II OSK 2200/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-09-24
Skład orzekający: Andrzej Wawrzyniak, Barbara Adamiak, Jerzy Solarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie upomnienia i tytułu wykonawczego Wspólnocie Mieszkaniowej, które nie wskazała adresu swojej siedziby ani adresu do doręczeń, jest skuteczne, jeśli pisma te zostały wysłane na adres wskazany przez członków zarządu jako adres do korespondencji, ale odebrane przez osoby nieupoważnione lub członka zarządu nieupoważnionego do odbioru korespondencji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że doręczenie upomnienia i tytułu wykonawczego Wspólnocie Mieszkaniowej było wadliwe, ponieważ pisma te nie zostały skierowane na adres do doręczeń wskazany przez Wspólnotę w toku postępowania administracyjnego. W związku z tym, postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte z naruszeniem przepisów, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia o nałożeniu grzywny oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia grzywny w celu przymuszenia na Wspólnotę Mieszkaniową za niewykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę pochylni dla osób niepełnosprawnych. Wspólnota kwestionowała prawidłowość doręczenia upomnienia i tytułu wykonawczego, twierdząc, że pisma te nie dotarły do niej skutecznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając doręczenia za prawidłowe. Wspólnota wniosła skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym wadliwe przyjęcie braku nieprawidłowości w doręczeniu upomnienia i tytułu wykonawczego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz postanowienia organów obu instancji i zasądził koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 września 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. NSA Jerzy Solarski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 września 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2018 r. sygn. VII SA/Wa 1302/17 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżony wyrok; II. uchyla postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [....] oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2017 r. Nr [...]; III. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] kwotę 677 zł (sześćset siedemdziesiąt siedem) tytułem kosztów postępowania sądowego.
Wyrokiem z dnia 7 marca 2018 r. sygn. VII SA/Wa 1302/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] (dalej: "Skarżąca"/"Wspólnota") na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") z dnia [..] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
W uzasadnieniu przedstawiono następującą argumentację faktyczną i prawną: postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy (dalej: "PINB"/"organ egzekucyjny") nałożył na Skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 20.000 zł, w związku z niedopełnieniem obowiązków wynikających z decyzji tego organu z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], nakazującej "rozbiórkę obiektu budowlanego - pochylni dla osób niepełnosprawnych do budynku mieszkalnego przy ul. [...] w Warszawie, wybudowanej bez wymaganego zgłoszenia". Wobec niewykonania nałożonego obowiązku, PINB wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do Skarżącej, z zachowaniem obowiązków, przewidzianych w art. 15, art. 26 § 5 oraz art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2017, poz. 1201 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), skutecznie doręczając w dniu [...] sierpnia 2013 r. upomnienie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., a następnie w dniu [...] czerwca 2014 r. tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. Działania stanowiące podstawę do zastosowania w stosunku do Skarżącej środka egzekucyjnego przewidzianego w art. 119 u.p.e.a. zostały poprzedzone kontrolą przeprowadzoną przez PINB, w wyniku której stwierdzono brak wykonania w całości obowiązku wynikającego z ww. decyzji ostatecznej. Fakt uchylania się przez Skarżącą od wykonania w całości obowiązku pomimo upływu terminu, w którym egzekwowana decyzja stała się ostateczna i wymagalna, przesądził o konieczności zastosowania środka egzekucyjnego przewidzianego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, celem egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym. Ponieważ wysokość grzywny w celu przymuszenia nie wynika bezpośrednio z ustawy, jej wysokość wymagała rozstrzygnięcia w sposób uznaniowy przez organ egzekucyjny. Mając na względzie wagę zasad ogólnych, zawartych w art. 7 § 2 oraz art. 3 u.p.e.a., określających celowość oraz skuteczność prowadzonego postępowania egzekucyjnego, ale także zachowanie zobowiązanego w obliczu ciążącego na nim obowiązku, PINB za uzasadnione uznał nałożenie grzywny w celu przymuszenia w wysokości 20.000 zł. Organ podkreślił, że zastosowany środek egzekucyjny jest najmniej uciążliwy dla zobowiązanych spośród dostępnych w egzekucji obowiązków niepieniężnych, bowiem nie powoduje powstania po ich stronie żadnych dodatkowych kosztów, jak w przypadku zastosowania wykonania zastępczego. W razie wykonania obowiązku, grzywna w celu przymuszenia może podlegać zwrotowi (art. 126 u.p.e.a.), albo - gdy nie została zapłacona lub ściągnięta - umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.). Od zobowiązanego zatem zależy, czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji - czy poniesie rzeczywiste koszty nałożonej grzywny.
Po rozpoznaniu zażalenia Skarżącej, WINB utrzymał w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, gdyż Skarżąca uchyla się od wykonania obowiązku nałożonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., co zostało potwierdzone czynnościami kontrolnymi przeprowadzonymi w dniach 30 maja 2014 r. i 31 stycznia 2017 r. PINB miał więc obowiązek nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku nałożonego decyzją. Odnośnie do wysokości grzywny WINB stwierdził, że kwota 20.000zł ma na celu zapewnienie efektywności prowadzonego postępowania egzekucyjnego i nie przekracza dopuszczalnych ustawowych granic, w jakich organ egzekucyjny może w sposób uznaniowy ustalić wymiar grzywny w celu przymuszenia. WINB nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącej co do braku skutecznego doręczenia upomnienia oraz tytułu wykonawczego. Pisma te zostały skutecznie doręczone na adres, którym posługuje się Skarżąca, tj.: Wspólnota Mieszkaniowa [...]. Taki adres widnieje na opieczętowanych pismach znajdujących się w aktach organu powiatowego; adres ten był wskazany także w pismach złożonych w ramach prowadzonego postępowania w omawianej sprawie. To na Skarżącej ciążył obowiązek prawidłowego wskazania adresu do doręczeń. W aktach sprawy Wspólnota w pismach składanych w ramach postępowania zwykłego wskazywała adres, o którym mowa powyżej. Wobec powyższego organ powiatowy zasadnie kierował korespondencję zawierającą upomnienie i tytuł wykonawczy na ten adres.
W skardze Wspólnota podniosła, że nie wzięto pod uwagę szczególnego charakteru obiektu budowlanego, w stosunku do którego wydany został nakaz rozbiórki. Wymierzona natomiast grzywna jest krzywdząca, zbyt wysoka i na pewno nie uwzględnia specyfiki niniejszej sprawy. Wadliwie również przyjęto, że nie było nieprawidłowości w doręczeniu Skarżącej upomnienia nr [...] z dnia [...]sierpnia 2013 r., jak również tytułu wykonawczego [...].
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę. Wskazał, że Skarżąca mimo prawomocnego wyroku z dnia 11 marca 2014 r. sygn. VII SA/Wa 2070/13 oddalającego skargę na decyzję o nakazie rozbiórki, nie wykonała obowiązku nałożonego ostateczną decyzją. Zasadnie więc organ egzekucyjny skierował w tej sprawie upomnienie i tytuł wykonawczy, których doręczenia dokonano na adres podawany w pismach w toku postępowania administracyjnego (pieczątka) i pod tym adresem przesyłki zostały odebrane. WSA wskazał, że organ egzekucyjny obowiązany był zastosować jeden z możliwych do zastosowania i przewidzianych prawem środków egzekucyjnych. Przy egzekucji dotyczącej spełnienia obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego (z uwagi na charakter tego postępowania), organ egzekucyjny ma możliwość zastosowania jednego z dwóch środków egzekucyjnych: nałożenia grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego, stosując środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Organ egzekucyjny zasadnie uznał, że środek egzekucyjny przewidziany w art. 119 i nast. u.p.e.a. jest w tym przypadku mniej uciążliwy, niż wykonanie zastępcze, o którym mowa w art. 127 u.p.e.a. Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. W przypadku wykonania egzekwowanego obowiązku zobowiązany może starać się o jej umorzenie (art. 125), lub zwrot (art. 126). Zatem dokonując wyboru środka egzekucyjnego nie naruszono art. 7 § 2 u.p.e.a. Postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 122 § 2 u.p.e.a., tj. wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie (z odpowiednim pouczeniem o jej ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych w przypadku jej nieuiszczenia) oraz wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Kwota nałożonej grzywny jest zaś uzasadniona, biorąc pod uwagę cel, jakiemu ma służyć i zagrożenie związane z niewykonaniem decyzji ostatecznej w wymagalnym zakresie, nadto jest zgodna z art. 121 § 2 u.p.e.a. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 121 § 4 u.p.e.a., w myśl którego jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. W konkluzji WSA stwierdził, że postępowanie egzekucyjne zostało prawidłowo wszczęte, a organ egzekucyjny miał wszelkie podstawy prawne do orzeczenia w sprawie grzywny w celu przymuszenia. Nie naruszył przy tym ani przepisów postępowania administracyjnego, ani też przepisów prawa materialnego.
W skardze kasacyjnej Skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 15 § 1, art. 32 i art. 122 § 1 u.p.e.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie brak było nieprawidłowości w doręczeniu Skarżącej upomnienia nr [...] z dnia 14 sierpnia 2013 r., jak również wystawionego w dniu [...].06.2014 r. tytułu wykonawczego [...], podczas gdy takie nieprawidłowości w odniesieniu do ww. dokumentów zaistniały;
b. art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy pod kątem zaistnienia przesłanki interesu społecznego czy też słusznego interesu strony, w szczególności nie nieuwzględnienia szczególnego charakteru obiektu budowlanego, w stosunku do którego wydany został nakaz rozbiórki, powodując nałożenie na Skarżącą grzywny, która jest krzywdząca, zbyt wysoka i na pewno nie uwzględnia specyfiki niniejszej sprawy, a przede wszystkim specyfiki przedmiotowego obiektu budowlanego;
c. art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 8, 9, 11 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie braku podstaw i przesłanek do niewyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. utrzymującego w mocy postanowienie PINB z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie nałożenia na Wspólnotę jednorazowej grzywny w celu przymuszenia w wysokości 20.000zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku wynikającego z decyzji PINB z dnia [...] kwietnia 2013 r. nakazującej rozbiórkę pochylni przeznaczonej dla osób niepełnosprawnych, wybudowanej przy budynku mieszkalnym Wspólnoty;
d. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] kwietnia 2017 r. oraz postanowienia z dnia [...] lutego 2017 r. w całości;
e. art. 151 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie przedmiotowej skargi Skarżącego do WSA na ww. postanowienia.
W uzasadnieniu podkreślono, że wadliwie ustalono, jakoby doszło do skutecznego doręczenia Skarżącej upomnienia i tytułu wykonawczego. Adresatem obu pism jest Wspólnota Mieszkaniowa [...], a adresem docelowym doręczenia przesyłki ul. [...]. Organy w toku postępowania administracyjnego nie wykazały, iż ww. pisma zostały odebrane przez jakiegokolwiek wówczas powołanego członka Zarządu Skarżącej Wspólnoty. Tytuł wykonawczy, jak i upomnienie powinny być doręczone do rąk członków zarządu wspólnoty mieszkaniowej bądź zarządcy, nie zaś na ogólny adres budynku Wspólnoty Mieszkaniowej [...]. Nie gwarantuje to bowiem Stronie możliwości zapoznania się z treścią pism kierowanych do niej przez organ nadzoru; adresem wspólnoty mieszkaniowej powinien być adres jej zarządu lub zarządcy. Przy braku skutecznego doręczenia upomnienia nie można wszcząć postępowania egzekucyjnego. W takiej sytuacji za niedopuszczalne należy uznać wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia bez uprzedniego prawidłowego doręczenia Wspólnocie tytułu wykonawczego. Skarżąca nie zgodziła się też ze stanowiskiem WSA, podtrzymującym argumentację organów administracyjnych, że "kwota nałożonej grzywny jest zaś uzasadniona, biorąc pod uwagę cel jakiemu ma służyć i zagrożenie związane z niewykonaniem decyzji ostatecznej w wymagalnym zakresie". Przedmiotowa pochylnia, której rozbiórkę nakazał organ nadzoru służy osobom niepełnosprawnym, obłożnie chorym przy wyjazdach na wykonywane w szpitalach dializy oraz osobom starszym mającym trudności w poruszaniu się - mieszkańcom przedmiotowego budynku, a tym samym celom niemającym charakteru komercyjnego tylko użytkowy dla ww. osób. W konsekwencji nałożona grzywna jest zbyt wysoka i na pewno nie uwzględnia specyfiki sprawy, a przede wszystkim specyfiki przedmiotowego obiektu budowlanego. Montaż wedle obowiązujących na chwilę obecną przepisów nie wymaga aktualnie nawet zgłoszenia organowi administracji architektoniczno - budowlanej. Nie ma uzasadnienia ekonomicznego ponoszenie dodatkowych kosztów związanych z demontażem i ponownym montażem przedmiotowej pochylni, nie wspominając o uciążliwości związanej z tymi czynnościami dla osób z niej korzystających.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył , co następuje:
skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania przewidziane przepisem art. 183 § 2 P.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny podstaw powołanych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna, jako pierwszy, formułuje zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 15 § 1, art. 32 i art. 122 § 1 u.p.e.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie brak było nieprawidłowości w doręczeniu Skarżącej upomnienia z dnia [...] sierpnia 2013 r., jak również wystawionego w dniu [...] czerwca 2014 r. tytułu wykonawczego. Zauważyć należy, że analogiczne zarzuty Skarżąca sformułowała w skardze.
Odnosząc się do tych zarzutów prawidłowo WSA wskazał, że zarząd wspólnoty mieszkaniowej nie ma ustawowego obowiązku posiadania siedziby (adresu). W przypadku braku siedziby zarządu doręczenie w trybie art. 45 K.p.a., powinno być dokonane do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism. Uprawnioną osobą do odbioru pism jest w pierwszej kolejności ten z członków zarządu, który został uprawniony do odbioru pism. W sytuacji braku takiego uprawnienia skuteczne doręczenie pisma wspólnocie mieszkaniowej, w trybie powołanego przepisu następuje w dacie jego odbioru przez tego z członków zarządu wspólnoty - przy dwu lub kilkuosobowym składzie - który odebrał pismo jako pierwszy. Pogląd ten, mający oparcie w orzecznictwie (vide: np. wyrok z dnia 31 sierpnia 2017 r. sygn. II OSK 3029/15, LEX nr 2398192), należy uzupełnić o zapatrywanie, że jednostka organizacyjna nie jest pozbawiona możliwości korzystania z doręczenia jej pism urzędowych także pod wskazanym przez nią adresem. Jeżeli więc strona wskaże adres, pod jaki ma być kierowana do niej korespondencja (adres do doręczeń), to pod tym adresem czynności odbioru będzie dokonywać upoważniona przez stronę do jej dokonania osoba (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2010 r. sygn. II OSK 1650/09, LEX nr 746709).
Z akt administracyjnych wynika, że w początkowym etapie postępowania dotyczącego podjazdu dla osób niepełnosprawnych, Wspólnota nie wskazywała adresu swej siedziby ani adresu dla doręczeń. Jedynym był adres: Wspólnota Mieszkaniowa [...]. Na ten adres PINB wysyłał więc korespondencję, w tym postanowienie z dnia [...] sierpnia 2012 r. nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów w celu legalizacji podjazdu (k. 11 akt adm.), jak również zawiadomienie, w trybie art. 10 § 1 K.p.a., z dnia [...] października 2012 r.(k. 15 akt j.w.). Na taki też adres wysłana została decyzja PINB z [...] kwietnia 2013 r. nakazująca rozbiórkę przedmiotowego podjazdu (k.65 akt adm.). Natomiast w odwołaniu od tej decyzji z dnia [...] maja 2013 r., podpisani pod nim dwaj członkowie Zarządu Wspólnoty, poza pieczątką Wspólnoty, podali adres do doręczeń: [...]. W toku dalszego postępowania wszystkie pisma, w tym także decyzja organu odwoławczego, kierowane były do Wspólnoty na podany adres do doręczeń (k.69 akt adm.). Również w postępowaniu po wniesieniu skargi przez Wspólnotę, organ korespondował ze Skarżącą na wskazany adres do doręczeń. Adres do doręczeń funkcjonował również z kolejnym postępowaniu administracyjnym z wniosku Wspólnoty o zmianę, w trybie art. 155 K.p.a., decyzji nakazującej rozbiórkę podjazdu.
Z akt administracyjnych wynika również, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, wierzyciel przeprowadził w dniu [...] sierpnia 2013 r. kontrolę (k. 71), po czym na adres Wspólnoty (a nie na adres do doręczeń) wysłał upomnienie z dnia 14 sierpnia 2013 r. Upomnienie odebrał W.M. (k. 72 akt adm.), będący w owym czasie członkiem Zarządu Wspólnoty (k. 28 - uchwała Wspólnoty Nr [...]); wymieniony złożył rezygnację i przestał być członkiem Zarządu z dniem 28 czerwca 2014 r. (uchwała Wspólnoty z dnia 28 czerwca 2014 r. nr [...] - k. 21 akt sądowych). Dalsze procedowanie wierzyciela polegało na przeprowadzeniu w dniu [...] maja 2014 r. kolejnej kontroli. W protokole z tej czynności wskazano dla Wspólnoty adres do korespondencji – [...], który podany był przez Skarżącą jeszcze na etapie postępowania odwoławczego (k. 82 akt adm.). Pomimo dysponowania adresem do doręczeń dla Wspólnoty, tytuł wykonawczy z dnia [..] czerwca 2014 r. wysłany został pocztą na adres "Wspólnota Mieszkaniowa [...]; przesyłkę tę odebrała B.S. mieszkająca pod adresem [...]. Osoba ta w dacie odbioru tytułu wykonawczego nie była członkiem Zarządu Wspólnoty (zob. k. 21 akt sądowych), nie była też upoważniona do odbioru korespondencji.
W tym stanie faktycznym WSA nieprawidłowo przyjął, że Wspólnota w toku postępowania egzekucyjnego nie wskazała adresu do doręczeń. Adres do doręczeń znany był organom od momentu wniesienia odwołania od decyzji PINB z dnia [...] kwietnia 2013 r. Zatem zarówno upomnienie z dnia [...] sierpnia 2013 r., jak i tytuł wykonawczy z dnia [...] czerwca 2014 r., nie zostały prawidłowo doręczone. Upomnienie odebrał wprawdzie członek Zarządu Wspólnoty, jednakże nie był on upoważniony przez Zarząd do odbioru korespondencji. Z kolei tytuł wykonawczy odebrała osoba, która przez Wspólnotę nie była do tego upoważniona. Jeszcze raz podkreślić należy, że Zarząd Wspólnoty, nie podając adresu siedziby, począwszy od postępowania odwoławczego w sprawie dotyczącej przedmiotowego podjazdu, podawał adres do korespondencji. Wobec tego na ten adres wszelka korespondencja powinna być kierowana. Ponieważ na wskazany przez Wspólnotę adres korespondencja (upomnienia oraz tytuł wykonawczy) nie zostały doręczone, dlatego zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 15 § 1, art. 32 i art. 122 § 1 u.p.e.a. jest usprawiedliwiony.
Konsekwencją wadliwego doręczenia upomnienia oraz tytułu wykonawczego jest to, że zasadne są zarzuty wskazujące na naruszenie art. 151 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. Warunkiem wszczęcia egzekucji jest bowiem przesłanie przez wierzyciela dłużnikowi pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jak wyżej wskazano ani upomnienie, ani tytuł wykonawczy nie zostały prawidłowo doręczone. Ponieważ te wymogi proceduralne nie zostały spełnione, dlatego postępowanie egzekucyjne prowadzone było z naruszeniem przepisów, a skutkiem tego naruszenia nie mogło być oddalenie skargi.
Jeśli chodzi o pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, to z przyczyn wyżej wskazanych, tracą one na znaczeniu. Niemniej jednak wskazać należy, że stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Nie jest też uprawniony do badania zgodności z prawem decyzji nakładającej obowiązek i jest związany tą decyzją. Stąd też formułowanie zarzutów naruszenia zasad ogólnych rządzących postępowaniem administracyjnym, jak również zasady zbierania materiału dowodowego i jego oceny, rozumianych jako brak podjęcia w postępowaniu egzekucyjnym wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy pod kątem zaistnienia przesłanki interesu społecznego czy też słusznego interesu strony ze względu na szczególny charakter obiektu budowlanego, w stosunku do którego wydany został nakaz rozbiórki (podjazd dla osób niepełnosprawnych), w powiązaniu z wysokością nałożonej grzywny w celu przymuszenia, w żadnym wypadku nie mogłoby odnieść zamierzonego skutku.
Ponieważ skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie a istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę (art. 188 P.p.s.a.).
Nie powtarzając argumentacji dotyczącej wadliwego procedowania przy doręczeniu upomnienia oraz przy doręczaniu tytułu wykonawczego należy skonstatować, że objęte skargą postanowienie WINB wraz z postanowieniem organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa.
Poza upomnieniem warunkującym dalsze czynności (art. 15 § 1 u.p.e.a.), organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (art. 32 u.p.e.a.). Przystępując do egzekucji świadczenia niepieniężnego i doręczając zobowiązanemu postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, jest obowiązany doręczyć jednocześnie tytuł wykonawczy, o ile tytuł ten wcześniej zobowiązanemu nie został doręczony.
Ponieważ te wymogi proceduralne nie zostały w kontrolowanym postępowaniu egzekucyjnym spełnione, dlatego zaskarżone i poprzedzające je postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia podlegają uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 15 § 1, art. 26 § 5, art. 32 oraz art. 122 § 1 u.p.e.a., w zw. z art. 135 P.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 203 pkt 1 oraz art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło