I OSK 2074/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-07-29
Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Jan Paweł Tarno, Dariusz Chaciński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy interpretacja zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" w kontekście mianowania na stopień służbowy w Służbie Celnej powinna odnosić się do okresu bezpośrednio poprzedzającego wejście w życie ustawy, czy do całego okresu przed tą datą?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej należy interpretować jako okres bezpośrednio poprzedzający wejście w życie ustawy. Sąd podkreślił, że przepisy przejściowe mają na celu uporządkowanie stanów prawnych zastanych w momencie wejścia w życie nowej regulacji, a nie analizowanie całego okresu służby funkcjonariusza. W związku z tym, mianowanie E. K. na stopień aspiranta celnego było prawidłowe, ponieważ na dzień wejścia w życie ustawy nie zajmowała ona stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła mianowania E. K. na stopień służbowy aspiranta celnego. Dyrektor Izby Celnej wydał decyzję w tej sprawie, którą następnie utrzymał w mocy Szef Służby Celnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. K. na decyzję Szefa Służby Celnej. E. K. złożyła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o Służbie Celnej dotyczących mianowania na stopnie służbowe.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną E. K.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.), Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński, Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska, po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 376/13 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 376/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. K. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dyrektor Izby Celnej w [...], działając na podstawie art. 223 ust. 1 i 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), w dniu [...] listopada 2009 r. mianował E. K. z dniem 30 listopada 2009 r na stopień służbowy aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej.
Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. w zakresie określenia korpusu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2409/11 stwierdził nieważność decyzji Szefa Służby Celnej z dnia [...] sierpnia 2011 r., uznając, że organ odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia art. 129 § 2 oraz art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a. Rozpoznał bowiem odwołanie wniesione z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony. Tym samym w postępowaniu odwoławczym dokonał weryfikacji decyzji ostatecznej, od której nie przysługiwał środek zaskarżenia.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. Szef Służby Celnej przywrócił E. K. termin do wniesienia odwołania, a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2009 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek nadania w terminie do dnia 30 listopada 2009 r. nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej wynikał z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, a mechanizm przypisywania celnikom stopni w poszczególnych korpusach uregulowany został w ust. 2 – 6 powołanego artykułu. W świetle tych przepisów zadaniem organu było umieszczenie danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska, bądź pełnionych obowiązków. W przypadku E. K. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej nie mógł mieć zastosowania. Przepis ten dotyczy bowiem funkcjonariusza, który spełniał wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. na dzień 30 października 2009 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że E. K. w przeszłości pełniła służbę na stanowiskach związanych z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Jednakże we wskazanej dacie zajmowała stanowisko inspektora celnego i posiadała stopień służbowy starszego dyspozytora celnego, nie pełniąc przy tym obowiązków na żadnym ze stanowisk związanych z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Z tych względów obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w [...], zgodnie z dyspozycją art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, było mianowanie E. K. na stopień aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej.
Szef Służby Celnej dodał ponadto, że Dyrektor Izby Celnej w [...], dokonując mianowania E. K. na stopień służbowy, uwzględnił okres służby celniczki, jej wykształcenie, doświadczenie zawodowe, zajmowane stanowisko i posiadany dotychczas stopień służbowy. Zatem mianowanie na stopień aspiranta celnego dokonane zostało prawidłowo, z uwzględnieniem kryteriów zawartych w art. 223 ust. 7 ustawy o Służbie Celnej.
Na powyższą decyzję Szefa Służby Celnej E. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła błędną wykładnię art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej oraz niezastosowanie tego przepisu, a także naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej i jednocześnie z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skargi E. K. wskazała, że w jej ocenie decyzja organu wydana została bez podstawy prawnej, bowiem nie istnieje przepis, w oparciu o który wydana została zaskarżona decyzja. Ponadto dokonana przez organ wykładnią językową pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" jest błędna. W jej ocenie, jeżeli wchodzą w życie nowe przepisy, to cały okres przed wejściem w życie tych nowych przepisów bezpośrednio poprzedza dzień, od którego obowiązują nowe unormowania.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a."), oddalił skargę E. K. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że wykładnia językowa zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" nie prowadzi do jasnego i jednoznacznego rezultatu. W sytuacji niejednoznaczności wykładni językowej należy zatem odwołać się do wykładni systemowej oraz celowościowej, gdyż te metody wykładni służą rozstrzyganiu wątpliwości, które nasuwa wykładnia językowa. Mając na uwadze uzasadnienie projektu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, fakt usytuowania omawianej normy w przepisach przejściowych nowej pragmatyki służbowej, a także cel takich przepisów przejściowych, zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" należy odnosić wyłącznie do momentu bezpośrednio poprzedzającego wejście w życie nowej pragmatyki służbowej. Ustawa ta miała na celu m.in. uporządkowanie obszaru w zakresie stanowisk i stopni służbowych funkcjonariuszy celnych, w tym stworzenie korpusów stopni służbowych. Celem przepisów przejściowych tej ustawy było zapewnienie płynnej i transparentnej zmiany dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych w stosunki kreowane nową ustawą, tzn. dotychczasowe stopnie służbowe funkcjonariuszy celnych określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641), zostały przyporządkowane do określonych, nowo utworzonych korpusów. Przypisanie stopni służbowych do określonych korpusów ustawodawca nie uzależnił od okresu służby, posiadanych kompetencji i doświadczenia, lecz tylko od stopnia służbowego, w jakim funkcjonariusze pełnili służbę "przed dniem wejścia w życie ustawy". Regulacja ta zatem nie zmierzała do awansowania funkcjonariuszy z uwzględnieniem dotychczasowego przebiegu służby, lecz miała zapewnić płynne przeniesienie celników w realia nowej regulacji prawnej. Dlatego proponowana przez skarżącą interpretacja zwrotu przed dniem wejścia w życie ustawy" nie może być akceptowana. Przyjęcie, że w sformułowaniu tym chodzi o dowolny okres przed wejściem w życie tej ustawy, prowadziłoby do uznaniowości w zakresie przyporządkowania funkcjonariuszy do określonych korpusów, w zależności od tego, jaki okres służby danego funkcjonariusza, poprzedzający wejście w życie ustawy, kierownik urzędu wziąłby pod uwagę.
E. K. przed dniem wejścia w życie ustawy o Służbie Celnej, zajmowała stanowisko inspektora celnego i posiadała stopień służbowy starszego dyspozytora celnego, a więc w oparciu o przepis przejściowy art. 223 ust. 4 została prawidłowo mianowana na stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej. Mianowanie zaś skarżącej na stopień służbowy aspiranta celnego nastąpiło zgodnie z art. 223 ust. 7 ustawy o Służbie Celnej. Stosownie do przepisu określenie stopni służbowych uzależnione jest od okresu służby w Służbie Celnej albo zatrudnienia w administracji celnej lub skarbowej oraz posiadanego doświadczenia i wykształcenia w sprawach z zakresu zadań Służby Celnej. Organ, dokonując mianowania skarżącej na stopień służbowy, wziął pod uwagę powyższe kryteria, a mianowicie okres służby, doświadczenie, zajmowane stanowisko i posiadany dotychczas stopień służbowy. Sam fakt, że skarżąca we wcześniejszym okresie służby zajmowała stanowisko służbowe związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych, nie mógł mieć w sprawie istotnego znaczenia. Okoliczność ta miało to miejsce wcześniej. Stan taki nie istniał bowiem przed dniem wejście w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
Sąd I instancji dodał również, że za chybione uznaje zarzuty skarżącej dotyczące złamania art. 32 Konstytucji RP, ponieważ organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów ustawy o Służbie Celnej i zasada zaufania obywateli do organów państwa nie została naruszona. Niezasadne są ponadto zarzuty naruszenia innych przepisów, o których mowa w skardze, szczególnie art.156 § 1 pkt 2 oraz art. 107 k.p.a. Kontrola zaskarżonej decyzji nie daje bowiem podstaw do stwierdzenia, by przy jej wydaniu doszło do naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego lub przepisów prawa procesowego, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła E. K., wnosząc o uchylenie tego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasadzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi E. K. zarzuciła naruszenie:
1. prawa materialnego, tj.: a) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, b) błędną wykładnię art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" polegającą na przyjęciu, że chodzi o czas bezpośrednio poprzedzający wejście w życie nowych przepisów prawnych oraz przez niezastosowanie tego przepisu w zakresie, w jakim dotyczy on określania stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej,
2. naruszenie prawa procesowego, tj.:
• art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 P.p.s.a. poprzez wadliwe wykonanie przez Sąd obowiązku kontroli spornej decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem,
• art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji gdy obowiązkiem Sądu było stwierdzenie naruszenia art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i zaaprobowanie rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o wytyczne Szefa Służby Celnej,
• art. 133 § 1 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niezbadanie przez Sąd czy ustalenia faktyczne dokonane przez organ, którego decyzja została zaskarżona, odpowiadają prawu, oraz przez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów opisanych przez skarżącą, a zwłaszcza w zakresie, w jakim wskazywała ona na naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to także uchybienie obowiązkowi nie tylko przytoczenia ustaleń dokonanych przez organ, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor stwierdził, że Sąd I instancji, tak jak organ administracji publicznej, dokonał niewłaściwej wykładni art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Zdaniem skarżącej kasacyjnie z umiejscowienia art. 223 ust. 3 pkt 2 w przepisach przejściowych wynika tylko to, że jest on przepisem regulującym sposób, w jaki przepisy nowej ustawy wpływają na stosunki powstałe pod działaniem ustawy w danym czasie obowiązującej. Takie umiejscowienie tego przepisu nie oznacza natomiast, że przepis ten odnosi się do okresu bezpośrednio poprzedzającego wejście w życie nowych przepisów i według stanu zastanego w dniu wejścia w życie nowych przepisów, lecz wskazuje zasady regulowania wszelkich stosunków powstałych przed wejściem w życie nowych przepisów. Dotyczy to zarówno tych, które bezpośrednio poprzedzały wejście w życie nowych przepisów, jak i wszelkich innych stosunków bez względu na to, kiedy one powstały. W związku z tym należy stwierdzić, że zgodnie ze stanem zastanym na dzień wejścia w życie nowych przepisów skarżąca kasacyjnie zajmowała stanowisko związane z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych. Zwrot "przed dniem wejścia w życia ustawy" nie może być odczytywany jako odnoszący się do momentu bezpośrednio poprzedzającego wejście w życie ustawy, albowiem wykładnia językowa tego zwrotu jednoznacznie wskazuje, że chodzi o cały okres przed dniem wejścia w życie ustawy. Należy więc przyjąć, że wykładnia pojęcia "przed wejściem ustawy w życie" jest jasna i nie ma potrzeby odwoływania się do reguł wykładni pozajęzykowej. Ustawodawca konsekwentnie rozróżnia pojęcia: "do dnia wejścia życie", "na dzień wejścia w życie" oraz "przed wejściem w życie ustawy". Zatem zwrot "przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy" oznacza, że chodzi o czas istniejący przed wejściem w życie ustawy, niekoniecznie istniejący do dnia wejścia w życie tej ustawy. Gdyby ustawodawca miał zamiar ograniczyć czasowo okres przed dniem wejścia w życie ustawy, wskazałby to precyzyjnie.
Z powyższych względów, w ocenie wnoszącej skargę kasacyjną, należy uznać, że Sąd I instancji dokonał wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji i tym samym dopuścił się złamania art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych i art. 3 § 2 P.p.s.a. WSA w Warszawie naruszył ponadto art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., gdyż oddalił skargę, mimo że jego obowiązkiem było stwierdzenie naruszenia przez organ art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Sąd uchybił również przepisom art. 133 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a., bowiem nie zbadał czy ustalenia faktyczne dokonane przez organ administracji publicznej odpowiadają prawu, a w szczególności nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, w tym zarzutów dotyczących złamania przez organ art. 156 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Rozpoznając niniejszą skargę w tych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Podstawową kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest ustalenie znaczenia zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" użytego w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, a także w jej art. 223 ust. 1, który stanowił podstawę materialną decyzji w przedmiocie nadania skarżącej aktualnego stopnia służbowego w określonym korpusie.
Rozumienie analizowanego sformułowania stanowi wynik (konsekwencję) dokonania wykładni normy prawnej, w której taki zwrot został zawarty. Wykładnia prawa dokonywana jest wedle utrwalonych w orzecznictwie i doktrynie reguł oraz kryteriów. Zasadniczo pierwszeństwo przyznaje się wykładni językowej, jednakże prymat tej wykładni można zachować tylko w odniesieniu do przepisów sformułowanych w sposób jasny i niebudzący wątpliwości z punktu widzenia potocznie oraz powszechnie stosowanego języka, a także wówczas gdy ten sposób wykładni daje wynik niekolidujący z wynikami innych metod interpretacji tekstu prawnego. Stan taki w niniejszej sprawie nie zachodzi, bowiem pojawiły się w niej różne wersje rozumienia omawianego sformułowania. Jest tak przede wszystkim z tego powodu, że użyty przez ustawodawcę zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" nie precyzuje konkretnej daty, z jaką wiąże się uregulowany w tej ustawie skutek. Można więc rozumieć omawiany zwrot w ten sposób, że chodzi o dzień bezpośrednio poprzedzający datę wejścia w życie ustawy, jak i wcześniejszy okres (bardziej lub mniej odległy w przeszłości) przed dniem, w którym ustawa wchodzi w życie. Wieloznaczność tej konstrukcji gramatycznej wskazuje, że zwrot ten jest na tyle nieprecyzyjny, iż dokonanie wykładni wyłącznie na płaszczyźnie językowej nie jest wystarczające dla ustalenia znaczenia jego treści normatywnej. Konieczne jest zatem posłużenie się także innymi metodami wykładni, na co bezbłędnie zwrócił uwagę Sąd I instancji.
Przy interpretacji omawianego zwrotu można i należy odwołać się do uzasadnienia projektu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Wskazano tam na konieczność uregulowania w przepisach przejściowych zagadnienia dostosowania dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych do nowych rozwiązań prawnych. Zatem przepisy art. 222 i art. 223 ustawy o Służbie Celnej miały pełnić rolę dostosowawczą. Ich zadaniem było przeniesienie dotychczasowych stanów dotyczących poszczególnych funkcjonariuszy celnych pod odmienne od dotychczasowych uregulowania nowej pragmatyki służbowej. Powołane przepisy zostały zamieszczone w rozdziale "Przepisy przejściowe". Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzenia w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu specjalne unormowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 544/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepisy przejściowe zawierają reguły intertemporalne, czyli reguły prawne służące rozgraniczeniu czasowych zakresów zastosowania reżimów dawnego i nowego prawa oraz określaniu wpływu nowej regulacji na stany faktyczne, stosunki prawne oraz skutki powstałe i trwające pod rządami dotychczasowej regulacji. Rolą przepisów przejściowych jest więc uporządkowanie zastanych w dniu wejścia w życie nowej ustawy stosunków prawnych i wprowadzenie ich pod rządy nowego aktu prawnego, w szczególności określenie sposobu i trybu załatwienia spraw niezakończonych, ewentualne utrzymanie dotychczasowych instytucji prawnych zniesionych przez nowe przepisy, zachowanie uprawnień i obowiązków oraz utrzymanie w mocy dotychczasowych przepisów wykonawczych (§ 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej - Dz. U. Nr 100, poz. 908).
Interpretując zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy", należy więc mieć na względzie systematykę i przepisy konkretnej ustawy, w której taki zwrot został zawarty. Interpretacja wskazanego pojęcia zależy bowiem przede wszystkim od specyfiki określonej regulacji prawnej. Zwrócić zatem trzeba uwagę na treść art. 222 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Przepis ten wyraża regułę, że celnicy pełniący służbę w dniu wejścia w życie nowej ustawy stają się funkcjonariuszami celnymi w rozumieniu nowej ustawy. Art. 222 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej jest przepisem nadrzędnym w tej części nowej pragmatyki służbowej, zaś dalsze przepisy są jego konsekwencją i mają na celu ukształtowanie treści nowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych. Posłużenie się w art. 222 ust. 1 tej ustawy zwrotem "w dniu wejścia w życie ustawy" nie dowodzi sugerowanego znaczenia zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" zastosowanego w dalszych przepisach, w tym w art. 223 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej. Po pierwsze, nie można było w art. 222 ust. 1 użyć innego sformułowania, gdyż tylko celnik pełniący służbę w dniu 31 października 2009 r. stawał się funkcjonariuszem celnym pod rządami nowej pragmatyki służbowej. Po wtóre, użycie zwrotu "w dniu wejścia w życie ustawy" w art. 223 ust. 2-6 tej ustawy nie miałoby uzasadnienia, gdyż z tą właśnie datą następowała już zmiana dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych w stosunki przewidziane nową ustawą, czyli w tej dacie wykreowany został stosunek służbowy o nowej treści. Dlatego przepisy te mogły obejmować tylko stany sprzed tej daty. Po trzecie, w art. 222 ust. 3 tej ustawy powiada się o propozycji miejsca pełnienia służby, stanowiska i uposażenia tym funkcjonariuszom, o których mowa w ust. 1, co nie jest tożsame z przemianowaniem na określone stopnie służbowe. Użycie innych sformułowań w przepisach dotyczących tych różnych materii było zatem w pełni usprawiedliwione. Podobnie zresztą jak specyfika regulacji uzasadnia zastosowanie przyjętego zwrotu przykładowo w przepisach art. 226 ust. 1-3, art. 227, art. 228, art. 231 ust. 1 omawianej ustawy.
W art. 223 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej zakreślono miesięczny termin do dokonania mianowania na stopnie służbowe, wedle reguł zawartych w ust. 7 tego przepisu. Określenie nowych stopni wraz z pierwszym przydziałem do korpusu następowało w oparciu o przepisy przejściowe, a więc na zasadzie szczególnej regulacji, wedle ściśle określonych zasad zawartych w ust. 2, 3, 4, 5 i 6 tego przepisu. Przy kształtowaniu treści nowych stosunków służbowych w tym przedmiocie rolą kierowników urzędów nie było poszukiwanie w całej karierze funkcjonariuszy jakichkolwiek okresów związanych z zajmowaniem stanowisk lub pełnieniem służby na stanowiskach związanych z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, ani też badanie przyczyn i okoliczności utraty w przeszłości takich stanowisk przez celników. Zadaniem właściwego organu było jedynie wydanie decyzji porządkujących zastany stan na dzień wejścia w życie nowej ustawy o Służbie Celnej. Punktem odniesienia musiał być zatem dotychczasowy stan prawny oraz stosunki prawne ukształtowane na jego podstawie, istniejące w momencie wejścia życie przepisów nowej pragmatyki służbowej.
Zauważyć ponadto należy, że w okresie dostosowawczym mianowanie funkcjonariuszy na aktualne stopnie służbowe przesądzało o przynależności celnika do wskazanego przez ustawodawcę korpusu. Kwestie te zostały precyzyjnie uregulowane w art. 223 ust. 2-6 ustawy o Służbie Celnej, co oznacza, że organowi nie pozostawiono w tej materii żadnego luzu decyzyjnego. Zatem istotne jest jedynie to, czy celnik przed dniem wejścia w życie nowej pragmatyki służbowej zajmował stanowisko lub pełnił służbę na stanowisku związanym z podporządkowaniem służbowym, a nie to czy spełniał takie warunki w okresie wcześniejszym oraz z jakich przyczyn nastąpiło pozbawienie celnika takiego stanowiska. Wszelkie zmiany warunków pełnienia służby lub zatrudnienia we wcześniejszym okresie funkcjonariusz mógł poddać w stosownym czasie i trybie kontroli służbowej, ewentualnie także sądowej. Nie może natomiast domagać się oceny takich działań dopiero na etapie kontroli instancyjnej i sądowej aktu mianowania wydanego na podstawie przepisów przejściowych nowej pragmatyki służbowej.
Zgodnie z art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej należało określić funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy, zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że E. K. przed dniem wejścia w życie nowej pragmatyki służbowej (czyli w dniu 30 października 2009 r.) posiadała stopień służbowy starszego dyspozytora celnego i zajmowała stanowisko inspektora celnego. We wskazanej dacie nie pełniła ona zatem służby na innym stanowisku niż te, na które została mianowana ani nie pełniła służby w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2. Stanowisko, które zajmowała skarżąca i na którym pełniła ostatnio służbę w świetle przepisów poprzedniej pragmatyki służbowej (art. 17 ust. 1 i ust. 13 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej oraz rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni) nie należało do stanowisk kierowniczych związanych z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Zatem organy celne zasadnie uznały, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej w sprawie E. K. nie mógł mieć zastosowania. Stanowisko to prawidłowo zostało zaakceptowane przez Sąd I instancji.
Z powyższych względów zarzuty błędnej wykładni oraz niewłaściwego zastosowania art. 223 ust. 3 pkt. 2 oraz art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej uznać należy za chybione. Tym samym usprawiedliwionych podstaw nie ma także wytyk dotyczący art. 151 P.p.s.a. Skoro w sprawie nie doszło do złamania powołanych przepisów prawa materialnego, to oczywistym również jest, że Sądowi I instancji nie można skutecznie zarzucić, że oddalając skargę, zaskarżonym wyrokiem złamał art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. art. 223 ust. 3 pkt 2 o Służbie Celnej.
Zamierzonego skutku nie mogły też odnieść pozostałe wytyki procesowe. Spod kontroli kasacyjnej wymyka się przede wszystkim zarzut dotyczący art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Określa on zatem jeden ze sposobów rozstrzygnięcia sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny a nie proces dochodzenia do tego rozstrzygnięcia. Tym samym przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Skarżąca kasacyjnie, stawiając zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a,. zobowiązana jest jako normę odniesienia podać także stosowny przepis procedury administracyjnej, który w jej ocenie został naruszony przez organy administracji publicznej. Tymczasem autorka skargi kasacyjnej takich odniesień nie poczyniła i nie powiązała art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. z żadnym z przepisów procesowych, jakie miały być złamane przez organy celne, co pominął lub nie zauważył Sąd I instancji w trakcie sprawowanej przezeń kontroli działalności administracji publicznej. Powyższy zarzut jako błędnie skonstruowany nie mógł zatem podlegać kontroli kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny nie może również ustosunkować się merytorycznie do zarzutu naruszenia 133 § 1 P.p.s.a. Będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie może bowiem ani doprecyzować za stronę postawionych przez nią zarzutów, ani formułować ich uzasadnienia. Zastrzeżenie to ma istotne znaczenie, gdyż skarżąca kasacyjnie nie przeanalizowała treści powołanego przepisu i nie wyjaśniła, w jaki sposób miało dojść do złamania tej normy prawnej. Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku nadesłania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się aktach sprawy. Do złamania omawianego przepisu mogłoby dojść, gdyby sąd przesłuchał świadków albo strony, albo przyjął jakiś fakt nieznajdujący żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy. Autorka skargi kasacyjnej nie powołała się na żadną z takich sytuacji oraz nie wykazała, w którym miejscu i w jakim zakresie Sąd I instancji wyszedł w sposób nieuprawniony poza materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. W myśl tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. Art. 141 § 4 P.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Sama okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się szczegółowo do wszystkich argumentów strony, stanowi istotne naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. tylko w sytuacji, gdy taka wadliwość mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli na treść podjętego rozstrzygnięcia. Zarzuty w tym zakresie nie są jednak skuteczne, gdy mimo nieprawidłowego nawet uzasadnienia, zaskarżony wyrok odpowiada prawu (art. 184 P.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny, analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie dopatrzył się w nim takich mankamentów, które obligowałyby go do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Wprawdzie w skardze tej trafnie zarzucono WSA w Warszawie, że ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że w działaniach organów administracji celnej nie dopatruje się naruszenia ani art. 156 § 1 k.p.a. ani innych przepisów postępowania, lecz Sąd ten nie wyjaśnił bliżej swego stanowiska oraz nie wskazał, dlaczego i jakich argumentów strony w tym zakresie nie podziela. Taka ogólnikowa konstatacja narusza niewątpliwie art. 141 § 4 P.p.s.a w zakresie, w jakim nakazuje on sądowi administracyjnemu pełne wyjaśnienie podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku częściowo jest zatem błędne, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ mimo sygnalizowanego mankamentu, zaskarżone orzeczenie, odpowiada prawu.
Chybiony jest ponadto zarzut naruszenia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisami sądy administracyjnej sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem. Zakres takiej kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. O naruszeniu tych przepisów można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem. Żadna z takich sytuacji w sprawie nie zaistniała. Zaskarżony wyrok został bowiem wydany po rozpatrzeniu skargi na decyzję administracyjną Szefa Służby Celnej. WSA w Warszawie przeprowadził zatem kontrolę aktu objętego zakresem właściwości tego Sądu, stosując w tym zakresie wyłącznie kryterium zgodności z prawem. Po zbadaniu legalności działalności powyższego organu administracji publicznej Sąd I instancji na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę, czyli zastosował jeden z środków przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można dopatrywać się naruszenia powołanych przepisów w tym, że sąd wydał orzeczenie o treści niezgodnej z oczekiwaniami strony. Jeżeli sąd administracyjny stosuje środki określone w ustawie, to każde jego orzeczenie, zarówno korzystne jak i niekorzystne dla skarżącego, jest realizacją obowiązku przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej. W takich przypadkach nie może być mowy o naruszeniu dyspozycji ani art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych ani art. 3 § 2 P.p.s.a.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło