I OZ 1220/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 370/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 11 maja 2017 r., IV SA/Gl 370/17, odmówił K. K. wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zatem to na stronie składającej wniosek w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie wykonania określonego aktu, to uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, a twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej strony (por. postanowienie NSA z 25 lutego 2015 r., II GSK 136/15). W przedmiotowej sprawie pełnomocnik, wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podniósł, że skarżąca ma bardzo trudną sytuację rodzinną, utrzymuje się ze skromnego świadczenia rentowego, a koszty jej utrzymania i mieszkania przekraczają jej dochód i dlatego korzysta z pomocy najbliższych, jednakże nie udokumentował w żaden sposób powyższych twierdzeń. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła K. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji, objętej wnioskiem, wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki, podczas gdy strona uprawdopodobniła wystąpienie realnej szkody majątkowej i uszczerbku w jej utrzymaniu, zwłaszcza że otrzymuje jedynie rentę w wysokości 883,57 zł i cały jej dochód przeznacza na własne utrzymanie, nie mogąc liczyć na wsparcie finansowe męża ani też poczynić oszczędności. W uzasadnieniu podniesiono, że wykonanie zaskarżonej decyzji pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej strony. Skarżąca jest częściowo niezdolna do pracy i utrzymuje się wyłącznie z renty. W trakcie trwania małżeństwa głównym żywicielem rodziny był jej mąż, z którym aktualnie jest skonfliktowana. Ponadto cierpi ona na niedostatek i nie stać jej na pokrycie wydatków związanych z jej leczeniem. W tym zakresie korzysta z pomocy finansowej najbliższych. Skarżąca nie jest w stanie ponosić wszystkich kosztów związanych z własnym utrzymaniem, a już tym bardziej zwrócić pobrane świadczenie właściwemu organowi, które zostało wykorzystane na potrzeby dzieci. Na poparcie swych twierdzeń skarżąca załączyła plik dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie aktu lub czynności, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają lub nie za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczający sam wywód strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. Jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania takiego aktu lub czynności strona nie wskaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1), lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku. Jak przyjęto w judykaturze, sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dokonuje oceny zasadności skargi, dlatego też wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie. Samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia. Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zadaniem Sądu jest zaś zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia, przy czym uprawdopodobnienie nie może opierać się na samych twierdzeniach strony. Jednakże Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko (postanowienie NSA z 31 maja 2010 r., II OZ 443/10). Dlatego zawarta we wniosku argumentacja, winna być poparta faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszej motywacji, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Rozpoznanie wniosku powinno uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy mające wpływ na ocenę wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji/postanowienia, nie zwalnia to jednak strony z wykazania, że zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej jest w stosunku do niej zasadne (postanowienie NSA z 20 października 2015 r., I OZ 1290/15). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że K. K. domagając się w skardze wstrzymania wykonania zaskarżonej przez nią decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zawarła we wniosku szerszego uzasadnienia, powołując się jedynie na ogólne stwierdzenie, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji rodzinnej i narażona jest na uszczerbek finansowy oraz niemożność zaspokojenia potrzeb. Skarżąca nie udokumentowała okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Niezbędne jest bowiem wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe zaś twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia, a tym bardziej ich brak, nie może stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Tym samym należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że wniosek skarżącej dotyczący wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł zostać uwzględniony przez Sąd I instancji, bowiem skarżąca nie wykazała, aby zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Natomiast próba przytoczenia przez nią okoliczności, uzasadniających - jej zdaniem – wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu dopiero w zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji nie stanowiło wystarczającej podstawy do uchylenia tego orzeczenia, gdyż w takiej sytuacji nie można było Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach zarzucić naruszenia prawa. Przytoczenie oraz udokumentowanie okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu dopiero w zażaleniu na postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na brak uzasadnienia przez stronę wniosku, nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, nawet w przypadku wystąpienia tych przesłanek (por. np. postanowienie NSA z 15 lipca 2010 r., II OZ 676/10). Twierdzenie przeciwne mogłoby się spotkać z uzasadnionym zarzutem naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjnego postępowania sądowoadministracyjnego oraz w istocie doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej. Tymczasem postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie legalności działania Sądu I instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia, co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a., a nie ponowne rozpoznanie w tym wypadku wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Przypomnieć też należy, że z art. 61 § 4 p.p.s.a. wynika, że postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić i uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.