I SA/Sz 696/17
WyrokWSA w Szczecinie2017-10-26
Skład orzekający: Marzena Kowalewska, Kazimierz Maczewski, Elżbieta Woźniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mimo przedstawienia przez wnioskodawcę dowodów wskazujących na trudną sytuację finansową, zdrowotną i brak majątku?Ratio decidendi
Organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie stwierdzono całkowitej nieściągalności długu w rozumieniu art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Mimo istnienia przesłanek formalnych (np. oddalenie wniosku o upadłość w przeszłości), brak jest trwałości tej sytuacji, a istnieją potencjalne możliwości wyegzekwowania należności z majątku wnioskodawcy i jego małżonki. Ponadto, nie wykazano, aby sytuacja wnioskodawcy i jego rodziny była na tyle trudna, aby opłacenie należności pociągnęło za sobą zbyt ciężkie skutki, co jest warunkiem umorzenia w przypadku braku całkowitej nieściągalności.Stan faktyczny
Skarżący B. K. wystąpił o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres od grudnia 2000 r. do grudnia 2006 r. oraz od lutego 2007 r. do września 2007 r., powołując się na trudną sytuację finansową, brak dochodów, problemy zdrowotne swoje i małżonki, zadłużenie wobec innych wierzycieli oraz fakt oddalenia wniosku o upadłość w 2006 r. Organ rentowy odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszła całkowita nieściągalność długu, a istnieją możliwości wyegzekwowania należności z majątku skarżącego i jego małżonki. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 25 maja 2017 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia 28 marca 2017 r. NR [...] odmawiającą umorzenia należności finansowanych przez B. K. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący"), jako płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i FGŚP za okres od grudnia 2000 r. do grudnia 2006 r. i od lutego 2007 r. do września 2007 r.
w łącznej kwocie [...]zł.
Z uzasadnienia powyższej decyzji oraz akt sprawy wynika, że zapadła ona
w następującym stanie sprawy.
B. K. wnioskiem złożonym do protokołu sporządzonego dnia 24.11.2016 r. przez Sąd Okręgowy w K. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K.., sygn. akt [...] U [...], uzupełnionym pismem z dnia 18.01.2017 r., doprecyzowanym w zakresie przedmiotu wniosku pismem z dnia 31.01.2017 r., wystąpił o umorzenie należności z tytułu składek należnych w związku
z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Organ ustalił, że zadłużenie o którego umorzenie wnioskuje skarżący dotyczy składek na jego ubezpieczenia własne jako osoby prowadzącej działalność składek jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą oraz składek za zatrudnianych przez niego pracowników. W uzasadnieniu ww. wniosku wskazał, że nie jest w stanie uregulować zadłużenia, zwrócił uwagę na brak prognoz poprawy sytuacji materialnej rodziny, co jest spowodowane wysokim zadłużeniem wobec wielu wierzycieli oraz brakiem możliwości uzyskiwania przez niego jakichkolwiek dochodów ze względu na brak pracy na rynku, wiek oraz stan zdrowia. Ponadto oświadczył, że jest na utrzymaniu małżonki, która otrzymuje wynagrodzenie za pracę jako pielęgniarka w Regionalnym Szpitalu
w K.. Z jej wynagrodzenia dokonywane są potrącenia w związku z egzekucją prowadzoną przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. K. [...].
Wysokość wynagrodzenia małżonki od miesiąca września 2016r. nie zmieniła się i wynosi średnio [...] zł, potrącenia komornicze wynoszą średnio [...] zł miesięcznie. Poinformował, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i od dnia 29.04.2010r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. jako osoba poszukująca pracy. Wskazał, że oprócz zaległości w ZUS, obciążają go inne zaległości na kwotę łącznie [...] zł, w tym wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w kwocie [...]zł, a na kwotę [...]zł prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. K. [...]a.
Wnioskodawca wskazał dodatkowo na problemy zdrowotne jego i małżonki, przebyte leczenie szpitalne, co powoduje, że znaczna część środków finansowych
(ok. [...] zł - [...] zł miesięcznie) przeznaczana jest na lekarstwa i leczenie. Nadmienił również, że Sąd Rejonowy w K. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych
i Naprawczych na podstawie wniosku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział
w K. z dnia 26.01.2006 r. o ogłoszenie upadłości wydał w dniu 16 lutego 2006 r. postanowienie, sygnatura akt [...] [...] [...] o oddaleniu wniosku ZUS o ogłoszenie upadłości wnioskodawcy na podstawie przepisów art. 13 ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia
28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe, uzasadniając powyższe brakiem majątku niewypłacalnego dłużnika na zaspokojenie kosztów postępowania. Ponadto
na podstawie przepisów art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, Sąd Rejonowy w K. orzekł, że oddalenie wniosku ZUS
o upadłość wnioskodawcy jest uzasadnione ze względu na obciążenie należącego do niego majątku w takim stopniu, że pozostały majątek nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania. W ocenie wnioskodawcy, jego sytuacja majątkowa zmienia się na gorsze, ze względu na:
- upływ 11 lat od dnia 16 lutego 2006 r., tj. od dnia wydania przez Sąd Rejonowy
w K. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych postanowienia o oddaleniu wniosku ZUS o upadłość,
- brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej od 26.01.2006r., co uniemożliwia uzyskanie jakichkolwiek dochodów, które pozwalałyby na spłatę zadłużenia wobec ZUS,
- stan zdrowia wnioskodawcy i małżonki, który wraz z upływem czasu znacznie się pogarsza i uniemożliwia uzyskanie jakichkolwiek dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia wobec ZUS,
- wysokość obciążającego zadłużenia wobec innych podmiotów gospodarczych, instytucji na dzień 24.10.2016r. wynosi [...] zł i stanowi trwałą przeszkodę
w spłacie zobowiązań wobec ZUS.
Ponadto wskazał, że nie miał możliwości uzyskiwania w okresie od dnia 26.01.2006 r., tj. od dnia oddalenia przez Sąd wniosku o upadłość dochodów
z powodu wniesienia w dniu 29.02.2006r. przez ZUS Oddział w K. wniosku do Sądu Rejonowego w K. [...] Wydziału Gospodarczego o pozbawienie go prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek, a następnie faktyczne pozbawienie tego prawa postanowieniem wydanym przez Sąd w dniu 30 sierpnia 2007r. na okres 5 lat. Doprowadziło to firmę do całkowitego fizycznego upadku, w tym do likwidacji wszystkich trwałych środków pracy w postaci środków transportu, likwidacji stanowisk pracy i fizycznej likwidacji prowadzonego zakładu pracy.
Do wniosku dołączył liczne postanowienia sądowe z okresu od 2011 r. zwalniające od ponoszenia kosztów sądowych, co w jego ocenie ocenie jest wiarygodnym dowodem stanu rodzinnego, majątkowego, o dochodach i źródłach utrzymania. Oświadczył, że stan majątkowy, dochodowy i zdrowotny rodziny w okresie od wydania postanowień sądowych o zwolnieniu z kosztów sądowych uległ pogorszeniu; zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności ZUS. Postępowanie egzekucyjne w administracji jak też komornicze postępowanie egzekucyjne jest nieskuteczne, jego możliwości płatnicze oraz możliwości pozyskania przez niego środków płatniczych są znikome i uzasadniają w całości wniesienie wniosku o umorzenie należności ZUS. Wskazał dalej wnioskodawca, że z uwagi na trudną sytuację finansową występował w 2015 roku z wnioskiem o udzielenie ulgi
w zapłacie zaległości w podatku od nieruchomości oraz na orzeczone przez Wójta Gminy U. M. umorzenie jego zaległości w podatku od nieruchomości
w kwocie [...]zł.
Wskazał dalej wnioskodawca, że wartość nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, położonej w miejscowości S., gmina U. M., dla której Sąd Rejonowy w K. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą
nr [...] [...], będącej własnością jego i małżonki, w równym udziale po 50% wynosi około [...] tys. zł. Wartość tej nieruchomości uniemożliwiała
w przeszłości, jak i obecnie spłatę zaległych zobowiązań wobec ZUS, gdyż dług ten wynosi ponad [...] tys. zł. Wskazał również, że obciążenie hipoteczne wpisane
w księdze wieczystej tej nieruchomości znacznie przekracza kwotę [...]mln zł, co stanowi o całkowitej nieściągalności i przesądza, że zobowiązania wobec ZUS winny być umorzone w całości.
Wraz z wnioskiem przedłożył nadto liczne kserokopie dokumentów dotyczących postępowania upadłościowego, umorzenia zaległości podatkowych, wysokości wynagrodzenia żony wnioskodawcy, postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego, stanu zdrowia, demontażu pojazdów oraz oświadczenie
o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej wypełnione dnia
18.01.2017 r. wraz z pismem uzupełniającym.
Po rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 28 marca 2017 r. Zakład odmówił umorzenia należności.
Pismem z dnia 25.04.2017r. Skarżący zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
We wniosku zarzucił błędną ocenę faktów oraz wniosków dowodowych wniesionych w sprawie o umorzenie w całości; brak szczegółowego rozpatrzenia wniosku w zakresie umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek; nieuwzględnienie w całości udokumentowanych faktów i zdarzeń wskazanych przez niego w piśmie z dnia 31.01.2017 r.; nieuwzględnienie w całości aktualnej sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz materialnej wnioskodawcy. Zawnioskował jednocześnie o:
1. uchylenie decyzji administracyjnej wydanej dnia 28 marca 2017 r.
nr [...],
2. ponowne rozpatrzenie w całości wniosku umorzenie należności z tytułu składek należnych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
3. przeprowadzenie w całości dowodu z oświadczenia o stanie rodzinnym
i majątkowym oraz o sytuacji materialnej z dnia 18 stycznia 2017 r., wniesionego do ZUS w dniu 23 stycznia 2017 r.,
4. przeprowadzenie w całości dowodu z pisma z dnia 18 stycznia 2017 r., uzupełniającego oświadczenie majątkowe, wniesionego do ZUS w dniu 23 stycznia 2017 r. wraz z załącznikami w postaci:
- zaświadczenia Szpitala w K. z dnia 18 października 2016 r.,
- zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia 20.01.2017 r.,
- informacji o stanie zaległości na dzień 17.10.2016 r., wystawionej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.,
- pisma Inspektoratu ZUS w K. z dnia 20 października 2016 r. stanowiącego odpowiedź na wniosek o rozliczenie konta,
- zaświadczenia wystawionego dnia 24.10.2016 r. przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. K. [...] o stanie spraw egzekucyjnych,
- postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowy w K. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych w sprawie z wniosku ZUS Oddział w K. z dnia 26.01.2006 r. o ogłoszenie upadłości, sygnatura akt [...] [...] wydane w dniu 16 lutego 2006 r.,
- postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowy w K. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych z dnia 30 sierpnia 2007 r., sygnatura akt V. G. [...] o pozbawieniu prawa prowadzenia działalności gospodarczej na okres 5 lat,
- zaświadczenia Lekarza R. E. [...] w K.
z dnia 18.01.2017 r.,
- karty informacyjnej Oddziału Chirurgicznego Ogólnego z Poddziałem Urologicznym z dnia 30.06.2014 r., Szpitala Regionalnego w K.,
- karty informacyjnej wystawionej dnia 18.02.2015 r. przez Szpital Regionalny
w K. Oddział Neurologiczny dotyczącej B. K. - żony,
- karty informacyjnej wystawionej dnia 25.03.2015 r. przez Szpital Regionalny
w K. Oddział Rehabilitacyjny,
- zaświadczenia z dnia 27.04.2015 r. wystawionego przez Gabinet lekarski dr n. med. S. G. w S.,
- skierowania wydanego dnia 23.10.2012 r. przez Poradnię Lekarza R. E. [...] dla żony do Poradni Specjalistycznej Endokrynologicznej,
- zwolnienia lekarskiego z dnia 25.03.2015 r. ZUS ZLA dla żony na okres od dnia 18.02.2015 r. do dnia 10.04.2015 r.,
- postanowień sądowych z okresu od 2011 r. do obecnego okresu zwalniających żonę od kosztów sądowych,
- decyzji Wójta Gminy U. M. z dnia 18.12.2015r. znak BE. [...],
- zawiadomienia z dnia 11.01.2016 r., znak BE. [...] wydanego przez Wójta Gminy U. M.,
- postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego, znak [...] z dnia 16.01.2016 r.,
- dowodu zapłaty za mieszkanie za miesiąc listopad 2016 r. w kwocie [...]zł,
- dowodu zapłaty za mieszkanie za miesiąc grudzień 2016 r. w kwocie [...]zł (zadłużenie [...] zł),
- faktury VAT nr [...] z dnia 19.12.2016 r. za energię elektryczną za okres od 4.10.2016 r. do 2.12.2016 r.
Ponadto wniósł o:
1. przeprowadzenie w całości dowodu z postanowienia [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. K. [...] z dnia 02.02.2017 r., sygnatura akt KPKm [...] umarzającego postępowanie egzekucyjne z wniosku ZUS wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji,
2. umorzenie w całości obciążających należności z tytułu składek.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji, wnioskodawca wskazał, że w jego przypadku wystąpiła całkowita nieściągalność i spełnione są przesłanki opisane w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawartych w art. 28 ust. 2 i 3, ponieważ zaprzestał prowadzenia działalności
i jednocześnie nie ma majątku, z którego można egzekwować należności, sąd wydał
w dniu 16 lutego 2006r. postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości wnioskodawcy, w oparciu o art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe, z uwagi na brak majątku niewypłacalnego dłużnika na zaspokojenie kosztów postępowania.
Wnioskodawca powtórzył argumentację przedstawioną we wniosku
o umorzenie należności.
Rozpoznając sprawę ponownie, Zakład utrzymał w mocy decyzję z dnia
28 marca 2017 r.
Organ ten stwierdził, że powołane okoliczności nie dają podstaw do zmiany decyzji we wnioskowanym zakresie.
Wyjaśnił, że w świetle art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych możliwość umorzenia należności z tytułu składek jest uprawnieniem Zakładu, a nie obowiązkiem. Oznacza to, że ustawodawca upoważnił Zakład do orzekania o umorzeniu, pozostawiając temu organowi ocenę, w oparciu
o całokształt sprawy, czy w konkretnym przypadku występują okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi w postaci umorzenia dłużnikowi określonych zobowiązań. Szczególnie, że ustawodawca przewidział również inną formę ulgi
w płatnościach składek w postaci układu ratalnego. Wskazał na dodatkową formę ulgi - umorzenie części zobowiązań na podstawie przepisu szczególnego, jakim jest ustawa
z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności z tytułu składek powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (Dz. U. z 2012r., poz.1551), zwana dalej: ustawą abolicyjną. Wyjaśnił, że podejmując decyzję o umorzeniu na podstawie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład musi stwierdzić zaistnienie choćby jednej z przesłanek określonych w powołanych wyżej przepisach. Jednakże mimo stwierdzenia takich przesłanek nie jest zobowiązany udzielenie ulgi; rezygnacja ZUS z dochodzenia ciążących na dłużniku z mocy prawa zobowiązań i ich umorzenie ma charakter wyjątkowy. Zakład zwrócił uwagę, że szczególnie ważna w sprawach
o umorzenie jest ocena, czy mimo wystąpienia ustawowych przesłanek do umorzenia, uzasadnione jest uszczuplenie państwowych funduszy celowych dla poprawy sytuacji finansowej dłużnika.
Podstawowym kryterium jakie Zakład zobowiązany jest wziąć pod uwagę jest kryterium całkowitej nieściągalności. Organ wskazał na przepis art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych regulujący przesłanki całkowitej nieściągalności (katalog zamknięty).
Po zapoznaniu się ze zgromadzonymi w sprawie dokumentami, odnosząc się do twierdzenia wnioskodawcy jakoby spełnione zostały przesłanki opisane w pkt. 2
i 3 w związku z postanowieniem [...] Sądowego [...] z dnia 2.02.2017 r. umarzającym postępowanie egzekucyjne prowadzone z wniosku ZUS
z uwagi na bezskuteczność organ stwierdził, że analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów wskazuje, że postanowieniem z dnia 16.02.2006r., sygnatura akt
[...] GU [...] Sąd Rejonowy w K. oddalił wniosek ZUS o ogłoszenie upadłości wnioskodawcy. Podstawą oddalenia wniosku był art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia
28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze, tj. brak po stronie dłużnika środków na zaspokojenie postępowania upadłościowego, ponieważ majątek dłużnika, jest
w takim stopniu obciążony, że nie wystarcza na zaspokojenia kosztów. Okoliczność ta wskazuje, że wystąpiła formalna przesłanka, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych, z którą przepisy prawa wiążą możliwość umorzenia długu. Jednakże w przedmiotowej sprawie nie jest to okoliczność uzasadniająca i przesądzająca o umorzeniu, gdyż orzeczenie Sądu miało miejsce ponad 11 lat temu, a z akt sprawy wynika, że obciążające wnioskodawcę zobowiązania zostały skierowane na drogę postępowania egzekucyjnego, które jest prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS w K. oraz przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. K. [...] z nieruchomości. Postępowania te trwają nadal, co oznacza, że istnieje potencjalna możliwość wyegzekwowania choćby części długu. Okoliczność ta oznacza również, że uprawniony do oceny organ egzekucyjny, tj. [...] Sądowy nie stwierdził, że zobowiązania wnioskodawcy są niemożliwe do wyegzekwowania z powodu braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, bądź też oczywistym jest, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Organ zwrócił uwagę, że wnioskodawca posiada majątek ruchomy w postaci środków transportu oraz jest współwłaścicielem nieruchomości o nr [...] [...], na której, na wniosek ZUS, został dokonany wpis hipoteki stanowiący zabezpieczenie należności z tytułu składek i do której prowadzona jest obecnie egzekucja sądowa. Oznacza to możliwość sprzedaży ww. składników majątkowych i pokrycia choćby części zadłużenia z tytułu składek.
W kwestii powołanego postanowienia [...] Sądowego z dnia 2.02.2017r. umarzającego postępowania egzekucyjne, organ wyjaśnił, że postanowieniem tym zostało umorzone jedynie postępowanie egzekucyjne prowadzone przez [...]
z rachunku bankowego w Banku Z[...] [...] przejęte przez niego na skutek zbiegu egzekucji. Z uzasadnienia postanowienia jednoznacznie wynika, że egzekucja nie była prowadzona z innych składników majątkowych. Oznacza to stwierdzenie bezskuteczności egzekucji wyłącznie z danego środka egzekucyjnego, tj. rachunku bankowego.
Odnosząc się do pozostałych argumentów zawartych już we wniosku
o umorzenie, Zakład zwrócił uwagę, że ustosunkował się do nich w decyzji odmawiającej umorzenia. W wyniku ponownej analizy zarówno powołanych przez wnioskodawcę argumentów, przedłożonych dowodów oraz dokonanych ustaleń organ stwierdził, że Zakład dokonał prawidłowej oceny podnoszonych argumentów
i dowodów.
Odwołując się do przedłożonych do sprawy dokumentów, Zakład stwierdził,
że nieuzasadnione byłoby pozytywne rozpatrzenie wniosku i umorzenie należności
z tytułu składek finansowanych przez wnioskodawcę jako płatnika składek, mimo braku całkowitej nieściągalności, w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych na zasadach określonych rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. Organ wskazał,
że możliwość umorzenia długu na zasadach określonych w ww. rozporządzeniu przewidziana jest dla sytuacji szczególnych, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne, czy nadzwyczajne zdarzenia losowe nie jest realnie możliwe wywiązanie się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek,
w tym w okresie nieprzedawnionym. Rozstrzygając o ewentualnym umorzeniu, pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności, ocena sprawy dokonywana jest na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę dowodów.
Organ zwrócił uwagę, że wnioskodawca jest osobą w wieku aktywności zawodowej (59 lat) i powołane przez niego argumenty nie zostały poparte stosownymi dowodami. Wykazywane problemy zdrowotne nie przesądzają bowiem
o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy; wnioskodawca nie przedłożył orzeczenia komisji lekarskiej bądź lekarza orzecznika stwierdzającego niepełnosprawność lub niezdolność do pracy, która ograniczałaby lub uniemożliwiałaby zarobkowanie. W rejestrach Zakładu nie odnotowano wpływu wniosku o rentę inwalidzką, której przyznanie uwarunkowane jest między innymi stwierdzeniem niezdolności do pracy. Wskazując na powszechnie znany fakt poprawy sytuacji pracowników na rynku pracy, organ stwierdził, że zmiana sytuacji finansowej wnioskodawcy jest możliwa i zależna w istotnym stopniu od jego aktywności. Co do żony wnioskodawcy, organ zwrócił uwagę, że również nie została orzeczona przez uprawnionego lekarza niepełnosprawność lub niezdolność do pracy. Wynagrodzenie żony z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w wysokości [...] zł netto średnio miesięcznie przekracza wysokość minimum socjalnego określonego dla
2 osobowego gospodarstwa pracowniczego, które w grudniu 2016r. wynosiło
[...] zł; dochód ten przekracza również minimum egzystencji, które w 2016 r. wynosiło odpowiednio [...] zł.
W ocenie organu, przedłożone w sprawie dokumenty nie dowodzą,
że wnioskodawca nie jest w stanie uregulować choćby części należności w okresie nieprzedawnionym, ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, ponieważ pociągnęłoby to dla niego i rodziny zbyt ciężkie skutki.
Organ zwrócił także uwagę, że wnioskodawca nie udokumentował, że na skutek przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny nie ma możliwości uzyskiwania dochodu.
Zakład ocenił jako trafne wskazanie na możliwość umorzenia części należności
z tytułu składek na ubezpieczenia własne w oparciu o ustawę abolicyjną i przedstawił warunki i zasady skorzystania z tej ulgi.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę, w której domagał się uchylenia
w całości zaskarżonej decyzji.
W skardze podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w toku postępowania oraz zarzucił tak jak dotychczas:
1. Błędną ocenę faktów oraz wniosków dowodowych wnioskodawcy w zakresie wniesionych dowodów w sprawie w całości,
2. Brak w całości szczegółowego rozpatrzenia wniosku wnioskodawcy
w zakresie umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek,
3. Nieuwzględnienie w całości udokumentowanych faktów i zdarzeń wniesionych do ZUS Oddział K. w piśmie z dnia 31 stycznia 2017 r.,
4. Nieuwzględnienie w całości aktualnej sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz sytuacji materialnej wnioskodawcy jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej
oraz zawnioskował o:
1. Uchylenie decyzji administracyjnej wydanej w dniu 28.03.2017 r. przez Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w K. nr [...] w całości,
2. Ponowne rozpatrzenie w całości wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie o umorzenie zadłużenia z tytułu składek należnych
w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
3. Przeprowadzenie w całości dowodu z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz o sytuacji materialnej wnioskodawcy z dnia 18 stycznia 2017 r., wniesionym do ZUS w dniu 23 stycznia 2017 r.
4. Przeprowadzenie w całości dowodu z pisma uzupełniającego oświadczenie majątkowe wnioskodawcy z dnia 18 stycznia 2017 r. wniesionego do ZUS w dniu 23 stycznia 2017 r. wraz z załącznikami.
5. Przeprowadzenie w całości dowodu z postanowienia [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. K. [...] z dnia 2.02.2017 r. sygn. akt KP Km [...] umarzającego postępowanie egzekucyjne z wniosku ZUS wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.
6. Umorzenie w całości zadłużenia z tytułu składek należnych w związku
z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Z urzędu Sądowi wiadomo jest (akta sprawy o sygn. akt I SA/Sz 513/17),
że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS decyzją z dnia 30.01.2017 r.,
nr [...], utrzymaną w mocy decyzją tego organu z dnia 28.03.2017 r.
nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w odniesieniu do składek pracowników w części finansowanej ze środków ubezpieczonych, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 20.09.2017 r. sygn. akt I SA/Sz 513/17 oddalił skargę na ww. decyzję z dnia 28.03.2017 r. nr [...]
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz odniósł się do stawianych zarzutów i przedstawionej w skardze argumentacji.
Na rozprawie w dniu 12 października 217 r. Skarżący poparł skargę. Oświadczył, że nie jest właścicielem pojazdów wymienionych w piśmie z dnia 8 maja 2015 r.
na dowód czego przedłożył pismo Starostwa Powiatowego w K. oraz wniosek o wycofanie z komputerowej ewidencji pojazdów. Skarżący podniósł dodatkowo,
że wątpliwość Dyrektora Izby Skarbowej dotycząca przedawnienia egzekwowanych należności doprowadziła do wystąpienia przez ZUS na drogę postępowania cywilnego i na podstawie klauzuli wykonalności skierowania egzekucji w stosunku do żony skarżącego. Działania komornika budzą wątpliwości skarżącego, dlatego złożył zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa i prowadzone jest śledztwo. Skarżący rozszerzył zarzut naruszenia art. 6,7,77,80 i 107 kpa.
Pełnomocnik organu wniósł na rozprawie o oddalenie skargi i dodatkowo podał, że nieruchomość rolna skarżącego, z uwagi na położenie, ma potencjalnie większą wartość, niż wskazywana przez skarżącego.
Na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. Sąd postanowił odmówić przeprowadzenia dowodu ze znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów na podstawie art. 106 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oraz na podstawie art. 113 §2 p.p.s.a.postanowił przeprowadzić dowód poza rozprawą dowód z postanowienia komornika sądowego z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt [...] [...].
Skarżący, w wykonaniu zobowiązania Przewodniczącego składu orzekającego
z dnia 12 października 2017 r., złożył do sądu w dniu 13 października 2017 r.
(data nadania) kopię postanowienia komornika sądowego z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt KP Km [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że z przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) wynika, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 - dalej "p.p.s.a.") sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.
W rozpoznawanej sprawie jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121 - dalej u.s.u.s.). Zgodnie z treścią z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w punktach od 1 do 6, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia
28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,
z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Z treści przywołanego przepisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby ZUS mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3
pkt 1 – 6 u.s.u.s. daje potencjalną możliwość umorzenia należności.
Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W takiej sytuacji, rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek
na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365) nakłada
na zobowiązanego obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przesłanki umorzenia należności określone zostały w § 3 rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności
z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy
i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby
to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.
Dokonując wykładni pojęć "całkowita nieściągalność" i "uzasadniony przypadek" organ orzekający musi odwołać się do obowiązującego systemu prawa, uwzględniając zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych zawartą w art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów
i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach, co ma bezpośrednie odniesienie do norm art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.s.u.s. stanowiących o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny, a zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne.
Natomiast dokonując wykładni pojęcia "uzasadniony przypadek" w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, kiedy nie zaistniała zdefiniowana ustawowo przesłanka "całkowitej nieściągalności", organ orzekający winien swoje stanowisko wszechstronnie i przejrzyście przedstawić, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Wyjaśnić należy, że wskazane powyżej przepisy określają uprawnienie organu do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w sytuacji ziszczenia się jednej z przesłanek wymienionych w przepisach art. 28 ust. 1 i 2 oraz ust. 3a u.s.u.s. Zaistnienie którejkolwiek z w/w przesłanek, daje potencjalną możliwość umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04, opubl. OSNP 2004/16/285).
Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać
z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).
Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy
w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast należy mocno wyartykułować, że kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, dlatego też Sąd nie może jakby tego chciał Skarżący ponownie rozpatrzyć jego wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS. Taką decyzję może podjąć wyłącznie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 bądź
w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności
z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.).
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się ZUS odmawiając umorzenia należności składkowych.
W pierwszej kolejności należy przyznać rację organom ZUS, które stwierdziły,
że w stosunku do Skarżącego nie można mówić o spełnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności wynikającej z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie musi mieć charakter trwały i nieprzemijający. Wskazać należy, że zamknięty katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że żadna z wymienionych przesłanek nie ma zastosowania względem Skarżącego
Wprawdzie postanowieniem z dnia 16.02.2006r., sygnatura akt [...] GU [...] Sąd Rejonowy w K. oddalił wniosek ZUS o ogłoszenie upadłości wnioskodawcy,
a podstawą oddalenia wniosku był art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, czyli brak po stronie dłużnika środków na zaspokojenie postępowania upadłościowego, ponieważ majątek dłużnika, jest w takim stopniu obciążony, że nie wystarcza na zaspokojenia kosztów, to jednak orzeczenie powyższe zapadło ponad 11 lat temu, a jak słusznie wskazał organ obciążające Skarżącego zobowiązania zostały skierowane na drogę postępowania egzekucyjnego, które jest prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS w K. oraz przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. K. [...] z nieruchomości, postępowania te trwają nadal, co oznacza, że istnieje potencjalna możliwość wyegzekwowania choćby części długu. Wskazać także należy, że organ egzekucyjny - [...] Sądowy nie stwierdził, że zobowiązania Skarżącego niemożliwe do wyegzekwowania z powodu braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, bądź też oczywistym jest, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Słusznie także organ zauważył, że wnioskodawca posiada majątek ruchomy w postaci środków transportu oraz jest współwłaścicielem nieruchomości o nr [...] [...], na której, na wniosek ZUS, został dokonany wpis hipoteki stanowiący zabezpieczenie należności z tytułu składek i do której prowadzona jest obecnie egzekucja sądowa, co oznacza możliwość sprzedaży tych składników majątkowych i pokrycia choćby części zadłużenia z tytułu składek.
Oceny tej nie zmienia przedłożone przez Skarżącego postanowienie [...] z dnia 2.02.2017 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, gdyż dotyczy ono jedynie egzekucji prowadzonej z rachunku barkowego. Podkreślenia wymaga pozostająca poza sporem okoliczność prowadzenia egzekucji z wynagrodzenia za pracę małżonki Skarżącego.
Oceniając natomiast możliwość umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez wnioskodawcę jako płatnika składek, mimo braku całkowitej nieściągalności, w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych na zasadach określonych rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy
i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., za organem wskazać należy, że możliwość umorzenia długu na zasadach określonych w tym rozporządzeniu przewidziana jest dla sytuacji szczególnych, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne, czy nadzwyczajne zdarzenia losowe nie jest realnie możliwe wywiązanie się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, w tym w okresie nieprzedawnionym. Ocena istnienia możliwości umorzenia zaległości pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności, dokonywana jest na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę dowodów.
W pierwszej kolejności zatem należy wskazać, że Skarżący ma 59 lat i jest osobą w wieku aktywności zawodowej, wskazywane przez niego problemy zdrowotne należy uznać za odpowiednie do wieku i typowe, nie przesądzają one także
o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy. Ponadto Skarżący nie przedłożył orzeczenia komisji lekarskiej bądź lekarza orzecznika stwierdzającego jego niepełnosprawność lub niezdolność do pracy, która ograniczałaby lub uniemożliwiałaby zarobkowanie. Organ także zauważył, że w jego rejestrach nie odnotowany został wpływ wniosku o rentę inwalidzką, której przyznanie uwarunkowane jest między innymi stwierdzeniem niezdolności do pracy. Nie sposób nie zgodzić się także z organem co do tego, że wobec powszechnie znanego faktu poprawy sytuacji pracowników na rynku pracy, zmiana sytuacji finansowej Skarżącego jest obiektywnie możliwa i zależy w istotnym stopniu od jego chęci i aktywności. Również wobec małżonki Skarżącego nie została orzeczona przez uprawnionego lekarza niepełnosprawność lub niezdolność do pracy. Wynagrodzenie żony z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w wysokości [...] zł netto średnio miesięcznie organ słusznie uznał za przekraczające wysokość minimum socjalnego określonego dla 2 osobowego gospodarstwa pracowniczego, które w grudniu 2016r. wynosiło [...] zł oraz minimum egzystencji, które w 2016 r. wynosiło [...] zł.
Zgodzić się zatem należy z wnioskiem organu, iż przedłożone w sprawie dokumenty nie dowodzą, aby Skarżący nie mógł uregulować choćby części należności w okresie nieprzedawnionym, ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, ponieważ pociągnęłoby to dla niego i rodziny zbyt ciężkie skutki.
Organ zwrócił także uwagę, że wnioskodawca nie udokumentował, że na skutek przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny nie ma możliwości uzyskiwania dochodu.
Wskazać także należy, że płatnik składek odpowiada zaś za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Należy przy tym zauważyć,
że obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne. Podkreślić w tym miejscu należy,
że nie jest wymaganym, aby spłata należności nastąpiła jednorazowo, możliwe jest bowiem rozłożenie należności na małe raty dostosowane do indywidualnych możliwości Skarżącego, które mogą być sukcesywnie spłacane.
Okoliczności te zostały zatem słusznie, w ocenie Sądu, potraktowane jako nie dające wystarczających podstaw do zastosowania wobec Skarżącego ulgi w postaci umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne.
W opinii Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo przeanalizowały ustalony w sprawie stan faktyczny. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając Skarżącemu umorzenia zaległych składek.
Na marginesie należy wskazać, że w orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS (por. wyrok WSA z dnia
10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 74/14, wyrok WSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1451/12). W orzecznictwie podnosi się również, że w sprawach
o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie
art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872).
Podnoszona przez Skarżącego okoliczność orzeczenia wobec niego w 2006 r. zakazu prowadzenia działalności gospodarczej nie oznacza braku możliwości zatrudnienia. Również fakt wydawania wobec Skarżącego postanowień o zwolnieniu od kosztów sądowych nie przesądza o istnieniu podstaw do umorzenia należności. Orzeczenia w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych wydawane są w oparciu o dane przestawiane przez stronę w poszczególnych postępowaniach, a ocena majątkowa strony odbywa się w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy.
Ponadto Sąd zwraca także uwagę, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego.
W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta
z tzw. powagi rzeczy osądzonej.
Wobec stwierdzenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło