II GSK 721/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-02-25
Skład orzekający: Gabriela Jyż, Andrzej Kuba, Urszula Wilk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna, powołując się na ogólne cele statutowe dotyczące ochrony konsumentów i uczciwej konkurencji, wykazała istnienie "interesu społecznego" uzasadniającego jej dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy?Ratio decidendi
Organizacja społeczna nie wykazała istnienia "interesu społecznego" uzasadniającego jej dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, jeśli powołuje się jedynie na ogólne cele statutowe, takie jak ochrona konsumentów czy uczciwa konkurencja, bez wskazania konkretnych okoliczności faktycznych lub prawnych przemawiających za jej udziałem w danej sprawie. Przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu (cele statutowe i interes społeczny) muszą być spełnione łącznie, a pojęcie "interesu społecznego" wymaga indywidualnej oceny w każdym przypadku.Stan faktyczny
Stowarzyszenie [A] wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, wskazując na realizację celów statutowych związanych z ochroną konsumentów i uczciwej konkurencji na rynku styropianu. Urząd Patentowy RP odmówił dopuszczenia, uznając, że Stowarzyszenie nie wykazało istnienia interesu społecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia, podzielając stanowisko organu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Stowarzyszenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Stowarzyszenia [A].Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A] z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 595/17 w sprawie ze skargi [A] z siedzibą w K. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z 9 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia [A] z siedzibą w K. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu.
Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:
Decyzją z [...] kwietnia 2004 r. Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz [B] Spółki z o.o. z siedzibą w K. (dalej: uprawniony) prawa ochronnego na graficzny znak towarowy o nr [...].
W październiku 2014 r. [C] Spółka z o.o. z siedzibą w Koniecpolu (dalej też: wnioskodawca) wniosła o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na ten znak, na podstawie art 169 ust 2 w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. 2013 r., poz. 1410 ze zm.; dalej: p.w.p.).
W marcu 2015 r. Stowarzyszenia [A] z siedzibą w K. (dalej też: [...]) wniosło o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu. Wskazało m.in., że zgodnie ze swoim Statutem działalność prowadzi na rzecz ochrony, a także poprawy jakości polistyrenu do spieniania i styropianu oraz na rzecz ochrony konsumentów i konkurencji na rynku polistyrenu do spieniania i styropianu, w tym zapewnienia rzetelnych oznaczeń wyrobów i informacji o ich parametrach jakościowych, a także ochrony praw własności przemysłowej przysługujących producentom polistyrenu do spieniania i styropianu. Nadto [A] wskazało, że statutowo powołane jest do reprezentowania interesów producentów polistyrenu do spieniania i styropianu wobec organów administracji publicznej i sądów.
[A] podało, że ww. cele statutowe realizowane są poprzez: współpracę z organami administracji publicznej, ocenę i rekomendację materiałów budowlanych, przemysłowych i technicznych oferowanych na rynkach krajowych i zagranicznych, pomoc i współdziałanie w opracowywaniu dokumentacji prawnej, reklamy itp., publiczne prezentowanie stanowiska stowarzyszenia, zwłaszcza wobec organów administracji publicznej w sprawach rozwiązań prawnych i ekonomicznych dotyczących budownictwa i przemysłu, w tym produkcji styropianu i polistyrenu do spieniania, reprezentowanie interesów [A] i polistyrenu do spieniania, udział [A] w postępowaniach administracyjnych, sądowo-administracyjnych i sądowych dotyczących jego działalności statutowej.
Ponadto [A] wskazało, że za jego udziałem w przedmiotowym postępowaniu przemawia szeroko rozumiany interes społeczny, gdyż jego działanie sprzyja ochronie wartości wspólnych większej liczby podmiotów, jakimi niewątpliwe są: uczciwa konkurencja między producentami polistyrenu do spieniania i styropianu, ochrona praw konsumenta na rynku materiałów budowlanych, zapewnienie wysokiej jakości produktów. Wskazało także, że jego udział przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów, bowiem działając na prawach strony będzie mogło należycie bronić interesu społecznego zagrożonego przez sam przedmiot postępowania.
[A] wyjaśniło też, że intencją wstąpienia do tego postępowania jest przeciwstawienie się działaniom zmierzającym do dezorientacji na tym rynku i zatarcia różnic pomiędzy produktami o różnej jakości.
Postanowieniem z [...] maja 2016 r. Urząd Patentowy RP odmówił dopuszczenia [A] do udziału w postępowaniu stwierdził, że nie została spełniona przesłanka istnienia po stronie Stowarzyszenia interesu społecznego.
[A] wniosło o ponowne rozpatrzenie sprawy i o wyznaczenie rozprawy celem jego rozpoznania. W jego ocenie sama okoliczność, że jako organizacja społeczna prezentuje stanowisko zbliżone do stanowiska jednej ze stron postępowania jest w jego odczuciu irrelewantna dla oceny spełnienia przesłanki interesu społecznego. Takie rozumienie "interesu społecznego" organu oznaczałoby, że żadna organizacja społeczna nie mogłaby nigdy zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym, gdyż organizacjom społecznym zawsze można czynić zarzut, że wyrażają one stanowisko zbliżone do któregoś z uczestników postępowania.
Wnioskodawca wniósł o oddalenie wniosku [A] o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu na prawach strony.
Uprawniony pozostawił wniosek do uznania Urzędu Patentowego RP.
Postanowieniem z [...] listopada 2016 r. Urząd Patentowy RP utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z Dz.U.2020 poz. 256; dalej: k.p.a.) w zw. z art 256 ust. 1 p.w.p.
Urząd Patentowy RP, odwołując się do art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz mając na uwadze, że ustawa nie zawiera definicji "interesu społecznego", stanowiącego istotny element rozstrzygnięcia stwierdził, że [A] nie wykazało, że jego udział w niniejszym postępowaniu leży w interesie społecznym. Zatem jedna z przesłanek dopuszczenia go do udziału w postępowaniu, określona w art. 31 k.p.a., tj. istnienie interesu społecznego, nie została w tym przypadku spełniona.
W ocenie Urzędu Patentowego RP stwierdzenie, że wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa ochronnego ma zmierzać do umożliwienia wszystkim producentom korzystania z przedmiotu prawa ochronnego i niesie ze sobą ryzyko doprowadzenia do dezorientacji konsumenta na rynku styropianu poprzez utrudnienie konsumentowi dokonania wyboru towaru w odpowiedniej jakości nie uzasadnia udziału [A] w niniejszym postępowaniu na prawach strony. Przedmiotowe postępowanie stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego ma bowiem na celu zbadanie czy znak sporny był i jest używany w sposób rzeczywisty w okresie po udzieleniu prawa ochronnego. Zatem wskazanie, że intencją [A] do przystąpienia do tego postępowania jest przeciwstawienie się działaniom zmierzającym do dezorientacji na rynku i zatarcia różnic pomiędzy produktami o różnej jakości, budzi wątpliwości, gdyż z treści wniosku wynika, że [A] jest zdaniem organu zainteresowane konkretnym wynikiem tej sprawy. Powołanie się więc przez [A] na ochronę ogółu konsumentów, jako wykazanie spełnienia przesłanki interesu społecznego w sytuacji, gdy tak naprawdę podziela ono stanowisko wyłącznie jednej ze stron powoduje, że nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie uzasadnia interesu społecznego, lecz wskazuje na poparcie indywidualnego interesu jednej ze stron.
Reasumując, Urząd Patentowy RP stwierdził, że w toku postępowania [A] nie wykazał, że jego udział w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa służyłby zapewnieniu kontroli społecznej nad tym postępowaniem. W ocenie organu dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony musi uzasadniać ochrona obiektywnie istniejącego interesu społecznego. Zatem dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony [A], które sympatyzuje z jedną ze stron tego postępowania, może pozostawać w sprzeczności z interesem innych stron tego postępowania i zaprzeczać racjom bytu takiego podmiotu w postępowaniu. Organ raz jeszcze podkreślił, że [A] jest zainteresowane konkretnym wynikiem sprawy, co nie ma związku z ochroną interesu społecznego. Wobec powyższego uznał, że [A] nie wykazało, że zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., których spełnienie było niezbędne do włączenia go do udziału w niniejszym postępowaniu.
Dodatkowo organ stwierdził, że nie było podstaw do skierowania rozpatrzenia przedmiotowego wniosku na rozprawę, gdyż wszystkie strony postępowania przedstawiły swoje stanowiska.
Stowarzyszenie [A] z siedzibą w Krakowie wniosło skargę na to postanowienie zarzucając naruszenie art. 31 § 1 pkt 2, art. 7, art. 77 § 1 i art. 50 § 1 k.p.a. oraz art. 244 ust. 13 p.w.p, a także art. 8 i art. 11 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wnosząc o oddalenie skargi jako niezasadnej podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonego postanowienia.
Wnioskodawca, ani uprawniony nie zajęli stanowiska w sprawie.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Odwołując się do art. 31 § 1 k.p.a. wskazał, że organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym przysługują dwa uprawnienia, tj. prawo żądania wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby oraz prawo żądania dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu dotyczącej innej osoby, jeżeli jest to uzasadnione jej celami statutowymi i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Sąd I instancji wywodził, że z przepisu art. 31 § 1 in fine wynika, że żądania organizacji społecznej, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu, muszą być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania (przedmiotem działalności) organizacji społecznej.
Odwołując się do stanowiska doktryny, Sad wskazywał, że nawet wtedy jednak, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyważenie w konkretnym wypadku wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej. Pojęcie "interesu społecznego" wymaga każdorazowo indywidualnej oceny.
Odwołując się do orzecznictwa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazywał, że nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, powoływanie się na ochronę środowiska, ochronę zdrowia czy życia ludzi, bo są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja nie używała ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywała konkretne okoliczności faktyczne, prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć. Nie muszą to być takie okoliczności, które już rzeczywiście wystąpiły, ale okoliczności, które mogą zaistnieć. Aby organizacja społeczna została dopuszczona do udziału w danym postępowaniu na prawach strony winna podać takie okoliczności, które będą świadczyły o tym, że jej udział w tym postępowaniu jest zasadny, bo zachodzą wątpliwości co do pewnego rodzaju okoliczności i jej udział może dodatkowo zagwarantować, że te okoliczności zostaną prawidłowo wyjaśnione.
Zdaniem Sądu I instancji w rozpatrywanej sprawie [A] nie podało żadnych konkretnych okoliczności, mających przemawiać za dopuszczeniem tego Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy na prawach strony.
Sąd uznał za słuszne stanowisko organu, iż powoływanie się na zasady ogólne jak "uczciwa konkurencja", "ochrona praw konsumenta" czy też "dezorientacja na rynku" oraz "dbałość o jakość towarów" nie mogą same w sobie - a mianowicie bez indywidualizacji tych okoliczności faktycznych - uzasadniać interesu społecznego.
W ocenie Sądu I instancji powołanie się przez skarżące Stowarzyszenie na cele statutowe - takie ogólnikowe wartości, jak działania zmierzające do ochrony praw konsumenta na rynku materiałów budowlanych oraz zapewnienia wysokiej jakości produktów i uczciwej konkurencji, które w mniemaniu skarżącego stanowią jednocześnie ważny interes społeczny uzasadniający dopuszczenie go do udziału w przedmiotowym postępowaniu jest niewystarczające. Ponadto, cele statutowe nie mogą być utożsamiane z interesem społecznym bowiem są to dwie odrębne przesłanki ustawowe, z których każda ma odrębny charakter i które muszą być spełnione łącznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę, że postępowanie stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy jest postępowaniem szczególnym, w którym Urząd Patentowy nie bada charakteru stosunków gospodarczych istniejących na rynku czy też jakości tych produktów, a jedynie rozstrzyga czy dany znak towarowy był rzeczywiście używany zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Zatem, skoro wniosek skarżącego o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie został poparty żadnymi konkretnymi argumentami, tak ogólnikowo sformułowany wniosek nie może być uznany za spełniający wymogi wykazania przez organizację społeczną przesłanek z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd I instancji podnosił także , że warunek interesu społecznego nie jest spełniony w sytuacji, gdy inicjatywa skarżącej organizacji społecznej ma na celu udzielenie poparcia jednej ze stron postępowania, co trafnie wychwycił organ. Ta okoliczność nie daje jednak podstaw do przyjęcia, że w interesie społecznym leży dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego.
Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że argumentacja podana przez Stowarzyszenie jest niewystarczająca do uznania, iż wykazało ono istnienie przesłanek warunkujących dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodło Stowarzyszenie [A] w K. zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy Sąd dokonujący kontroli legalności działania organu administracji publicznej powinien był uchylić zaskarżone postanowienie z uwagi na uchybienie w toku postępowania administracyjnego polegające na odmowie dopuszczenia skarżącego do udziału w postępowaniu w sprawie znak [...] z powołaniem się na brak spełnienia przesłanki interesu społecznego, o której mowa w przywołanym przepisie, podczas gdy działania zmierzające do ochrony praw konsumenta na rynku materiałów budowlanych oraz zapewnienia wysokiej jakości produktów i uczciwej konkurencji stanowią ważny interes społeczny, który uzasadnia dopuszczenie skarżącego do udziału w przedmiotowym postępowaniu;
b) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 50 § 1 k.p.a. oraz art. 244 ust. 13 p.w.p., poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy Sąd dokonując kontroli legalności działania organu administracji publicznej powinien był uchylić zaskarżone postanowienie z uwagi na uchybienie w toku postępowania administracyjnego polegające na zaniechaniu całościowego i dogłębnego zbadania stanu faktycznego w niniejszej sprawie, a w szczególności – w przypadku powzięcia przez Urząd Patentowy RP wątpliwości co do realizacji przez skarżącego interesu społecznego – brak wezwania skarżącego do udzielenia wyjaśnień w tym zakresie, pomimo gotowości Skarżącego do przedstawienia pisemnego stanowiska w tym przedmiocie, jak również brak przeprowadzenia rozprawy w celu szczegółowego wskazania przez skarżącego okoliczności przemawiających za dopuszczeniem go do udziału w postępowaniu i wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości Urzędu Patentowego RP w tym zakresie, pomimo wniosku założonego przez skarżącego o przeprowadzenie rozprawy.
Podnosząc te zarzuty skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie przytoczonych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu I instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.
Zarzuty sformułowane w obu punktach petitum skargi kasacyjnej sprowadzają się do kwestionowania zaakceptowanego przez Sąd I instancji stanowiska organu, że w sprawie Stowarzyszenie nie wykazało istnienia przesłanki interesu społecznego związanego z jego udziałem w przedmiotowym postępowaniu. W ocenie skarżącego kasacyjnie Stowarzyszenia takie rozstrzygnięcie wynikało z niedostrzeżenia przez Sąd I instancji, iż organ zaniechał całościowego i dogłębnego zbadania stanu faktycznego w sprawie.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia należy podzielić stanowisko Sadu I instancji, że [A] nie wykazało spełnienia łącznie przesłanek ustanowionych w art. 31 § 1 pkt 2) k.p.a. Przepis ten przewiduje dwie przesłanki, od spełnienia których zależy uwzględnienie żądania organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postepowaniu: po pierwsze - jest to uzasadnienie żądania celami statutowymi organizacji i po drugie – istnienie interesu społecznego, który przemawia za udziałem organizacji społecznej w konkretnym postępowaniu administracyjnym. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Nie spełnienie chociażby jednego z tych warunków powoduje, że organ administracji winien odmówić organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu (por. P. Gołaszewski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, 2. wyd. zm. i uzup., C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 232-233). W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego, w niniejszej sprawie Sąd I instancji zasadnie uznał, iż Stowarzyszenie nie wykazało istnienia interesu społecznego, o którym mowa w art. 31 § 1 pkt 2) k.p.a., który przemawiałby za jego udziałem w postepowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy. Podkreślić należy, iż nawet wtedy, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny (M.Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Kraków 2000, s. 285-286). Obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyważenie w konkretnym wypadku wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej. Pojęcie "interesu społecznego" wymaga każdorazowo indywidualnej oceny, ponieważ nie ma ustawowej definicji pojęcia "interesu społecznego" i uznaje się powszechnie, że kryterium "interesu społecznego" jest niedookreślone.
Naczelny Sąd Administracyjny w wielu swoich orzeczeniach wskazywał, że nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, gdyż na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja nie używała ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywała konkretne okoliczności faktyczne, prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć.
Nie muszą to być takie okoliczności, które już rzeczywiście wystąpiły, ale okoliczności, które mogą zaistnieć. Organizacja społeczna winna podać takie okoliczności, które będą świadczyły o tym, że jej udział w tym postępowaniu jest zasadny, bo zachodzą wątpliwości co do pewnego rodzaju okoliczności i jej udział w postępowaniu może dodatkowo zagwarantować, że te okoliczności zostaną prawidłowo wyjaśnione (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 985/13; z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2194/13, z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 295/17; z dnia 19 marca 2015 r., sygn.. akt II GSK 93/14; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem, organizacja społeczna winna powołać okoliczności, które przemawiają za uznaniem, że interes społeczny uzasadnia w danej sprawie jej dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu. Podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że od interesu społecznego oddzielić należy działanie na podstawie statutu danej organizacji.
Zaakcentować trzeba, iż przedmiotem postępowania, którego dotyczył wniosek [A] o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, jest stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rację ma Sąd I instancji stwierdzając w zaskarżonym wyroku, że skarżące Stowarzyszenie nie podało żadnych konkretnych okoliczności, mających przemawiać za dopuszczeniem tego Stowarzyszenia na prawach strony do udziału w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy. Zasadnie Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, iż powoływanie się na zasady ogólne jak "uczciwa konkurencja", "ochrona praw konsumenta" czy też "dezorientacja na rynku" oraz "dbałość o jakość towarów" nie mogą same w sobie, a mianowicie bez indywidualizacji tych okoliczności faktycznych, uzasadniać interesu społecznego. Sąd I instancji słusznie zauważył, że przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 897/08 - LEX nr 549644). W tej sytuacji powołanie się przez skarżące Stowarzyszenie na cele statutowe w tym takie ogólnikowe wartości jak działania zmierzające do ochrony praw konsumenta na rynku materiałów budowlanych oraz zapewnienia wysokiej jakości produktów i uczciwej konkurencji, które w mniemaniu skarżącego stanowią jednocześnie ważny interes społeczny, który uzasadnia dopuszczenie go do udziału w przedmiotowym postępowaniu jest również w ocenie Sądu II instancji niewystarczające. Ponadto, cele statutowe nie mogą być utożsamiane z interesem społecznym, bowiem jak słusznie zauważył Sąd I instancji są to dwie odrębne przesłanki ustawowe, z których każda jest inna i które muszą być spełnione łącznie. Nadto rację ma Sąd I instancji wskazując, iż przedmiotowe postępowanie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy jest postępowaniem szczególnym, w którym organ nie bada charakteru stosunków gospodarczych istniejących na rynku czy też jakości tych produktów, a jedynie rozstrzyga czy dany znak towarowy był używany w sposób rzeczywisty w okresie po udzieleniu prawa ochronnego.
Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał za organem patentowym, że wniosek skarżącego Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie został poparty żadnymi konkretnymi argumentami, co do istnienia interesu społecznego, który przemawiałby za udziałem tego Stowarzyszenia w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego , zatem tak ogólnikowo sformułowany wniosek nie może być uznany za spełniający wymogi wykazania przez organizację społeczną przesłanek z art. 31 § 1 pkt 2) k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu pomieszczonego w punkcie b) petitum skargi kasacyjnej, sprowadzającego się do twierdzenia, iż Sąd I instancji nie zauważył, że organ zaniechał całościowego i dogłębnego zbadania stanu faktycznego w tej sprawie, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 50 k.p.a. oraz art. 244 ust. 13 p.w.p. stwierdzić należy, że zarzut ten również nie jest usprawiedliwiony. Jak słusznie podnosił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, opierając się na poglądach judykatury, nie można zaakceptować sytuacji, w której organizacja społeczna za pomocą jedynie ogólnikowych stwierdzeń stara się wykazać potrzebę wzięcia udziału w postępowaniu, przerzucając tym samym na organ administracji ciężar precyzyjnego ustalenia przesłanek zasadności tego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2015 r., II OSK 2808/13; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo odwoływanie się do celów statutowych organizacji lub też ich utożsamianie z interesem społecznym nie jest wystarczające do przyjęcia, że interes społeczny w danej sprawie przemawia za dopuszczeniem organizacji do udziału w postępowaniu. W niniejszej sprawie skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie nie było pozbawione możliwości czynnego udziału w postępowaniu w przedmiocie jego dopuszczenia do udziału w sprawie. Złożyło precyzyjny i obszerny wniosek (zawierający uzasadnienie co do spełnienia przesłanek z art. 31 § 1 pkt 2) k.p.a.). Nadto, postanowieniem z 19 maja 2015 r. organ wezwał [A] do należytego wykazania przesłanek dopuszczenia do udziału w postepowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy R151823. W piśmie z 26 czerwca 2015 r. pełnomocnik Stowarzyszenia przedstawił obszerne stanowisko w sprawie. Stowarzyszenie miało zatem pełną możliwość składania wyjaśnień oraz pism uzupełniających do swego wniosku.
Końcowo należy stwierdzić, że powtarzające się w punkcie a) i b) petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. są nietrafne. Podkreślenia wymaga, że powołany przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem ustrojowym. O naruszeniu tego przepisu można mówić tylko wówczas, gdy Sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działania administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Żadna z takich sytuacji w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała. Zaskarżony wyrok został bowiem wydany po rozpatrzeniu skargi na postanowienie Urzędu Patentowego RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przeprowadził zatem kontrolę aktu objętego zakresem właściwości tego Sądu, stosując wyłącznie kryterium zgodności z prawem. Po zbadaniu legalności działania tego organu administracji publicznej, Sąd I instancji na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, nie stwierdzając takich wad prawnych zaskarżonego postanowienia Urzędu Patentowego RP i poprzedzającego jego wydanie postępowania, które powodowałyby konieczność jego uchylenia w oparciu o 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., czyli zastosował jeden z środków przewidzianych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można dopatrywać się naruszenia powołanych przepisów w tym, że Sąd wydał orzeczenie o treści niezgodnej z oczekiwaniami strony. Jeżeli sąd administracyjny stosuje środki określone w ustawie, to każde jego orzeczenie, zarówno korzystne, jak i niekorzystne dla skarżącego, jest realizacją obowiązku przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej. W takich przypadkach nie może być mowy o naruszeniu dyspozycji art. 3 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2074/13; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z oceną ustalonego stanu faktycznego dokonaną przez Sąd I instancji, nie oznacza, że doszło do naruszenia norm procesowych.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło