I OZ 1803/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 października 2017 roku sygn. akt III SA/Lu 291/17 odrzucające zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 sierpnia 2017 roku sygn. akt III SA/Lu 291/17 w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. z dnia [...] maja 2017 roku nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie; 2. oddalić wniosek o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. na rzecz R. P. kosztów postępowania zażaleniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 18 października 2017 roku sygn. akt III SA/Lu 291/17 wydanym na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił zażalenie R. P. na postanowienie z dnia 30 sierpnia 2017 roku odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. z dnia [...] maja 2017 roku nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Zażalenie na to postanowienie złożył R. P., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania przed NSA według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że pełnomocnictwo złożone przez pełnomocnika skarżącego w wyniku uzupełnienia braków formalnych jest nieprawidłowo uwierzytelnione wobec braku wskazania daty i oznaczenia miejsca jego sporządzenia, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów winna prowadzić do wniosku, że uwierzytelnienie odpisu pełnomocnictwa i innych dokumentów wykazujących umocowanie, o czym mowa w art. 37 § 1 p.p.s.a., nie ma na celu - tak jak w przypadku dokumentów, których dotyczy art. 48 tej ustawy, nadania odpisowi dokumentu poświadczonemu przez profesjonalnego pełnomocnika charakteru dokumentu urzędowego, ma jedynie na celu wykazanie istnienia umocowania do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym - co pełnomocnik w niniejszym postępowaniu uczynił. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w aktach sprawy o sygn. III SA/Lu 291/17 znajduje się oryginał sentencji zaskarżonego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, zawierający rozstrzygnięcie, którego sentencja została podpisana przez sędziego orzekającego, natomiast brak jest podpisu pod uzasadnieniem - por. k. 48-49. Przechodząc do oceny wskazanej okoliczności, należy zwrócić uwagę, że ustawa z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie definiuje pojęcia postanowienia. Z treści art. 160 p.p.s.a., na zasadzie negacji można wywieść, że postanowieniem jest takie orzeczenie sądu, które nie zostało wydane w formie wyroku. Zawiera więc domniemanie, że jeżeli dla określonego rozstrzygnięcia forma wyroku nie jest wprost przewidziana, to powinno mieć ono formę postanowienia. Postanowienia co do zasady rozstrzygają kwestie proceduralne, wyjątkowo co do istoty sprawy. W ramach postanowień dotyczących kwestii formalnych można wyróżnić postanowienia kończące postępowanie w sprawie, których uprawomocnienie się zamyka drogę do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez sąd danej instancji oraz postanowienia niekończące postępowania w sprawie. Postanowienie odrzucające zażalenie na odmowę wstrzymania zaskarżonej decyzji należy do tej drugiej kategorii. Zgodnie z art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. może być ono wydane na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ na takie postanowienie stronie przysługuje środek zaskarżenia zwany zażaleniem, to musi być ono doręczone jej wraz z uzasadnieniem (art. 163 § 2 zd. 2 p.p.s.a.), które należy sporządzić w terminie siedmiu dni od dnia wydania postanowienia (art. 163 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 163 § 2 p.p.s.a. postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym wraz z uzasadnieniem doręcza się wszystkim stronom postępowania. Ponadto, przez "wydanie postanowienia" należy rozumieć wydanie sentencji takiego orzeczenia, ponieważ uzasadnienie może być sporządzone w terminie późniejszym (7 dni). Zgodnie z art. 164 p.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, jeżeli sąd postanowienia nie uzasadnia, od chwili podpisania sentencji. Związanie sądu wydanym przez siebie postanowieniem polega na tym, że nie może on tego postanowienia sam uchylić lub zmienić, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tej sytuacji, z uwagi na uprawnienie sądu do sporządzenia uzasadnienia w terminie późniejszym od daty wydania sentencji postanowienia, można wyróżnić dwa różne momenty związania sądu wydanym przez siebie orzeczeniem, tj. podpisanie sentencji postanowienia, które nie wymaga uzasadnienia, oraz podpisanie sentencji postanowienia wraz z uzasadnieniem. Dlatego też w tym drugim przypadku data wydania postanowienia może się różnić od daty jego związania. Z analizy powyższych przepisów należy wyprowadzić wniosek, że orzeczenie to składa się z dwóch części, tj. sentencji oraz uzasadnienia, które tworzą całość. Niekiedy takie postanowienia wydawane są w formie jednego dokumentu, zawierającego obydwa elementy. Przeważnie jednak uzasadnienie stanowi odrębny dokument, który zawiera pisemne motywy rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Niezależnie jednak od tego, czy orzeczenie takie stanowi jeden dokument czy dwa, poprzez wyraźne wyodrębnienie przez ustawodawcę sentencji i uzasadnienia, każdy z nich musi być podpisany przez sąd. Podkreślić należy, że niedopuszczalne jest uzupełnienie brakującego podpisu sędziego orzekającego po doręczeniu stronom odpisu uzasadnienia postanowienia. W orzecznictwie sądowym nie wypracowano jednolitego stanowiska co do oceny takich wad ustrojowo - konstrukcyjnych orzeczeń i tym samym co do sposobu usuwania ich skutków. Przykładowo w postanowieniu NSA z 12 marca 2009 r., sygn. akt II GZ 49/09 Sąd stwierdził, że brak podpisu pod uzasadnieniem postanowienia powoduje, że należy uznać je za nieistniejące w sensie prawnoprocesowym, co skutkuje odrzuceniem złożonego na nie zażalenia. Z kolei brak podpisów wszystkich sędziów pod sentencją wyroku był traktowany w szeregu orzeczeń Sądu Najwyższego jako powodujący jego nieważność (np. uchwała z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt III CZP 29/00 i powołane w niej orzeczenia), nieistnienie wyroku (np. postanowienie z dnia 9 kwietnia 1969 r., sygn. akt II CR 112/68) lub jego istnienie obarczone wadą kwalifikującą go do uchylenia (uchwała z dnia 17 października 1978 r., sygn. akt III CZP 62/78). Wskazać należy, że każda z wymienionych wyżej okoliczności wydania przez sąd orzeczenia zawierającego tego rodzaju braki i wprowadzenia go do obrotu prawnego zawsze obciąża sąd, który takie orzeczenie wydał. Okoliczność ta jest wynikiem błędu w działaniach samego organu wymiaru sprawiedliwości. Konstytucyjna zasada sprawiedliwości społecznej oraz zasada uczciwości procesowej nakazują więc poszukiwać takich rozwiązań naprawczych, które doprowadzą do wyeliminowania powstałego błędu i które dadzą się przede wszystkim wyprowadzić z przewidzianych przez prawo instytucji procesowych (zob. postanowienia NSA z 22 czerwca 2012 r., sygn. akt I GZ 112/12 oraz powołane tam orzecznictwo). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za odpowiedzią na pytanie o wybór właściwego środka prawnego powinny w takiej sytuacji przemawiać indywidualne okoliczności sprawy, a wśród nich przede wszystkim etap, na którym sprawa się znajduje, a także dostępność i skuteczność środków prawnych możliwych do ewentualnego zastosowania. Skutek wyboru danego środka powinien najlepiej odpowiadać realizacji prawa do sądu. Ponadto zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak podpisania uzasadnienia orzeczenia przez sędziego nie oznacza, że chodzi o uzasadnienie nieistniejące w sensie prawnym, gdyż mimo tak istotnej wady, poprzez doręczenie, weszło ono w stosunku do stron do obrotu prawnego. Mając powyższe na względzie i uznając, że zaskarżone postanowienie dotknięte jest istotną wadą, należało je uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należało, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny albowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu I instancji.