II OSK 3269/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-11-14
Skład orzekający: Leszek Kiermaszek, Andrzej Wawrzyniak, Mirosław Gdesz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która dopuszcza lokalizację uciążliwego zakładu produkcyjnego w sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej, narusza prawo własności gwarantowane Konstytucją RP i zasadę proporcjonalności?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uchwała zmieniająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, która dopuszcza lokalizację uciążliwego zakładu produkcyjnego (rzeźni i zakładu przetwórstwa mięsnego) w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej, narusza prawo własności skarżących gwarantowane Konstytucją RP. Sąd stwierdził brak wyważenia interesu publicznego i prywatnego oraz naruszenie zasady proporcjonalności, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku WSA i stwierdzeniem nieważności uchwały rady gminy.Stan faktyczny
Skarżący zaskarżyli uchwałę Rady Miejskiej w Prószkowie zmieniającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, która przeznaczyła sąsiadujące z ich posesjami działki pod tereny zabudowy usługowej (1U) i produkcyjnej (1P), podczas gdy skarżący domagali się przeznaczenia ich pod tereny zabudowy jednorodzinnej z towarzyszeniem usług (MN). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę, uznając procedurę uchwalania planu za prawidłową i brak istotnych naruszeń prawa. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną skarżących, którzy zarzucili naruszenie przepisów postępowania, prawa materialnego (w tym Konstytucji RP) oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących planowania przestrzennego i ochrony środowiska.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu i stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Prószkowie z dnia 28 października 2016 r. nr XXII/169/2016 w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zasądził od Gminy P. na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant asystent sędziego Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. G., H. G. i W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 19 września 2017 r. sygn. akt II SA/Op 215/17 w sprawie ze skargi P. G., H. G. i W. K. na uchwałę Rady Miejskiej w Prószkowie z dnia 28 października 2016 r. nr XXII/169/2016 w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. uchyla zaskarżony wyrok i stwierdza nieważność uchwały Rady Miejskiej w Prószkowie z dnia 28 października 2016 r. nr XXII/169/2016 w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; 2. zasądza od Gminy P. na rzecz P. G., H. G. i W. K. solidarnie kwotę 1500 (tysiąc pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 19 września 2017 r., sygn. akt II SA/Op 215/17, oddalił skargę P. G., H. G. i W. K. (dalej skarżący) na uchwałę Rady Miejskiej w Prószkowie z 28 października 2016 r. nr XXII/169/2016 w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej plan miejscowy).
1.2. W dniu 6 marca 2014 r. Rada Miejska w Prószkowie podjęła uchwałę nr XXXVII/290/2014, w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi G.. W § 2 uchwały postanowiono, że zmiana obejmuje działki nr [...] i nr [...]- obręb [...]. Natomiast 18 grudnia 2014 r. Rada Miejska w Prószkowie podjęła uchwałę nr III/13/2014 w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Prószków, zwanego dalej studium. W wyniku rozpoznania skargi skarżących, wyrokiem z 29 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 182/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził, że uchwała w sprawie studium została wydana z naruszeniem prawa (pkt 1). Postanowieniem z 11 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Op 182/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu wniosku Gminy Prószków, odmówił wykładni ww. wyroku. Natomiast zażalenie Gminy na to postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z 21 lipca 2016 r., sygn. akt II OZ 660/16.
1.3. W dniu 28 października 2016 r. Rada Miejska w Prószkowie, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1515, dalej: usg) oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2015 r. poz. 199, ze zm., dalej: upzp), uchwaliła ww. plan miejscowy.
1.4. W dniu 6 lutego 2017 r., skarżący wezwali Radę Miejską w Prószkowie, do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie planu miejscowego. Podnieśli, że plan jest wadliwy w zakresie przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego wsi G. działek nr [...] i nr [...], sąsiadujących z posesjami skarżących pod teren zabudowy usługowej (1U) i teren zabudowy produkcyjnej (1P), podczas gdy prawidłowym przeznaczeniem tego terenu jest przeznaczenie na tereny zabudowy jednorodzinnej z towarzyszeniem usług (MN). Na powyższe wezwanie Rada Miejska w Prószkowie nie udzieliła odpowiedzi.
1.5. Następnie skarżący wnieśli skargę na plan miejscowy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu (dalej: Sąd I instancji). W skardze zarzucili naruszenie art. 9 ust. 4 w zw. z art. 20 ust. 1 upzp, art. 2 i 5 Konstytucji RP, art. 1 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 upzp, art. 17 pkt 6 lit. a oraz pkt 9 upzp oraz art. 15 ust. 2 pkt 3 upzp.
1.6. W odpowiedzi na skargę Gmina Prószków wniosła o jej oddalenie.
2.1. Sąd I instancji powołanym na wstępie wyrokiem z 19 września 2017 r. powyższą skargę oddalił. W ocenie Sądu I instancji skarżący jako właściciele nieruchomości sąsiednich mają interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały. Jednak samo tylko stwierdzenie, iż zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżących nie przesądza o zasadności złożonej skargi.
2.2. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził istotnego naruszenia przez organ trybu sporządzania planu, skutkujących stwierdzeniem nieważności w części lub całości kontrolowanej uchwały. Cała procedura, począwszy od ogłoszenia do przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu aż po rozpatrzenie uwag zgłoszonych do projektu planu, wypełnia wymagania określone w upzp.
2.3. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżących dotyczącego naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie negatywnej opinii RDOŚ z 13 lipca 2015 r. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 17 pkt 6 lit. a upzp wystąpienie do tego organu o opinię jest niewątpliwie obligatoryjnym elementem procedury uchwalania planu. Należy jednak mieć na uwadze, że opinia nie ma charakteru wiążącego. Zajęcie przez organ planistyczny innego stanowiska niż organ opiniujący wymaga uzasadnienia. Tak też stało się w rozpoznawanej sprawie, ponieważ Burmistrz Prószkowa nie zgadzając się ze stanowiskiem RDOŚ w piśmie z 20 sierpnia 2015 r. wyjaśnił w sposób wyczerpujący powody, dlaczego opinia ta nie została uwzględniona.
2.4. Jak wskazał Sąd I instancji, sporną w niniejszej sprawie była kwestia zakresu związania organu przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały ww. wyrokiem z 29 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 182/15, którym stwierdzono, że uchwała w sprawie studium została wydana z naruszeniem prawa. W końcowej części uzasadnienia wyroku w podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia Sąd wskazał bowiem na art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: Ppsa) w zw. z art. 94 ust. 2 usg. Jednak w razie rozbieżności w treści sentencji wyroku oraz uzasadnieniu, o zakresie rozstrzygnięcia winna decydować sentencja wyroku, a nie jego uzasadnienie, które de facto winno odpowiadać treści sentencji. W świetle powyższego przyjąć należało, że Rada zasadnie uznała, iż zawarte w sentencji wyroku z 29 grudnia 2015 r. stwierdzenie, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa nie powoduje skutku w postaci wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Prawidłowo też przyjęła, że wobec rozbieżności sentencji wyroku z 29 grudnia 2015 r. z jej uzasadnieniem związana jest jego sentencją. W konsekwencji trafnie stwierdziła, że uchwała w sprawie zmiany miejscowego planu nie narusza ustaleń studium, które nadal obowiązuje.
2.5. W ocenie Sądu I instancji, nie można zgodzić się również z zarzutami skarżących, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 2 pkt 2 lit. e ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 353 ze zm. – dalej: uooś) z powodu braku analizy w prognozie oddziaływania na środowisko istniejących problemów ochrony środowiska istotnych z punktu widzenia planu zagospodarowania przestrzennego wobec oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a w szczególności na ludzi, wodę, powietrze i inne. Z analizy treści prognozy oddziaływania na środowisko, jednoznacznie wynika, że powyższe zagadnienia zostały przeanalizowane w rozdziale IV. Natomiast ocenę rozwiązań przyjętych w zmianie planu i ich wpływu na środowisko przedstawiono w rozdziale VIII. Przewidywane znaczące oddziaływania.
2.6. Odnośnie do pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 1 ust. 2 upzp Sąd I instancji stwierdził, że kwestionowane zapisy planu nie doprowadziły do pozbawienia skarżących możliwości korzystania z ich nieruchomości w celach mieszkaniowych. Uchwalając plan gmina realizuje przysługujące jej uprawnienia określane w doktrynie jako władztwo planistyczne gminy. Upoważnienie gminy do ingerencji w prawo własności zawarte zostało w przepisie art. 6 ust. 1 upzp, który stanowi, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Przyznanych uprawnień gmina nie może jednak wykonywać dowolnie. Ustawodawca nie przyznaje przy tym szczególnej ochrony prawu własności, stawiając je na równi z innymi wartościami, o których mowa w art. 1 ust. 2 upzp, a które winny być w działaniach gminy wyważone, stosownie do realizowanych celów. W tej sytuacji prawo własności musi być często ograniczone ze względu na konieczność uwzględnienia innych wartości, jak potrzeby interesu publicznego, potrzeby bezpieczeństwa czy obronności, wymagania ochrony środowiska czy ochrony dóbr kultury.
Działając w ramach określonych przez granice prawa i stosując zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) organy gminy mogą w tworzonym planie zagospodarowania przestrzennego ograniczać uprawnienia właścicieli w celu pełniejszej realizacji innych wartości, które uznały za ważniejsze. W ramach tego władztwa Gmina jest uprawniona do decydowania o sposobie zagospodarowania wsi G., wprowadzając - tak jak to uczyniła - na spornym terenie rozwiązania uwzględniające dotychczasowe przeznaczenie i zagospodarowanie terenu, stan ładu przestrzennego oraz potrzeby i możliwości rozwoju Gminy. Zdaniem Sądu I instancji zakres ingerencji Gminy w prawo własności skarżących nie nosi znamion dowolności i mieści się w granicach wyznaczonych prawem Gminy do władczego rozstrzygania o zasadach kształtowania ładu przestrzennego.
3. Skarżący wnieśli od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 147 § 1 Ppsa w zw. z art. 94 ust. 2 usg oraz w zw. z art. 9 ust. 4 upzp poprzez oddalenie skargi na plan miejscowy pomimo tego, że wyrokiem z 29 grudnia 2015 r. rozstrzygając o skardze na uchwałę w przedmiocie studium - w zakresie zmiany przeznaczenia tych samych działek nr [...] i [...] położonych we wsi G. - Sąd stwierdził, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa przywołując w podstawie prawnej przepisy dotyczące przesłanek stwierdzenia nieważności (art. 147 § 1 Ppsa w zw. z art. 94 ust. 2 usg), co oznacza, że zaskarżony plan miejscowy jest sprzeczny z wciąż obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego dla wsi G. w zakresie działek nr [...] i [...], a tym samym jest nieważny;
2) przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 28 ust. 1 upzp, poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że plan miejscowy nie narusza prawa w sytuacji, gdy należało stwierdzić nieważność uchwały w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi G., ponieważ uchwała została wydana z istotnym naruszeniem zasad jego sporządzania;
3) przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 64 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez nieuprawnioną ingerencję organów Gminy w prawo własności skutkującą ograniczeniem prawa własności skarżących bez ustawowego upoważnienia i z przekroczeniem koniecznych w demokratycznym państwie celów określonych Konstytucją;
4) przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnej wykładni, tj. art. 17 pkt 6 lit. a oraz pkt 9 upzp - poprzez brak uwzględnienia jednoznacznej opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska negatywnie opiniującej zmiany przeznaczenia działek nr [...] i [...] położonych w G. pod teren usługowy (1U) i teren zabudowy produkcyjnej (2P), który wskazywał na naruszenie n.w. przepisów, których naruszenie również zarzucam, tj.:
- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 15 ust. 2 pkt 3 upzp z powodu braku określenia w planie miejscowym "zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu", przy uwzględnieniu sprzeczności projektowanej zmiany z obowiązującymi zasadami ochrony środowiska objętymi uchwałą Rady Miejskiej w Prószkowie nr XXXI/291/2001 z 24 września 2001 r.,
- niedopuszczalność lokalizacji instalacji do uboju zwierząt, która stanowi przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w otoczeniu zabudowy mieszkaniowej z uwagi na możliwość wystąpienia znaczących negatywnych oddziaływań na środowisko, co skutkuje naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 1 ust. 2 pkt 5 upzp,
- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 51 ust. 2 pkt 2 lit. e uooś z powodu braku analizy w prognozie oddziaływania na środowisko istniejących problemów ochrony środowiska istotnych z punktu widzenia planu zagospodarowania przestrzennego wobec oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a w szczególności na ludzi, wodę, powietrze i inne.
W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz stwierdzenie nieważności planu miejscowego oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Gmina wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Skarga kasacyjna jest zasadna.
5.2. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
5.3. W pierwszej kolejności należy się odnieść kwestii obowiązywania studium w świetle ww. wyroku z 29 grudnia 2015 r. stanowiącego podstawę do uchwalenia planu miejscowego. W tym zakresie należy w całości podzielić stanowisko Sądu I instancji, co do oceny konsekwencji prawnych ww. wyroku, którego sentencja jednoznacznie stwierdza, że uchwałę w przedmiocie studium wydano z naruszeniem prawa. Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia art. 147 § 1 Ppsa. Według art. 147 § 1 tej ustawy zastosowanie przez sąd środka prawnego stwierdzenia, że zarządzenie organu gminy wydane zostało z naruszeniem prawa, następuje, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jego nieważności. Podstawą do zastosowania tego środka prawnego jest regulacja art. 94 ust. 1 usg. Według art. 94 ust. 1 "Nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego". natomiast art. 91 ust. 4 usg ie daje podstawy do stwierdzenia wydania uchwały z naruszeniem prawa. Ma to następstwa w skutkach prawnych zastosowania tego środka prawnego przez sąd administracyjny. Według art. 94 ust. 2 usg "Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio". W sprawie art. 147 § 1 in fine Ppsa nie miał zastosowania (por. wyrok NSA 21 listopada 2017 r. sygn. II OSK 484/16). Innymi słowy tylko stwierdzenie niezgodności z prawem studium oznaczałoby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Decydujące znacznie w tym kontekście ma sentencja powołanego wyroku z 29 grudnia 2015 r. a nie jego uzasadnienie. Tym samym zarzut naruszenia art. 147 § 1 Ppsa w zw. z art. 94 ust. 2 usg oraz w zw. z art. 9 ust. 4 upzp jest nieusprawiedliwiony. Brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw aby twierdzić, że zaskarżony plan miejscowy jest sprzeczny z wciąż obowiązującym studium w zakresie działek nr [...] i [...].
5.4. Należy natomiast w całości podzielić zarzut nr 3 skargi kasacyjnej tj. zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 64 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zgodnie z art. 3 upzp gmina dysponuje zespołem uprawnień, doktrynalnie określonym władztwem planistycznym. Gmina sprawując władztwo planistyczne, musi mieć jednak na uwadze, że wprowadzone ograniczenia prawa własności muszą być konieczne ze względu na wartości wyżej cenione np. potrzeba interesu publicznego. Na organie uchwalającym akt planistyczny ciąży każdorazowo obowiązek wyważenia interesów prywatnych i interesu publicznego. W każdym więc przypadku organ gminy musi wykazać, że ingerencja w sferę prawa własności pozostaje w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. W świetle art. 64 ust. 3 Konstytucji RP ingerencja w sferę prawa własności musi pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Rolą organu planistycznego jest właśnie wyważenie interesu publicznego i interesów prywatnych. Konieczne jest takie wyważenie ww. interesów, aby w jak największym stopniu zabezpieczyć i rozwiązać potrzeby wspólnoty, jednak w jak najmniejszym naruszając prawa właścicieli nieruchomości objętych planem. Na taką konieczność wskazuje również w swoim orzecznictwie, dotyczącym ochrony własności, Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasbourgu, podkreślając że każde ograniczenie własności musi być legitymowane publicznym interesem (Terazzi S.r.l. przeciwko Włochom, skarga nr 27265/95, § 85, 17 października 2002, i Elia S.r.l. przeciwko Włochom, skarga nr 37710/97, § 77, ECHR 2001-IX). Dokonując ingerencji w sferę prywatnych interesów właścicieli gmina powinna kierować się zasadą proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Nadto posunięcia planistyczne gminy, w wyniku których doszło do naruszenia własności, powinny być rzeczowo uzasadnione, z powołaniem przepisów prawnych, na mocy których nie istnieją inne rozwiązania niż te, które przyjęto w uchwale planistycznej.
5.5. Takiego wyważenia i zastosowania zasady proporcjonalności, wbrew temu co twierdzi Sąd I instancji, zabrakło w niniejszej sprawie. Przedstawiona dokumentacja planistyczna wskazuje na brak jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia dla przyznania prymatu legalizacji obiektu zrealizowanego bez odpowiedniej zgody budowlanej, nad interesem właścicieli nieruchomości sąsiednich, którzy wykorzystywali swoje nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem planistycznym. Na gruncie niniejszej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest nie do zaakceptowania stanowisko Sądu I instancji uznające, że odpowiada prawu dopuszczenie funkcjonowania opisanego zakładu przemysłowego, w całkowitym oderwaniu od zrealizowanego zgodnie z prawem zagospodarowania nieruchomości sąsiednich.
5.6. Jak zasadnie wskazuje się w skardze kasacyjnej, zaprojektowanie uciążliwej przestrzeni produkcyjnej w otoczeniu zabudowy mieszkaniowej musiałoby być uzasadnione wyjątkowymi względami, np. zaspokojenie przez projektowany sposób zagospodarowania zbiorowych potrzeb społeczności lokalnej, przy braku innych terenów, którymi gmina w ramach władztwa planistycznego dysponuje. W istocie jedynym argumentem organu uchwałodawczego dotyczącym zmiany przeznaczenia działek jest ich dostosowanie do istniejącego stanu zagospodarowania. Jest rzeczą oczywistą, że funkcjonowanie zakładu produkcyjnego skutkuje wzrostem uciążliwości korzystania z sąsiadujących nieruchomości o charakterze mieszkaniowym. Wprowadzone zapisy w planie miejscowym w zakresie sąsiadujących nieruchomości (działek nr [...] i [...]), umożliwiając funkcjonowanie rzeźni (ubojni) i zakładu przetwórstwa mięsnego, czynią niezwykle uciążliwym korzystanie z tych nieruchomości, domów mieszkalnych jednorodzinnych, zgodnie z ich przeznaczeniem.
5.7. Reasumując ochrona prawa własności skarżących gwarantowana Konstytucją została przez organy Gminy naruszona. W całości należy podzielić stanowisko skarżących, że żaden z przytoczonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji warunków ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności oraz praw nie znajduje swojego uzasadnienia w stanie faktycznym. Ograniczenie w zakresie korzystania z prawa własności przez skarżących nie zostało uzasadnione bezpieczeństwem lub porządkiem publicznym, ani potrzebą ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej/ ani tym bardziej wolnością i prawami innych osób. Działanie Gminy nie wpisuje się także w kryterium racjonalności i proporcjonalności.
5.8. Niezasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 17 pkt 6 lit. a oraz pkt 9 upzp, bowiem organ szczegółowo odniósł się do opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i w tym zakresie należy w całości podzielić ocenę prawną dokonaną przez Sąd I instancji.
5.9. Wskazane wyżej motywy i przyjęte oceny stanowiły wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia zaskarżonego wyroku. Nadto, spełnione zostały przesłanki wynikające z art. 188 Ppsa, do rozpoznania przez NSA skargi na ww. plan miejscowy i stwierdzenia jego nieważności, jako naruszający art. 6 upzp oraz art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Plan miejscowy został bowiem uchwalony bez wyważenia ochrony prawa własności nieruchomości sąsiednich i z naruszeniem władztwa planistycznego. Plan miejscowy w odniesieniu do działek skarżących istotnie ogranicza wykonywanie prawa własności.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 Ppsa uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 147 § 1 Ppsa stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 Ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło