I SA/Wa 854/17
WyrokWSA w Warszawie2017-08-17
Skład orzekający: Dariusz Chaciński, Magdalena Durzyńska, Marta Kołtun-Kulik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP może zostać uwzględniony, jeśli współwłaścicielki nieruchomości miały centrum życiowe i zamieszkiwały na terytorium Polski przed II wojną światową, ale jednocześnie posiadały miejsce zamieszkania poza granicami RP?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły, iż współwłaścicielki nieruchomości (Z. R. i H. W.) nie spełniły przesłanki zamieszkiwania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów międzywojennych. Pomimo posiadania związków z Polską, ich centrum życiowe i faktyczne miejsce zamieszkania znajdowało się poza granicami RP, co wyklucza prawo do rekompensaty.Stan faktyczny
Skarżący F. R. domagał się potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP przez współwłaścicielki Z. R. i H. W. Organy administracji, po wcześniejszych postępowaniach i uchyleniach decyzji przez sądy, odmówiły potwierdzenia prawa, uznając, że współwłaścicielki nie miały miejsca zamieszkania na byłym terytorium RP. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym brak ustosunkowania się do jego argumentów i niekompletny materiał dowodowy. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Chaciński, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), Protokolant ref. staż. Agata Abramowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi F. R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia F. R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. R. i H. W. udziałów w prawie własności nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], dawne województwo [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 28 czerwca 2006 r. F. R. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. W., Z. R. i H. W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], powiats [...], dawne województwo [...], o powierzchni [...] ha wraz z zabudowaniami.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] odmówił F. R. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. W., Z. R. i H. W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] wskazując, iż nie został udowodniony fakt zamieszkiwania współwłaścicieli pozostawionej nieruchomości w dniu 1 września 1939 r. w miejscowości [...] oraz fakt opuszczenia tej nieruchomości w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 294/12, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2994/12, oddalił skargę kasacyjną Ministra Skarbu Państwa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż rozpatrując sprawę ponownie organy będą obowiązane stosować przepis art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w brzmieniu już obecnie obowiązującym. Powyższe w ocenie Sądu oznacza obowiązek ponownego ustalenia czy wszystkie trzy byłe współwłaścicielki mienia pozostawionego na [...] spełniają przesłanki wymienione w tym przepisie, w tym m. in. czy miały miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W prowadzonym ponownie postępowaniu wyjaśniającym materiał dowodowy niniejszej sprawy został uzupełniony przez Wojewodę [...] uzupełniony m.in. o:
– protokół przesłuchania świadka A. G. pod rygorem odpowiedzialności karnej za składane fałszywych zeznań sporządzony dnia 2 marca 2015 r. w miejscu zamieszkania świadka przez pracownika [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...],
– protokół przesłuchania Strony – F. R. pod rygorem odpowiedzialności karnej za składane fałszywych zeznań sporządzony w dniu 17 maja 2016 r. w [...] Urzędzie Wojewódzkim w [...],
– uwierzytelnioną kserokopię protokołu spisanego dnia 24 lipca 1939 r. w majątku [...],
– uwierzytelnioną kserokopię odpisu dekretu przyznania spadku po H. W. wydanego przez Sąd Okręgowy w [...] z dnia [...] października 1927 r., [...],
– list Z. W. (R.) z dnia 30 września 1935 r. pisany do matki Z. W.,
– uwierzytelnione kserokopie listów Z. W. (R.) z dnia 13 czerwca 1938 r. i 5 października 1938 r. pisanych do matki Z. W.,
– uwierzytelnioną kserokopię koperty listu skierowanego do Z. W. przez córkę Z. W. (R.) nadanego w [...] dnia 13 czerwca 1938 r.,
– uwierzytelnione kserokopie pocztówek nadanych do Z. W. przez córkę Z. W. (R.) z dnia 17 maja i 24 maja 1938 r.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] odmówił potwierdzenia F. R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. R. i H. W. udziałów w prawie własności nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], dawne województwo [...]. Organ zaznaczył, że rozstrzygnięcie wniosku w części dotyczącej udziału Z. W. w prawie własności nieruchomości nastąpi w odrębnej decyzji.
Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. wniósł F. R.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z uwagi na to, iż Z. R. i H. W. nie miały miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przedwojennych przepisów prawa, mających zastosowanie w niniejszej sprawie.
Organ zaznaczył, że w dniu 27 lutego 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Znowelizowany art. 2 pkt 1 ustawy wskazuje przedwojenne przepisy, na podstawie których należy badać przesłankę miejsca zamieszkania. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580), "miejscem zamieszkania (...) jest miejsce na obszarze Polski, gdzie obywatel polski mieszka z zamiarem stałego pobytu. Jeżeli ma kilka miejsc zamieszkania - właściwe jest prawo miejsca, w którem skupia się główny i przeważający zakres jego działalności (pkt 1 ww. ustawy). Mężatka sądownie nie rozłączona idzie co do miejsca zamieszkania za mężem (...)" (pkt 2 ww. ustawy). Zgodnie z art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), "miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której pozwany przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jeżeli pozwany ma zamieszkanie w kilku miejscach, powód może wytoczyć powództwo według któregokolwiek z tych miejsc." W myśl § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do § 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489, dalej: rozporządzenie z dnia 23 maja 1934 r.), "przez zamieszkanie w gminie rozumie się fakt zajmowania w obrębie gminy mieszkania wśród okoliczności, wskazujących na ześrodkowanie tam stosunków osobistych i gospodarczych". Natomiast zgodnie z § 9 rozporządzenia z dnia 23 maja 1934 r. "za miejsce zamieszkania osoby, zwykle mieszkającej w dwóch lub więcej miejscowościach, będzie uważana stosownie do okoliczności jedna z tych miejscowości, a mianowicie ta, w której osoba interesowana posiada siedzibę główną, lub w której wykonywa główny swój zawód lub urząd, lub gdzie znajduje się jej majętność albo - o ile chodzi o małoletnich i niewłasnowolnych - gdzie znajduje się ich prawne miejsce zamieszkania". Od tak rozumianego zamieszkania odróżnić należy pojęcie czasowego pobytu, które zgodnie z § 3 pkt 3 ww. rozporządzenia obejmuje stan przebywania w jakimkolwiek domu bez zamiaru obrania sobie tam miejsca zamieszkania. Natomiast stosownie do treści § 5 lit. c) ww. rozporządzenia do czasowo nieobecnych w miejscu swego zamieszkania zalicza się m.in. osoby, przebywające w innej gminie dla wypoczynku, kuracji itp., albo w szpitalach i innych tym podobnych zakładach publicznych lub prywatnych dla poprawy zdrowia.
Uwzględniając powyższe organ stwierdził, iż w rozumieniu przedwojennych przepisów, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, możliwa była sytuacja, w której dana osoba posiadała więcej niż jedno miejsce zamieszkania. Tym samym fakt, iż właściciel nieruchomości pozostawionej zamieszkiwał przez wybuchem drugiej wojny światowej na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie wyklucza, że właściciel taki posiadał "dodatkowe" miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Należy jednak zwrócić uwagę, iż niezależnie od liczby posiadanych miejsc zamieszkania każde z nich powinno spełniać kryteria określone w jednym z ww. przepisów, tj. być miejscem na obszarze Polski, gdzie obywatel polski mieszkał z zamiarem stałego pobytu" (art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych) lub miejscowością, w której pozwany przebywał z zamiarem stałego pobytu (art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego) lub zajmowaniem w obrębie gminy mieszkania wśród okoliczności, wskazujących na ześrodkowanie tam stosunków osobistych i gospodarczych (§ 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 23 maja 1934 r.).
Dalej organ odwoławczy stwierdził, że w toku prowadzonego postępowania organ I instancji pozyskał dowody w postaci:
– życiorysu z dnia 10 września 1934 r. sporządzonego przez Z. W. (R.), z którego wynika, że zamieszkiwała w [...] przy ul. [...], do 1925 r. uczęszczała do Prywatnego Gimnazjum [...], następnie studiowała na Uniwersytecie [...] oraz na Akademii Sztuk Pięknych w [...], a w latach 1932- 1934 zajmowała się pracą malarską i zapisała się do Z. oraz wystawiała swoje prace w [...] i [...],
– dowodu osobistego Z. W. ([...]), seria [...] Nr [...], wydanego dnia [...] czerwca 1933 r. przez Magistrat Stołecznego [...], z którego wynika, że Z. W. (R.) zamieszkiwała w [...] przy ul. [...],
– paszportu H. W. seria [...] nr [...] wydanego dnia 18 lipca 1936 r. przez Starostę Grodzkiego w [...], w którym jako miejsce zamieszkania H. W. wskazano [...],
– książeczki legitymacyjnej L. [...] z dnia [...] października 1929 r. wydanej dla H. W. przez Wydział Filozoficzny Uniwersytetu [...], z której wynika, że ww. latach 1929 - 1937 studiowała na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu [...] w [...] oraz zamieszkiwała w [...] przy ul. [...],
– książeczki legitymacyjnej L. [...] z dnia [...] października 1934 r. wydanej dla Z. W. (R.) przez Studium Wychowania Fizycznego Uniwersytetu [...] w [...], z której wynika, że w latach 1934 - 1937 studiowała ona w Studium Wychowania Fizycznego Uniwersytetu [...] w [...] oraz zamieszkiwała w [...] przy ul. [...],
– książeczki legitymacyjnej L. [...] z dnia [...] września 1925 r. wydanej dla Z. W. (R.) przez Wydział Rolniczy Uniwersytetu [...], z której wynika, że w latach 1925 - 1926 studiowała ona na Wydziale Rolniczym Uniwersytetu [...] w [...],
– życiorysu Z. W. (R.) z dnia 8 października 1929 r., w którym jako miejsce jej stałego zamieszkania został wskazany [...],
– umowy dzierżawy zawartej w formie aktu notarialnego przed E. S. notariuszem w [...] z dnia [...] marca 1939 r. Nr Repertorium [...], z której wynika, że Z. W. (R.) i H. W. zamieszkiwały w [...] przy ul. [...].
Jednocześnie Minister stwierdził, że z dokumentów pozyskanych z Akademii Sztuk Pięknych w [...], Akademii Sztuk Pięknych w [...] oraz Uniwersytetu [...] wynika, że:
– Z. W. (R.) zamieszkiwała w [...] przy ul. [...], w latach 1917 - 1925 uczęszczała do Prywatnego Gimnazjum [...], następnie w latach 1926 - 1927 pobierała naukę w Wolnej Szkole Malarstwa i Rysunku w [...], w latach 1927 - 1929 studiowała na Akademii Sztuk Pięknych w [...], w latach 1929 -1932 na Akademii Sztuk Pięknych w [...],
– H. W. zamieszkiwała w [...] przy ul. [...], uczęszczała do Prywatnego Gimnazjum [...] i dnia 14 maja 1929 r. zdała egzamin maturalny, następnie studiowała filologię romańską na Uniwersytecie [...] w latach 1929 - 1933 oraz 1935 - 1937.
Mając zatem na uwadze zgromadzony materiał dowodowy organ uznał, iż Z. R. i H. W. przed wojną, w czasie jej trwania i po jej zakończeniu nie miały miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lecz ich jedynym miejscem zamieszkania w tym okresie był [...]. Zdaniem organu, wskazują na to m.in. miejsce zdobywania wykształcenia począwszy od gimnazjum, po studia wyższe, życiorys sporządzony w 1934 r. przez Z. W. (R.), jak też życiorys sporządzony w dniu 8 października 1929 r., aktywność zawodowa realizowana w [...], co znajduje potwierdzenie m.in. w treści listów z dnia 13 czerwca 1939 r., dnia 5 października 1938 r. i kart pocztowych z dnia 17 i 24 maja 1939 r. kierowanych przez Z. W. (R.) do matki do [...], w których m.in. informuje ją, o sytuacji zawodowej swojej i siostry, bieżących problemach i planach, oraz dziękuje za wsparcie finansowe. Z treści tych listów, jak też dokumentów zgromadzonych w sprawie jednoznacznie wynika, że ww. nie tylko faktycznie przed i po wybuchu wojny przebywały w [...], ale również w tym miejscu ulokowane miały swoje centrum życiowe.
W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przywołany przez stronę w odwołaniu certyfikat przynależności wydany dla Z. W. (R.) przez Urząd Gminny w [...] z dnia 8 września 1928 r. oraz certyfikat przynależności wydany dla H. W. przez Urząd Gminny w [...] z dnia 6 maja 1929 r. nie wskazują na zamieszkiwanie przez wyżej wymienione w [...]. Organ wskazał bowiem, że obowiązujące m.in. na terenach dawnej [...] prawo swojszczyzny, oparte na państwowej ustawie z dnia 3 grudnia 1863 r. "dotyczącej regulacji stosunków swojszczyzny" oznaczało jedynie obligatoryjne przypisanie obywatela Państwa do konkretnej gminy, co potwierdzane było wspomnianym certyfikatem. Przy czym przynależność ta, z mocy prawa swojszczyzny, stosownie do § 6 tej ustawy, była dziedziczna po ojcu (lub nieślubnej matce), a więc niezależnie od tego, gdzie faktycznie na stałe lub czasowo taka osoba zamieszkiwała. Tym samym sam fakt legitymowania się certyfikatem przynależności do określonej gminy, aczkolwiek dawał prawo do stałego zamieszkiwania na jej terenie (jak też określone prawa publiczne, które na obszarze gminy osoby takie mogły realizować), to nie może być automatycznie utożsamiany z zamieszkiwaniem na jej obszarze.
Minister podniósł, że na fakt zamieszkiwania Z. R. i H. W. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie mogą wskazywać również oświadczenia świadka A. G. z dnia 2 czerwca 2012 r. i dnia 2 marca 2015 r. oraz zeznania strony F. R. z dnia 17 maja 2016 r. ponieważ stoją one w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Pierwsza z ww. osób zeznała, że Z. W. zamieszkiwała w [...] z córkami, które po wybuchu wojny uciekły przez [...] do [...]. Z kolei F. R. oświadczył, że Z. R. wróciła do [...] z [...] najprawdopodobniej pod koniec sierpnia 1939 r., natomiast H. W. pozostała z matką w [...] i po wkroczeniu Rosjan, udała się do [...]. Natomiast z dokumentów ww. a zgromadzonych w spawie wynika, że H. W. i Z. R. przed i po wybuchu wojny zamieszkiwały w [...]. Tak więc oświadczenia ww. osób należy, w ocenie organu, uznać za niewiarygodne.
W konsekwencji, zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż Z. R. i H. W. nie zamieszkiwały na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.
Skargę na decyzję z dnia [...] marca 2017 r. wniósł F. R. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
1) art. 107 par 3 k.p.a. w zw. z art 9 k.p.a. i 11 k.p.a. polegające na braku ustosunkowania się do zarzutów kierowanych przez skarżącego do organu, w których ten prezentował odmienne aniżeli organ stanowisko, a także nie podaniu w uzasadnieniu decyzji dlaczego tylko wybrane argumenty organ uznał za decydujące dla swego rozstrzygnięcia, uniemożliwiając w ten sposób kontrolę zaskarżonej decyzji;
2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 par. 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez poczynienie ustaleń faktycznych w oparciu o niekompletny i nie w pełni rozpatrzony materiał dowodowy;
3) art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielenia skarżącemu wyczerpujących informacji o obowiązujących przepisach prawnych mających zastosowanie w niniejszej sprawie na skutek czego skarżący poniósł szkodę z powodu nieznajomości tych przepisów.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że [...] miała być w perspektywie, miejscem zamieszkania z zamiarem stałego pobytu, albowiem córki Z. i H. W. zachowywały z [...] nie tylko związki ekonomiczne ale też emocjonalne (grób ojca), rodzinne (miejsce zamieszkania matki, stryja i braci stryjecznych) oraz towarzyskie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nie narusza prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie rozważań należy podkreślić, że zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy ma okoliczność, iż przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a także Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. I OSK 2994/12), który wyrokiem z dnia 4 lipca 2014 r. oddalił skargę kasacyjną Ministra Skarbu Państwa od wyroku WSA z dnia 4 września 2012 r. uchylającego zaskarżoną decyzję tego organu oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Rozpoznając sprawę ponownie, organy będą obowiązane stosować przepis art. 2 pkt 1 omawianej ustawy z 2005 r. w brzemieniu już obecnie obowiązującym. Powyższe oznacza zaś obowiązek ponownego ustalenia, czy wszystkie trzy byłe właścicielki mienia pozostawionego na [...] spełniają przesłanki wymienione w tym przepisie, w tym m.in. czy miały miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organy winny zatem zwrócić uwagę, że fakt ten nie musi się już odnosić do daty 1 września 1939 r. a ustalenie zamieszkiwania ma być dokonane, nie w oparciu o treść art. 25 k.c. a na zgodnie z przepisami międzywojennymi, które umożliwiały osobie fizycznej posiadanie kilku miejsc zamieszkania. Ponadto - co jest istotne w świetle stanu faktycznego, jaki zaistniał w przedmiotowej sprawie – zgodnie z treścią § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r., za miejsce zamieszkania osoby, zwykle mieszkającej w dwóch lub więcej miejscowościach, miała być uważana, stosownie do okoliczności, jedna z tych miejscowości, a mianowicie ta, w której osoba interesowana posiadała siedzibę główną lub w której wykonywała swój zawód lub urząd, lub gdzie znajdowała się jej majętność (...)."
Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże strony i sąd, który je wydał.
Dokonując pod takim kątem oceny prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego Sąd stwierdził, że nie jest ono obarczone wadą wynikającą z nieuwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyżej powołanych wyrokach sądów administracyjnych.
Decyzja organu pierwszej instancji została wydana m.in. w oparciu o art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten stanowi, że w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny gdzie znajdowało się miejsce zamieszkania Z. R. oraz H. W., współwłaścicielek nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...].
Organy administracji, wskazując na ww. § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r., uznały, że nie została spełniona przesłanka zamieszkiwania na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, albowiem w ich ocenie cały ośrodek życiowy a tym samym i miejsce zamieszkania znajdowało się w [...].
Powyższą ocenę Sąd podziela.
Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie bezspornie bowiem wskazuje, że Z. R. i H. W. przed wojną, w czasie jej trwania i po jej zakończeniu zamieszkiwały [...]. Sąd przychyla się do stanowiska organu, że potwierdza to: miejsce zdobycia wykształcenia (od gimnazjum aż po studia wyższe), życiorysy sporządzone przez Z. R., a przede wszystkim jej aktywność zawodowa realizowana w [...]. Powyższe, jak słusznie zauważył organ potwierdza prywatna korespondencja kierowana przez Z. W. (R.) do matki do [...]. Z treści tych listów, jak też dokumentów zgromadzonych w sprawie jednoznacznie wynika, że ww. nie tylko faktycznie przed i po wybuchu wojny przebywały w [...], ale również w tym miejscu skoncentrowały swoje centrum życiowe.
Sąd nie podważa związków emocjonalnych z [...] z uwagi na związki rodzinne i towarzyskie, nie mniej jednak dla sprawy nie może mieć znaczenia podnoszona w skardze okoliczność, że powyższa miejscowość miała być dopiero w perspektywie miejscem przebywania z zamiarem stałego pobytu.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania faktyczne i prawne, wskazać należy, że przedstawione stanowisko organu administracji skład orzekający w całości aprobuje. Nie można uznać za uzasadniony zarzut naruszenia swobodnej oceny dowodów tylko dlatego, że wnioski organu oparte o materiał dowodowy zgromadzony w aktach są inne, niż twierdzenia strony, przy zachowaniu przez organ administracji reguł logiki prawniczej, jednoznacznego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia a także oparcia się na całości materiału dowodowego rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą.
W tym stanie rzeczy stanowisko organów, że w stosunku do Z. R. jak też H. W. nie została spełniona przesłanka zamieszkiwania na byłym obszarze państwa polskiego, jest prawidłowa. A tym samym zarzut skarżącego, w odniesieniu do wadliwie w tym zakresie poczynionych ustaleń stanu faktycznego i błędnej oceny materiałów dowodowych, a więc naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako bezzasadną należało oddalić
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło