II OSK 758/18

Sygn. akt II OSK 758 /18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 stycznia 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. NSA Jerzy Solarski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2017 r. sygn. akt II SA/Po 613/17 w sprawie ze skargi D.F. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem dnia 4 października 2017 r. sygn. II SA/Po 613/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi D.F. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: "WIS") z dnia [...]2017 r. Nr [...]w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, skargę oddalił. W uzasadnieniu przedstawiono następującą argumentację faktyczna i prawną: decyzją z dnia [...]2015 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w GW (dalej: "PIS"), na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz. 1263 ze zm.; dalej: "u.P.I.S.") w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 ze zm.; dalej: "rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych"), stwierdził u Skarżącej brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Powołując orzeczenie lekarskie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. z dnia [...]2014 r. o braku podstaw do rozpoznaniu choroby zawodowej wraz z opinią uzupełniającą z dnia [...]2015 r. oraz na orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr z dnia [...]2015 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, a także przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wyjaśnił, że nie znalazł podstaw do tego, aby uznać związek przyczynowy pomiędzy pracą zawodową Skarżącej na stanowisku głównej księgowej w okresie od 1 czerwca 1999 r. do dnia 15 kwietnia 2015 r, a schorzeniem obwodowego układu nerwowego i narządu ruchu, z powodu których leczy się od kilku lat. Zakres czynności wykonywanych przez Skarżącą nie może być określany jako ruchy monotypowe, albowiem pracowała ona w pozycji dowolnej, czyli siedzącej, którą w każdej chwili mogła zmienić (wstać, zrobić przerwę, przejść do sąsiednich stanowisk pracy itp.). Praca przy obsłudze klawiatury i myszy komputerowej jest równomierna dla obu rąk i nieobciążona wysiłkiem fizycznym. Zatem nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwa stwierdzić, iż choroba obwodowego układu nerwowego u została spowodowana sposobem wykonywania pracy. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, WIS decyzją z dnia [...]2015 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości ustalenia i wnioski organu I instancji. Na skutek skargi Skarżącej, WSA wyrokiem z dnia 10 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 17/16, uchylił decyzję WIS z dnia [...]2015 r. w przedmiocie choroby zawodowej, gdyż postępowanie przeprowadzone przez organ odwoławczy obarczone było wadami, wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie dokonał przekonującej analizy, dlaczego pozazawodowe czynniki w jednoznaczny sposób wykluczają zawodowy charakter występującego u Skarżącej schorzenia w sytuacji, gdy z oświadczeń Skarżącej wynikają odmienne wnioski. Kwestia ta również nie została należycie wyjaśniona – w szczególności nie odniósł się do niej organ odwoławczy w toku postępowania administracyjnego, przez co zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy WIS decyzją z dnia [...]2017 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję PIS z dnia [...]2015 r., nr [...]. Wyjaśnił, że w toku postępowania odwoławczego uzupełniono zgromadzony materiał dowodowy o opinie uzupełniające lekarskich jednostek orzeczniczych, które nie potwierdziły narażenia zawodowego Skarżącej, które mogłoby spowodować zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Zakres czynności wykonywanych przez osobę pracującą przy komputerze nie może być określany jako ruchy monotypowe wymagające wymuszonej pozycji ciała oraz znacznego wysiłku fizycznego. Zmiany zwyrodnieniowe stawów dotyczą całej populacji, bez względu na rodzaj wykonywania pracy zawodowej, postępują z wiekiem powodując znaczne dolegliwości. Nasilanie objawów z powodu tych schorzeń w trakcie wykonywania czynności zawodowych nie daje podstaw do stwierdzenia, iż ich przyczyną jest sposób wykonywania pracy. W przypadku Skarżącej została spełniona przesłanka wskazująca na rozpoznanie schorzenia, które jest objęte wykazem chorób zawodowych, jednak nie potwierdzono narażenia zawodowego, które mogło spowodować to schorzenie. Sam fakt rozpoznania schorzenia, które figuruje w wykazie chorób zawodowych przy braku stwierdzenia, że została ona spowodowana czynnikiem szkodliwym występującym w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W skardze Skarżąca ponowiła wszystkie dotychczas formułowane zarzuty. W odpowiedzi na skargę WIS wniósł o jej oddalenie. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę, gdyż organ odwoławczy – wbrew zarzutom skargi - w pełni zastosował się do zaleceń i wskazań zawartych w wyroku z dnia 10 marca 2016 r. W należyty sposób zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Całość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym dokładne określenie wykonywanych czynności na stanowisku pracy w całym okresie zatrudnienia, ich ocena z punktu widzenia sposobu wykonywania pracy, istotnego dla choroby zawodowej (zespołu cieśni nadgarstka) są zbieżne w uzasadnieniu rozpoznania choroby zawodowej i zawierają logiczne oraz przekonujące konkluzje odnoszące się do istotnych okoliczności występujących w sprawie. Praca Skarżącej nie jest pracą w tempie narzuconym, przy wymuszonej pozycji ciała (tak jak np. praca taśmowa), a pracą, w której Skarżąca swobodnie dysponowała czasem pracy i w dowolnej chwili mogła zmienić pozycję ciała (zrobić przerwę, przejść do sąsiednich stanowisk pracy). Ponadto, nacisk na klawiaturę i mysz komputerową nie wymaga znacznego wysiłku fizycznego. WSA zaznaczył, że uzupełniono zgromadzony materiał dowodowy o opinie uzupełniające lekarskich jednostek orzeczniczych, biorących udział w przedmiotowym postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym, tj. Instytutu Medycyny Pracy [...]w Ł. oraz Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P.. Jednostki te jednoznacznie przesądziły, że zakres czynności wykonywanych przez osobę pracującą przy komputerze nie może być określany jako ruchy monotypowe wymagające wymuszonej pozycji ciała oraz znacznego wysiłku fizycznego. Wyjaśnił także, że nie ma podstaw do kwestionowania wydanych przez jednostki diagnostyczne opinii z uwagi na powoływanie się przez nie na "dostępne źródła wiedzy medycznej", "obecny stan wiedzy", czy też "obowiązujące kryteria kliniczne", albowiem skoro są one jednostkami wyspecjalizowanymi, to posiadają wiedzę we wskazanym zakresie. W skardze kasacyjnej Skarżąca zaskarżyła wyrok WSA w całości i wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wg przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., dalej: "P.p.s.a."), mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (dalej: "K.p.") w zw. z § 6 ust. 1 oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych polegające na przyjęciu, że nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy schorzeniem występującym u Skarżącej a wykonywaną przez nią pracą zawodową w sytuacji, gdy prawidłowo interpretowany przepis powinien prowadzić do wniosku, że taki związek w sprawie występuje. 2. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w zw. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., 80 K.p.a., przez oddalenie skargi pomimo braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę, w szczególności poprzez nieprawidłową analizę wydanych w sprawie opinii jednostek orzeczniczych, a także oparcie decyzji o wywiad narażenia zawodowego z dnia 19 lutego 2015 r., który odbył się z pominięciem obecności Skarżącej, a więc z naruszeniem reguł K.p.a., co doprowadziło do przeprowadzenia analizy narażenia zawodowego Skarżącej bez dokonania charakterystyki wykonywanej pracy oraz chronometrażu wszystkich wykonywanych przez Skarżącą czynności, a w konsekwencji do wydania decyzji w oparciu o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny. b. art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak dostosowania się zarówno przez organ administracji, jak i sąd I instancji do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania WSA wyrażonych w wyroku z dnia 10 marca 2016 r. uchylającego decyzję WIS z dnia [...]2015 r. w sytuacji, gdy w uzasadnieniu wyroku uchylającego decyzję wskazano wprost, jakie czynności należy wykonać celem dokonania przekonującej analizy materiału dowodowego skutkującego ustaleniem dlaczego pozazawodowe czynniki w jednoznaczny sposób wykluczają zawodowy charakter schorzenia występującego u Skarżącej. Zdaniem Skarżącej wydane po uchyleniu decyzji, uzupełniające opinie lekarzy orzeczników nie wyjaśniły w sposób rzetelny istotnych okoliczności mających znaczenie dla prawidłowego załatwienia sprawy, albowiem nie udzieliły odpowiedzi na pytanie co konkretnie było przyczyną powstania u Skarżącej występującego u niej schorzenia, skoro — jak w opinii lekarzy orzeczników- jej choroba ma charakter pozazawodowy. Wbrew twierdzeniom organów administracji i jednostek orzeczniczych, czynności księgowania nie są tożsame z powszechnie rozumianymi czynnościami polegającymi na pisaniu na klawiaturze i używaniem myszy komputerowej przez pracowników biurowych. Praca, którą wykonywała Skarżąca wiązała się z wykonywaniem ruchów monotypowych, wymagających wymuszonej pozycji ciała — niezmienianej niejednokrotnie przez kilka godzin, z uwagi na ilość pracy Skarżącej jako księgowej. Ponadto, jak wynika wprost z Karty narażenia zawodowego, jej stanowisko pracy nie było dostosowane do wykonywanych przez nią czynności, albowiem klawiatury, jak i mysz nie były prawidłowo umiejscowione, jak również nie było wyposażone w odpowiednie podpórki, co mogłoby zmniejszyć przeciążenie mięśni nadgarstków i wpłynąć pozytywnie na ciśnienie w kanale nadgarstków. Ani organ ani żadna z jednostek orzeczniczych nie przeprowadziła dodatkowych badań Skarżącej czy też nie zwróciła się o uzupełnienie dokumentacji, w tym tej lekarskiej. Jednostki te oparły się w opiniach uzupełniających jedynie na już wydanych przez siebie opiniach na wcześniejszym etapie postępowania. Co najważniejsze jednak, jednostki orzecznicze nie odpowiedziały wprost na pytanie, co było bezpośrednią przyczyną wystąpienia schorzenia u Skarżącej, a tym samym nie można uznać, że wykluczyły związek przyczynowo — skutkowy pomiędzy tym schorzeniem a sposobem wykonywania pracy przez Skarżącą. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem organu administracji, że opinie te są rzeczowe, spójne i logiczne, ponieważ zostały wydane po przeprowadzeniu wszechstronnych miarodajnych badań. W Karcie narażenia zawodowego w pkt 12 wskazano, że Skarżąca "przez 7 godzin dziennie wykonywała pracę na stałe przebywając w niewygodne pozycji ciała z rękami wyciągniętymi do klawiatury, gdy systematycznie cały dzień ręce muszą pracować na klawiaturze." Wskazano ponadto, że zajmowała się czynnościami wymuszającymi utrzymania nadgarstków w nienaturalnej pozycji. Twierdzenia te nie zostały jednak poddane ocenie organu administracji, a niewątpliwie mogły mieć wpływ na wystąpienie u Skarżącej choroby zawodowej. Przy pierwszej wizji organ dokonał charakterystyki stanowiska pracy Skarżącej bez jej obecności, przez co została ona pozbawiona możliwości zgłaszania ewentualnych uwag. WIS uchylając decyzję wskazał wprost, że organ powinien "dokonać ponownej oceny stanowiska pracy tej pracownicy, w tym określenia charakterystyki wykonywanej pracy (rodzaj wykonywanych czynności), sposobu wykonywania pracy (rodzaj, zakres i stopień obciążenia czynnościami) oraz chronometrażu wszystkich wykonywanych przez tę pracownicę czynności. Powtórzenie tej czynności odbyło się w dniu [...]2015 r., a więc już po dniu, w którym Skarżąca przeszła na emeryturę (tj. [...]2015 r.), a jej stanowisko pracy zostało w zasadzie zlikwidowane. Z akt sprawy wynika jasno, że nie nastąpiło odtworzenie czynności przez nią wykonywanych na stanowisku księgowej w szczególności w zakresie sposobu ich wykonywania, jak również sporządzenia chronometrażu. Zdaniem Skarżącej organ administracji nie zastosował się do wskazań w zakresie dalszego postępowania wyrażonych przez Sąd w wyroku uchylającym decyzję. Jedynymi czynnościami, jakie podjął to zwrócenie się do jednostek orzeczniczych celem wydania opinii uzupełniających. Organ nie odniósł się jednak w żaden sposób do zarzutów Skarżącej ani też nie dokonał kompleksowej oceny reszty materiału dowodowego (dowodów z dokumentów, twierdzeń Skarżącej czy też z zeznań świadków) opierając się jedynie na wydanych opiniach jednostek orzeczniczych, które de facto powtórzyły w opiniach uzupełniających swoje twierdzenia nie dokonując poza tym żadnych innych czynności. WSA z niewyjaśnionych względów w sposób błędny uznał, że organ odwoławczy "w pełni" zastosował się do zaleceń i wskazań zawartych w wyroku z dnia 10 marca 2016 r. w sytuacji, gdy z porównania wskazań WSA z czynnościami dokonanymi przez organ wynika wprost, że istnieją znaczne braki w wyczerpującym i rzeczowym zebraniu oraz ocenie materiału dowodowego w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do przepisu art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania przewidziane przepisem art. 183 § 2 P.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny podstaw powołanych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna powołując przepis art. 174 pkt 2 P.p.s.a. podnosi zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak dostosowania się zarówno przez organ administracji, jak i WSA do wytycznych WSA wyrażonych w wyroku z dnia 10 marca 2016 r. W wyroku tym wprost wskazano, jakie czynności należy wykonać celem dokonania przekonującej analizy materiału dowodowego skutkującego ustaleniem dlaczego pozazawodowe czynniki w jednoznaczny sposób wykluczają zawodowy charakter schorzenia występującego u Skarżącej. Uwzględniając skargę na uprzednio wydaną decyzję WIS w sprawie sygn. II SA/Po 17/16 (wyrok z dnia 10 marca 2016 r.) WSA szczegółowo odniósł się do sformułowanych zarzutów podkreślając, że "W bezspornie ustalonym stanie faktycznym Skarżąca świadczyła pracę w okresie od dnia [...]1999 r. do dnia [...] 2015 r. w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w GW. na stanowisku głównego księgowego. Z uwagi na orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wymiar czasu pracy wynosił dla Skarżącej 7 godzin dziennie. Do obowiązków zawodowych Skarżącej należało sporządzanie dokumentacji w wersji papierowej pisanej ręcznie (czas wykonywania około godziny czasu pracy) oraz dekretowanie, księgowanie, wykonywanie rejestrów, raportów, sprawozdawczości miesięcznej, kwartalnej i rocznej sporządzanej komputerowo przy użyciu klawiatury i myszy komputera (czas wykonywania tych czynności wynosił od 5 do 6 godzin czasu pracy). Jak wynika z oświadczenia Skarżącej, zdarzały się dni, gdzie obsługiwała komputer przez 8 godzin czasu pracy. Dodatkowo przez okres około 2 lat, Skarżąca pełniła zastępstwo w dziale kadr (w okresie od dnia [...]2003 r. do dnia [...]2008 r.). Podczas nieobecności dyrektora w celu pełnienia jego zastępstwa czas pracy Skarżącej wydłużony był do 8 godzin". Cytując następnie przepisy prawa materialnego oraz powołując stosowne orzecznictwo zawarł WSA konkluzję, że "Organ powinien jednak ocenić orzeczenie lekarskie jako dowód w postępowaniu z zachowaniem zasad wyznaczonych przepisami K.p.a., ze szczególnym uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. W konsekwencji w każdym przypadku organ administracyjny jest zobowiązany do zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz ocenienia, czy dana okoliczność została udowodniona, stosownie do art. 80 K.p.a. W sprawie poddanej sądowej kontroli organ odwoławczy poprzestał na przedstawieniu ustaleń i wniosków końcowych opinii lekarskich nie podejmując stosownych rozważań prawnych i faktycznych dotyczących narażenia zawodowego, czy też oceny wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich. Stanowi to niewątpliwie naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, co stanowi samodzielną podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji". (...) "W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie dokonał przekonującej analizy, dlaczego pozazawodowe czynniki w jednoznaczny sposób wykluczają zawodowy charakter występującego u Skarżącej schorzenia. Z oświadczeń Skarżącej wynikają odmienne wnioski. Kwestia ta również nie została należycie wyjaśniona – w szczególności nie odniósł się do niej organ odwoławczy w toku postępowania administracyjnego, przez co zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a.". Końcowo WSA stwierdził również, że "Podkreślenia wymaga, że uchylenie zaskarżonej decyzji nastąpiło wyłącznie z uwagi na uchybienie przez organ odwoławczy wymogom procedury administracyjnej, co nie oznacza jednak, że Sąd przyznał rację wszystkim twierdzeniom podnoszonym przez Skarżącą. Rzeczą organu odwoławczego będzie wyczerpujące i rzeczowe odniesienie się do zarzutów Skarżącej, a także kompleksowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego". Przy takich przyczynach uwzględnia skargi w sprawie sygn. II SA/Po 17/16 oraz treści wytycznych zawartych w wyroku z dnia 10 marca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że WSA w zaskarżonym wyroku zasadnie nie dopatrzył się naruszenia przez WIS przepisu art. 153 P.p.s.a. i sam powyższego przepisu nie naruszył. Wskazać należy, że przed wydaniem kontrolowanej przez WSA decyzji, WIS pismem z dnia [...]2016 r., załączając wyrok sygn. II SA/Po 17/16, wystąpił do WCMP o wydanie opinii uzupełniającej (k. 142 akt adm.). WCMP po przeanalizowaniu materiału, w piśmie z dnia [...]2016 r. podtrzymało orzeczenie nr [...]. Z kolei lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, nie pozostawia wątpliwości co do tego, że organ rozpatrując ponownie odwołanie odniósł się do podniesionych zarzutów, w szczególności dokonał analizy, dlaczego pozazawodowe czynniki w jednoznaczny sposób wykluczają zawodowy charakter występującego u Skarżącej schorzenia. W tym zakresie posłużył się również uzupełniającym stanowiskiem WCMP wyrażonym w piśmie z dnia [...]2016 r. W konsekwencji WSA trafnie przyjął, że organ odwoławczy w pełni wykonał wytyczne zawarte w wyroku wydanym w sprawie sygn. II SA/PO 17/16. Jeśli chodzi natomiast o uzasadnienie zaskarżonego wyroku, to WSA sporządził je z zachowaniem wzorca ustawowego wynikającego z art. 141 § 4 P.p.s.a. W szczególności uzasadnienie wyroku zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowisko pozostałych stron (organu), podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Tym samym pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się sąd pierwszej instancji podejmując zaskarżone orzeczenie. Wszystko to prowadzi do wniosku, że oceniany zarzut nie może odnieść zamierzonego skutku. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wskazano również na naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w zw. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., przez oddalenie skargi pomimo braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę. Twierdzenie to dotyczy w szczególności wydanych w sprawie opinii jednostek orzeczniczych, a także oparcie decyzji o wywiad narażenia zawodowego z dnia [...]2015 r., który odbył się z pominięciem obecności Skarżącej. W zakresie prawidłowości przeprowadzenia w dniu [...]2015 r. wywiadu przypomnieć należy, że Skarżąca formułując zarzuty w skardze na decyzję WIS z dnia [...]2015 r. wskazała na naruszenie art. 10 § 1 w zw. z 79 § 2, w zw. z art. 81 w zw. z art. 8 K.p.a. poprzez przeprowadzenie wywiadu sporządzonego w dniu [...] 2015 r. przez przedstawiciela organu administracji bez obecności Skarżącej, co w konsekwencji nie zapewniło jej czynnego udziału na każdym etapie postępowania. Uwzględniając skargę i uchylając decyzję z dnia [...]2015 r. WSA szczegółowo wskazał, jakie uchybienia zostały popełnione na etapie postępowania odwoławczego. Jednocześnie stwierdził, że nie wszystkim twierdzeniom skargi przyznał rację. Oznacza to, że kwestia przeprowadzenia wywiadu podczas nieobecności Skarżącej, następnie uzupełnionego w dniu [...]2015 r., nie została przez WSA uznana jako naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego wymaga przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Zatem ponowne podnoszenie tego zarzutu nie jest możliwe. Dodać też należy, że skarga kasacyjna rozwijając w uzasadnieniu ten wątek nie wskazuje, jakie elementy wywiadu są nieprawidłowe, względnie w jakim zakresie wywiad jest niepełny. Wobec tego wspomniany wywiad wraz z uzupełnieniem był miarodajny i mógł być wykorzystany jako dowód w dalszym postępowaniu. Także opinie jednostek orzeczniczych zostały wszechstronnie rozważone. Podkreślić wypada, że o stanie zdrowia Skarżącej trzykrotnie wypowiadało się Wojewódzkie Centrum Medycyny Pracy (k. 1 - orzeczenie lekarskie nr [...]z dnia [...]2014 r., k. 78 – opinia uzupełniająca WCMP z dnia [...]2015 r. oraz z dnia [...]2016 r. k. 150 akt adm.), a także Instytut Medycyny Pracy w Łodzi (orzeczenie z dnia 20 stycznia 2015 r. – k. 21). Jednostki te stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej; rozpoznano u Skarżącej: chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa ze współistniejącą wielopoziomową neuropatią obu kończyn górnych, szczególnie w okolicy kanału nadgarstka (zespół cieśni w obrębie nadgarstka) - przyczyny pozazawodowe wynikające przede wszystkim ze zmian układu ruchu. W świetle powyższego stawianie zarzutu o braku aktywności po stronie jednostek orzeczniczych i wydawanie kolejnych orzeczeń w oparciu o poprzednio wydane opinie, jest całkowicie nieuprawnione. Także nieuprawnione jest nawiązywanie do ogólnych opracowań naukowych dotyczących cieśni nadgarstka, gdyż wskazane wyżej orzeczenia lekarskie wydane zostały w konkretnym badanym przypadku, tj. w odniesieniu do Skarżącej i tym samym nie mają abstrakcyjnego charakteru. Wszystko to prowadzi do wniosku, że WSA kontrolując decyzję WIS zasadnie nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania. Oceniany więc zarzut jest nieusprawiedliwiony. Konsekwencją nieskuteczności zarzutów opartych na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt. 2 P.p.s.a. jest to, że jako nietrafny jawi się zarzut naruszenia prawa materialnego. W ramach tej podstawy Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię art. 2351 K.p. w zw. z § 6 ust. 1 oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych polegającą na przyjęciu, że nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy schorzeniem występującym u Skarżącej a wykonywaną przez nią pracą zawodową w sytuacji, gdy prawidłowo interpretowany przepis powinien prowadzić do wniosku, że taki związek w sprawie występuje. Zgodnie z przepisem art. 2351 K.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem spełnienie dwóch ustawowych przesłanek: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz stwierdzenie bezsporne albo przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W orzecznictwie podkreśla się, że "W drugiej przesłance ograniczono swobodę jej ustalenia, stanowiąc o bezsporności lub wysokim prawdopodobieństwie. Bezspornie, a zatem jeżeli okoliczności faktyczne wystąpienia działania czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy nie budzą jakichkolwiek wątpliwości w świetle dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Natomiast łagodząc wymóg bezsporności dopuszczono wysokie prawdopodobieństwo spowodowania choroby zawodowej działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy" (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 2018 r. sygn. II OSK 2454/16, LEX 2580876). W rozpoznawanej sprawie o działaniu czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, które spowodowały schorzenie Skarżącej, jako bezspornych względnie z wysokim prawdopodobieństwem, nie może być mowy. Jeszcze raz nawiązać należy do orzeczeń lekarskich, w których wskazano na przyczyny pozazawodowe, wynikające przede wszystkim ze zmian układu ruchu. Reasumując, skoro wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w wyroku, na podstawie art. 184 P.p.s.a.