I SAB/Wa 358/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2011 r., rozszerzonego pismem z dnia [...] lipca 2013 r., o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (obecnie przy ul. [...]), oznaczoną hip. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących [...] solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący: J. C., K. C., Z. C., M.C., A.C. reprezentowana przez ojca M. C. , Z.C., A. C. w piśmie z 19 stycznia 2017 r. wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie ustalenia odszkodowania, za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), oznaczonej dawnym numerem hipotecznym "[...]". Skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w możliwie najkrótszym terminie wyznaczonym przez Sąd oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi powołali przepisy art. 12 § 1 kpa oraz art. 35 § 1 i § 3 kpa. Podnieśli, że pomimo prowadzonych wcześniej postępowań ze sk [...] skargi na bezczynność (I SAB/Wa 271/12, I SAB/Wa 639/13, I SAB/Wa 27/15), uchylenia wcześniejszych decyzji oraz wyczerpania drogi administracyjnej (zażalenie z 14 października 2016 r.), organ nadal lekceważy obowiązki nałożone przepisami prawa o terminach załatwiania spraw administracyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Kwestię odszkodowań za nieruchomości objęte działaniem dekretu reguluje obecnie art. 215 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.). Organ wyjaśnił, że 30 listopada 2011 r. J. C. , K. C. , Z. C. , M. C. i Z. C. wystąpili o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] (obecnie [...] ). Decyzją z [...] marca 2015 r. nr [...] Prezydent [...] , działając w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odmówił przyznania odszkodowania za grunt o powierzchni 3286 m2 pochodzący z przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta. Powyższe decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3667/15. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że pierwotny wniosek skarżących z 30 listopada 2011 r. został, pismem z 2 lipca 2013 r., rozszerzony w zakresie przedmiotowym, w związku z czym organ prowadzący postępowanie powinien zbadać, czy zostały spełnione przesłanki z art. 215 ust. 1 jak i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Prezydent podał, że do zakończenia przedmiotowego postępowania niezbędne jest ustalenie, czy w przededniu wejścia w życie dekretu przedmiotowa nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne, a jeżeli tak - do kiedy poprzedni właściciel lub jego następcy prawni prowadzili to gospodarstwo. W związku z powyższym organ wezwał strony do przedłożenia dokumentów potwierdzających, że w przededniu wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. na nieruchomości przy ul. [...] prowadzone było gospodarstwo rolne. Pełnomocnik stron został poinformowany, że po zgromadzeniu całości dokumentacji sprawa zostanie załatwiona bez zbędnej zwłoki. Jednocześnie Prezydent poinformował, że stronami postępowania są: J.C., K.C., Z.C., M.C. i Z.C.. Z dokumentacji będącej w posiadaniu organu nie wynika, żeby prawa do ubiegania się o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość przysługiwały , również A. C. i A. C. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy bezczynności organu, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie. Na wstępie należy podnieść, że Sądowi wiadomo z urzędu, iż do akt sprawy tutejszego Sądu w sprawie o sygn. akt IV Sa/Wa 3667/15 zostało załączone postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z [...] maja 2015 r. , sygn. akt [...] . Postanowieniem tym Sąd uchylił akt poświadczenia dziedziczenia z [...] października 2010 r. w przedmiocie nabycia spadku po S. E. C. i stwierdził, że prawa do spadku po S. E.C. z mocy testamentu własnoręcznego z [...] marca 2010 r. nabyli: syn M. C. w 3/10 części spadku, wnuczka A.C. w 3/10 części spadku, wnuczka A.C. i wnuczka Z. C. po 2/10 części spadku każda z nich. Wprawdzie postanowienie to nie zostało załączone do akt administracyjnych, jednakże wyrok powołany przez organ w odpowiedzi na skargę, tj. wyrok tutejszego Sądu z 10 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3667/15 zapadł ze skargi J.C., K.C., Z.C., M.C., A. C. , A.C. i Z.C. . Wobec powyższego organ powinien mieć wiedzę o stronach postępowania odszkodowawczego. Przechodząc do rozpoznania skargi wskazać należy, że jest ona zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 ppsa sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać należy, że z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu ( art. 36 § 2 kpa). Organ administracji pozostaje w bezczynności, gdy w prawnie ustalonym terminie nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie innego aktu. Należy podkreślić, że instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. W przedmiotowej sprawie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3667/15 uchylone zostały decyzje: Wojewody [...] z [...] października 2015 r. i Prezydenta [...] z [...] marca 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że pierwotny wniosek skarżących z 30 listopada 2011 r. został pismem z 2 lipca 2013 r. rozszerzony w zakresie przedmiotowym, w związku z czym organ prowadzący postępowanie powinien zbadać, czy zostały spełnione przesłanki z art. 215 ust. 1 jak i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższy wyrok wraz z aktami sprawy został doręczony Prezydentowi [...] 19 lipca 2016 r. Pomimo złożenia przez skarżących zażalenia na bezczynność (14 października 2016 r.), a następnie skargi do Sądu (19 stycznia 2017 r.) organ nie podjął żadnych czynności w sprawie - aż do maja 2017 r. Czynności te zbiegły się ze złożeniem odpowiedzi na skargę (10 maja 2017 r.). Pismami z 9 maja 207 r. organ zwrócił się do Wydziału Ochrony Środowiska Dzielnicy P. o udzielenie informacji, czy teren nieruchomości był zarejestrowany jako rolny oraz do pełnomocnika skarżących o przedstawienie dokumentów czy nieruchomość miała charakter rolny. Postanowieniem z [...] maja 2017 r. Wojewoda uznał zażalenie skarżących za uzasadnione. Za akt administracyjnych nie wynika, aby organ podejmował inne czynności w sprawie. Do daty wyrokowania nie wpłynęła informacja o wydaniu decyzji. Niewątpliwie więc organ pozostaje w bezczynności w sprawie o odszkodowanie. Uzasadnia to rozstrzygnięcie z pkt 1 sentencji wyroku – z mocy art. 149 § 1 pkt 1 ppsa. Sąd uznał, że dwumiesięczny termin na rozpoznanie sprawy, od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, jest terminem realnym do jej załatwienia zważywszy, że sprawa toczy się od listopada 2011 r., a rozszerzenie wniosku miało miejsce w lipcu 2013 r. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem zaniechań organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie, z przyczyn wyżej wskazanych. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Ponadto brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. W przedmiotowej sprawie organ o niemożności zakończenia postępowania w terminie w ogóle stron nie zawiadomił. Uczynił to dopiero po wniesieniu skargi. Wobec czego postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 października 2000 r. (sygn. akt IV SA 105/00, publ. lex 53462) zwrócił uwagę na to, że: "zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się także do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw, określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa". Z przyczyn wyżej wskazanych Sąd stwierdził, że organ rozpoznając wniosek o odszkodowanie dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Rozstrzygnięcie w tym zakresie Sąd wydał na podstawie art. 149 § 1a ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa (pkt 3 sentencji wyroku).