VIII SA/Wa 259/17

WyrokWSA w Warszawie2017-10-19

Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz - Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest zobowiązany do zapewnienia gruntu zastępczego na odtworzenie rodzinnego ogrodu działkowego, jeśli Polski Związek Działkowców (PZD) nie wykazał posiadania tytułu prawnego do nieruchomości zajętej pod inwestycję drogową?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przepis art. 18 ust. 1g pkt 3 specustawy drogowej, uzależniając obowiązek zapewnienia gruntu zastępczego od posiadania przez PZD tytułu prawnego do nieruchomości. Obowiązek ten wynika z samego faktu likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego na potrzeby inwestycji drogowej i ma na celu rekompensatę dla działkowców, niezależnie od formalnego tytułu prawnego PZD do zajętych działek.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania gruntu zastępczego na odtworzenie rodzinnego ogrodu działkowego, który został częściowo zajęty pod inwestycję drogową. Polski Związek Działkowców (PZD) domagał się przyznania gruntu zastępczego, argumentując, że inwestycja uniemożliwiła korzystanie z pozostałych działek. Organy administracji odmówiły, uznając, że PZD nie wykazał posiadania tytułu prawnego do zajętych nieruchomości. Sąd administracyjny uchylił decyzje organów, uznając ich interpretację przepisów za błędną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. w części dotyczącej punktu 2. Zasądził od Wojewody na rzecz Polskiego Związku Działkowców zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w W. Okręg [...] w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania gruntu zastępczego na odtworzenie rodzinnego ogrodu działkowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w części dotyczącej punktu 2 (drugiego); 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w W. Okręg [...] w W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda, organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Nr [...], po ponownym rozpatrzeniu odwołania Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenia [...] w W. Okręg [...] (dalej: skarżący, PZD, Stowarzyszenie) od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 2015 r. Nr [...] w części dotyczącej punktu 2, dotyczącego odmowy przyznania gruntu zastępczego na odtworzenie rodzinnego ogrodu działkowego, zlokalizowanego na nieruchomościach, oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki o numerach: [...] o powierzchni 2461 m² i [...] o powierzchni 893 m², stanowiących własność Gminy Miasta R., a objętych decyzją Prezydenta Miasta R. Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pod nazwą: "Budowa dróg gminnych: przedłużenie ulicy O. (bulwar północno-zachodni) oraz połączenie ulicy P. z ulicą J. (bulwar południowo-wschodni)", utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r.– utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu 2 decyzji. W uzasadnieniu przedstawił następujący stan sprawy: Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Prezydent Miasta R. zezwolił na realizację inwestycji drogowej dla dróg gminnych - "Budowa dróg publicznych gminnych: przedłużenie ulicy O. (bulwar północno-zachodni) oraz połączenie ulicy P. z ulicą J. (bulwar południowo-wschodni)", w-g kat. IV, XXV i XXVI. Wyżej wymienioną decyzją zostały objęte m.in. działka nr [...] o powierzchni 2461 m², powstała z podziału działki nr [...] i działka nr [...] [...] o powierzchni 893 m², powstała z podziału działki numer [...], położone w gminie Miasto R., obręb [...], Z., arkusz mapy [...] . Przedmiotowe nieruchomości, zgodnie z księgami wieczystymi KW Nr [...] oraz KW Nr [...] , prowadzonymi przez Sąd Rejonowy w R., VI Wydział Ksiąg Wieczystych, stanowiły własność Gminy Miasta R.. Na nieruchomościach objętych postępowaniem odszkodowawczym usytuowana była część Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...] " w R. (całkowita powierzchnia ogrodu 6,39 ha, w tym 1,25 ha przy ul. A. K. – N. oraz 5,14 ha przy ul. G.). Na rozprawie administracyjnej, przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2015 r. w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za urządzenia i obiekty przeznaczone do wspólnego korzystania przez wszystkich użytkowników działek, służących do zapewnienia funkcjonowania Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...] " przy ulicy A. K. – N. w R. (dalej także: ROD "[...]"), pełnomocnik skarżącego oświadczył, że ogród składał się z 33 działek, z których 13 przeznaczonych zostało pod inwestycję drogową. Inwestycja ta przebiega przez środek ogrodu, gdzie po jednej stronie inwestycji pozostaje 6 działek wraz ze świetlicą oraz studzienką wodociągową i elektryczną, po drugiej zaś stronie pozostaje 14 działek, bez możliwości zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną, co w istocie uniemożliwia korzystanie z działek przez działkowiczów. Jednocześnie wystąpił z wnioskiem o zapewnienie gruntu zastępczego na odtworzenie rodzinnego ogrodu działkowego. W toku postępowania o ustalenie odszkodowania w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 211 ze zm., zwana dalej: specustawą drogową), PZD wnioskiem z dnia 20 stycznia 2015 r. wystąpiło do Prezydenta Miasta R. o stwierdzenie nabycia na rzecz Stowarzyszenia prawa użytkowania terenu zajętego pod ogrody "[...]". Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Prezydent Miasta R. stwierdził nabycie z dniem [...] stycznia 2014 r. prawa użytkowania na czas nieoznaczony, nieodpłatnie nieruchomości, stanowiącej własność Gminy Miasta R., oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek: [...] o pow. 1498 m², [...] o pow. 2461 m², [...] o pow. 1664 m², [...] o pow. 1498 m², położonej przy ul. A. K. N. na rzecz Stowarzyszenia PZD (punkt 1 decyzji) oraz odmówił stwierdzenia nabycia prawa użytkowania na rzecz Stowarzyszenia nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasta R., oznaczonej numerami działek: [...] o pow. 2461 m² i [...] o pow. 893 m², położnej jak wyżej (punkt 2 decyzji). Prezydent uznał, że z dniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nieruchomości stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego, objęte wnioskiem o wydanie takiej decyzji, nie mogą być przedmiotem obrotu w rozumieniu przepisów u.g.n. Czynność prawna, dokonana z naruszeniem tego zakazu, jest nieważna. Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2015 r. Prezydent Miasta R. (dalej: Prezydent, organ I instancji), działając na podstawie art. 12 ust. 4, ust. 4a, ust. 4f i ust. 5, art. 18 ust. 1, ust. 1g pkt 2 i 3 , ust. 1h, art. 22 i art. 23 specustawy drogowej w związku z art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a, ust. 2 ust. 3 , art. 134 ust. 1-4 i art. 151 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 782, ze zm., zwana dalej: u.g.n.) oraz art. 61 § 1 i § 4, art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2015 r., poz. 782 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), ustalił odszkodowanie na rzecz Stowarzyszenia PZD w łącznej kwocie: 119.983 zł za urządzenia i obiekty przeznaczone do wspólnego korzystania przez wszystkich użytkowników działek i służących do zapewnienia funkcjonowania Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" przy ulicy A. K. N. w R., usytuowanego na nieruchomościach, oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki o numerach: [...] o pow. 2461 m² i [...] o pow.893 m², stanowiących własność Gminy Miasta R. (punkt 1 decyzji). Jednocześnie w punkcie 2 tej decyzji Prezydent odmówił przyznania gruntu zastępczego na odtworzenie rodzinnego ogrodu działkowego, zlokalizowanego na wyżej opisanych nieruchomościach, z uwagi na odmowę stwierdzenia nabycia przez Stowarzyszenie PZD prawa użytkowania ww. działek, stanowiących własność Gminy Miasta R., decyzją Prezydenta z dnia [...] czerwca 2015 r. Od decyzji Prezydenta Miasta R. Nr [...] z dnia [...] października 2015 r. w części dotyczącej punktu 2 decyzji, odwołanie wniósł PZD, żądając przyznania gruntu zastępczego na odtworzenie rodzinnego ogrodu działkowego, ewentualnie dodatkowego odszkodowania na rzecz Stowarzyszenia jako ekwiwalent w zamian za grunty zastępcze. Decyzją z [...] lutego 2016 r. Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta z dnia [...] października 2015 r. w części dotyczącej punktu 2 decyzji o odmowie przyznania gruntu zastępczego na odtworzenie rodzinnego ogrodu działkowego i umorzył w tym zakresie postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że samo zapewnienie gruntów zastępczych, na których miałby ewentualnie zostać odtworzony rodzinny ogród działkowy, nie odbywa się w drodze aktu administracyjnego i obowiązek ten może być zrealizowany tylko poprzez zawarcie odpowiedniej umowy cywilnej, na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Na skutek skargi wniesionej do sądu administracyjnego przez Stowarzyszenie na powyższą decyzję Wojewody, WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 4 listopada 2016 r. w sprawie VIII SA/Wa 262/16 uchylił zaskarżoną decyzję dotyczącą umorzenia postępowania w sprawie przekazania gruntu zastępczego za zajętą nieruchomość. W uzasadnieniu wyroku Sąd stanął na stanowisku, że w sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania z uwagi na fakt, że o wszystkich roszczeniach, objętych art. 18 ust. 1g specustawy drogowej, orzeka się w drodze decyzji administracyjnej, co wykluczało możliwość umorzenia postępowania. Sąd zwrócił uwagę na okoliczność, że obowiązująca od 19 stycznia 2014 r. ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 40, zwana dalej: u.r.o.d.), a ściślej jej art. 61 pkt 2 lit. b, dodała art. 18 ust. 1h do specustawy drogowej. Obecnie ustawa ta reguluje wprost, że obowiązki wynikające z art. 18 ust. 1g specustawy drogowej ustalane są w decyzji wydanej przez organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że trybem właściwym do zapewnienia gruntu zastępczego za odtworzony ogród działkowy jest procedura administracyjna, a w szczególności przesądza o tym art. 18 ust. 1 h specustawy drogowej. Nadto Sąd podkreślił, że roszczenia, o których mowa w art. 18 ust. 1g specustawy drogowej, stanowią następstwo decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a więc także względy ekonomiki procesowej oraz względy celowościowe przemawiają za przyjęciem drogi administracyjnej do dochodzenia tych roszczeń. Skoro zatem w niniejszej sprawie organy były zobowiązane orzec o zapewnieniu gruntu zastępczego na odtworzenie rodzinnego ogrodu działkowego, to nie można przyjąć, że postępowanie w sprawie w tym zakresie było bezprzedmiotowe, a w związku z tym umorzyć postępowanie przed organem I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewoda decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9a u.g.n., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta z dnia [...] października 2015 r. w części dotyczącej punktu 2 decyzji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że w dacie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla dróg gminnych PZD nie posiadał żadnych praw majątkowych do nieruchomości stanowiących własność Gminy Miasta R., oznaczonych jako działki: nr [...] i nr [...] . Brak posiadania przez PZD prawa użytkowania przedmiotowych nieruchomości powoduje, że Prezydent, w którego interesie nastąpiła częściowa likwidacja ROD "[...] ", zlokalizowanego w części na ww. nieruchomościach, nie jest zobligowany do zapewnienia gruntów zastępczych na jego odtworzenie. W ocenie organu odwoławczego, ustalenia w powyższym zakresie są kluczowe, mające wpływ na ocenę prawidłowości dokonanego przez Prezydenta rozstrzygnięcia w punkcie 2 decyzji Nr [...] . Od powyższej decyzji Stowarzyszenie, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosło skargę do sądu administracyjnego, w której zawarło żądanie uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta z dnia [...] października 2015 r. w części dotyczącej punktu 2 oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj: 1) art. 138 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy decyzja organu I instancji w zaskarżonej części została wydana z naruszeniem prawa, m.in. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 18 ust. 1 g specustawy drogowej, ponieważ organ I instancji nie ustalił, czy: - PZD posiadał prawo do przedmiotowej nieruchomości, - na jakich zasadach i w oparciu o co (czyje zgody, zezwolenia) na przedmiotowej nieruchomości funkcjonował kilkadziesiąt lat pracowniczy (później rodzinny) ogród działkowy, - co stanowiło na spornych działkach podstawę lokalizacji rodzinnego ogrodu działkowego, a później zajmowania tego terenu przez działkowców i PZD, - nie zebrał i nie rozpatrzył żadnych dowodów na tę okoliczność, nie zwracał się do właściwych organów ani archiwów o dokumentację związaną z założeniem rodzinnego ogrodu działkowego na nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania i przekazaniem tego terenu wówczas Wojewódzkiemu Zarządowi Pracowniczych Ogrodów Działkowych, - nie wziął pod uwagę, iż art. 18 ust. 1 g specustawy drogowej ustanawia obowiązek, a nie możliwość, zapewnienia gruntów zastępczych na odtworzenie rodzinnego ogrodu działkowego, a organ odwoławczy ww. naruszenia usankcjonował; 2) art. 7 k.p.a. przez zaniechanie ustalenia, czy PZD przysługiwało do przedmiotowego terenu prawo użytkowania nabyte na podstawie decyzji administracyjnej lub na mocy wcześniejszych ustaw regulujących funkcjonowanie ROD, ewentualnie zaniechanie ustalenia czy PZD z Gminą Miasta R. (wcześniej ze Skarbem Państwa) łączył nienazwany stosunek zobowiązaniowy, z którego wynikało prawo zajmowania (użytkowania) przez PZD przedmiotowego terenu przez kilkadziesiąt lat (tj. od założenia ROD "[...]" do jego likwidacji w związku z realizacją inwestycji celu publicznego). Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. - art. 18 ust. 1 g specustawy drogowej przez jego błędną wykładnię w zakresie, w jakim organ uzależnia wydanie decyzji orzekającej o obowiązku zapewnienia gruntów zastępczych na odtworzenie rodzinnego ogrodu działkowego od posiadania przez PZD tytułu prawnorzeczowego do przedmiotowego gruntu, który PZD miałby udowodnić za pomocą określonego dokumentu w sytuacji, kiedy PZD nie zajął go bezprawnie, bez wiedzy Skarbu Państwa i bez jego przyzwolenia i zgody, bez dokumentów o lokalizacji ogrodu na przedmiotowym gruncie oraz bez przejęcia tego terenu do użytkowania (nie bez znaczenia też pozostaje, że ROD "Walter" miał status ogrodu stałego). W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W sprawie jest bezsporne, iż Prezydent Miasta R. decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej dla dróg gminnych - "Budowa dróg publicznych gminnych: przedłużenie ulicy O. (bulwar północno-zachodni) oraz połączenie ulicy P. z ulicą J. (bulwar południowo-wschodni)". Wyżej wymienioną decyzją Prezydenta została objęta nieruchomość stanowiąca własność Gminy Miasta R.. Na nieruchomościach objętych przedmiotowym postępowaniem odszkodowawczym usytuowana była część ROD "[...] ". Art. 12 ust. 4 specustawy drogowej stanowi, że nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6 tej ustawy, stają się własnością Skarbu Państwa lub odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego, z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Z tym też dniem ustanowione na nieruchomościach wchodzących w skład pasa drogowego użytkowanie wieczyste wygasa (art. 12 ust. 4d) oraz wygasają ustanowione na nieruchomościach (lub prawie użytkowania wieczystego) ograniczone prawa rzeczowe (art. 12 ust. 4c). Podmiotom, które w ten sposób utraciły własność nieruchomości albo wygasło im użytkowanie wieczyste lub ograniczone prawo rzeczowe, przysługuje odszkodowanie, w myśl art. 12 ust. 4f specustawy drogowej. Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18, a decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (art. 12 ust. 4a specustawy drogowej). Ogólna zasada wypłaty odszkodowania za utracone prawa majątkowe, określona w art. 12 ust. 4f specustawy drogowej, ulega modyfikacji w przypadku, gdy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dotyczy rodzinnych ogrodów działkowych, ustanowionych zgodnie z u.r.o.d. (art. 18 ust. 1g specustawy drogowej). Podmiot, w którego interesie nastąpi likwidacja rodzinnego ogrodu działkowego lub jego części, zobowiązany jest wówczas: 1) wypłacić członkom PZD – odszkodowanie za stanowiące ich własność nasadzenia, urządzenia i obiekty znajdujące się na działkach; 2) wypłacić PZD – odszkodowanie za stanowiące jego własność urządzenia, budynki i budowle rodzinnego ogrodu działkowego przeznaczone do wspólnego korzystania przez użytkujących działki i służące do zapewnienia funkcjonowania ogrodu; 3) zapewnić grunty zastępcze na odtworzenie rodzinnego ogrodu działkowego. Przepis art. 18 ust. 1g specustawy drogowej ma na celu przyspieszenie procedury pozyskiwania terenów ogrodów na potrzeby inwestycji drogowych. Zgodnie z art. 11j ww. ustawy, nie stosuje się wówczas trybu likwidacji rodzinnych ogrodów działkowych, określonego w art. 18-24 u.r.o.d. Wprowadzenie do specustawy drogowej przepisu art. 18 ust. 1g nakłada na podmiot, w którego interesie nastąpi likwidacja rodzinnego ogrodu działkowego lub jego części, obowiązek wypłaty odszkodowania za przejęte nieruchomości. Wszystkie wymienione w tym przepisie roszczenia stanowią odszkodowanie za nieruchomości zajęte w związku z decyzją o realizacji inwestycji drogowej (por wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 613/12, publ. Lex nr 1248891). Prezydent decyzją z dnia [...] października 2015 r. ustalił odszkodowanie w łącznej kwocie: [...] zł za urządzenia i obiekty przeznaczone do wspólnego korzystania przez wszystkich użytkowników działek i służących do zapewnienia funkcjonowania ROD "[...] ". Jednocześnie w punkcie 2 ww. decyzji odmówił przekazania gruntu zastępczego na odtworzenie rodzinnego ogrodu działkowego, zlokalizowanego na powyżej opisanych nieruchomościach, z uwagi na decyzję Prezydenta z dnia [...] czerwca 2015 r. odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Stowarzyszenie prawa użytkowania przedmiotowych działek, oznaczonych numerami: [...] i [...] , stanowiących własność Gminy Miasta R., a objętych decyzją Prezydenta Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Wojewoda w zaskarżonej decyzji, dotyczącej punktu 2 decyzji organu I instancji, zajął podobne stanowisko, iż brak posiadania przez PZD prawa użytkowania ww. nieruchomości powoduje, że Prezydent, w którego interesie nastąpiła częściowa likwidacja ROD, zlokalizowanego w części na działkach nr [...] i nr [...] , nie jest zobligowany do zapewnienia gruntów zastępczych na jego odtworzenie. Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie nie podziela ww. argumentów Prezydenta i Wojewody, co stało się podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta w części dotyczącej punktu 2. Jak wynika z akt administracyjnych, ROD "[...]" przy ul. A. K. N. o powierzchni 1,25 ha funkcjonował od 1963 r. (potwierdzenie wypisu z rejestru pracowniczych ogrodów działkowych z dnia[...] czerwca 2005 r. oraz informacja PZD z dnia [...] listopada 2005 r. w formie tabelarycznej o istniejących rodzinnych ogrodach działkowych na terenie R.). W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. Prezydent stwierdził, że działki wchodzące w jego skład mają charakter ogrodu stałego w rozumieniu art. 33 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz.U. z 1996 r. Nr 85, poz. 390). Ww. decyzja na podstawie art. 76 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 u.r.o.d. stwierdziła nabycie z mocy prawa z dniem [...] stycznia 2014 r. na rzecz Stowarzyszenia prawa użytkowania części ROD "[...] ", a mianowicie działek o numerach: [...] , [...] , [...] i [...] . Przedmiotowe działki nr [...] i nr [...] w dacie [...] stycznia 2014 r. (dzień wejścia w życie u.r.o.d.) posiadały już inne przeznaczenie, bo zostały objęte decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z dnia [...] lipca 2012 r. Wynika z tego, że Prezydent, działający w imieniu Gminy Miasta R. -właściciela spornych działek, zlikwidował tę część ROD "[...] " przed [...] stycznia 2014 r. Brak przesłanek z art. 76 ust. 1 pkt 1-4 i ust. 2 u.r.o.d. nie oznacza, że sporne działki nie wchodziły w skład stałego ROD "[...] " przy ul. A. K. N. w R., funkcjonującego od 1963 r. Zdaniem Sądu, organy orzekające w tej sprawie bezpodstawnie uznały, że zapewnienie gruntów zastępczych na odtworzenie rodzinnego ogrodu działkowego, o którym mowa w art. 18 ust. 1g pkt 3 specustawy drogowej, jest uzależnione od wykazania przez Stowarzyszenie tytułu prawnego - nabycia prawa użytkowania działek nr [...] i [...] w trybie art. 76 ust. 1 pkt 1-4 i ust. 2 u.r.o.d. Odszkodowanie ustalone decyzją Prezydenta z dnia [...] października 2015 r., mające swoją podstawę w przepisie art. 18 ust. 1g specustawy drogowej, stanowi rekompensatę za likwidację części ROD "[...] ", objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. To odszkodowanie w pełnym zakresie, a więc obejmujące również realizację punktu 3 art. 18 ust. 1g specustawy drogowej, przysługuje wówczas działkowcom i stowarzyszeniu ogrodowemu, a nie podmiotowi, który wykaże się prawem użytkowania ustalonym na podstawie art. 76 ust. 1 i ust. 2 u.r.o.d. Należy zauważyć, że art. 18 ust. 1g specustawy drogowej, a w szczególności jego punkt 3 dotyczący zapewnienia gruntów zastępczych, funkcjonował przed datą wejścia w życie u.r.o.d., tj. 19 stycznia 2014 r., a więc jego realizacja przez podmiot, na rzecz którego nastąpiła likwidacja części ROD "[...]" wskutek przeprowadzenia inwestycji drogowej, nie jest uzależniona od wykazania się przez PZD tytułem prawnym dotyczącym użytkowania przejętych na ten cel działek. Przesłanki wskazane w art. 76 ust. 1 pkt 1-4 u.r.o.d. w związku z art. 75 ust. 1 u.r.o.d. są negatywnymi wobec likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego przez właściciela nieruchomości w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy, a nie wobec obowiązku zapewnienia gruntów zastępczych przez podmiot, na rzecz którego nastąpiła likwidacja ogrodu w trybie art. 18 ust. 1g pkt 3 specustawy drogowej. Zdaniem Sądu, brak jest przepisu prawa, z którego wynikałoby, że grunty zastępcze na odtworzenie rodzinnego ogrodu działkowego należy zapewnić tylko wobec gruntów, co do których orzeczono o prawie użytkowania. Przepis art. 18 ust. 1g wprowadzony został na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 72, poz. 620) i obowiązuje od 29 maja 2009 r., a od 19 stycznia 2014 r. organy mają obowiązek orzec w tym zakresie w decyzji administracyjnej (art. 18 ust. 1h specustawy drogowej). Natomiast w dacie decyzji Prezydenta o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla dróg gminnych ([...] lipca 2012 r.), która stała się ostateczna na mocy decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 2013 r., nie obowiązywała jeszcze u.r.o.d., która umożliwiła stwierdzenie nabycia prawa użytkowania przez Stowarzyszenie PZD. Sąd podziela wywody Wojewody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że utratę uprawnień do użytkowania ogrodu działkowego przez stowarzyszenie ogrodowe ma rekompensować obowiązek inwestora do zapewnienia gruntów zastępczych pod urządzenie ogrodu działkowego w postaci odtworzenia w innym miejscu. Z pewnością nie chodzi tu o prawo do użytkowania stwierdzone decyzją wydaną na podstawie art. 76 ust. 1 i ust. 2 u.r.o.d, tylko o faktyczne użytkowanie ogrodu działkowego przez PZD, bowiem w tym zakresie organ odwoławczy cytuje Komentarz do specustawy drogowej M. W. z 2010 r. (Wydawnictwo C.H.Beck, strona 291-293). W związku z powyższym należy stwierdzić, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie dokonały nieprawidłowej wykładni art. 18 ust. 1g pkt 3 specustawy drogowej w związku z art. 76 ust. 1 i ust. 2 u.r.o.d., a w konsekwencji nie poczyniły pełnych ustaleń dowodowych w kierunku wykazania użytkowania zlikwidowanej części ogrodu przez Stowarzyszenie (niekoniecznie w formie dokumentu z tytułem prawnorzeczowym), naruszając tym samym przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, przy przyjęciu przez organy, że sporne działki należały do ROD "[...]", który stał się ogrodem stałym (istniejącym od 1963 r.), wobec którego w części nieobjętej decyzją o realizacji inwestycji drogowej Prezydent stwierdził nabycie z dniem [...] stycznia 2014 r. na rzecz Stowarzyszenia prawa użytkowania, to w konsekwencji należało uznać, że w pozostałej części, tj. co do działek nr [...] i nr [...] , ogród był utworzony i użytkowany zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami. Niezrozumiałe jest w tym wypadku odmawianie skarżącemu prawa do żądania od podmiotu, na rzecz którego nastąpiła likwidacja części ROD "[...] ", zapewnienia gruntów zastępczych na odtworzenie ogrodu w ramach uzyskania pełnego odszkodowania. Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., uwzględni powyższe wywody Sądu co do wykładni przepisu art. 18 ust. 1g specustawy drogowej, a nadto dokładnie ustali, na jakiej podstawie PZD posiadał i użytkował sporne działki od założenia tego ogrodu do jego częściowej likwidacji w związku z realizacją inwestycji drogowej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania w kwocie [...] zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (wpis sądowy [...] zł, koszty zastępstwa procesowego [...] zł oraz opłata od pełnomocnictwa 17 zł).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło