I SA/Sz 329/15

WyrokWSA w Szczecinie2015-05-06

Skład orzekający: Kazimierz Maczewski, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Joanna Wojciechowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie o nałożeniu kary porządkowej na pełnomocnika podatniczki za niestawienie się na wezwanie organu podatkowego do przeprowadzenia kontroli w siedzibie podatniczki, mimo że pełnomocnik argumentował, że kontrola powinna odbyć się w miejscu przechowywania ksiąg podatkowych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ podatkowy ma prawo decydować o miejscu przeprowadzenia kontroli, a podatnik (lub jego pełnomocnik) ma obowiązek zapewnić dostęp do dokumentów w siedzibie. Brak uzasadnienia ze strony pełnomocnika co do niemożności przeprowadzenia kontroli w siedzibie oraz dwukrotne niestawiennictwo bez usprawiedliwienia uzasadnia nałożenie kary porządkowej. Zarzuty dotyczące ustawy o swobodzie działalności gospodarczej uznano za niezasadne w kontekście kary porządkowej.
Stan faktyczny
Organ podatkowy wezwał podatniczkę do stawienia się w siedzibie firmy w celu przeprowadzenia kontroli podatkowej. Pełnomocniczka podatniczki kwestionowała to żądanie, wskazując, że kontrola powinna odbyć się w miejscu przechowywania ksiąg podatkowych. Po dwukrotnym niestawieniu się pełnomocniczki na wezwania, organ podatkowy nałożył na nią karę porządkową. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. Pełnomocniczka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. sprawy ze skargi M.G.Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary porządkowej oddala skargę. W dniu 2 września 2014 r. pracownicy Urzędu Skarbowego w B udali się do miejscowości R w celu przeprowadzenia czynności kontrolnych w firmie L P. Podatniczki nie zastano, zaś je [...] A P oświadczyła, że [...] prowadzi sklep [...] w S, gdzie mieszka. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B pismem z dnia 3 września 2014 r. poinformował L P o zamiarze podjęcia czynności kontrolnych odnośnie podatku od towarów i usług za II kwartał 2014 r. Przytoczył treść art. 285a i art.15 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej "o.p." oraz art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., Nr 17, poz. 1054 ze zm.), dalej " u.p.t.u." Organ wezwał podatniczkę na podstawie art. 284 § 3 o.p. do stawienia się w siedzibie działalności w R następnego dnia po upływie 7 dni od daty doręczenia wezwania. Wskazał, że do kontroli należy przygotować wszystkie dowody związane z rozliczeniem za ww. okres, w szczególności: ewidencje zakupu i sprzedaży VAT; dowody księgowe (tj. faktury, rachunki, dokumenty dotyczące zakupu i sprzedaży); umowy związane z przychodami i wydatkami (np. umowy najmu, dzierżawy, leasingi, kredytów, pożyczek, umowy z kontrahentami); wyciągi z rachunków bankowych dotyczące działalności gospodarczej; książkę serwisową kas fiskalnych; okresowe raporty fiskalne i kopie paragonów, książkę kontroli; inne dowody, mające wpływ na ww. okres. Organ pouczył podatniczkę o treści art. 281a o.p. Pismo doręczono podatniczce 8 września 2014 r. W dniu 15 września 2014 r. do organu podatkowego wpłynęło pismo pełnomocniczki podatniczki M G wraz pełnomocnictwem udzielonym jej w trybie art. 281a o.p. wraz ze wskazaniem adresu do korespondencji. Pełnomocniczka przytoczyła w nim treść art. 285a § 1 o.p. i wskazała, że podatniczka prowadzi dwa sklepy samoobsługowe w S, tj. w odległości ponad 100 km od jej siedziby i nie może pozostawić ich bez całkowitego nadzoru. Oświadczyła, że żądanie aby podatniczka zgłosiła się w siedzibie i czekała na rozpoczęcie kontroli jest "co najmniej niedorzeczne" i zdecydowanie w znacznym stopniu utrudni jej prowadzenie bieżącej działalności gospodarczej. Wskazała, że dostęp do ksiąg podatniczki możliwy jest w miejscu ich prowadzenia oraz przechowywania w W we wskazanych w piśmie dniach i godzinach. Pełnomocniczka podała, że w tym czasie będzie do dyspozycji kontrolujących. Organ podatkowy, pismem z dnia 16 września 2014 r. skierowanym do pełnomocniczki podatniczki, poinformował ją w dniu 16 września nastąpiło wszczęcie kontroli podatkowej wobec podatniczki i wezwał do zastosowania się do wezwania z dnia 3 września 2014 r. w części dotyczącej okazania do kontroli ww. dokumentów. Organ wezwał pełnomocniczkę do stawienia się w R (miejsce siedziby, prowadzenia działalności i zamieszkania podatniczki) w terminie 7 dni od dnia odbioru wezwania. Organ poinformował pełnomocniczkę o możliwości przeprowadzenia kontroli w siedzibie organu podatkowego. Organ pouczył pełnomocniczkę o art. 262 o.p. Wezwanie doręczono pełnomocniczce w dniu 19 września 2014 r. W dniu 22 września 2014 r. do organu podatkowego wpłynęło pismo podatniczki, w którym upoważniała na podstawie art. 282 § 2 o.p. doradcę podatkowego D G do reprezentowania jej w toku ww. postępowania kontrolnego wraz ze wskazaniem adresu dla korespondencji. Podatniczka nie wyraziła zgody na przeprowadzenie jakiejkolwiek czynności w ramach tej kontroli w siedzibie organu podatkowego, w tym przesłuchania świadka. Podatniczka podała, że "w siedzibie/miejscu prowadzenia działalności nie ma warunków do przeprowadzania czynności dotyczących dokumentacji oraz ksiąg podatkowych; aktualne miejsce przechowywania ksiąg: [...] W, ul. M". W dniu 29 września 2014 r. pracownicy organu podatkowego udali się do R, lecz nie zastali pełnomocniczki ani podatniczki, obecna była [...] podatniczki A P, która oświadczyła, że [...] przebywa w S, gdzie prowadzi działalność gospodarczą. Organ podatkowy, pismem z dnia 30 września 2014 r. skierowanym do pełnomocniczki podatniczki wezwał ją do stawienia się w R w terminie 7 dni, licząc od dnia odbioru wezwania o godz. 10 w celu okazania do kontroli dowodów w zakresie rozliczenia przedmiotowego podatku. Organ wskazał, że oczekuje wyjaśnień od pełnomocniczki w sprawie przyczyn niestawienia się na wezwanie z dnia 16 września 2014 r. Organ pouczył pełnomocniczkę o art. 262 o.p. Wezwanie doręczono pełnomocniczce w dniu 6 października 2014 r. Organ podatkowy wydał w dniu 30 września 2014 r. postanowienie o przedłużeniu ww. kontroli podatkowej u podatniczki. W dniu 6 października 2014 r. do organu podatkowego wpłynęło pismo pełnomocnika podatniczki- skarga na czynności urzędników. Pełnomocnik wniósł o pouczenie urzędników i wyciagnięcie w stosunku do nich konsekwencji z uwagi na, jego zdaniem, niezasadne domaganie się przeprowadzenia kontroli podatkowej w siedzibie podatniczki, a nie w miejscu przechowywania ksiąg podatkowych. W dniu 17 października 2014 r. do organu podatkowego wpłynęło pismo pełnomocnika podatniczki, w którym poinformował organ, że podatniczka jako przedsiębiorca prowadzi jednoosobową pozarolniczą działalność gospodarczą w R, w S (2 miejsca) i W . Pełnomocnik wskazał na treść art. 80a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i podał, że według niego, organ podatkowy winien przeprowadzić kontrolę u podatniczki w sposób najmniej uciążliwy dla niej, a więc w miejscu przechowywania dokumentacji, tj. w W . Organ podatkowy wydał w dniu 4 listopada 2014 r. na podstawie art.262 § 1 pkt 1 i § 5 o.p. postanowienie, którym nałożył na pełnomocniczkę podatniczki karę porządkową w wysokości 1.500 zł. W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny i przywołał treść art. 262 § 1 o.p. Organ wskazał, że pełnomocnika wezwana dwukrotnie na miejsce kontroli nie stawiła bez usprawiedliwienia. Brak okazania dowodów księgowych spowodował, niemożność przeprowadzenia czynności kontrolnych przez organ w określonym terminie. Organ uznał, że tak wymierzona kara jest adekwatna do niezastosowania się do wezwań oraz sytuacji materialnej pełnomocniczki. Pełnomocniczka złożyła zażalenie na ww. postanowienie. Zarzuciła organowi naruszenie art. 285a § 1, art. 120, art. 121, art. 124 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219, art. 262 § 1 pkt 1 o.p. i wniosła o jego uchylenie. Zdaniem pełnomocniczki, organ podatkowy winien przeprowadzić kontrolę podatkową w miejscu przechowywania ksiąg podatkowych, a nie wymuszać przeprowadzenie czynności kontrolnych w R. Żaden przepis nie przewiduje konieczności udowodnienia czy uprawdopodobnienia okoliczności świadczących, że czynności kontrolne nie mogą odbyć się w siedzibie podatniczki. Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie wydał w dniu 26 stycznia 2015 r. postanowienie, w którym utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i przywołał treść art. 262 § 1 o.p. Organ odwoławczy wskazał na dyscyplinujący charakter kary porządkowej i podał, że kara została nałożona przez organ na pełnomocniczkę na skutek dwukrotnego niestawiennictwa na wezwanie organu bez usprawiedliwienia się. Wezwania zawierały pouczenia o możliwości ukarania w przypadku niezastosowania się do nich. Nie stawiając się na wezwania pełnomocniczka uniemożliwiła organowi podatkowemu przeprowadzenie czynności kontrolnych. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 285 § 1, art. 285a, art. 285b o.p. i art. 80a ustawy o swobodzie gospodarczej. Organ odwoławczy wskazał, że to organ podatkowy decyduje o miejscu przeprowadzenia kontroli przedsiębiorcy, czy nastąpi to w siedzibie przedsiębiorcy czy też w innym miejscu, gdzie prowadzona jest działalność gospodarcza. Wyjątkowo kontrola może być przeprowadzona w innym miejscu, zwłaszcza gdy księgi podatkowe prowadzone są lub przechowywane poza siedziba przedsiębiorcy. Organ podatkowy może zażądać od kontrolowanego, aby zapewnił dostęp do ksiąg w swojej siedzibie, zaś kontrolujący może wskazać, że w znacznym stopniu utrudni to prowadzenie przez kontrolowanego bieżącej działalności. Jednak ocena tych przyczyn należy do organu podatkowego. Organ podatkowy może zarządzić przeprowadzenie czynności kontrolnych w miejscu przechowywania (prowadzenia) ksiąg podatkowych lub za zgoda kontrolowanego czynności kontrolne mogą być przeprowadzone w organie podatkowym. Organ odwoławczy podał, że podatniczka stwierdziła ogólnikowo, iż w jej siedzibie nie ma warunków do przeprowadzenia kontroli i utrudni to prowadzenie przez nią działalności gospodarczej, lecz nie uzasadniła swojego twierdzenia. Zdaniem organu odwoławczego, fakt, że miejsce siedziby podatniczki w R jest równocześnie miejscem jej zamieszkania nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli w tym miejscu. Organ odwoławczy uznał wymierzoną pełnomocniczce karę za uzasadnioną i odpowiednią w stosunku do jej zawinienia i sytuacji materialnej. Pełnomocniczka złożyła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o jego uchylenie oraz uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji. Zarzuciła organom naruszenie art. 285a § 1, art. 120, art. 121, art. 124 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 o.p. Uzasadnienie skargi zbieżne było z odwołaniem złożonym przez nią w sprawie. Skarżąca podała, że nałożenie kary odbiera jako zmuszanie jej do stawienia się w ww. miejscu. Ponadto wskazała, że kara ma charakter sankcyjny, a nie porządkowy, z uwagi na wysokość minimalnego wynagrodzenia. Skarżąca podała, że pierwszy raz w życiu spotkała się odmową ze strony organu podatkowego przeprowadzenia czynności sprawdzających w miejscu przechowywania ksiąg podatkowych. Organ odwoławczy, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie skarżąca zarzuciła organom dodatkowo naruszenie art. 79 ust. 1 i ust. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Już po zamknięciu rozprawy do Sądu wpłynęło pismo- fax od skarżącej, w którym uzasadniała dodatkowy zarzut naruszenia przez organy art. 79 ust.1 w zw. z art. 79 ust. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przez niedostarczenie ponownego zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli w sytuacji, gdy na podstawie pierwotnego zawiadomienia kontrola nie została wszczęta w okresie 30 dni od dnia jego doręczenia. Sąd wskazał, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 281 § 1 o.p., organy podatkowe pierwszej instancji, z zastrzeżeniem § 3, przeprowadzają kontrolę podatkową u podatników, płatników, inkasentów oraz następców prawnych, zwanych dalej "kontrolowanymi". Celem kontroli podatkowej jest sprawdzenie, czy kontrolowani wywiązują się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego (§ 2). Stosownie do art. 284 § 1 o.p., wszczęcie kontroli podatkowej, z zastrzeżeniem § 4 i art. 284a § 1, następuje przez doręczenie kontrolowanemu lub osobie, o której mowa w art. 281a, upoważnienia do jej przeprowadzenia oraz okazanie legitymacji służbowej. Kontrolowany jest obowiązany wskazać osobę, która będzie go reprezentowała w trakcie kontroli, w czasie jego nieobecności, jeżeli nie wskazał tej osoby w trybie art. 281a. Stosownie do art. 284 § 3 o.p., w razie nieobecności kontrolowanego lub osób, o których mowa w § 2 albo w art. 281a, kontrolujący wzywa kontrolowanego lub osobę wskazaną w trybie art. 281a do stawienia się w miejscu, w którym można prowadzić czynności kontrolne następnego dnia po upływie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Zgodnie z art. 281a § 1 o.p., podatnicy, płatnicy, inkasenci oraz następcy prawni mogą, w formie pisemnej, wyznaczyć osobę fizyczną, która będzie upoważniona do ich reprezentowania w zakresie kontroli podatkowej, oraz zgłosić tę osobę naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu w sprawie opodatkowania podatkiem dochodowym, wójtowi, burmistrzowi (prezydentowi miasta). W przypadku wyznaczenia więcej niż jednej osoby, przepis art. 145 § 3 stosuje się odpowiednio. Stosownie do art. 145 § 1 o.p., pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (§ 2). Strona, ustanawiając pełnomocników, wyznacza jednego z nich jako właściwego do doręczeń. W przypadku niewyznaczenia pełnomocnika właściwego do doręczeń organ podatkowy doręcza pismo jednemu z pełnomocników (§ 3). Z wyżej wymienionych przepisów wynika, że podatnik może ustanowić osobę do reprezentowania go przed organem podatkowym w toku kontroli podatkowej. W niniejszej sprawie podatniczka wyznaczyła do jej reprezentowania skarżącą, a później ustanowiła drugiego pełnomocnika- doradcę podatkowego. Wobec tego, że podatniczka nie wskazała, któremu z pełnomocników należy doręczać korespondencję w sprawie, organ podatkowy mógł dokonać wyboru pełnomocnika samodzielnie. Na podstawie art. 285 § 1 o.p., czynności kontrolnych dokonuje się w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego wskazanej, chyba że kontrolowany zrezygnuje z prawa uczestniczenia w czynnościach kontrolnych. Kontrola powinna zostać zakończona bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie wskazanym w upoważnieniu, o którym mowa w art. 283 (art. 284b § 1 o.p.). O każdym przypadku niezakończenia kontroli w terminie wskazanym w upoważnieniu, o którym mowa w art. 283, kontrolujący obowiązany jest zawiadomić na piśmie kontrolowanego, podając przyczyny przedłużenia terminu zakończenia kontroli i wskazując nowy termin jej zakończenia (art. 284b § 2 o.p.). Stosownie do art. 285a § 1 o.p., czynności kontrolne prowadzone są w siedzibie kontrolowanego, w innym miejscu przechowywania dokumentacji oraz w miejscach związanych z prowadzoną przez niego działalnością i w godzinach jej prowadzenia, a w przypadku skrócenia w toku kontroli czasu prowadzenia działalności - czynności kontrolne mogą być prowadzone przez 8 godzin dziennie. W przypadku gdy księgi podatkowe są prowadzone lub przechowywane poza siedzibą kontrolowanego, kontrolowany na żądanie kontrolującego obowiązany jest zapewnić dostęp do ksiąg w swojej siedzibie albo w miejscu ich prowadzenia lub przechowywania, jeżeli udostępnienie ich w siedzibie może w znacznym stopniu utrudnić prowadzenie przez kontrolowanego bieżącej działalności. Przepis § 1 stosuje się również w przypadku, gdy kontrolowany prowadzi działalność w lokalu mieszkalnym (art.285a § 2 o.p.). Kontrola lub poszczególne czynności kontrolne za zgodą kontrolowanego mogą być przeprowadzane również w siedzibie organu podatkowego, jeżeli może to usprawnić prowadzenie kontroli lub kontrolowany zrezygnował z uczestniczenia w czynnościach kontrolnych (art. 285b o.p.). Zgodnie z art. 292 o.p., w sprawach nieuregulowanych w niniejszym dziale stosuje się odpowiednio przepisy art. 102 § 2 i 3, art. 135-138, art. 139 § 4, art. 140 § 2, art. 141 i art. 142 oraz przepisy rozdziałów 1, 2, 5, 6, 9 z wyłączeniem art. 171a, rozdziałów 10-12, 14, 16, 22 oraz 23 działu IV. Sąd podzielił stanowisko organu, że zakresie kontroli przedsiębiorcy o miejscu, w którym będą prowadzone czynności kontrolne, decyduje przede wszystkim organ podatkowy, który w zakresie kontroli (zawiadomienie do przeprowadzenia kontroli oraz upoważnienie do jej przeprowadzenia) może wskazać, czy czynności te będą podjęte w siedzibie kontrolowanego, czy też w innym miejscu, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza. Wyjątkowo, kontrola może być prowadzona w innym miejscu. Dotyczy to sytuacji, w której księgi podatkowe kontrolowanego są prowadzone lub przechowywane poza jego siedzibą. W takim przypadku organ podatkowy ma kilka możliwości. Po pierwsze, ma prawo zarządzić przeprowadzenie czynności kontrolnych w miejscu, w którym się one znajdują. Po drugie, może zażądać od kontrolowanego, aby zapewnił on dostęp do ksiąg w swojej siedzibie. W tym jednak przypadku kontrolowany może wskazać, iż przedstawienie tych dokumentów nastąpi w miejscu ich prowadzenia lub przechowywania, jeżeli udostępnienie ich w siedzibie może w znacznym stopniu utrudnić prowadzenie przez kontrolowanego bieżącej działalności. Ocena tych przyczyn należy jednak do organu podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2014 r., sygn.. akt II FSK 2449/12, dostępne na www. orzeczenia.gov.pl). Sąd zgodził się z organem podatkowym, że w niniejszej sprawie poza ogólnym stwierdzeniem, iż przedstawienie dokumentów księgowych w siedzibie podatniczki utrudni jej prowadzenie działalności gospodarczej i nie ma tam warunków do jej przeprowadzenia kontroli, nie przywołano żadnych argumentów. Zdaniem Sądu, przywołanie argumentów na poparcie przeprowadzenia kontroli w miejscu przechowywania ksiąg dałoby organowi podatkowemu możliwość rozważenia stanowiska podatniczki, ustosunkowania się do nich i być może podzielenia jej stanowiska. Również Sąd mógłby zapoznać się z argumentami podatniczki i tym kontekście ocenić prawidłowość działania organu podatkowego. Wskazać należy, że to podatnik określa swoją siedzibę i w związku z tym musi liczyć się pod wskazanym adresem organ podatkowy może dokonać czynności kontrolnych. Okoliczność, że siedziba podatniczki jest równocześnie miejscem jej zamieszkania nie ma wpływu na możliwość przeprowadzenia czynności kontrolnych przez organ podatkowy. Kontrolowany ma obowiązek współdziałania z organem podatkowym w trakcie kontroli podatkowej i powinien zapewnić możliwość jej przeprowadzenia w swojej siedzibie. Dotyczy to również pełnomocnika kontrolowanego. Jak wynikało z akt w siedzibie podatniczki pracownicy organu podatkowego kilka razy zastali [...] podatniczki, co świadczy o dostępie do ww. nieruchomości, gdzie znajduje się siedziba podatniczki. Wskazać należy też, że organ podatkowy poinformował o możliwości przeprowadzenia kontroli w siedzibie organu za zgodą kontrolowanej, lecz podatniczka nie wyraziła na to zgody. Odmowa ta nie została przez podatniczkę uzasadniona. Skarżąca oceniła stanowisko organu podatkowego w kwestii przeprowadzenia kontroli podatkowej w siedzibie podatniczki jako "uparcie się" organu podatkowego i "wymuszanie na niej" kontroli w jej siedzibie. Zwrócić należy również uwagę, że tak samo można ocenić stanowisko skarżącej, co do przeprowadzenia kontroli w miejscu przechowywania ksiąg. Zdaniem Sądu, niezasadne były zarzuty naruszenia przez organ przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013r., poz. 672 ze zm.). Przepisy art. 80 i art. 81 tej ustawy są zbieżne z przepisami o.p. w zakresie kontroli podatkowej. Przepisy art. 79 tej ustawy nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, która dotyczyła nałożenia na skarżącą kary porządkowej, a nie zaś terminów i warunków wszczęcia postępowania kontrolnego. Wskazać należy, że organ podatkowy wydał w dniu 30 września 2014 r. na podstawie art. 284b § 2 o.p. postanowienie o przedłożeniu kontroli podatkowe, co oznaczało, że kontrola podatkowa w sprawie została wszczęta. Jak wynikało z akt, kara porządkowa została nałożona na skarżąca z uwagi na nieusprawiedliwione niestawiennictwo w miejscu przeprowadzenia kontroli podatkowej w siedzibie podatniczki. W ww. wezwaniach organ podatkowy pouczył o możliwości zastosowania art. 262 o.p. w przypadku niezastosowania się do wezwania. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 1 o.p., strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, mogą zostać ukarani karą porządkową do 2.800 zł. Skarżąca jako pełnomocniczka podatniczki nie stawiła się na kierowane do niej wezwania i nie usprawiedliwiła swojej nieobecności, czego konsekwencja było stwierdzenie organu podatkowego, że uczyniła to bez uzasadnionej przyczyny. Skarżąca nie złożyła wniosku do organu podatkowego o uchylenie tej kary, usprawiedliwiając swoje niestawiennictwo. Kara porządkowa, choć nie jest karą w rozumieniu przepisów prawa karnego, ma charakter sankcyjny i dyscyplinujący w stosunku do osób, na które została nałożona. Z uwagi charakter kary porządkowej, organ podatkowy, nakładając ją na konkretną osobę musi nawiązywać do podstawowych zasad prawa karnego, czy też karnoskarbowego, takich jak np. zasada adekwatności kary, tak aby jej nałożenie, a przede wszystkim jej wymiar, mógł być uznany, w świetle całokształtu okoliczności sprawy w konkretnym wypadku, za sprawiedliwy i uzasadniony. Warunkiem prawidłowego zastosowania tego przepisu jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego nie tylko co do przesłanek wyraźnie wymienionych w tym przepisie (podmiot, prawidłowość wezwania, brak uzasadnionej przyczyny niewykonania wezwania), lecz także rodzaju i stopnia zawinienia oraz ewentualnych skutków, jakie pociąga w konkretnym przypadku uchybienie wezwaniu. Rozwiązanie przewidziane w art. 262 o.p. ma na celu zdyscyplinowanie uczestników postępowania podatkowego w dbałości o to, aby postępowanie to przebiegało sprawnie i kończyło się w przewidzianym prawem terminie konkretnym rozstrzygnięciem. Ma więc ono na celu usprawnienie postępowania jako pewnego procesu w znaczeniu technicznym. W niniejszej sprawie organy przedstawiły przesłanki, jakimi kierowały, nakładając na skarżącą przedmiotową karę. Organy uzasadniły wysokość nałożonej na skarżącą kary przez wskazanie, że mieści się ona w granicach możliwości finansowych skarżącej, dokonały analizy stopnia zawinienia skarżącej i skutków uchybienia przez nią ww. wezwaniom. Wskazać należy, że organ podatkowy nie dokonał oceny zachowania skarżącej jako utrudniania przeprowadzenia kontroli podatkowej przez odmowę udostępnienia dokumentacji w siedzibie, które podlega karze grzywny z art. 83 k.k.s. Zdaniem Sądu, organy nie naruszyły w sprawie przepisów procesowych. Organy w prawidłowy sposób zebrały materiał, dokonały jego analizy i wywiodły z niego wnioski, które uzasadniły. Okoliczność, że skarżąca nie podziela stanowiska organu w kwestii prowadzenia kontroli w siedzibie podatniczki nie świadczy o naruszeniu przez organy tych przepisów. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło