I SA/Lu 670/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Protokolant starszy inspektor sądowy Marta Ścibor po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 października 2017 r. sprawy ze skargi S. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej - oddala skargę. Zaskarżonym do sądu postanowieniem z [...] znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] znak: [...] o sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy: Decyzją z [...] znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania S. J. (dalej jako: skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta z [...] znak: [...] w przedmiocie określenia niewykorzystanej dotacji oraz dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w punkcie 2 oraz określiło na nowo wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Postanowieniem z [...] maja 2017 r. Kolegium sprostowało z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w swojej decyzji z [...] w ten sposób, że na stronie 2 decyzji w oznaczeniu podstawy prawnej zamiast "art. 138 § 1 pkt 1" wpisać "art. 138 §1 pkt 2". W ocenie Kolegium w przedmiotowej decyzji wystąpiła oczywista omyłka pisarska, spowodowana komputerową edycją tekstu, polegająca na wpisaniu na stronie 2 błędnego oznaczenia podstawy prawnej decyzji. Treść sentencji decyzji i jej uzasadnienie odnosiło się do dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Błąd ma charakter oczywistej omyłki pisarskiej i podlega sprostowaniu na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. Od postanowienia pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 113 § 1 k.p.a., w sytuacji, gdy wadliwe zastosowanie przepisu prawa materialnego nie jest oczywistą omyłką pisarską w rozumieniu tego przepisu. Po rozpatrzeniu wniosku, postanowieniem z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie z [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium zgodziło się z poglądem skarżącego, że sprostowanie błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek nie może prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia, jednakże w ocenie organu taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Zdaniem Kolegium, pomimo sprostowania podstawy prawnej decyzji nie można zasadnie uznać, że decyzja została zmieniona. Istotne jest, że treść rozstrzygnięcia (sentencji), w którym Kolegium orzekając merytorycznie uchyliło częściowo decyzję organu I instancji poprawiając nieprawidłowości i orzekło co do istoty sprawy jest spójna z uzasadnieniem decyzji. Kolegium w swym rozstrzygnięciu z [...] w sposób nie budzący wątpliwości zastosowało dyspozycję art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a jedynie błąd pisarski związany z komputerową edycją tekstu spowodował nieprecyzyjne powołanie się ma punkt 1 art. 138 § 1 k.p.a. Okoliczność powyższa jest najważniejsza w świetle możliwości rektyfikowania decyzji, gdyż instytucja ta niewątpliwie nie może służyć do merytorycznej zmiany decyzji. Organ zauważył, że w protokole z posiedzenia składu orzekającego, będącym podstawą do wydania decyzji z [...] wskazano prawidłową podstawę procesową decyzji, a więc art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Świadczy to niezbicie o wystąpieniu błędu pisarskiego w treści ww. decyzji. Kolegium wskazało również, że organ orzekający może sprostować oczywistą omyłkę w wydanej przez siebie decyzji w każdym czasie, w tym również po upływie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a nawet po przekazaniu skargi do sądu. W skardze do sądu administracyjnego na postanowienie Kolegium z [...] pełnomocnik S. J. zarzucił naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w uznaniu, że w przedmiotowej sprawie organ był uprawniony z urzędu sprostować w drodze postanowienia oczywistą omyłkę pisarską w wydanej przez ten organ decyzji z [...] w sytuacji, gdy wadliwe zastosowanie przepisu prawa materialnego nie jest oczywistą omyłką pisarską, choćby wadliwość ta była najzupełniej oczywista, i nie podlega sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Ponadto pełnomocnik podniósł zarzuty braku wnikliwego działania, naruszenia zasady trwałości decyzji oraz prowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów administracji publicznej. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wywiódł, że powołanie podstawy prawnej należy do istotnych elementów decyzji administracyjnej, w związku z czym rażącym naruszeniem prawa jest zmiana podstawy prawnej w trybie sprostowania. Sprostowaniu w tym trybie nie podlegają błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Istota sporu prawnego w badanej sprawie sprowadza się do kwestii dopuszczalności sprostowania na podstawie art. 113 k.p.a. jako oczywistej omyłki, błędu polegającego na wskazaniu niewłaściwej podstawy prawnej decyzji. W ocenie Kolegium, w okolicznościach badanej sprawy błąd polegający na wskazaniu w decyzji z [...] jako podstawy prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., zamiast prawidłowego art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowi oczywistą omyłkę, która może zostać sprostowana w trybie art. 113 k.p.a. Z kolei zdaniem pełnomocnika skarżącego powołanie podstawy prawnej należy do istotnych elementów decyzji administracyjnej, w związku z czym rażącym naruszeniem prawa jest zmiana podstawy prawnej w trybie sprostowania. Oceniając argumenty stron należy przypomnieć, że art. 113 k.p.a. dopuszcza sprostowanie błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w decyzji. Według utrwalonych już poglądów doktryny i judykatury przez błąd rachunkowy należy rozumieć omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, przy założeniu, że elementy przyjęte za podstawę tego działania były ustalone przez organ w sposób prawidłowy. Błędem pisarskim jest natomiast np. niewłaściwe użycie wyrazu, w szczególności niezgodne z jego znaczeniem w języku polskim, nieprawidłowa pisownia, odmiana lub ortografia, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Innymi oczywistymi omyłkami w wydanych decyzjach mogą być omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co w sposób widoczny jest niezgodne z myślą wyrażoną jednoznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa itp. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy innego powinna wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem decyzji, z treścią żądania strony, z zawartością materiałów znajdujących się w aktach sprawy czy też z innymi okolicznościami (zamiast wielu: por. R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 3 wyd., Warszawa 2011, s. 628 oraz powoływana tam literatura i orzecznictwo). W ocenie Sądu należy w pełni zgodzić się z argumentami pełnomocnika skarżącej, że wskazanie podstawy prawnej decyzji należy do istotnych przesłanek formalnej poprawności decyzji, a instytucja sprostowania nie może być wykorzystywana do naprawiania błędów dotyczących stosowania prawa, nie może również prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Takie stanowisko jest już utrwalone w orzecznictwie (por. przykładowo: wyroki NSA z 11 kwietnia 2017 r., II GSK 2496/15, z 25 kwietnia 2017 r., II OSK 2171/15, z 5 maja 2017 r., II GSK 3047/15 i II GSK 3067/15; wyrok WSA z 24 lutego 2017 r., I SA/Lu 770/16). Wbrew jednakże argumentom pełnomocnika skarżącego, w badanej sprawie błąd nie dotyczył stosowania prawa, a sprostowanie nie prowadziło do merytorycznej zmiany treści rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Z kolei w świetle § 1 pkt 2 tego przepisu, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Porównanie treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z [...] (uchylić zaskarżoną decyzję w punkcie 2 oraz określić wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem) ze wskazaną podstawą prawną (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) wskazuje na oczywistą rozbieżność. Oczywistość rozbieżności potwierdza również lektura uzasadnienia decyzji, która ewidentnie odnosi się do decyzji reformatoryjnej (uchylającej decyzję organu I instancji i orzekającej co do istoty), a nie do decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. Stosowanie prawa, w najkrótszym ujęciu, polega na ustaleniu treści obowiązującego prawa, ustaleniu stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz na ustaleniu konsekwencji prawnych zaistniałego stanu faktycznego w świetle wyinterpretowanej z obowiązującego przepisu normy prawnej. Błąd Kolegium, którego dotyczyło sporne sprostowanie, absolutnie nie może być potraktowany jako błąd w zakresie stosowania prawa. Oczywiście omyłkowe wskazanie podstawy prawnej nie odnosi się ani do ustalenia treści obowiązującego przepisu i jego interpretacji, ani do ustaleń faktycznych, ani do ustalenia konsekwencji prawnych. Błąd w zakresie stosowania prawa musiałby się odnosić do kwestii rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, względnie rozbieżności między rozstrzygnięciem a treścią uzasadnienia. Z żadnym z tych przypadków nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku. Nie da się też żadną miarą przyjąć, że sprostowanie polegające na wskazaniu prawidłowej w miejsce błędnej podstawy prawnej decyzji prowadzi do zmiany rozstrzygnięcia. Zaskarżone postanowienie o sprostowaniu nie odnosi się w żaden sposób do samej treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z [...]. W ocenie Sądu interpretując i stosując art. 113 k.p.a. należy dostrzegać ratio legis tego przepisu. Chodzi o usuwanie takich błędów zawartych w decyzji, które w żaden sposób nie rzutują na prawidłowość samego rozstrzygnięcia, są dostrzegalne już na pierwszy rzut oka, bez konieczności wnikliwej analizy treści rozstrzygnięcia i uzasadnienia decyzji. Z takiego rodzaju błędem mamy do czynienia w badanej sprawie. Należy zwrócić również uwagę na konsekwencje przyjęcia poglądu reprezentowanego przez pełnomocnika skarżącego. Wykluczenie dopuszczalności usunięcia tak prostego błędu decyzji, nie rzutującego na poprawność samego rozstrzygnięcia, oznaczałoby konieczność uchylania decyzji przez organ odwoławczy względnie sąd administracyjny tylko po to, aby organ, do którego sprawa trafia ponownie, nie zmieniając treści rozstrzygnięcia ani uzasadnienia, wpisał poprawną podstawę prawną decyzji. Takie konkluzje kłóciłyby się z racjonalnie pojmowaną ekonomią procesową. Jej wyrazem jest wszak treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), stanowiącego, że podstawą uchylenia decyzji przez sąd administracyjny mogą być tylko takie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W dalszej kolejności należy wskazać, że choć powołanie podstawy prawnej jest wymaganym elementem poprawnej formalnie decyzji, to jednak nie jest to element decydujący o istnieniu bytu prawnego decyzji. Za klasyczny można już uznać pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 198 r. (SA 1163/81, OSPiKA 1982, Nr 9, poz. 169), powielany w licznych późniejszych orzeczeniach i komentarzach do art. 107 k.p.a., w myśl którego pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a., jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych dla zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji. Oczywiście decyzja zawierająca tylko powyższe cztery elementy, w której brakuje m.in. powołania podstawy prawnej, jest wadliwa formalnie, tym niemniej jednak istnieje w obrocie prawnym i wywołuje skutki materialne i procesowe. Podobnie utrwalony i niekwestionowany jest pogląd, że należy odróżnić sytuację wydania decyzji bez podstawy prawnej od sytuacji, w której w decyzji pominięto podstawę prawną, choć obiektywnie taka podstawa istnieje lub od sytuacji, w której powołano taką obiektywnie istniejącą podstawę prawna w sposób błędny. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej ma miejsce w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie zawarte w tej decyzji nie znajduje oparcia w przepisie prawa o charakterze powszechnie obowiązującym, gdyż albo nie ma przepisu, który umocowywałby organ do działania, albo też istniejący przepis przewiduje działanie organu w formie innej niż decyzja administracyjna. Tego rodzaju wada skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji, stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie można natomiast mówić o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej, w sytuacji gdy podstawa prawna obiektywnie istnieje i organ prawidłowo ją zastosował, lecz błędnie powołał ją w wydanej decyzji. Powołanie wadliwego przepisu prawnego samo przez się nie powoduje nieważności decyzji, jeśli rozstrzygnięcie znajduje oparcie w innym przepisie prawnym. Jest to uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, które może skutkować uchyleniem decyzji tylko w razie stwierdzenia, że miało istotny wpływ na wynik sprawy (por. Wyrok NSA z 26 stycznia 2001 r., I SA 1425/99, wyrok WSA w Warszawie z 27 lutego 2005 r., VI SA/Wa 1401/04 oraz R. Kędziora, Kodeks, s. 586). Suma powyższych argumentów prowadzi do konkluzji, że w okolicznościach badanej sprawy dopuszczalne było sprostowanie jako oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 k.p.a., błędu polegającego na wskazaniu w decyzji z [...] jako podstawy prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., zamiast prawidłowego art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Wobec powyższego podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 113 k.p.a. nie jest uzasadniony. Nie doszło również do naruszenia zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.), bowiem sprostowanie oczywistego błędu, nie prowadzące do zmiany treści rozstrzygnięcia nie godzi w trwałość decyzji. Podobnie chybiony jest zarzut naruszenia zasady ekonomii procesowej, czyli wnikliwego i szybkiego działania w sprawie (art. 12 k.p.a.). Jak wspomniano wyżej, to właśnie ekonomia procesowa nakazuje usuwanie prostych, oczywistych błędów, nie wpływających na treść rozstrzygnięcia w uproszczonym trybie sprostowania. Nie można również zarzucić Kolegium, że nie przeanalizowało wnikliwie kwestii dopuszczalności sprostowania decyzji z [...]. W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia zasady ochrony zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Sprostowanie oczywistego błędu w decyzji z [...] było konieczne, aby usunąć oczywistą rozbieżność między powołaną podstawą prawną a rozstrzygnięciem i uzasadnieniem decyzji. Rozstrzygnięcie nie uległo żadnej zmianie, prawa skarżącego nie zostały zatem w żaden sposób naruszone. Konkludując należy stwierdzić, że zaskarżone do sądu postanowienie jest zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargą na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.