II SA/Bk 612/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.),, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę W dniu [...] marca 2016 r. H. J. (powoływana dalej jako "Skarżąca") wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia 75 roku życia. Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza B. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał Skarżącej świadczenie w formie zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł na okres od 1 marca 2016 r. bezterminowo. W dniu [...] kwietnia 2017 r. Skarżąca złożyła kolejny wniosek o ustalenie jej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od dnia [...] sierpnia 2003r, tj. od dnia ukończenia 75 roku życia, do dnia [...] lutego 2016r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. odmówił przyznania Skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego na okres od dnia [...] sierpnia 2003r., do dnia [...] lutego 2016r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.ś.r.), a w przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla osoby, która ukończyła 75 lat, prawo to ustala się na czas nieokreślony. Wniosek Skarżącej wpłynął [...] marca 2016 r. i zasiłek pielęgnacyjny został jej przyznany na okres od 1 marca 2016 r. do bezterminowo. Przed tą datą Skarżąca nie złożyła odpowiedniego wniosku stąd tnie było podstaw do przyznania i wypłacenia zasiłku pielęgnacyjnego za okres wcześniejszy, tj. od [...] sierpnia 2003r. do [...] lutego 2016 r. Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie wyjaśniając, że w dniu [...] sierpnia 2003 r. spełniła kryterium ustawowe do uzyskania wnioskowanego zasiłku, który winien być jej od tej daty przyznany. Odmowa wnioskowanego świadczenia z uwagi na brak złożenia w terminie stosownego wniosku, zdaniem strony, narusza art. 2 Konstytucji RP. Na tej podstawie wnosiła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na wnioskowany okres. Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło zasady przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego wynikające z art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując dodatkowo, że świadczenia rodzinne są przyznawane tylko i wyłącznie na wniosek, co wynika wprost z treści art. 24 ust. 2, począwszy od miesiąca w którym został złożony, wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W ocenie Kolegium wskazywany przez pełnomocnika strony art. 24 ust. 2a ustawy w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania. Stosownie do jego treści, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Wniosek w przedmiotowej sprawie złożony został w dniu [...] kwietnia 2017 r., natomiast orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało Skarżącej w dniu [...] lutego 2016 r. Uwzględniając termin złożenia wniosku w przedmiotowej sprawie Kolegium doszło do wniosku, że brak jest podstawy prawnej do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od dnia ukończenia przez stronę 75 roku życia tj. od dnia [...] sierpnia 2003 r. Tym bardziej, że odrębną decyzją, po rozpatrzeniu wniosku złożonego dnia [...] marca 2016 r., przyznano już Skarżącej zasiłek pielęgnacyjny bezterminowo, poczynając od dnia 1 marca 2016 nr. W skardze złożonej na powyższą decyzję do sądu administracyjnego Skarżąca wyjaśniła, że w dacie ukończenia 75 roku życia, tj. w dniu [...] sierpnia 2003r., spełniała przesłanki ustawowe do przyznania wnioskowanego świadczenia. Stąd też niezasadne było uzależnienie przez organy obu instancji prawa do wnioskowanego zasiłku pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku. Pełnomocnik Skarżącej podkreślił, iż w ten sposób uzależnia się otoczenie opieką ze środków publicznych osób wymagających takiej opieki ze względu na wiek, niepełnosprawność i warunki ekonomiczne od kryterium, którego spełnienie jest określone w sposób nieobiektywny, a mianowicie od faktu złożenia wniosku o przyznanie zasiłku, co może być z różnych przyczyn od strony niezależnych utrudnione, bądź niemożliwe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo Kolegium podkreśliło, iż ustawodawca treścią przepisu art. 23 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie określił, iż ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (do których niewątpliwie należy zasiłek pielęgnacyjny) oraz ich wypłata, następują na wniosek, który składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej tenże wniosek. Taka redakcja przepisu nie nasuwa żadnych wątpliwości. Stąd też organy obu instancji nie mogły, w sposób nienaruszający obowiązujących przepisów prawa, przyznać stronie wnioskowanego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z punktu widzenia powyższych zasad Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm., dalej: u.ś.r.). I tak zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 3 tej ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie, która ukończyła 75 lat. Przy czym, jak stanowi art. 23 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, do których niewątpliwie należy zasiłek pielęgnacyjny, oraz ich wypłata, następują na wniosek, który składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej tenże wniosek. Z treści tego przepisu jednoznacznie zatem wynika, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego ustala się prawo do świadczeń rodzinnych, posiada data złożenia wniosku wraz z wymaganymi przez przepisy prawa załącznikami do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne (tak m.in. NSA w wyroku z 10 marca 2017 r. I OSK 2513/15, Lex nr 2290963. Organy administracji nie są zatem uprawnione do przyznawania zasiłku za okres wcześniejszy, niż od początku miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Mając na względzie powołane przepisy Sąd uznał, że organy orzekające prawidłowo przyjęły, że skoro wniosek Skarżącej wpłynął do organu [...] marca 2016r. i na podstawie tego wniosku – co istotne - Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] przyznał Skarżącej świadczenie w formie zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 marca 2016 r. bezterminowo, to nie było podstaw do przyznania i wypłacenia zasiłku pielęgnacyjnego za okres wcześniejszy, tj. od [...] sierpnia 2003 r. do [...] lutego 2016r. Rację mają też organy, że początkowym dniem okresu, za który Skarżąca uprawniona jest do przedmiotowego świadczenia jest dzień 1 marca 2016 r., albowiem wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w dniu 31 marca 2016 r. Aby uzyskać zaś prawo do zasiłku pielęgnacyjnego za okres wcześniejszy, tj. od daty ukończenia przez Skarżącą 75 lat (tj. od [...] sierpnia 2003 r. do 2) przedmiotowy wniosek musiałby być złożony najpóźniej do dnia [...] sierpnia 2003 r. Skoro taki wniosek, jak wynika z akt sprawy, nie został w sprawie złożony to należy stwierdzić, iż organy orzekające w sprawie dokonały prawidłowej oceny odmawiając przyznania takiego świadczenia za okres od [...] sierpnia 2003 r. do [...] lutego 2016 r. Nie jest możliwe bowiem przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres wsteczny, przed złożeniem wniosku o przyznanie tego świadczenia, niezależnie od przyczyny późnego złożenia wniosku (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 marca 2011 r., II SA/Łd 149/11, wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 marca 2011 r., II SA/Lu 69/11, dostępne Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Wobec zaś podnoszonego przez pełnomocnika Skarżącej twierdzenia o niekonstytucyjności powołanego w skardze przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wniosku, aby Sąd wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego ze wskazanym pytaniem prawnym, skład orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że nie dostrzega potrzeby wystąpienia z takim pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego. Po pierwsze, jak podkreślił w wyroku z dnia 13 sierpnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I GSK 814/13, to wątpliwości Sądu, a nie strony skarżącej, mogą uzasadniać przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi. Po drugie, przesłanką wystąpienia z pytaniem opartym na art. 193 Konstytucji RP jest nabranie przez sąd uzasadnionych wątpliwości co do zgodności danego przepisu z Konstytucją RP bądź ratyfikowaną przez Polskę umową międzynarodową, w sytuacji, w której odpowiedź na to pytanie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd w obecnym składzie nie stwierdził natomiast, aby w rozpoznawanym przypadku zachodziły uzasadnione wątpliwości co do zgodności art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z normami Konstytucji RP. W tych okolicznościach, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono o oddaleniu skargi.