III SA/Gl 434/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] r. B. C. reprezentowana przez adwokata L. F. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzasadniając go szkodą i nieodwracalnymi skutkami jakie mogą wyniknąć z wykonania zaskarżonego orzeczenia. Pełnomocnik B. C. stwierdził, iż Strona skarżąca nie jest w stanie bez istotnego uszczerbku dla prowadzonej działalności gospodarczej spłacić kwoty zobowiązania określonej zaskarżoną decyzją. Jego zdaniem wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi z pewnością do utraty płynności finansowej skarżącej, a w konsekwencji do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej i licytacji majątku, co spowoduje szerokie skutki społeczne, w postaci utraty miejsc pracy przez pracowników zatrudnianych przez skarżącą, a także brak możliwości faktycznego zaspokojenia roszczenia, w przypadku negatywnego wyniku postępowania sądowo - administracyjnego. Pełnomocnik B. C. podniósł, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w formie biura rachunkowego, gdzie zatrudnia 5 pracowników. Nadto, skarżąca jest w trakcie budowy programu finansowo - księgowego EKONOM, którego zakończenie przewiduje się na koniec trzeciego kwartału 2017 roku, przy czym budowa tego programu finansowana jest z dochodów z bieżącej działalności gospodarczej i nadwyżek podatku VAT, który jest jej regularnie zwracany co miesiąc, w kwocie kilkunastu tysięcy złotych. Wyjaśnił, że Skarżąca zawarła umowy z informatykami na napisanie opisanego programu, które obwarowane są wysokimi karami umownymi, w razie niewywiązania się przez nią z terminów płatności wynagrodzeń. Zdaniem pełnomocnika prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez organ przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowo - administracyjnego z całą pewnością doprowadzi nie tylko do konieczności zaprzestania prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej i zwolnienia pracowników, albowiem skarżąca nie posiada majątku, który pozwalałby na jednorazowe zaspokojenie roszczenia organu administracyjnego, ale także narazi ją na poważne straty finansowe związane z koniecznością zapłacenia kar umownych. Pełnomocnik B. C. podniósł nadto, że Strona skarżąca pozbawiona zostanie przyszłych spodziewanych korzyści majątkowych związanych z wprowadzeniem na rynek profesjonalnego programu księgowego (odpowiednik programów LEX lub LEGALIS dla prawników), generować ma spore dochody. Pełnomocnik stwierdził, że dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie tylko nie spowoduje wyegzekwowania spornej należności (gdyż po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej skarżąca nie będzie posiadała dochodów), ale wręcz pozbawi organ możliwości ściągnięcia ewentualnych należności w przyszłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta ma charakter wyjątku od zasady przewidującej, że ostateczna decyzja administracyjna korzysta z domniemania zgodności z prawem i podlega wykonaniu. Na stronie, która wnosi o udzielenie jej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa obowiązek przedstawienia Sądowi tez, twierdzeń oraz dokumentów, które uprawdopodobnią zasadność uwzględnienia wniosku. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. został bowiem tak skonstruowany, że ciężar wykazania, iż okoliczności w nim wskazane istotnie zaistniały, spoczywa na osobie wnioskującej o ochronę tymczasową. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że w sytuacji faktycznej, w jakiej się znajduje, wykonanie decyzji powodować będzie znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2010 r., o sygn. akt II FZ 460/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przyjąć, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu powinien być wnikliwie uzasadniony. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami i dowodami. W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest wystarczające jedynie samo stwierdzenie, że okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występują w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2014 r., II FSK 998/14, LEX nr 1500173). To od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków zależy orzeczenie Sądu. Brak wskazania we wniosku tych przyczyn uniemożliwia Sądowi merytoryczną ocenę. Jednakże w przypadku braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też na skutek niedołączenia ich do wniosku, sąd administracyjny nie jest władny, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności, aby wzywać stronę do ich przedłożenia (zob. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 404/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe rozważania prawne do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że B. C. nie wykazała, aby zaistniały ustawowe przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie wykazała tym samym, że wykonanie zaskarżonej decyzji rodziłoby skutek w postaci groźby wyrządzenia znacznej szkody, nadto zaś że powstałe skutki byłyby trudne do odwrócenia. Nadto skarżąca nie przedstawiła żadnej dokumentacji źródłowej odnośnie zawartej umowy lub umów w zakresie tworzenia programu finansowo - księgowego EKONOM. W takiej sytuacji Sąd nie może przeprowadzać postępowania wyjaśniającego z urzędu w poszukiwaniu przyczyn ubiegania się skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w postępowaniu sądowym, ani tym bardziej domniemywać okoliczności, które przemawiałyby za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku strony. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2017 r. referendarz sądowy zwolnił Stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie przekraczającej [...] zł, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. W doktrynie i w judykaturze przyjmuje się jednak zasadę, zgodnie z którą przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 P.p.s.a., nie można utożsamiać z przesłankami, na podstawie, których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy, a postępowanie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji to dwa odrębne postępowania, w których sąd rozstrzyga na podstawie innych przesłanek (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 605/10, LEX nr 742664 i z dnia 16 października 2009 r., II FSK 1783/08, LEX nr 573464). Egzekwowanie obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie może być automatycznie utożsamiany z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2011 r., II FSK 2752/11, LEX nr 1069889). Podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego NSA z dnia 18 września 2015 r., II GZ 481/15, CBOSA). W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że B. C. nie wykazała występowania w sprawie realnych i rzeczywistych przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Co istotne, również z analizy akt sprawy nie wynika, aby takie przesłanki w sprawie występowały. Tymczasem, jeżeli strona skarżąca nie uprawdopodobniła realnego niebezpieczeństwa wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków, to trudno przecież przyjąć, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie wskazanych wyżej przepisów, na mocy art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie.