I SA/Ol 629/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca), sędzia WSA Przemysław Krzykowski, Protokolant stażysta Karolina Arkita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017r. w Olsztynie sprawy ze skargi E. B., P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości na 2014r. oddala skargę. P. B. i E. B. (dalej jako skarżący, strona, podatnicy) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"., którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza z dnia "[...]" w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2014r. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji decyzjami z dnia "[...]" ustalał skarżącym zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2014r. Wskazane decyzje w wyniku wniesionych odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność ustalenia, czy opodatkowany budynek położony we wsi Ś, należący do podatników ma charakter mieszkalny, czy też letniskowy. Wskazano, iż ustalenie, że rodzina podatników zaspokaja w przedmiotowym domu podstawowe potrzeby mieszkaniowe oznacza, że tam (w pewnym okresie) znajduje się ich centrum życiowe. Decyzją z dnia "[...]"r. Burmistrz ustalił skarżącym zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2014 rok w kwocie 4.474 zł. Dla celów ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości organ za podstawę opodatkowania przyjął budynki przeznaczone na cele rekreacyjne o powierzchni 370 m2, grunty pozostałe o powierzchni 820 m2 oraz grunty przeznaczone na budownictwo letniskowe o powierzchni 3.151 m2. Utrzymując decyzję organu I instancji w mocy, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia poddanego kontroli Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że spór w sprawie sprowadza się do określenia właściwej stawki podatku dla gruntów o pow. 3151 m2 (działka o nr 119/2) i położonego na nim budynku o powierzchni 370 m2. Zdaniem skarżących ww. grunty winny być opodatkowane jako grunty pozostałe zaś budynek powinien być opodatkowany jak budynek mieszkalny, gdyż służy tej właśnie funkcji. Według stron budynek ten spełnia podstawowe funkcje całorocznego zamieszkiwania i faktycznie spełnia funkcję mieszkalną. Organ podatkowy powinien zatem oceniać faktyczne wykorzystywanie budynku, czego nie uczynił. W ocenie organu, sporny budynek nie mógł podlegać opodatkowaniu preferencyjną stawką podatkową przewidzianą dla budynków mieszkalnych, gdyż w ewidencji budynków nie została mu przypisana taka funkcja użytkowa. To samo należy odnieść do opodatkowania gruntu, na którym budynek ten jest posadowiony, sklasyfikowanego w ewidencji jako "inny grunt zabudowany", który należało opodatkować według stawki podatku właściwej dla "gruntu rekreacyjnego". Powołując treść art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 716 ze zm.) – dalej jako u.p.o.l., art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) dalej: u.p.g.k., oraz § 65 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa dnia 29 maja 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków Kolegium wskazało, że dla ustalenia właściwej stawki podatku od nieruchomości organy podatkowe powinny przede wszystkim ustalić podstawową funkcję użytkową budynku. Podkreślono, że istotną cechą budynku, uzasadniającą zakwalifikowanie go do kategorii budynków mieszkalnych, jest posiadanie budynku w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Oznacza to, że "budynek letniskowy" będzie mieścił się w pojęciu "budynku mieszkalnego" tylko wówczas, gdy będzie użytkowany faktycznie przez właściciela (jego bliskich), służąc tym samym zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych (nie rekreacyjnych, wypoczynkowych bądź w celu lokaty kapitału (por. uchwały NSA z dnia 22 kwietnia 2002 r., sygn. akt FPK 17/01 oraz z dnia 1 lipca 2002 r., sygn. akt FPK 3/02; wyrok NSA z dnia 19.02.2008, sygn. akt II FSK 1726 - publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za powyższą wykładnią przemawia zdaniem Kolegium również to, że przepisy przewidujące niższą stawkę opodatkowania podatkiem od nieruchomości dla "budynków mieszkalnych lub ich części", jako przepisy o charakterze szczególnym, nie powinny podlegać wykładni rozszerzającej. Stosowanie w tym wypadku wykładni rozszerzającej byłoby odstępstwem od zasady sprawiedliwego i równego opodatkowania. W dalszej kolejności podniesiono, że podatek od nieruchomości jest świadczeniem wymagającym uwzględnienia sposobu wykorzystania majątku. Z przyczyn społecznych i gospodarczych ustawodawca opodatkował niektóre kategorie nieruchomości różnymi stawkami. Najniższą stawkę podatkową przewidział w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l., a więc dla budynków mieszkalnych lub ich części, albowiem zaspokajają one podstawowe potrzeby bytowe ludzi. Z najniższej stawki nie powinny zatem korzystać budynki letniskowe wówczas, gdy nie zaspokajają one podstawowych potrzeb mieszkaniowych ludzi w zakresie zamieszkiwania, a służą jedynie celom związanym z wypoczynkiem, rekreacją czy spędzaniem urlopów. Kolegium wskazało, że organ I instancji wystąpił do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji i Kartografii o wypis z rejestru gruntów i budynków dla działek o nr ewidencyjnym 117/1 oraz 119/2 obręb Ś. Z otrzymanego wypisu z rejestru gruntów i budynków wynika, że działka o nr 117/1 o pow. 820 m2 posiada klasyfikacje gruntów "dr" - droga, zaś działka o nr 119/2 o pow. 3151 m2 posiada klasyfikacje "Bi" - inne tereny zabudowane oraz zabudowana jest budynkiem sklasyfikowanym jako "pozostały budynek niemieszkalny". Ww. wypis aktualny jest jednak na dzień 7 lipca 2015 r. Z wypisu z rejestru gruntów aktualnego na 2014 r. wynika zaś, iż działka gruntu oznaczona nr 117/1 o powierzchni 0,0820 ha sklasyfikowana jest jako "dr" zaś działka o nr ewidencyjnym 119/2 sklasyfikowana jest jako "B" - tereny mieszkalne. Na działce nr 119/2 posadowiony jest budynek o powierzchni 370 m2 dla którego w 2014 r. nie była prowadzona ewidencja budynków. Organ odwoławczy wskazał, że informacji udzielonych przez skarżących wynika, iż E. B. nie pracuje, a P. B. pełni funkcje Prezesa Zarządu spółki z siedzibą w W. Specyfika działalności spółki, nie wymaga stałej jego obecności w biurze. Obecność P. B w W. jest konieczna przy okazji negocjowania i podpisywania kontraktów, to jest kilka razy w roku. Poza tym praca jest wykonywana przede wszystkim za pośrednictwem telefonu i poczty elektronicznej. Od połowy kwietnia do połowy października podatnicy stale korzystają z domu pod adresem Ś. Z reguły mieszkają tam od czwartku po południu do wtorku rano. W tym okresie w domu zamieszkują także matki podatników. W okresie zimowym dom jest przez cały czas ogrzewany, a podatnicy mieszkają tam co najmniej w co drugi weekend od piątku do poniedziałku. Poinformowano także, że podatnicy składają roczne zeznanie PIT w Urzędzie Skarbowym W. Kolegium podkreśliło, że czynności dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji potwierdzają ustalenia, że właściciele budynku przebywają w nim w tak zwanym okresie letniskowym. Organ zbadał stopień zużycia energii elektrycznej oraz innych mediów w poszczególnych miesiącach użytkowania. Podatnicy złożyli deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi tylko za czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2014 r. SKO zwróciło uwagę, że budynek został wzniesiony jako rekreacyjno - usługowy, co powoduje liczne implikacje co do spełnienia wymagań m. in. w zakresie możliwości całorocznego zamieszkiwania. Postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę jest uruchamiane wyłącznie na wniosek strony. Natomiast skarżący nie wystąpili o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego lecz budynku o wymienionym charakterze. Nie zainicjowali też postępowania w przedmiocie zmiany funkcji budynku, co mogłoby doprowadzić jednoznacznie i ostatecznie do zmiany sposobu jego opodatkowania. Organ odwoławczy stwierdził, że sporny budynek nie służy do zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych właścicieli, gdyż te zaspokajane są w innym miejscu. Jest oczywiste, że wykonywanie rekreacji wiąże się także z zamieszkaniem rozumianym jako schronienie, przebywanie, nocny wypoczynek, spożywanie posiłków itp. Tego rodzaju zamieszkiwanie może być realizowane także w innych budynkach, które charakteru mieszkalnego nie mają, np. szpitalach, hotelach, internatach, jednostkach wojskowych. Zaspokajanie podstawowych potrzeb mieszkaniowych wiąże się z utworzeniem w danym miejscu przez osobę fizyczną swojego centrum życiowego, z którym jest ona utożsamiana, gdzie można ją odszukać, prowadzić z nią korespondencję. Podkreślono, że budynek należący do skarżących do tego celu nie służy z uwagi na jego funkcję określoną w dokumentacji budowlanej, a także czasowe przebywanie w nim właścicieli, brak zameldowania, położenie budynku na terenie o walorach i przeznaczeniu rekreacyjnym. W ocenie Kolegium wymienione cechy świadczą jednoznacznie, że przeznaczeniem tego budynku jest rekreacja rozumiana jako możliwość oderwania się od uciążliwości wynikających z życia w mieście. SKO wskazało, że podstawową stawką służącą do wymiaru podatku od nieruchomości jest stawka przewidziana dla budynków tzw. pozostałych. Preferencyjne, niższe stawki stosuje się do opodatkowania budynków mieszkalnych, bowiem w nich realizują się podstawowe potrzeby człowieka związane z zamieszkaniem. Nie ma zatem przyczyn prawnych do wymierzania zobowiązań z zastosowaniem tych stawek za budynki, które tych podstawowych potrzeb nie zaspokajają. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych zarzuciła naruszenie: - § 1 ust. 3 uchwały nr "[...]" Rady Miejskiej w zw. z § 68 ust. 3 pkt. 5 rozporządzenia Ministra rozwoju regionalnego i budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez błędne uznanie, iż działka o nr ewidencyjnym 119/2 jest gruntem przeznaczonym na budownictwo letniskowe, w sytuacji gdy z aktualnego wypisu z rejestru gruntów i budynków wynika, iż działka ta sklasyfikowana jest jako "Bi" co oznacza "inne tereny zabudowane", a w konsekwencji czego winna być opodatkowana jako pozostałe grunty w wysokości 0,20 zł za m2; - art. 5 ust 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l. poprzez błędną wykładnie tego przepisu i przyjęcie, że można posiadać tylko jedno miejsce zamieszkania, które spełnia podstawowe potrzeby bytowe ludzi, podczas gdy dla zastosowania art. 5 ust 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l., ma znaczenie to, czy budynek (lub jego część) zaspokaja podstawowe potrzeby mieszkaniowe, które mogą być zaspokajane w więcej niż jednym domu; - art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.) – dalej O.p. poprzez nierozważenie całokształtu materiału dowodowego, dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz pominięcie części materiału dowodowego i w konsekwencji błędne ustalenie, że nieruchomość znajdująca się w Ś, nr ewidencyjny działek 117/1 oraz 119/2 obręb Ś jest nieruchomością przeznaczoną na cele rekreacyjne i w konsekwencji czego podlega opodatkowaniu w wysokości 7,73 zł za m2 powierzchni użytkowej. W uzasadnieniu zarzutów wskazano, że zgodnie z treścią § 68 ust. 3 pkt. 5 rozporządzenia Ministra rozwoju regionalnego i budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków tereny rekreacyjno-wypoczynkowe oznaczone są symbolem "Bz". Wobec powyższego organ winien zastosować do tej nieruchomości stawkę podatkową wskazaną w Uchwale nr "[...]"§ 1 ust. 3 w wysokości 0,20 zł za m2 powierzchni. Wskutek zastosowania wyższej stawki podatkowej doszło do naruszenia ww. przepisów. Podkreślono, że przedmiotowa nieruchomość jest użytkowana przez podatników do zapewnienia im w okresie od kwietnia do października podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Przedmiotowy dom służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych podatników i ich osób bliskich przez ponad połowę roku. Pomimo to, Organ nie uznał, że dom służy faktycznemu zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych podatników i ich bliskich, ze względu na przebywanie w nim jedynie okresowo. W związku z uznaniem, iż jest to budynek letniskowy, nie mieszczący się w pojęciu "budynek mieszkalny", okoliczność ta uniemożliwia uznanie domu za dom mieszkalny, co stanowi naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l. poprzez błędną wykładnię tego przepisu. Powołując się na orzecznictwo sądów podniesiono, że organ podatkowy w niniejszej sprawie nie wskazuje żadnych podstaw, które ograniczałyby możliwość zaspokajania potrzeb mieszkaniowych w kilku budynkach (mieszkaniach). Nie ma więc żadnych podstaw, aby ustalając że dany budynek faktycznie służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych podatnika i osób mu bliskich, wyłączać kwalifikację takiego budynku jako mieszkalnego tylko na tej podstawie, że równocześnie ustalono, iż centrum życiowe podatnika zlokalizowane jest w W. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest określenie właściwej stawki podatku od nieruchomości dla należącego do skarżących budynku i gruntu, na którym jest on posadowiony. Zdaniem skarżących organ podatkowy dokonał nieprawidłowego wymiaru podatku od nieruchomości, ponieważ nie zastosował stawki dla budynków mieszkalnych, pomijając faktyczne użytkowanie budynku. Na wstępie rozważań wskazać należy, że w myśl art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ustawa określa górne granice stawek dla budynków, różnicując stawki w zależności od kategorii budynków. Zatem kwalifikacja budynku ma wpływ na wymiar tego podatku. Zgodnie natomiast z art.5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. stawki podatku od nieruchomości zostały zróżnicowane m.in. ze względu na kryterium sposobu korzystania z tych nieruchomości lub ich części. Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Zatem z powołanego przepisu wynika wprost, że podstawą wymiaru podatku (w zakresie podmiotowym i przedmiotowym) są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądów administracyjnych akceptowany jest szeroko pogląd, że organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz uwzględniać odpowiednie zapisy ewidencji prowadzonych przez odpowiednie organy (np. wyrok NSA z 1 sierpnia 2014 r. sygn. II FSK 1930/12, wyrok NSA z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt II FSK 2234/12, wyrok WSA w Gorzowie z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Go 193/14, dostępny: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntów i budynków nie tyle decyduje rzeczywisty sposób użytkowania, czy wykorzystywania nieruchomości, co funkcje wskazane w ewidencji. W orzeczeniu z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 986/11 (dostępny: www.orzeczenia .nsa.gov.pl) NSA stwierdził, że w świetle art. 21 ust. 1 u.p.g.k. podstawą wymiaru podatków nie jest stan faktyczny, lecz stan ujawniony (zapisany) w ewidencji gruntów i budynków oraz, że w tym kontekście można mówić o formalnym związaniu ewidencją, która dla wymiaru podatku ma znaczenie rozstrzygające. W przedmiotowej sprawie sporny budynek został wzniesiony jako rekreacyjno – usługowy. Z wypisu z rejestru gruntów i budynków dla działek o nr ewidencyjnym 117/1 oraz 119/2 obręb Ś na dzień 7 lipca 2015 r. wynika, działka o nr 117/1 o pow. 820 m2 posiada klasyfikacje gruntów "dr" - droga, zaś działka o nr 119/2 o pow. 3151 m2 posiada klasyfikacje "Bi" - inne tereny zabudowane oraz zabudowana jest budynkiem sklasyfikowanym jako "pozostały budynek niemieszkalny". Natomiast z wypisu z rejestru gruntów aktualnego na 2014 r. wynika, iż działka gruntu oznaczona nr 117/1 o powierzchni 0,0820 ha sklasyfikowana jest jako "dr", zaś działka o nr ewidencyjnym 119/2 sklasyfikowana jest jako "B" - tereny mieszkalne. Na działce nr 119/2 posadowiony jest budynek o powierzchni 370 m2 dla którego w 2014 r. nie była prowadzona ewidencja budynków. Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy podkreślić należy, że organy podatkowe prawidłowo uznały, że nie ma podstaw do zakwalifikowania spornego budynku do kategorii budynków mieszkalnych. Z powodu braku odpowiednich danych ewidencyjnych określających rodzaj budynku w 2014 r. organy zasadnie przeprowadziły postępowanie w celu ustalenia sposobu wykorzystywania przedmiotowego budynku. Ustalono, że skarżący przebywają w nim w tak zwanym okresie letniskowym. Organ zbadał stopień zużycia energii elektrycznej oraz innych mediów w poszczególnych miesiącach użytkowania. Podatnicy złożyli deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi tylko za czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2014 r. Podatnicy nie są zameldowani w spornym budynku, a roczne rozliczenie PIT składają w W. Należy również zwrócić uwagę, że skarżący nie dokonali zmiany sposobu użytkowania budynku letniskowego na mieszkalny, a także mają inny adres zameldowania i inny adres do korespondencji. Ze spornego budynku korzystają jedynie w tzw. sezonie letnim, o czym świadczy m.in. złożenie deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi tylko za czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2014 r. Mając powyższe okoliczności na uwadze, zdaniem Sądu, prawidłowo uznano, że sporny budynek nie służy do celów typowo mieszkalnych i jest budynkiem letniskowym. Budynek mieszkalny to bowiem obiekt budowlany, który służy stałemu zamieszkiwaniu; zaś budynek letniskowy nie nabędzie cech budynku mieszkalnego w rozumieniu u.p.o.l przez fakt jego sezonowego zamieszkiwania. Konieczny jest bowiem zamiar przebywania właściciela (jego bliskich) w tym budynku jako centrum życiowego w/w osób (zob. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 maja 2006r., sygn. akt I SA/Gd 322/04, niepubl.). Należy zwrócić uwagę, że pomimo faktu, iż z wypisu z rejestru gruntów aktualnego na 2014 r. wynika, że działka o nr ewidencyjnym 119/2 sklasyfikowana jest jako "B" - tereny mieszkalne, to na dzień 7 lipca 2015 r. wynika, że działka o nr 119/2 o pow. 3151 m2 posiada klasyfikacje "Bi" - inne tereny zabudowane oraz zabudowana jest budynkiem sklasyfikowanym jako "pozostały budynek niemieszkalny". Wnioskować więc należy, że dokonano zmiany sposobu użytkowania spornego budynku. W ocenie Sądu, organ podatkowy prawidłowo ustalił skarżącym podatek od nieruchomości za 2014r. Organy podatkowe zebrały w sposób prawidłowy pełen materiał dowodowy, wnikliwie go rozpatrzyły i w wywiodły z niego spójne i logiczne wnioski. Okoliczność, że wnioski te są odmienne od stanowiska skarżących nie przesądza o naruszeniu przez organy podatkowe przepisów postępowania. Zasadnie również organy uznały, że w niniejszej sprawie przedmiotowy lokal nie jest stanowi centrum życiowego podatników i nie służy zaspokajaniu ich podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Tym samym nie można zastosować stawki podatku od nieruchomości jak dla budynków mieszkalnych do przedmiotowego budynku. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne. Wobec braku stwierdzenia w sprawie uchybień procesowych, jak i naruszeń przepisów prawa materialnego, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.