II FSK 1016/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia WSA (del.) Piotr Przybysz (sprawozdawca), Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 8 września 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "G." S.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 469/17 w sprawie ze skargi "G." S.A. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 31 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "G." S.A. z siedzibą w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 12 października 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 469/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy ze skargi "G." S.A. w K. (dalej: "Spółka" lub "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 31 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych - odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych wraz z odsetkami za zwłokę oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Wyrok ten, podobnie jak i pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane poniżej, jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. Skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1) i 2) p.p.s.a. skarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. naruszenie art. 67b § 1 pkt 2 w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa (dalej: "o.p.") w zw. z art. 1 ust. 1 lit. h rozporządzenia Komisji WE nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 L W sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. U. WE L 379 z 28 grudnia 2006 L, s. 5), poprzez nieuwzględnienie, iż organy podatkowe nie dokonały rzetelnej oceny i analizy sytuacji ekonomicznej podatnika, II. naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.: 1) przepisu art. 133 § 1 w zw. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z przepisami art. 122, art. 123, art. 143, art. 187 § 1, art. 190 § 2, art. 191, art. 200 o.p. poprzez: a) błędne przedstawienie stanu sprawy i uznanie, że organ odwoławczy nie naruszył wymienionych wyżej przepisów Ordynacji podatkowej, czyli że decyzja organu drugiej instancji zapadła w sprawie została wydana zgodnie z zasadami postępowania podatkowego, tj. zasady prawdy materialnej, zupełności postępowania podatkowego, swobodnej oceny dowodów; b) wydanie wyroku nieznajdującego odzwierciedlenia w aktach sprawy poprzez uznanie, iż decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach wydana została zgodnie z zasadami postępowania podatkowego, tj. zasady prawdy materialnej, zupełności postępowania podatkowego, swobodnej oceny dowodów; c) nie przeanalizowano treści i zakresu upoważnienia osoby podpisującej decyzję i tym samym nie ustalono, czy nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. 2) art. 153 p.p.s.a. w związku z przepisami art 122, art. 123, art. 187 § 1 , art. 190 § 2, art. 191, art. 192 o.p. poprzez uznanie, że organy podatkowe zastosowały się do wytycznych zawartych w poprzednich wyrokach sądów administracyjnych, w szczególności przeprowadziły wnikliwą analizę wyroku SA w Warszawie z dnia 17 czerwca 2010 r. sygn. akt I Aca 156/10, pomimo że takiej analizy brak, a wnioski zawarte w uzasadnieniu wyroku stoją w sprzeczności z ustaleniami sądów cywilnych. 3) art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z przepisami art. 122, art. 123, art. 143, art. 187 § 1 , art. 190 § 2, art. 191, art. 192 o.p. poprzez wadliwe wykonanie kontroli decyzji pod względem jej zgodności z prawem i uznanie, że decyzja organu odwoławczego zapadła w sprawie, nie narusza wyżej wskazanych przepisów Ordynacji podatkowej, co nie doprowadziło do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego rozstrzygnięcia organu podatkowego, 4) niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a., tj. oddalenie skargi, podczas, gdy powinien być zastosowany art. 145 § 1 pkt lit. c) p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2) rozpoznanie sprawy na rozprawie, 3) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09). Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji. Zasadą jest, że jeżeli w skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia prawa materialnego i zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności powinny być rozpatrzone zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W rozpoznawanej sprawie zarzuty naruszenia prawa materialnego i zarzuty naruszenia przepisów postępowania są ze sobą powiązane, dlatego zostaną rozpatrzone łącznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w prawomocnym wyroku z 3 marca 2015 r., sygn. akt I SA/GI 1181/14, stwierdził, że nie zbadano genezy problemów finansowych Spółki, nie wykazano, czy istotnie spór podatnika z Prezesem GUM miał wpływ na jego kondycję finansową i powstanie zaległości podatkowych. Organy podatkowe nie odniosły się w sposób konkretny i wyczerpujący do argumentacji Skarżącego, że przyczyną kłopotów finansowych Spółki była niezgodna z prawem decyzja Prezesa Głównego Urzędu Miar, co spowodowało wyeliminowanie go z rynku i pogorszenie się sytuacji finansowej, prowadzącej do powstania zaległości podatkowych. Organ odwoławczy nie odniósł się także do wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 17 czerwca 2010 r., sygn. akt [...], którym oddalono apelację Spółki od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt [...]. Formułując wskazania co do dalszego toku postępowania Sąd stwierdził, że ponownie rozpatrując odwołanie Skarżącej od decyzji organu I instancji organ rozważy zasadność tego żądania w kontekście art. 67a i 67b o.p. i wyczerpująco zbada istnienie przesłanek umorzenia zaległości podatkowych określonych w art. 67a o.p., a następnie podejmie decyzję w ramach uznania administracyjnego. W szczególności organ ten omówi i rozważy zdarzenia wskazywane przez Spółkę jako przyczyny uniemożliwiające jej regulowanie zobowiązania podatkowego objętego wnioskiem o umorzenie oraz oceni zasadność żądania Skarżącej w kontekście jej aktualnej sytuacji finansowej. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 3 marca 2015 r., sygn. akt I SA/GI 1181/14. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania, co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 239/17). Naczelny Sąd Administracyjny jest również z mocy art. 153 p.p.s.a. związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 3 marca 2015 r., sygn. akt I SA/GI 1181/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 3 marca 2015 r. wskazał na konieczność rozważenia przez organ podatkowy zasadności żądania Spółki w kontekście art. 67a i art. 67b o.p. oraz wyczerpującego zbadania istnienia przesłanek umorzenia zaległości podatkowych określonych w art. 67a o.p. Oznacza to, że organ nie może udzielić ulgi podatkowej osobie prowadzącej działalność gospodarczą, o ile nie zachodzą łącznie przesłanki udzielenia takiej ulgi określone w art. 67a i art. 67b. Brak przesłanek z któregokolwiek z tych przepisów uniemożliwia udzielenie wnioskowanej ulgi (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2020 r., sygn. akt II FSK 247/18 i przywołane w nim orzecznictwo). Organ odwoławczy stwierdził, że Spółka spełnia warunki do uzyskania pomocy de minimis ( art. 67b § 1 pkt 2 o.p.), jednakże pozytywne rozpatrzenie wniosku o ulgę uzależnione było od zaistnienia przesłanek wynikających z art. 67a § 1 o.p., a więc stwierdzenia istnienia przesłanek "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego", zaś udzielenie tej ulgi powinno stanowić incydentalną pomoc w stabilizowaniu sytuacji finansowej podatnika. Organ uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wynikające z art. 67a § 1 o.p. i dlatego nie skorzystał z instytucji uznania administracyjnego. Organ obszernie uzasadnił swoje stanowisko. Sąd I instancji zaakceptował powyższą ocenę organu odwoławczego oraz argumentację przedstawioną na jej poparcie. Argumentacja przedstawiona w skardze kasacyjnej stanowi w istocie rzeczy polemikę z oceną zebranego materiału dowodowego dokonaną przez organ i zaakceptowaną przez Sąd I instancji. Skarżąca twierdzi, że treść uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 17 czerwca 2010 r. jest dla niej korzystna. Wynika z niego, że spółka miała rację co zasady, jednakże nie udowodniła wysokości szkody, wobec czego powództwo zostało oddalone. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można twierdzić, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy oddalenie powództwa Spółki ze względu na nieudowodnienie szkody (wysokości utraconych korzyści) stanowi argument przemawiający za udzieleniem Spółce ulgi. Z omawianego wyroku wynika bowiem, że bezprawne działania wobec Spółki nie przełożyły się na pogorszenie jej sytuacji finansowej. Mówiąc inaczej, działania te były neutralne wobec jej sytuacji finansowej. Dodać należy, że organ odwoławczy na podstawie analizy składanych przez Spółkę deklaracji VAT-7K za okres od IV kwartału 2002 r. do I kwartału 2012 r. stwierdził, że dopiero w IV kwartale 2007 r. i I kwartale 2008 r. nastąpił wyraźny, ale krótkotrwały spadek sprzedaży. Spółka kwestionuje metodologię ustalania wpływu decyzji GUM wskazując, że aby ustalić, jaki wpływ miały te decyzje na kondycję finansową (a nie wartość sprzedaży), należałoby ustalić jakie obroty, dochody miała konkurencja Spółki w tym okresie i jakie zyski mogłaby mieć Spółka, gdyby nie cofnięto decyzji o zatwierdzeniu typu. Należy jednak przypomnieć, że jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 17 czerwca 2010 r., Spółka nie udowodniła wysokości utraconych korzyści. W tym stanie rzeczy bezzasadne jest oczekiwanie od organów podatkowych, że podejmą działania w celu ustalenia wysokości korzyści utraconych przez Spółkę. Powyższe oznacza, że konflikt Spółki z Prezesem GUM nie był przyczyną powstania przedmiotowych zaległości, ponieważ zaległości dotyczą okresów już od 2002 r., a wykazana w deklaracjach sprzedaż jest mniej więcej na takim samym poziomie przez cały okres objęty wnioskiem o umorzenie zaległości. W tym kontekście również egzekucja wobec Spółki nie może być uznana za jedyną przyczynę narastania zaległości Spółki. Należy w tym miejscu wskazać, że ważne jest, aby przejściowe trudności ekonomiczne podmiotu ubiegającego się o ulgę były spowodowane okolicznościami noszącymi cechy czynników niezależnych od tego podmiotu i niebędących następstwem świadomie przyjętej strategii gospodarczej (por. wyrok NSA w Warszawie z 10.01.2001 r., III SA 1037/00, POP 2001/6, poz. 167). Ustalenia organów podatkowych skłaniają natomiast do odwrotnego stwierdzenia. Sąd I instancji zgodził się z poglądem organów podatkowych, że przystępując do wdrażania "planu naprawczego" (produkcja i sprzedaż samolotów) Spółka była świadoma konieczności uzyskania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, dlatego też powinna doprowadzić do uregulowania tej kwestii, a nie generować kosztów związanych z "samolotami" przy uwzględnieniu tego, że niezrealizowanie podjętych zamówień może doprowadzić do konieczności zapłaty kar umownych. Spółka w skardze kasacyjnej nie zakwestionowała powyższego poglądu. Sąd I instancji zaakceptował również ustalenia organów podatkowych, że Spółka nie zrealizowała układu ratalnego z 23 kwietnia 2004 r., zaś z układu ratalnego z 6 maja 2014 r. nie uiściła w terminie trzech rat. Sąd I instancji podzielił ocenę organów podatkowych, że pomimo udzielonej już pomocy Spółka generowała dalsze zaległości podatkowe, zaś uzyskana pomoc nie przyczyniła się do poprawy funkcjonowania Spółki. Spółka w skardze kasacyjnej nie odniosła się do powyższych ustaleń i ocen poza stwierdzeniem, że Spółka realizując układ ratalny z 6 maja 2014 r. istotnie spóźniła się z płatnościami trzech rat. Reasumując, należy uznać za prawidłową ocenę Sądu I instancji, że organy podatkowe wykonały zalecenia i wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 3 marca 2015 r., sygn. akt I SA/GI 1181/14, nie dopuściły się przy tym naruszenia art. 122, art. 123, art. 187 § 1, art. 190 § 2, art. 191, art. 200 o.p., a w konsekwencji nie naruszyły również dyspozycji art. 67a § 1 pkt 3 poprzez nie udzielenie ulgi. W tym stanie rzeczy nie można uznać za zasadny zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, to jest poprzez oddalenie skargi. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest uzasadniany tym, że w przypadku oddalenia skargi uzasadnienie wyroku musi być przekonujące i winno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności sprawy, jak sytuacja materialna oraz realna możliwość zapłaty zaległości, zostały rozważone i ocenione, a nie tylko podane, bowiem rozstrzygnięcie jest logiczną konsekwencją tych procesów, a nie suchym i wybiórczym przytoczeniem faktów (s. 22 skargi kasacyjnej). Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia tego przepisu również i w braku samodzielnej analizy materiału dowodowego przez Sąd I instancji (s. 18 skargi kasacyjnej). Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera ono stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia, jak również, gdy jest ono sporządzone w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r., I GSK 379/20). Należy podkreślić, że brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony, nie przesądza o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, nie poddaje się kontroli kasacyjnej, czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można bowiem skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa. Konkludując, nie ma podstaw do uznania za zasadny zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Za niezasadny należy uznać również zarzut naruszenia art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 143 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie przedstawiono argumentacji na poparcie zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., zaś w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 143 p.p.s.a. stwierdzono, że z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd nie zbadał, ani też nie wezwał organu odwoławczego do przedłożenia stosownego upoważnienia do podpisywania decyzji przez Kierownika Referatu – T.R. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej upoważnienie (stosownie potwierdzone) winno być dołączone przez organ odwoławczy do decyzji lub odpowiedzi na skargę. Umożliwiłoby to zbadanie zakresu upoważnienia i tym samym odpowiedzi na pytanie, czy decyzja została wydana przez osobę do tego uprawnioną. Należy wyjaśnić, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego udzielenie upoważnienia zgodnie z art. 143 § 1 o.p. jest czynnością wewnętrzną organu podatkowego i upoważnienie takie nie musi znajdować się w aktach postępowania (por. wyrok NSA z 13 listopada 2018 r., sygn. akt II FSK 3063/16). Za prawidłowe, z zachowaniem wymogu pisemności, należy uznać upoważnienie wynikające z regulaminu urzędu, zarządzenia czy zakresu czynności, które są dostępne czy to w siedzibie organu, czy też na jego stronie internetowej. Natomiast w przypadku zakwestionowania przez stronę takiego umocowania, właściwy organ winien okazać dokument, z którego umocowanie takie wynika. Skarżąca nie podniosła jednak, że osoba podpisana pod decyzją organu odwoławczego nie posiada stosownego upoważnienia, a jedynie zarzuciła, że takowe upoważnienie powinno znajdować się w aktach sprawy. Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żaden z zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej nie okazał się uzasadniony. Wobec tego skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw została oddalona na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 tej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).