III SA/Kr 798/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) WSA Ewa Michna Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata R. F. - Kancelaria Adwokacka tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 (dwieście czterdzieści ) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 lutego 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 w związku z art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej powoływanej w skrócie jako k.p.a.), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zasiłku stałego z wniosku R. B. z dnia 11 października 2013 roku. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: pismem z dnia 10 października 2013 r. R. B. zwrócił się do organu I instancji o wznowienie wypłaty zasiłku stałego wstrzymanego decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r. nr [...], wskazując, że jego sytuacja bytowo-zdrowotna uległa dalszemu, znacznemu pogorszeniu. Postanowieniem z dnia [...] 2013 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zasiłku stałego z wniosku skarżącego z dnia 11 października 2013 r. Organ przywołał treść art. 61a § 1 k.p.a. i wskazał, że decyzja o wstrzymaniu wypłaty zasiłku stałego z dnia [...] 2011 r. jest ostateczna, gdyż organ odwoławczy utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] 2011 r., zaś skargę na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wyrokiem z dnia 9 października 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 938/11. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył R. B. Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 26 lutego 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r. nr [...] o wstrzymaniu wypłaty zasiłku stałego została utrzymana w mocy decyzją SKO nr [...], na którą skarga została oddalona wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 9 października 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 938/11. Zdaniem organu II instancji, w związku z tym w sprawie zachodzi przesłanka do zastosowania trybu art. 61a k.p.a., bowiem zaistniały inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Skargę na powyższe postanowienie wniósł do WSA w Krakowie R. B. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegało postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku R. B. "o wznowienie wypłaty zasiłku stałego". Organy administracji obu instancji przyjęły, opierając rozstrzygnięcie na przepisie art. 61a § 1 k.p.a., że uzasadnioną przyczyną, dla której postępowanie nie może być wszczęte, jest okoliczność istnienia ostatecznej decyzji, od której skarga została oddalona przez sąd administracyjny, a to decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r. nr [...] "o wstrzymaniu wypłaty zasiłku stałego od 1.04.2011 r.". Wskazać należy, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 k.p.a.). Jeżeli zaś żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.). Jak z powyższego wynika, ustawodawca wprowadził w art. 61a § 1 k.p.a. dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane, jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania (por. np. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2159/12, wyroki WSA w Warszawie: z dnia 10 września 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 141/14, z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 241/14). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie podało, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r. nr [...], którą "wstrzymano wypłatę zasiłku stałego od 1.04.2011 r." została skontrolowana w administracyjnym toku instancji oraz przez sąd administracyjny, który prawomocnym wyrokiem z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 938/11, oddalił skargę na utrzymującą ją w mocy decyzję organu odwoławczego. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał zatem, że przyczyny, uzasadniającej odmowę wszczęcia postępowania, upatruje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uprzednim rozstrzygnięciu sprawy w administracyjnym i sądowym toku kontroli. Z takim stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie można się zgodzić. Podnieść należy, że wskazywaną przez SKO decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Prezydent Miasta zmienił swoją decyzję z dnia [...] 2009 r. nr [...] w ten sposób, że od dnia 1 kwietnia 2011 r. zasiłek stały przestał przysługiwać skarżącemu R. B. Nieprawidłowe jest wobec tego stanowisko Kolegium w niniejszej sprawie, które z faktu, że ostatecznie przesądzono, iż skarżącemu nie przysługuje zasiłek stały od dnia 1 kwietnia 2011 r., wyprowadziło wniosek, że należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie "wznowienia wypłaty zasiłku stałego", jak żądanie swe sformułował w piśmie z dnia 10 października 2013 r. skarżący R. B. Należy podkreślić, że organy nie mogą dokonywać swobodnej kwalifikacji przedmiotu żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. To osoba żądająca czynności organu posiada legitymację skargową. W przypadku istnienia wątpliwości co do przedmiotu żądania organ powinien ustalić, wszczęcia jakiego postępowania żąda skarżący, nie zaś domniemywać, że wniosek dotyczy już rozstrzygniętej sprawy zasiłku stałego, przyznanego skarżącemu do dnia 31 marca 2011 r. Wskazać należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzą takie uzasadnione wątpliwości, bowiem wniosek skarżącego był nieprecyzyjny i mógł być uznany za ponowny wniosek o przyznanie zasiłku stałego. Z brzmienia art. 37 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.) wynika, że zasiłek stały należny osobie spełniającej warunki do jego uzyskania ma charakter świadczenia obligatoryjnego, co oznacza, że organ administracyjny powinien go wypłacać za cały okres, gdy spełnione są ustawowe przesłanki określone w tym przepisie. Istnieje zatem możliwość, że przyczyny, dla których decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] stwierdzono, że zasiłek stały R. B. nie przysługuje, ustąpiły i ustawowe przesłanki przyznania mu ponownie tego świadczenia byłyby spełnione. Jednak aby to zbadać, organy pomocy społecznej winny były w pierwszej kolejności doprecyzować żądanie skarżącego zawarte w piśmie z dnia 10 października 2013 r., a nie arbitralnie zakładać, że pomiędzy sprawą zakończoną skontrolowanym przez Sąd rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2011 r. nr [...] a sprawą, której przedmiot zakreślił nieprecyzyjnie skarżący w piśmie z dnia 10 października 2013 r., zachodzi tożsamość przedmiotowa, uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt II OW 157/13: "Jak podkreślano wielokrotnie w orzecznictwie, w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko i wyłącznie ta strona określa przedmiot swego żądania, przy czym w razie wątpliwości, co do zakresu, czy przedmiotu żądania jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji". Z powyższych przyczyn uznać należało, że organy administracji w przedmiotowej sprawie dopuściły się naruszenia przepisu art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego nieuzasadnione i przedwczesne zastosowanie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając zaś na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. Sąd przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego – adwokatowi R. F. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.