II FZ 349/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jan Grzęda, po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Po 989/17 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 26 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. 1 Postanowieniem z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Po 989/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wniosek A. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 26 czerwca 2017 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że postanowieniem z dnia 12 września 2017 r., sygn. akt I SA/Po 989/17, WSA w Poznaniu odrzucił ww. skargę. Pismem z dnia 21 września 2017 r. skarżący oświadczył, że nie zgadza się z treścią wskazanego ostatnio rozstrzygnięcia. Wskazano również, że osoba, która przekazała skarżącemu korespondencję zawierającą zaskarżoną decyzję pomyliła się wskazując skarżącemu datę doręczenia. Z uwagi na powyższe skarżący działał w przeświadczeniu, że termin na wniesienie skargi mija dopiero z dniem 3 sierpnia 2017 r. Pismem z dnia 21 października 2017 r. skarżący oświadczył, że jego pismo z dnia 21 września 2017 r. nie było zażaleniem a wnioskiem o przywrócenie terminu. Zaskarżonym postanowieniem WSA w Poznaniu wniosek o przywrócenie terminu odrzucił. Sąd wyjaśnił, że wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący nie dochował pośredniego trybu wnoszenia tego rodzaju wniosku wynikającego z art. 87 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."). W tego rodzaju sytuacji za datę miarodajną dla oceny terminowości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należy przyjąć, w ocenie WSA, datę, w której Sąd nadał tego rodzaju wniosek do organu, tj. dzień 11 grudnia 2017 r. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został wniesiony z uchybieniem terminu wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a., co skutkuje obowiązkiem jego odrzucenia na podstawie art. 88 p.p.s.a. W zażaleniu wywiedzionym od ww. postanowienia skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 86 § 1, art. 87 § 2, § 3 oraz § 4 oraz art. 88 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Natomiast w myśl § 3, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Z powyższego wynika, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Od tej reguły orzecznictwo przewidziało jeden wyjątek, który dotyczy sytuacji, gdy o uchybieniu terminu do złożenia skargi strona dowiedziała się z postanowienia o jej odrzuceniu przez sąd. W kilku orzeczeniach zaakceptowano bowiem pogląd, w zgodzie z którym w takiej sytuacji uznać należy za wniesiony w terminie wniosek o przywrócenie terminu złożony do sądu, a nie za pośrednictwem organu, tłumacząc to tym, że akta sprawy są już wtedy w sądzie i brak w istocie potrzeby składania wniosku poprzez organ. Tak na przykład twierdzenie o zachowaniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi już to w momencie skierowania go bezpośrednio do sądu wyrażono w postanowieniach NSA z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1343/10 oraz z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 146/12 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl), wyprowadzając koncept taki z art. 87 § 3 p.p.s.a. Z lektury tych orzeczeń wynika, że rozstrzygnięcie to służy realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (w postanowieniu o sygn. akt II GZ 146/12 wprost nawet taki argument powołano) i zapewnia stronie szansę rozpatrzenia wniosku przez sąd. Z lektury tych uzasadnień przyjąć niejako trzeba, że NSA dopuścił odejście od literalnej wykładni art. 87 § 3 p.p.s.a., powołując się na nieprzewidzianą procedurą sądowoadministracyjną drogę złożenia wniosku, którą uzasadniają względy natury celowościowej - skoro w sytuacji, gdy strona o uchybieniu terminu dowiaduje się z postanowienia WSA o odrzuceniu skargi, akta znajdują się już w sądzie, nie ma potrzeby składać ów wniosek za pośrednictwem organu. Tak też było w niniejszej sprawie. Stąd NSA uznał za uzasadnione uchylenie zaskarżonego postanowienia - przedstawione racje bowiem skład orzekający podziela. Mając na względzie ogół zaprezentowanej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. ----------------------- 3