II SA/Wa 334/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Ewa Marcinkowska, Protokolant specjalista Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. oddala skargę w części dotyczącej kategorii zdolności do służby, 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie. Pismami z dnia 2 listopada 2016 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] skierował M. K. do RWKL w [...], celem ustalenia aktualnej zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz ustalenia zdolności do służby w jednostkach desantowo-szturmowych. Orzeczeniem z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] oraz orzeczeniem z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1,6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1726) oraz § 11, § 16 pkt 1 i 2, oraz § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761) oraz § 5 i 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dna 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013) dokonała w punkcie 8 orzeczeń u M. K. następującego rozpoznania: 1) Przebyta choroba [...] u osoby ze zmianami zwyrodnieniowymi na przednich i bocznych krawędziach trzonów kręgów piersiowych, obniżeniem przestrzeni międzykręgowych C3-C4, C6-C7, zwapnieniami w więzadle przednim, sklinowaceniem trzonów Th8-Th12, nie spojeniem łuku kręgu L5 nieupośledzające sprawność ustroju – § 34 pkt 5, § 34 pkt 1, § 34 pkt 9. W pkt 9 orzeczenia nr [...] określono kategorię zdolności M. K. jako kategorię N – zał. 1 Grupa I – Niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W punkcie 10 wskazano, że schorzenie wymienione w pkt 1 nie pozostaje w związku ze służbą wojskową. Natomiast w pkt 9 orzeczenia nr [...] określono kategorię N – zał. 1 Grupa I – Niezdolny do zawodowej służby wojskowej w jednostkach desantowo-szturmowych. W punkcie 10 wskazano, że schorzenie ad 2 pozostaje bez związku ze służbą wojskową. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] po rozpatrzeniu odwołania orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], działając na podstawie § 7 pkt 1 i § 23 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r., utrzymała w mocy oba zaskarżone orzeczenia RWKL w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. W uzasadnieniu orzeczenia CWKL wskazała, że analiza dokumentacji orzeczniczej przedmiotowej sprawy wykazała, że RWKL przeprowadziła stosowne konsultacje specjalistyczne i badania diagnostyczne, tj. badania RTG kręgosłupa C, Th, L/S. W ocenie organu, Komisja miała pełne podstawy do rozpoznania schorzeń wymienionych w orzeczeniu i prawidłowo zastosowała przywołane przepisy rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761). Stwierdzone na podstawie wykonanych badań rozpoznanie w pkt 1 powoduje niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej i do służby w jednostkach desantowo-szturmowych, stanowi przeciwwskazanie do tej służby na podstawie wykazu stanowiącego Załącznik Nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. Zmiany zwyrodnieniowe zostały potwierdzone w badaniu rtg kręgosłupa C, Th i L/S w dniach [...]-[...] listopada 2016 r., a konsultujący lekarza, min. Ortopeda potwierdzili, że na obecnym etapie schorzenia nie upośledzają sprawności ruchowej. Do swojego odwołania orzekany załączył zaświadczenie, w którym dr n. med. P. D. potwierdza istnienie m.in. zmian zwyrodnieniowych, a jednocześnie stwierdza brak przeciwwskazań do wykonywania zawodu w wojsku i jednostkach desantowo-szturmowych. CWKL stoi na stanowisku, że ocena orzecznicza jest zadaniem wojskowych komisji lekarskich. To lekarze orzeczniczy na podstawie całości dokumentacji orzeczniczej stawiają rozpoznanie i kwalifikują do właściwych paragrafów. Zgodnie z piśmiennictwem medycznym, choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa jest schorzeniem pojawiającym się z wiekiem i polega na tworzeniu się zmian wytwórczych (osteofitów) w wyniku dekompensacji procesów degeneracyjnych syntezy na poziomie komórkowym i tkankowym. W zależności od przyczyny schorzenie dzieli się na pierwotne (idiopatyczne) o nieznanej przyczynie oraz wtórne (pourazowe związane z chorobami ogólnoustrojowymi lub czynnikami środowiskowymi). W chorobie zwyrodnieniowej kręgosłupa wyróżnia się trzy rodzaje zmian. Organ stwierdził, że u orzekanego występują zmiany zwyrodnieniowe pod postacią obniżenia przestrzeni C3-C4, C6-C7, zmiany zwyrodnieniowe na przednich i bocznych krawędziach trzonów kręgów Th oraz drobne deformacyjne zaostrzenia przednich krawędzi trzonów odcinka L/S bez upośledzenia sprawności ustroju, które kwalifikuje się wg § 34 pkt 5. W czasie służby wojskowej z występującymi narażeniami w tej służbie, takimi jak narażenie na wzmożony wysiłek fizyczny (zajęcia poligonowe, wykonywanie zadań służbowych z zasobnikiem, skoki spadochronowe i wiele innych), nienormowany czas pracy, zmienne warunki pogodowe, będzie prowadziło do progresji zmian z występowaniem objawów chorobowych. Dlatego ustawodawca w tej grupie orzekanych przewidział wyłącznie kategorię N. W ocenie organu, zaskarżone orzeczenia zostały wydane zgadnie ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami. M. K. zaskarżył w całości orzeczenie CWKL w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] CWKL do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. obrazy art. 7 i 8 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez brak uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zarzucił błędne ustalenie okoliczności faktycznych i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczeń organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podał, że w trakcie postępowania prowadzonego przez organ odwoławczy nie odniesiono się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu. W szczególności CWKL nie wyjaśniła na jakiej podstawie lekarz orzecznik stwierdził u niego przebytą chorobę [...], co było jedną z podstaw wydanych orzeczeń przez RWKL. Podkreślił, iż nigdy wcześniej w wyniku badań lekarskich nie stwierdzono u niego choroby [...]. Wskazał na niewłaściwie dokonaną przez lekarza orzecznika ocenę stanu zdrowia, czego efektem było uznanie go za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej oraz do służby w jednostkach desantowo-szturmowych. W ocenie skarżącego, organ odwoławczy powinien przekazać sprawę do ponownego załatwienia przez RWKL, bądź samemu przeprowadzić stosowne badania, co nie zostało przypadku dokonane. Nadto organ odwoławczy nie odniósł się do zawartych w odwołaniu argumentów wskazujących, iż w załączniku nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, ustawodawca w przypadku schorzeń i ułomności wymienionych w § 34 pkt. 1, § 34 pkt. 9 w kolumnie 4 przewidział możliwość kwalifikacji Z/N, czyli w zależności od okoliczności również za zdolnego do zawodowej służby wojskowej w jednostkach desantowo-szturmowych, a zatem nie można było zgodzić się ze argumentacją RWKL, że w tym przypadku przewidziana jest przez ustawodawcę wyłącznie kategoria "N". Zaznaczył, że nigdy nie chorował ani nie leczył się na jakiekolwiek przypadłości, które skutkowałyby powstaniem ułomności wykluczających z możliwości odbywania służby w jednostkach desantowo-szturmowych. Skarżący nie zgodził się z dokonaną przez RWKL w [...] kwalifikacją jego stanu zdrowia w oparciu o wskazania zawarte w § 34 pkt. 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. Zakwalifikowanie stanu zdrowia skarżącego w opisany powyżej sposób jest zbyt daleko idące i stoi w sprzeczności z rzeczywistym stanem kręgosłupa. Skarżący powołał się na przeprowadzoną w dniu [...] listopada 2016 r. przez specjalistę ortopedę-traumatologa konsultację neuroortopedyczną, która wykluczyła stan choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa, jak również nie wskazała na jakiekolwiek przeciwwskazania do zawodowej służby wojskowej w jednostkach desantowo-szturmowych. W związku z powyższym skarżący wskazał CWKL na konieczność przeprowadzenia ponownych badań lekarskich i specjalistycznych. W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r., sygn. OSK 1203/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1726 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. 871 ze zm.), ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2014 r., poz. 213 ze zm.), ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 1037 ze zm.). Orzeczenia te poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają natomiast wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W świetle powyższego sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (v. uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167, postanowienie Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100, ONSA 2001/2/47, wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04, a także w wyroku z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2227/11). Skarga na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. utrzymujące w mocy orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. w zakresie dotyczącym określenia inwalidztwa, związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową i zdolności do pracy jest niedopuszczalna i w tym zakresie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Uznając za dopuszczalną skargę na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w zakresie dotyczących określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga w tym zakresie nie jest zasadna. Zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych orzeczeniami), do których zastosowanie znajdują w odpowiednim zakresie przepisy k.p.a. (v. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu kandydata za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była słuszna (v. powołany już wyrok NSA z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14). Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1726 ze zm.) zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza lub innej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w ust. 6, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej. Ponadto w przepisie art. 5 ust. 8 powołanej ustawy, ustawodawca zawarł upoważnienie dla Ministra Obrony Narodowej do wydania w porozumieniu z Ministrem Zdrowia, rozporządzenia regulującego orzekanie o zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761) określono wykaz chorób lub ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa oraz wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do pełnienia służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych wymagających szczególnych predyspozycji zdrowotnych wraz ze wskazaniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Natomiast § 2 rozporządzenia stanowi, że wykazy chorób lub ułomności, o których mowa w § 1 i 3, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Wykaz chorób lub ułomności, o którym mowa w § 1 pkt 2, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. Przepisy wskazanego rozporządzenia nie zawierają odesłania do stosowania w sprawach nieregulowanych odpowiednio przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), dalej "k.p.a.", jednak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się na ich zastosowanie (v. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpoznana u skarżącego choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa nieupośledzająca sprawności ustroju została prawidłowo przyporządkowana do odpowiedniego paragrafu § 34 pkt 5 ujętego w załączniku Nr 1 kolumna 4 wykazu do rozporządzenia z 3 czerwca 2015 r. – niezdolny. Zastrzeżenia Sądu budzi jedynie zakwalifikowanie rozpoznania do § 34 pkt 1 i 9 ujętego w załączniku Nr 1 kolumna 4 wykazu. Z objaśnień szczegółowych do § 34 pkt 1 i pkt 9 za niezdolnych należy uznać kandydatów do służby w kompaniach jednostek reprezentacyjnych Sił Zbrojnych. Ta stwierdzona nieprawidłowość pozostaje jednak bez wpływu na zakwalifikowanie skarżącego jako niezdolnego do służby wojskowej oraz do służby w jednostkach desantowo-szturmowych, albowiem stwierdzona choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa stanowi przeciwwskazanie do zawodowej służby wojskowej oraz zawodowej służby wojskowej w jednostkach desantowo-szturmowych. Dla uznania, że osoba ubiegająca się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej jest niezdolna do jej pełnienia wystarczy stwierdzenie jednego schorzenia dyskwalifikującego kandydata do zawodowej służby wojskowej. W sprawie nie doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które miałoby wpływ na treść orzeczenia w zakresie zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do zawodowej służby wojskowej w jednostkach desantowo-szturmowych. Nie została naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania. Organy rozpoznały i rozstrzygnęły sprawę w dwóch instancjach. Zaskarżone orzeczenie zostało prawidłowo uzasadnione, zawiera wymagane elementy, które wynikają z § 24 ust. 1 rozporządzenia z dnia 3 czerwca 2015 r., tzn. rozpoznanie schorzenia i ustalenie kategorii zdolności do pełnienia służby wojskowej. Subiektywna ocena strony co do stanu zdrowia nie stanowi o niezgodności z prawem zaskarżonego, w wymienionym wyżej zakresie, orzeczenia. Przedłożone przez skarżącego zaświadczenie z dnia [...] listopada 2016 r. wydane przez specjalistę ortopedę-traumatologa potwierdza istnienie zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa. Reasumując, zaskarżone orzeczenie CWKL w [...] utrzymujące w mocy orzeczenia RWKL w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. stwierdzające, że skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do zawodowej służby wojskowej w jednostkach desantowo-szturmowych nie narusza prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, Sąd odrzucił skargę w pozostałym zakresie – jak w punkcie 2 wyroku.