II GZ 933/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 905/17 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu gminy postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 905/17, odmówił S. B. wstrzymania wykonania zaskarżonej w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu gminy. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: W skardze na ww. decyzję SKO w Katowicach skarżąca – działając przez profesjonalnego pełnomocnika – zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Uzasadniając wniosek, wskazano, że z uwagi na kwotę dotacji (216.965,56 zł) wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby poważny uszczerbek majątkowy u skarżącej, która obecnie nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, które mogłaby przeznaczyć na dokonanie zwrotu dotacji, w związku z czym zostałaby wobec niej wszczęta procedura egzekucji w postępowaniu administracyjnym. Ponadto, skarżąca utraciłaby całkowicie możliwość utrzymania siebie i swojego niepełnosprawnego syna, który wymaga kosztownej, specjalistycznej opieki. Do skargi dołączono dokumenty dotyczące stanu zdrowia syna skarżącej. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że skarżąca nie wykazała istnienia okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Sądu, przedwczesne byłoby wnioskowanie o ziszczeniu się przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wobec nieznajomości sytuacji finansowej skarżącej. W sprawie nie złożono bowiem żadnych dokumentów, na podstawie których możliwe byłoby dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, zatem Sąd nie mógł ocenić wpływu, jaki na tę sytuację wywrze wykonanie zaskarżonego aktu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej, Sąd I instancji błędnie przyjął, że nie został wykazany jej stan majątkowy, gdyż do skargi na decyzję administracyjną dołączone zostało jako załącznik oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym, z którego wynika, jaki był aktualny w momencie składania skargi stan posiadania. Ponadto, pismem z [...] września 2017 r. skarżąca poinformowała Sąd o dokonaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. zajęcia jej rachunku bankowego do kwoty 267.527,70 zł w związku z wszczęciem względem niej postępowania egzekucyjnego w administracji w celu realizacji zaskarżonej decyzji. W efekcie Sąd dysponował pełnym obrazem sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej, który pozwalał na ocenę zasadności wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W art. 61 § 3 p.p.s.a. określono przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd jest uprawniony do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. W tej kwestii stanowisko orzecznictwa i doktryny jest zgodne i niezmienne (por. postanowienie NSA z dni 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 140/12, postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OZ 692/11, postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1116/10, postanowienie NSA z dnia 6 listopada II OZ 975/09, postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 132/12; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz., Zakamycze 2005, s. 168, Tarno J.P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis 2010, s. 207). Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący musi wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia tym aktem znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż skarżąca nie wykazała, aby zaistniały przesłanki umożliwiające jej uzyskanie ochrony tymczasowej Wniosek skarżącej został oparty na obydwu przesłankach z art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. powołano się zarówno na niebezpieczeństwo znacznej szkody ("poważny uszczerbek majątkowy u skarżącej"), jak i trudne do odwrócenia skutki (zbycie majątku poniżej wartości w wyniku postępowania egzekucyjnego), wskazując ogólnie na trudną sytuację materialną i osobistą skarżącej (brak środków na pokrycie zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji, niepełnosprawność syna). Okoliczności związane z sytuacją majątkową nie zostały jednak poparte żadnymi dokumentami źródłowymi. Poza oświadczeniem skarżącej złożonym w sprawie wniosku u przyznanie prawa pomocy Sąd I instancji nie dysponował dokumentami, które mogłyby te okoliczności potwierdzić oraz zobrazować całokształt jej sytuacji materialnej, pomimo wezwania do ich przedłożenia na podstawie art. 255 p.p.s.a. (k. 29 akt sądowych). Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w istocie nie miał możliwości skonfrontować wysokości zobowiązania skarżącej z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi, a co za tym idzie, ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Żądanie wstrzymania wykonania decyzji bez wskazania konkretnych okoliczności i dowodów na ich potwierdzenie, należy, wskutek dokonanej wyżej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a., uznać za niewystarczające. Ponadto, wysoki stopień ogólności argumentów zawartych w zażaleniu uniemożliwił jednocześnie zmianę zaskarżonego postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jedynie na marginesie można wskazać, że na podstawie art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis warunkuje możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie zmianą okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Zmiana okoliczności musi zostać również uprawdopodobniona przez stronę. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.