I OZ 1252/17

Dnia 29 sierpnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 maja 2017 r. o sygn. akt II SA/Sz 511/17 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 15 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie. Decyzją z dnia 15 lutego 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie utrzymało w mocy decyzję z dnia 22 listopada 2016 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Szczecin w sprawie ustalenia obowiązku wnoszenia przez A.Z. opłaty za pobyt M.Z. w domu pomocy społecznej. Powyższa decyzja organu odwoławczego, zawierająca pouczenie o sposobie i terminie wniesienia od niej skargi, została doręczona stronie w dniu 2 marca 2017 r. (vide: potwierdzenie odbioru, k. 9 akt administracyjnych). W dniu 28 marca 2017 r. (vide: stempel na kopercie, k. 7 akt sądowych) A.Z. nadał w urzędzie pocztowym skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. decyzję Kolegium. Skargę tę skarżący skierował na adres organu: "ul. Wały Chrobrego 4, 70 – 502 Szczecin". W dniu 14 kwietnia 2017 r. (data prezentaty organu, k. 2 akt sądowych) wpłynęła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie skarga A.Z. na ww. decyzję organu odwoławczego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący podał, że nadał skargę za pośrednictwem placówki pocztowej, podając poprzedni adres jednostki, tj. ul. Wały Chrobrego 4 w Szczecinie. Skarżący podał, że kierował się w pierwszej kolejności pieczątką nagłówkową w ww. decyzji, na której w sposób nieczytelny wskazano adres, a także kierował się swoją wiedzą, że siedziba organu mieściła się wcześniej przy ul. Wały Chrobrego 4. W załączeniu skarżący przesłał pierwszą stronę decyzji, obrazującą pieczątkę nagłówkową i sposób jej umieszczenia na decyzji. Jak wyjaśnił skarżący, sugerując się adresem poprzedniej siedziby i widząc na pieczątce końcówkę adresu "4", był przekonany, że pieczątka obrazuje adres: ul. Wały Chrobrego 4. Wskazał, że w dniu 10 kwietnia 2017 r. odebrał na poczcie przesyłkę ze zwrotem korespondencji i ustalił, że aktualny adres organu to: Plac Batorego nr 4. Argumentował, że niewyraźna pieczątka z końcówką adresu "ego", co mogło oznaczać zarówno "Chrobrego" jak i "Batorego", a także numerem "4", bez jednocześnie wskazanego kodu pocztowego, spowodowała, że nadał przesyłkę na poprzedni znany skarżącemu adres. Według skarżącego, nie można przypisać jego zachowaniu winy (art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Stwierdził, że wprawdzie nadał przesyłkę na adres nieaktualny, ale na taki, który przez wiele lat był adresem właściwym dla organu odwoławczego. Zdaniem skarżącego, taka wiedza w połączeniu z niewyraźną pieczątką, z której widać tylko końcówkę adresu "ego" i numer "4", bez kodu pocztowego powoduje, że można usprawiedliwić nadanie skargi na adres poprzedni, który w swojej końcówce "ego" oraz numerze "4" jest taki sam zarówno w przypadku starego jak i nowego adresu. Dlatego – według strony – nie można było uznać, aby w momencie nadania przesyłki niewłaściwie dbał o swoje interesy, a zaistniała omyłka była skutkiem opieczętowania decyzji niewyraźną pieczęcią nagłówkową, sugerującą poprzedni adres organu, co wprowadziło skarżącego w uzasadniony błąd. Skarżący oświadczył, że nadając przesyłkę działał w dobrej wierze. Uważa, że tego rodzaju niejasności, jak wskazane na pieczątce nagłówkowej nie mogą być tłumaczone na niekorzyść strony, a w świetle podobieństwa obu adresów powinny być wręcz brane pod uwagę na korzyść strony w aspekcie oceny przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący dodał, że sprawa jest dla niego bardzo ważna z uwagi na jej przedmiot, a także pogarszający się stale stan zdrowia oraz znaczny spadek dochodów w porównaniu z 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 23 maja 2017 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Jak wyjaśnił w uzasadnieniu postanowienia, w okolicznościach sprawy bezsporne jest, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 2 marca 2017 r. Termin trzydziestodniowy (art. 53 § 1 P.p.s.a.), do wniesienia skargi za pośrednictwem organu odwoławczego (art. 54 § 1 P.p.s.a.), upływał w dniu 3 kwietnia 2017 r. (poniedziałek). Skarżący złożył skargę skutecznie za pośrednictwem organu w dniu 14 kwietnia 2017 r. (prezentata organu), a zatem po upływie ustawowego terminu. Skarżący złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jako uzasadnioną przyczynę niezawinionego uchybienia terminu do wniesienia skargi podniósł skarżący nieczytelność pieczątki na decyzji wskazującej adres organu (za pośrednictwem, którego należało wnieść skargę) oraz posiadaną wiedzę o poprzednim adresie siedziby organu. W ocenie Sądu pierwszej instancji, z dowodów przedstawionych przez stronę, jak i z prezentowanej przez nią argumentacji, nie wynikają okoliczności, które pozwalałyby uznać, że wystąpiły tego rodzaju, jak wyżej okoliczności świadczące o niezawinionym uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Jak wyjaśnił WSA w Szczecinie, właściwym źródłem informacji dla strony o sposobie wniesienia skargi, jest pouczenie w decyzji administracyjnej, zawierające m.in. adres siedziby organu do którego, należy kierować skargę. Sąd zauważył, że w zaskarżonej decyzji znajduje się prawidłowe pouczenie, z którego wyraźnie wynika sposób wniesienia skargi za pośrednictwem organu, który ma siedzibę przy: Placu Batorego 4 w Szczecinie. W takiej sytuacji, wyjaśnienia skarżącego o nieczytelnej pieczątce nagłówkowej organu odciśniętej na decyzji, nie mogą skutecznie świadczyć o braku winy strony w dochowaniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, ale o zawinionej przez stronę omyłce w zaadresowaniu skargi. Skarżący miał bowiem możliwość zweryfikowania adresu organu zapoznając się z pouczeniem znajdującym się w decyzji. Z wiedzy tego Sądu wynikało, że zmiana siedziby organu miała miejsce na kilka lat wstecz przed dokonaniem przez skarżącego czynności wniesienia skargi. WSA w Szczecinie zaznaczył też, że jak przyjmuje się przy tym w judykaturze, nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy błędne zaadresowanie skargi, jeżeli strona została pouczona prawidłowo o sposobie i terminie wniesienia skargi. Dlatego Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A.Z., podnosząc ponownie okoliczności sprawy i argumentując uchybienie terminowi nieczytelnym zapisem na pieczątce znajdującej się na doręczone mu decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wyjaśnił już to Sąd pierwszej instancji, zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W sprawie sporne jest, czy A.Z. w stanie faktycznym sprawy uchybił terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy czy też w sposób zawiniony. Podkreślić przy tym należy, że istnienie choćby winy nieumyślnej – niedbalstwa – po stronie zobowiązanego do dokonania czynności stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu (por. wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., I OSK 2043/13). Jednocześnie uchybienie terminowi wynikające z niepoinformowania strony przez organ o zmianie adresu lub wskazanie błędnego adresu może stanowić podstawę przywrócenia terminu (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., I OSK 915/15). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe, gdyż do uchybienia terminowi w sprawie doszło w skutek niedbalstwa A.Z., nie zaś bez jego winy. Wykluczało to przywrócenie terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Godzi się bowiem wskazać, że wbrew stanowisku skarżącego, pieczątka znajdująca się na stronie tytułowej doręczonej mu decyzji jest dostatecznie czytelna, aby odczytać "Batorego 4". Przy tym osoba dbająca o swój interes w sytuacji uznania treści tej pieczęci za nieczytelną podjęłaby działania w celu zweryfikowania prawidłowego adresu organu, nie kierowała się zaś własnymi przypuszczeniami. Przede wszystkim jednak zaznaczyć należy, że A.Z. został wprost i jednoznacznie pouczony w decyzji przez organ o tym, że służy na nią prawo wniesienia skargi do WSA w Szczecinie, ul. Staromłyńska 10, "za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, Plac Batorego 4". A zatem negatywne skutki procesowe niezastosowania się do tego pouczenia obciążają wyłącznie A.Z. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.