ukarany prawomocnym mandatem karnym seria i numer [...][...], nałożonym na niego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego za to, że w dniu [...].[...].2016 r. w lokalizacji J., kierując pojazdem przekroczył w obszarze zabudowanym dozwoloną prędkość o [...] km/h, tj. popełnił czyn z art. 92a kodeksu wykroczeń. Pomimo osobistego przyjęcia mandatu w dniu [...].[...].2016 r., prawo jazdy nie zostało zatrzymane. Realizując obowiązek wynikający z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2015r. o zmianie ustawy – Kodeks karny i niektórych innych ustaw (DZ. U. z 2015 r. poz. 541), GITD poinformował o powyższych okolicznościach Starostę J., przesyłając potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię mandatu karnego.
Okoliczności przedstawione w opisanym powiadomieniu zobowiązywały Starostę J. do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy na okres [...] miesięcy, zobowiązania do zwrotu prawa jazdy oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Przepis art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, stanowi bowiem, że starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż [...] km/h na obszarze zabudowanym. Czas, na który orzeka się o zatrzymaniu prawa jazdy, określa art. 102 ust. 1c tej ustawy, stanowiąc, że decyzję w powyższym przedmiocie wydaje się na okres [...] miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Z powyższej regulacji wynika, że o zatrzymaniu prawa jazdy organ orzeka obligatoryjnie.
Ustawodawca jasno sprecyzował, co stanowi źródło ustalenia stanu faktycznego w zakresie stwierdzenia okoliczności przekroczenia dopuszczalnej prędkości w terenie zabudowanym o [...] km/h. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 2 przywołanej wyżej ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, w brzmieniu mający zastosowanie w niniejszej sprawie, podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. była informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a u.p.r.d. W ocenie Sądu, użytego w art. 7 ust.1 pkt 2 ustawy zmieniającej zwrotu "informacja o zatrzymaniu prawa jazdy" nie można rozumieć w sposób, jakiego oczekiwałby skarżący, formułując zarzut brak jego zastosowania. Wprawdzie literalne brzmienie przepisu istotnie mogłoby sugerować możliwość wydania decyzji jedynie w oparciu o pozytywną – stwierdzającą zatrzymanie dokumentu – informację, jednakże analiza przepisów uwzględniająca kryterium racjonalnego ustawodawcy prowadzić musi do wniosku, że "informacja o zatrzymaniu prawa jazdy" to w rzeczywistości "informacja w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy". Potwierdzeniem takiego stanowiska jest przede wszystkim treść art. 102 ust 1c u.k.p., zgodnie z którym starosta wydając decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy zobowiązuje kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 u.p.r.d. Z kolei w myśl art.102 ust. 1e tej ustawy, okres, o którym mowa w ust. 1c oblicza się na zasadach określonych w k.p.a., przy czym dla ustalenia początku okresu właściwa jest data zwrotu dokumentu do właściwego organu. Przepis art. 102 ust. 1c u.k.p. stanowi zatem lex specialis w stosunku do przepisu, który wymaga uprzedniego zatrzymania prawa jazdy. Zatem decyzja wydana w tym trybie dodatkowo zobowiązuje kierującego do zwrotu prawa jazdy, gdy dokument ten nie został wcześniej zatrzymany przez funkcjonariusza Policji w chwili popełnienie wykroczenia. Powyższe potwierdza także zmiana brzmienia analizowanego przepisu. W brzmieniu obecnym przepis art. 7 ust. 2 pkt 2 odsyła już bezpośrednio do pkt 1 stanowiąc, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1d i art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. jest informacja o której mowa odpowiednio w pkt 1 lub 4 ustawy zmieniającej. Przepis ten jednoznacznie przesądza, że jedyną i wyłączną okolicznością, która obliguje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, jest ww. informacja.
Z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie ustawodawca przewidział i uregulował prawnie sytuacje, w których nie dochodzi do zatrzymania dokumentu prawa jazdy podczas kontroli drogowej, a jednocześnie nie stanowi to przeszkody dla procedowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Przepis art. 129a ust. 1 pkt 3 lit. a u.p.r.d. przewiduje, że kontrola ruchu drogowego należy także do ITD w odniesieniu do kierującego pojazdem, który naruszył przepisy ruchu drogowego, w przypadku zarejestrowania tego naruszenia przy użyciu przyrządów kontrolno-pomiarowych. W przypadku ujawnienia takiego wykroczenia najczęściej nie dochodzi bezpośrednio do zatrzymania prawo jazdy kierującego pojazdem. W takim przypadku nie można wykluczyć sytuacji, że pomimo późniejszego osobistego przyjęcia mandatu, tak jak w niniejszej sprawie, prawo jazdy nie zostanie zatrzymane. Normę art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej należy więc odczytywać nie wybiórczo, lecz w kontekście pozostałych przepisów kształtujących daną regulację (tak też WSA w Rzeszowie w wyroku z 16.03.2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1106/16). W przeciwnym przypadku, uznanie za prawidłowe stanowiska skarżącego, wywołałoby skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Stanowisko skarżącego, zasadzające się na literalnej interpretacji przepisu art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r., prowadziłoby do sytuacji, że w stosunku do kierowcy, zatrzymanego przez policję w trakcie kontroli drogowej można byłoby wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na [...] miesiące, a w sytuacji tego który popełnił dokładnie to samo wykroczenie drogowe, lecz ujawnione przez ITD, takiej podstawy już by nie było. Zdaniem Sądu, doszłoby tym samym do drastycznego, niedopuszczalnego w państwie prawa, różnicowania podmiotów, które popełniają takie same wykroczenia drogowe. Tymczasem celem regulacji wprowadzającej obowiązkowe zatrzymanie prawa jazdy w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad [...] km/h w terenie zabudowanym, była poprawa bezpieczeństwa na drogach. Uzależnienie możliwości wydania decyzji od wcześniejszego fizycznego zatrzymania prawa jazdy czyniłoby cel ten iluzorycznym (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 14.06.2017 r., sygn. akt II SA/Gl 170/17).
Z przedłożonych wraz ze skargą akt sprawy nie wynika również, aby po za powoływaniem się w piśmie z dnia [...].[...].2016 r. skierowanym do Starosty na utratę od dnia [...].[...].2016 r. przez GITD uprawnienia do przetwarzania i wykorzystania pozyskanych danych za pomocą fotoradarów, a co za tym idzie wysyłaniem wezwań do właścicieli, użytkowników i kierujących pojazdami oraz utratą uprawnienia do wręczenia mandatów karnych na ich podstawie i składania do sądów wniosków o ukaranie, skarżący w jakikolwiek formalny sposób kwestionował prawidłowość czynności podejmowanych w postępowaniu mandatowym. Na obecnym etapie postępowania nie jest rolą sądu administracyjnego ocenianie okoliczności, w których skarżący przyjął mandat w dniu [...].[...].2016 r., a na które zwrócił uwagę pełnomocnik w trakcie rozprawy, sugerując wprowadzenie skarżącego w błąd co do zdarzenia, za które został ukarany mandatem. Przyjdzie wobec tego wskazać, że ocena legalności działań ITD oraz policjantów wręczających mandat, a także rzetelności sporządzonych dokumentów leży poza kontrolą zarówno Starosty, jak i sądu administracyjnego. Przyjęcie mandatu oznaczało, że skarżący zgodził się z ustaleniami funkcjonariuszy. Kwestionowanie tych ustaleń i czynności możliwe jest jedynie w odrębnych postępowaniach (np. dyscyplinarnym, w sprawach o wykroczenie, czy karnym). Starosta był związany informacją o ukaraniu skarżącego prawomocnym mandatem karnym za przekroczenie kierowanym przez niego w terenie zabudowanym pojazdem dozwolonej prędkości o ponad [...] km/h. Miał zatem obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Należy także podnieść, że art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1 c u.k.p. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 października 2015 r. sygn. akt K 24/15 został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji jedynie w zakresie, w jakim nie przewiduje sytuacji usprawiedliwiających - ze względu, na stan wyższej konieczności - kierowanie pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż [...] km/h w obszarze zabudowanym. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika jednak, by skarżący w postępowaniu mandatowym powoływał się na takie okoliczności. W postępowaniu administracyjnym organ jest natomiast istotnie ograniczony w badaniu ewentualnych zarzutów prawomocnie ukaranego kierowcy co do stanu wyższej konieczności. Skarżący mógł zatem zarzuty w tym względzie zgłaszać w postępowaniu mandatowym przez odmowę przyjęcia mandatu karnego. Wtedy też zgodnie z treścią art. 99 ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2016, poz. 1713 t.j.) sprawa dokonania wykroczenia byłaby przedmiotem rozpatrywania przez sąd powszechny. Tam też skarżący mógł się bronić i udowadniać, że faktycznie doszło do przekroczenia prędkości o [...] km ze wskazywanych przez niego powodów. Tego jednak nie uczynił. Nie jest też podnoszone aby skarżący wystąpił o uchylenie mandatu karnego na podstawie art. 101 k.p.w. Przyjdzie również zauważyć, że skarżący nie wskazał żadnej konkretnej nadzwyczajnej okoliczności usprawiedliwiającej ujawnione przekroczenie przez niego prędkości. Skarżący sugerował jedynie ogólnie, że taka sytuacja usprawiedliwiająca będzie zachodziła, gdy np. kierowca przekroczy prędkość wioząc ciężko chore dziecko do szpitala lub kiedy kierowca – lekarz jadzie z pilną wizytą do pacjenta. Ciężar ustaleń faktycznych w tym względzie skarżący pozostawił po stronie organu administracji. Z akt administracyjnych nie wynika aby skarżący wystąpił w tym względzie ze stosownym wnioskiem dowodowym. To skarżący najlepiej zna okoliczności zdarzenia z dnia [...].[...].2016 r. i posiada najpełniejszą o nim wiedzę. Nic zatem nie stało na przeszkodzie aby zamiast powoływać się na ogólne przykłady zaczerpnięte z wyroku TK, skarżący w postępowaniu administracyjnym wskazał konkretną okoliczność ekskulpacyjną, potwierdzając ją stosownymi dowodami. Należy przy tym podkreślić, że TK stwierdził, że powołanie się na stan wyższej konieczności uzasadniający odstąpienie od zatrzymania prawa jazdy osobie, która nadmiernie przekroczyła prędkość, powinno być zastrzeżone przez ustawodawcę tylko dla takiej sytuacji, gdy owo przekroczenie prędkości usprawiedliwione jest potrzebą ratowania życia i zdrowia. Niebezpieczeństwo grożące życiu i zdrowiu osoby kierującej pojazdem, osoby przewożonej lub jakiejkolwiek innej osoby musi mieć przy tym charakter bezpośredni i aktualny, a zatem musi realnie istnieć w czasie jazdy z nadmierną prędkością. Stan wyższej konieczności, o którym tu mowa, nie może być bowiem rozumiany szeroko ani utożsamiany ze "szczególnie uzasadnionymi przypadkami". Oczekiwanie przez skarżącego, że to organ będzie prowadził postępowanie dowodowe tak długo aż ustali okoliczność usprawiedliwiającą przekroczenie przez skarżącego dozwolonej prędkości nie znajduje postaw w obowiązujących regulacjach procesowych, kiedy do właściwego ustalenia stanu faktycznego w sprawie i wydania na tej postawie decyzji wystarczający był prawomocny mandat karny co do popełnienia wykroczenia z art. 92a k.w. oraz co do prędkości kierowanego przez skarżącego pojazdu w związku z którą mandat karny został nałożony. Zasada wynikająca z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie ma charakteru bezwzględnego. Jeżeli organ administracji, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać nie budzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne.
W świetle powyższych wywodów, należało uznać, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło