II OZ 266/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] sp. j. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2919/16 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] sp. j. z siedzibą w W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez [...] sp. j. z siedzibą w W. jest decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], nakazującą skarżącej całkowitą rozbiórkę wolnostojącego nośnika reklamowego o całkowitej wysokości ok. 4,50 m, składającego się z tablicy ekspozycyjnej o wymianach ok. 3,00 x 6,00 m, przymocowanej do trzech stalowych słupów, zagłębionych w gruncie, znajdującego się na terenie działki nr ewid. [...] z obrębu [...], położonej przy [...] w W. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazała, że wykonanie decyzji spowoduje nie tylko trudne, ale w istocie niemożliwe do odwrócenia skutki, bowiem w przypadku uwzględnienia przez Sąd skargi nośnik reklamowy będący przedmiotem sprawy nie będzie już istniał. Skarżąca podniosła również, że poniesie znaczną szkodę, bowiem nie tylko będzie musiała pokryć koszty nieuzasadnionej rozbiórki nośnika, ale również nie będzie mogła z niego korzystać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2919/16 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie Sąd stwierdził, że argumenty przedstawione przez skarżącą nie uzasadniają wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem skarżąca nie wykazała przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Wskazał, że rozbiórka przedmiotowego nośnika reklamowego generuje niewątpliwie o wiele mniejsze koszty i stanowi proces logistycznie i technicznie mniej skomplikowany niż rozbiórka np. domu mieszkalnego. Zwrócił uwagę, że nośnik reklamowy objęty nakazem rozbiórki składa się z niewielu elementów, które w wyniku poprawnie przeprowadzonego demontażu nie powinny ulec uszkodzeniu i będzie możliwe ponowne ich wykorzystanie. Podniósł, że skarżaca jedynie lakonicznie wskazała, że będzie musiała ponieść koszty rozbiórki oraz nie będzie mogła korzystać z nośnika, jednak nie wykazała kosztów rozbiórki oraz utraconych korzyści a także nie przedstawiła swojej sytuacji finansowej. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że rozbiórka nośnika reklamowego nie będzie wiązała się dla strony skarżącej ze spowodowaniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, gdy tymczasem na skutek rozbiórki nośnika skarżąca poniesie znaczną szkodę, a skutki rozbiórki będą trudne do odwrócenia. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania za obie instancje według norm przepisanych. Wniesiono ponadto o dopuszczenie dowodu z oferty firmy [...] z 23 stycznia 2017 r. oraz e-maila S. M. z 6 lutego 2017 r. (załączonych do zażalenia odpowiednio w formie kserokopii i wydruku). W uzasadnieniu zażalenia strona podniosła, że wskutek braku wstrzymania zaskarżonej decyzji nośnik reklamowy nie będzie już istniał a skarżąca poniesie znaczna szkodę. Nie tylko bowiem będzie musiała pokryć koszty nieuzasadnionej rozbiórki, ale również nie będzie mogła z niego korzystać. Odwołując się do załączonej do zażalenia oferty wskazała, że rozbiórka nośnika reklamowego oraz jego ponowny montaż będą wiązały się z wysokimi kosztami - kwotą co najmniej 8900 zł netto. Ponadto przez czas trwania postępowania skarżąca będzie musiała pokrywać koszt przechowywania przez podmiot zewnętrzny części składających się na przedmiotowy nośnik (oświadczyła, że nie ma możliwości składowania ich na dzierżawionym terenie) - ok. 300 zł netto miesięcznie. W odmiennym przypadku skarżącą będzie obciążał koszt utylizacji nośnika reklamowego i następnie koszt wykonania całkiem nowego nośnika. Podniesiono ponadto, że skarżąca nie będzie mogła korzystać z przedmiotowego nośnika reklamowego i zmuszona będzie wynająć inny nośnik reklamowy. W oparciu o treść e-maila załączonego do zażalenia wskazała, że koszt wynajęcia nośnika reklamowego na okres roku to koszt ok. 2000 zł netto miesięcznie i 24000 zł netto rocznie. Skarżąca wyjaśniła, że potrzeba złożenia dowodów na poparcie twierdzeń odnośnie do zagrożenia powstania w jej majątku znacznej szkody powstała dopiero na obecnym etapie postępowania w związku ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji. Jej zdaniem w okolicznościach niniejszej sprawy fakt powstania znacznej szkody przy rozbiórce nośnika reklamowego jest oczywisty i nie było konieczności jego wykazywania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy podkreślić, że ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. – znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 376/13; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo powołanie się na konsekwencje w sferze finansowej nie uprawnia jeszcze do oceny, że wykonanie kwestionowanej decyzji skutkować może wyrządzeniem stronie znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Dla spełnienia przesłanki warunkującej wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu konieczne jest wykazanie, że uszczuplenie majątkowe będzie "znaczne" dla strony skarżącej. Sąd nie może domniemywać, że wykonanie określonego w zaskarżonej decyzji lub postanowieniu obowiązku wiąże się z zainwestowaniem kwoty, która będzie dla strony znacząca w kontekście jej ogólnej sytuacji majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OZ 664/12; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wniosek nie mógł zostać uwzględniony, bowiem skarżąca spółka nie wykazała, na czym polega niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ani nie przedstawiła okoliczności, które miałyby świadczyć o jego rzeczywistym wystąpieniu. Trafnie ocenił, że uzasadnienie sformułowanego w skardze wniosku jest lakoniczne i nie pozwala na ustalenie, jakie konkretnie koszty rozbiórki skarżąca będzie musiała ponieść i jakiej wysokości byłyby utracone korzyści, a nadto jaka jest jej sytuacja finansowa. Nie ma przy tym racji skarżąca spółka podnosząc, że w okolicznościach niniejszej sprawy kwestie te były na tyle oczywiste, że nie wymagały od strony żadnej aktywności przy uzasadnianiu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę ze swej istoty powoduje zmianę stanu rzeczy, co nie oznacza jednak, że w każdym przypadku rozbiórka rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powoduje trudne do odwrócenia skutki. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że już sam rodzaj obiektu objętego nakazem rozbiórki wpływać będzie na ocenę dolegliwości wykonania decyzji rozbiórkowej pod kątem przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Inna wszak będzie sytuacja podmiotu zobowiązanego do rozbiórki domu mieszkalnego, a inna, gdy nakazowi rozbiórki podlega niewątpliwie prostszej konstrukcji wolnostojący nośnik reklamowy. Z tego względu zasadne jest stanowisko, że strona skarżąca powinna uprawdopodobnić, że w konkretnym stanie faktycznym wykonanie nakazu rozbiórki wiązać się będzie z wyrządzeniem znacznej szkody bądź spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. W przedmiotowej sprawie natomiast ani we wniosku skarżącej, ani w aktach sprawy nie ma stosownych argumentów czy dokumentów wskazujących na grożące jej konsekwencje przekraczające normalne następstwa wykonania zaskarżonego aktu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena jest prawidłowa i nie może zostać podważona twierdzeniami zażalenia, popartymi złożonymi dokumentami, a to z tej przyczyny, że twierdzeń tych ani dokumentów wnioskująca o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spółka nie przedłożyła Sądowi pierwszej instancji. Szczegółowe uzasadnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. dopiero w zażaleniu i zilustrowanie ich załączonymi do zażalenia dokumentami jest spóźnione, toteż nie podlega ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego jako sąd drugiej instancji. Niezależnie od powyższego, nawet jeśli argumentacja skarżącej zawarta w zażaleniu i załączone do niego dokumenty zostałyby złożone wcześniej na etapie rozpoznawania wniosku przez Sąd pierwszej instancji, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mogłoby to doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że skarżąca, choć wskazała wysokość szacowanych kosztów związanych z wykonaniem orzeczonego nakazu rozbiórki (wyszczególniła: koszty demontażu nośnika reklamowego i jego ponownego montażu, koszty przechowywania zdemontowanych części rozebranego nośnika, koszty wynajęcia innego nośnika reklamowego), to nadal nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. Pamiętać trzeba, że przesłanką warunkującą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie jest jakakolwiek szkoda (w tym majątkowa), lecz musi ona być znaczna. W tej sytuacji bez odniesienia wysokości podnoszących przez skarżącą kosztów wykonania zaskarżonej decyzji do jej sytuacji finansowej i majątkowej nie można przyjąć, że wykonanie obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją spowoduje takie uszczuplenie w majątku spółki, które można będzie uznać za znaczną szkodę, o jakiej mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jedynie na marginesie wskazać warto, że ani brak możliwości korzystania z nośnika reklamowego objętego nakazem rozbiórki, ani koszty wynajęcia innego nośnika reklamowego nie mogą być uznane za okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Pominąć nie można, że jak wynika z akt sprawy przedmiotowy nośnik reklamowy jest zlokalizowany na dzierżawionej przez skarżącą nieruchomości, na której prowadzi ona działalność gospodarczą (salon samochodowy z zapleczem serwisowym) a przedmiotowy nośnik reklamowy był wykorzystywany przez nią do promowania tejże działalności. Nie można zatem przyjąć, że brak możliwości prowadzenia kampanii reklamowej na tym jednym nośniku w jakikolwiek sposób zagrozi funkcjonowaniu przedsiębiorcy na rynku, a przez to może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę bądź spowodować trudne do odwrócenia skutki. W konsekwencji podobnie ocenić należy podnoszoną w zażaleniu konieczność wynajęcia innego nośnika reklamowego, bowiem kosztów na ten cel poniesionych nie można zaliczyć do niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorcy. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.