II GSK 1506/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółka z o.o. z siedzibą we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 795/15 w sprawie ze skargi A. Spółka z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. Spółka z o.o. z siedzibą we W. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 795/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. pismem z dnia [...] września 2013 r. zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o rozpatrzenie sprawy objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym M. W. (obecne nazwisko S.) z tytułu wykonywania pracy na rzecz A. Sp. z o.o. na podstawie umowy nazwanej "umową o dzieło", która w trakcie kontroli przeprowadzonej u płatnika składek została zakwalifikowana, jako umowa o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121) stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. W związku z powyższym Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] orzekł, że M. S. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba wykonująca umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, zawartą z A. Sp. z o.o. w okresie od 1 sierpnia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. Po rozpoznaniu odwołania strony od tej decyzji Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 164, poz. 1027 ze zm.). W uzasadnieniu organ stwierdził, że M. S. w dniu 1 sierpnia 2011 r. zawarła ze spółką umowę, zgodnie z którą zamawiający zamawia wykonanie, a wykonawca zobowiązuje się do osobistego wykonania dzieła polegającego na: zapakowaniu 700 woreczków cygar. Zgodnie z aneksem do umowy z dnia 1 sierpnia 2011 r. strony ustaliły, że zakończenie dzieła nastąpi 31 grudnia 2011 r. Zaznaczono, że ostateczne rozliczenie nastąpi na ostatni dzień trwania umowy. W umowie podano ponadto, że zamawiający na żądanie wykonawcy wydawał wszelkie materiały i narzędzia niezbędne do wykonania dzieła. W ocenie organu odwoławczego, czynności wykonywane w ramach tej umowy nie miały charakteru czynności przynoszących konkretny materialny rezultat, były w istocie realizowane w ramach umowy starannego działania, mającej charakter umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Celem umowy było wykonywanie określonych czynności - samych w sobie, a nie określony efekt tych prac, co znajduje odzwierciedlenie w protokole przesłuchania K. W., który m.in. zeznał, iż "zapakowanie mix-u polegało na rozważeniu składowych mix-u i wybraniu odpowiednich składników składowych w zależności od wielkości opakowania, zgodnie z recepturą i złożeniu do worka foliowego lub innego opakowania typu: tuba, miseczki, wiaderka". Zdaniem organu, w przypadku wykonywania czynności polegających na zapakowaniu osoba wykonuje powtarzające się czynności na rzecz zamawiającego, jest to zatem wyłączenie staranne działanie wykonawcy umowy, który stosownie do posiadanych umiejętność wykonuje zlecone czynności. Ponadto M. S. z tytułu wykonywania umowy nie podlegała jakiejkolwiek odpowiedzialności za wady dzieła wobec osób trzecich, co jest jedną z cech odróżniających umowy starannego działania od umów rezultatu. A. sp. z o.o. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że strony zawarły umowę o dzieło niepodlegającą ubezpieczeniu zdrowotnemu. W ocenie skarżącej, organ pominął treść zawartych umów, ich charakter prawny oraz wolę stron. Podkreśliła, że wykonawca nie był pracownikiem zamawiającego, nie można zatem przyjmować stosunku podległości. Ponadto stwierdziła, że kwestionuje ustalenia protokołu kontroli ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 listopada 2015 r., wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że wprawdzie analizowana umowa została przez strony nazwana umową o dzieło, jednak jej treść nie pozwala przyjąć, by w istocie nią była. Samo nazwanie umowy "umową o dzieło" nie przesądza jeszcze o jej rzeczywistym charakterze, bowiem elementem przedmiotowo istotnym było w umowie działanie z należytą starannością w celu zapakowania określonej ilościowo karmy dla zwierząt. Treścią umowy było więc określone działanie zainteresowanego, składające się z czynności podejmowanych na zlecenie strony skarżącej, których zasadniczym celem było paczkowanie karmy dla zwierząt. Istota umowy koncentrowała się więc na podjęciu szeregu prostych czynności starannego działania. Podejmowanie tego rodzaju czynności nie oznacza jednak, że dochodzi do osiągnięcia indywidualnie oznaczonego rezultatu, właściwego umow ie o dzieło, skoro całość czynności składała się jedynie z sumy pewnych prostych i powtarzalnych prac, które z kolei nie wymagały indywidualizacji, a tylko starannego działania. Zdaniem Sądu I instancji, liczby zapakowanych woreczków karmy dla zwierząt nie można utożsamiać z konkretnym i zindywidualizowanym dziełem, bowiem rezultat (liczba zapakowanych woreczków karmy dla zwierząt) miał tutaj jedynie charakter efektu podjętych czynności starannego działania, czyli świadczenia usług, polegających na paczkowaniu karmy dla zwierząt, nie zaś zrealizowania dzieła. Ponadto z treści spornej umowy wynika, że jej realizacja następowała wedle informacji i wskazówek udzielonych przez zamawiającego, a zatem nie można przyjąć, iż zapakowanie 15000 sztuk woreczków karmy dla zwierząt w okresie od 1 września 2011 r. do 31 grudnia 2011 r., uczyniło z zainteresowanego twórcę dzieła. A. Sp. z o.o. złożyła od powyższego wyroku WSA w Warszawie skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie: 1) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i wydanie decyzji, w sytuacji gdy nie ma podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie, gdyż strony zawarły umowę o dzieło niepodlegającą ubezpieczeniu zdrowotnemu; 2) art. 627 k.c. i 3531 k.c., poprzez dowolność ustaleń, co do treści i charakteru zawartych między stronami umów oraz bezpodstawne przyjęcie, że strony zawierały umowy zlecenia czy też umowy o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło, jak było w rzeczywistości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca stwierdziła, że strony łączyła umowa o dzieło, która została prawidłowo zawarta i wykonana. Wszystkie czynności określone w umowie mają charakter materialny. Wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, umowa o dzieło nie musi być umową o charakterze twórczym. Istotne jest, aby jej rezultat miał charakter materialny i był zgodny z wolą stron. Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie z powodu niewłaściwie sformułowanych w niej zarzutów. W skardze kasacyjnej zarzucono zaskarżonemu wyrokowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie: po pierwsze art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a po drugie art. 627 k.c. i 353¹ k.c. W uzasadnieniu tych zarzutów skarżący odwołał się do okoliczności faktycznych sprawy – nieuznaniu przez organ umowy zawartej przez skarżącą za umowę o dzieło. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że Sąd nie może zajmować się kwestiami, które nie znajdują odpowiedniego odzwierciedlenia w zarzutach skargi kasacyjnej. W tym przypadku nie może zajmować się okolicznościami faktycznymi, tj. oceną charakteru prawnego zawartej przez skarżącą spółkę umowy, ponieważ w skardze kasacyjnej nie postawiono odpowiednich zarzutów naruszenia prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Drogą zarzutów naruszenia prawa materialnego nie można bowiem kwestionować ustaleń i ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy. Jest to dopuszczalne jedynie w ramach drugiej podstawy skargi kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Naruszenia prawa materialnego w postaci błędnego zastosowania pozostają w związku z ustaleniami dotyczącymi okoliczności faktycznych sprawy. Niemniej jednak dla skuteczności zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego niezbędne jest jednoczesne podniesienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania przez niedostateczne czy błędne ustalenie i ocenę okoliczności faktycznych sprawy. Jeżeli w skardze kasacyjnej tego nie uczyniono, NSA jest obowiązany przyjąć, że wnoszący skargę kasacyjną nie podważa ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że stanowisko organu i Sądu I instancji co do tego, że sporna umowa stanowi w istocie umowę o świadczenie usług nie zostało zakwestionowane. Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r. poz. 490).