I SA/Po 624/17
WyrokWSA w Poznaniu2017-11-09
Skład orzekający: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka, Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy egzekucyjne prawidłowo odmówiły zwolnienia z egzekucji administracyjnej wierzytelności z rachunków bankowych, nie badając należycie przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego"?Ratio decidendi
Organy egzekucyjne uchybiły przepisom procedury administracyjnej, nie badając należycie przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego" przy rozpatrywaniu wniosku o zwolnienie z egzekucji. Uznaniowość działania organu nie zwalnia go z obowiązku przeprowadzenia postępowania zgodnie z prawem, w tym szczegółowego uzasadnienia decyzji. Odmowa zwolnienia była przedwczesna, ponieważ organy nie ustaliły wyczerpująco stanu faktycznego, nie wezwały skarżącego do złożenia wyjaśnień w kluczowych kwestiach i pominęły argumenty dotyczące wpływu zajęcia rachunków na płynność finansową przedsiębiorstwa i jego obowiązki.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o zwolnienie z egzekucji administracyjnej wierzytelności z rachunków bankowych, argumentując, że zajęcie tych rachunków uniemożliwi mu prowadzenie działalności gospodarczej, zatrudnianie pracowników i realizację obowiązków wobec Skarbu Państwa. Organy egzekucyjne odmówiły zwolnienia, uznając, że ważny interes zobowiązanego nie został należycie wykazany, a jego działania nie dają gwarancji zaspokojenia wierzyciela. Skarżący podniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, co skutkowało zawieszeniem postępowania. Po utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie zwolnienia przez organ odwoławczy, skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i u.p.e.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i niewyjaśnienie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 09 listopada 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r., nr [...]; II. zasadza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz [...] kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu [...] maja 2017 r. A. M. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] kwietnia 2017 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z [...] stycznia 2017 r. nr [...], wydane w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle stanu faktycznego sprawy, w której Dyrektor Izby Celnej w P. wszczął egzekucję administracyjną wobec skarżącego na podstawie czterech tytułów wykonawczych wystawionych z [...] listopada 2016 r. przez Dyrektora Izby Celnej w S., obejmujących zaległości z tytułu podatku akcyzowego oraz opłaty paliwowej. Organ egzekucyjny, zawiadomieniem z [...] grudnia 2016 r., dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego w [...] S.A.
Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. skarżący wystąpił do organu egzekucyjnego, na podstawie art. 13 ustawy z dnia [...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") z wnioskiem o zwolnienie z egzekucji, na okres 6 miesięcy, wierzytelności z czterech rachunków bankowych: dwóch w [...] Banku [...] S.A. i dwóch w [...] S.A. oraz ograniczenie egzekucji do rachunku bankowego w [...] S.A. Uzasadniając wniosek zobowiązany wskazał, że zajęcie ww. rachunków bankowych doprowadzi do utraty płynności finansowej przedsiębiorstwa, są one bowiem rachunkami głównymi umożliwiającymi bieżące funkcjonowanie firmy w relacjach z kontrahentami, pracownikami czy dostarczycielami mediów. Zobowiązany podkreślił również, że w niniejszej sprawie interes społeczny przeplata się z ważnym interesem podatnika, ponieważ prowadzone przez niego przedsiębiorstwo zatrudnia ponad 100 osób, które regularnie otrzymują wynagrodzenie, a skarżący związku z tym odprowadza w skali miesiąca blisko [...] zł do ZUS. Przeprowadzenie egzekucji z rachunku głównego firmy uniemożliwiłoby skarżącemu zachowanie płynności i realizowanie obowiązków wobec Skarbu Państwa. Zobowiązany zapewnił także, że pozytywne rozpoznanie jego wniosku nie spowoduje bezskuteczności prowadzonej egzekucji. Zadeklarował dobrowolną wpłatę w kwocie [...]zł oraz dalsze regularne spłaty zadłużenia.
Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r., A. M. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc brak wymagalności obowiązku z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie rozłożenia na raty zobowiązań oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Powyższe podanie Dyrektor Izby Celnej w P. przekazał wierzycielowi celem zajęcia stanowiska w sprawie zgłoszonych przez stronę zarzutów, zawieszając postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego.
Dyrektor Izby Celnej w P. postanowieniem z [...] stycznia 2017 r., działając na podstawie art. 17 § 1 oraz art. 13 § 1 i § 2 u.p.e.a. odmówił zwolnienia z egzekucji, prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z [...] listopada 2016 r., wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w [...] Banku [...] S.A. oraz [...] S.A. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że art. 13 § 1 u.p.e.a. umożliwia wyłączenie z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego w przypadku łącznego wystąpienia przesłanek, tj. złożenia wniosku o wyłączenie z egzekucji składników majątkowych oraz wystąpienia ważnego interesu zobowiązanego. Następnie organ wyjaśnił, że przesłanka ważnego interesu zobowiązanego w rozumieniu art. 13 § 1 p.e.a. nie może prowadzić do sytuacji, w której egzekucja okaże się bezskuteczna. Zobowiązany musi więc przedstawić nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem, ale także wykazać, że możliwe jest zaspokojenie wierzyciela z innych składników majątku. W związku z powyższym organ zwrócił uwagę na fakt, że oprócz zadeklarowanej przez zobowiązanego wpłaty w kwocie [...]zł na poczet należności wskazanych w tytułach wykonawczych, nie wpłynęła żadna inna kwota, a zadłużenie zobowiązanego w niniejszej sprawie przekracza [...] zł. A. M. nie wskazał również innych składników swojego majątku, z których możliwe byłoby zaspokojenie wierzyciela. [...] S.A., z zajętego rachunku bankowego także nie przekazał żadnych należności. Mając na uwadze, że deklaracja co do spłaty części zadłużenia nie została spełniona przez zobowiązanego, organ egzekucyjny uznał zwolnienie z egzekucji wskazanych składników majątkowych za niezasadne.
W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący wniósł o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Uzasadniając zażalenie zobowiązany wskazał, że spełnił łącznie ustawowe przesłanki zwolnienia z egzekucji, jednakże organ egzekucyjny pomimo wyraźniej dyspozycji art. 13 § 1 u.p.e.a. nie zbadał należycie czy za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych przemawia jego ważny interes. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślił, że organy podatkowe nie mogą odmówić zwolnienia z egzekucji, nie badając czy przemawiałby za tym ważny interes podatnika. Tymczasem w zaskarżonym postanowieniu organ praktycznie nie odniósł się do tej kwestii, lakonicznie stwierdzając, że za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego nie przemawia jego ważny interes. Skarżący wskazał, że odmowa zwolnienia z egzekucji wierzytelności ze wskazanych rachunków bankowych może się okazać dla niego zbyt uciążliwa i w konsekwencji może doprowadzić do znacznych trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej. Zajęcia te znacznie ograniczyłyby możliwość dysponowania zgromadzonymi środkami i wpłynęłyby na płynność finansową przedsiębiorstwa, tym bardziej, że w dalszym ciągu pozostaje zajęty rachunek bankowy prowadzony przez [...] S.A., zgodnie z propozycją zobowiązanego. Skarżący podkreślił również, że zwolnienie wierzytelności z rachunków bankowych na okres 6 miesięcy nie spowoduje zagrożenia dla ewentualnej dalszej egzekucji, a jednocześnie umożliwi mu prawidłowe prowadzenie działalności gospodarczej. Odnosząc się natomiast do kwestii braku dokonania wpłat na poczet zadłużenia wskazał, że zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, co skutkowało zawieszeniem postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w tym zakresie. Zatem, zdaniem skarżącego, brak wpłat na poczet ww. zadłużenia nie może stanowić przesłanki do odmowy zwolnienia z egzekucji wierzytelności z rachunków bankowych. Zobowiązany zwrócił także uwagę na fakt posiadania dość znacznego majątku (co możliwe jest do sprawdzenia w różnych ogólnodostępnych rejestrach), który w razie potrzeby mógłby służyć zaspokojeniu wierzytelności.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu zgodził się ze skarżącym, że organ egzekucyjny nie odniósł się w sposób literalny do przesłanki istnienia ważnego interesu strony, jednakże go nie zanegował i wskazał, że istnienie ważnego interesu zobowiązanego nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji. Organ odwoławczy podkreślił również, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych. Natomiast stwierdzenie, że zobowiązany dysponuje "dość znacznym majątkiem" jest niewystarczające, bowiem powinien on wskazać składniki majątku, z których egzekucja może być prowadzona. W związku z powyższym organ nadzoru podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, że za odmową zwolnienia z egzekucji z wymienionych rachunków bankowych przemawia brak gwarancji ze strony zobowiązanego prawidłowej realizacji obowiązku egzekucyjnego. Nie uiścił on bowiem zadeklarowanych wpłat oraz nie wskazał innego majątku, z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję, zaś z rachunku w [...] S.A. nie uzyskuje się środków pieniężnych. Organ nadzoru podkreślił również, że rachunki bankowe zobowiązanego w [...] Banku [...] S.A. oraz [...] S.A. nie zostały zajęte przez organ egzekucyjny, a ich zajęcie uzależnione jest od wywiązywania się skarżącego z obowiązku regulowania zaległych należności.
W skardze na powyższe postanowienie A. M. wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając mu naruszenie:
1. art. 13 § 1 u.p.e.a. przez niezwolnienie z egzekucji wierzytelności z rachunków bankowych w [...] Banku [...] S.A. oraz [...] S.A.;
2. art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a.") przez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.
Uzasadniając skargę A. M. powtórzył argumentację podniesioną w zażaleniu, podkreślając dodatkowo, że spełnił łącznie ustawowe przesłanki wynikające z art. 13 § 1 u.p.e.a. Zwrócił uwagę, że zarówno we wniosku o zwolnienie z egzekucji składników majątkowych, jak i w zażaleniu należycie wykazał swój ważny interes. Natomiast organy obu instancji nie zbadały należycie powyższej kwestii. Organ egzekucyjny odniósł się do istnienia ważnego interesu zobowiązanego w sposób lakoniczny, stwierdzając jedynie, że za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego nie przemawia jego ważny interes. Tymczasem uzasadnienie w przedmiocie orzeczenia co do interesu strony powinno być szczegółowe i należycie uargumentowane.
Skarżący podkreślił, że posiada znaczny majątek i osiąga wysokie dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, co organ w trakcie postępowania mógł bez trudu zweryfikować. Bezczynność organów w powyższym zakresie stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym. Skarżący również podniósł, że niezwolnienie z egzekucji wierzytelności ze wskazanych rachunków bankowych może w konsekwencji doprowadzić do znacznych trudności w prowadzeniu przez niego działalności gospodarczej. Wierzytelności na rachunkach bankowych służą mu do prowadzenia działalności gospodarczej, a ich zajęcie znaczenie ograniczy możliwości dysponowania zgromadzonymi tam środkami i wpłynie na płynność finansową jego przedsiębiorstwa. Skarżący podkreślił, że zwolnienie wierzytelności z rachunków bankowych na okres 6 miesięcy nie spowoduje zagrożenia dla ewentualnej dalszej egzekucji, a jedynie umożliwi mu prowadzenie działalności gospodarczej.
Odnosząc się natomiast do kwestii braku dokonania wpłat na poczet zadłużenia, skarżący ponownie zauważył, że kwestionując zasadność tytułów wykonawczych zgłosił zarzuty, co skutkowało zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Zatem brak wpłat na poczet ww. zadłużenia nie może stanowić przesłanki do odmowy zwolnienia z egzekucji wierzytelności z rachunków bankowych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozważenia wystąpienia w sprawie przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego", który uzasadniałby możliwość zwolnienia przez organ egzekucyjny spod egzekucji wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych.
Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 13 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Powyższe oznacza, że zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia dwóch przesłanek: zobowiązany musi złożyć wniosek i za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego. Regulacja zawarta w powołanym powyżej przepisie stanowi dodatkowy środek ochrony na wypadek, gdyby zaistniały nadzwyczajne okoliczności, a przewidziane w u.p.e.a. gwarancje w postaci przepisów przewidujących wyłączenia i ograniczenia egzekucji z poszczególnych składników majątkowych zobowiązanego, okazały się niewystarczające w danej sytuacji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Po 103/13 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać także należy, że art. 13 § 1 u.p.e.a. opiera się na tzw. "uznaniu administracyjnym" co oznacza, że wypełnienie określonej w nim przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego" nie zobowiązuje organu egzekucyjnego do zastosowania zwolnienia, a jedynie stwarza mu taką możliwość. W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego utrwalany jest również pogląd, że postanowienia wydane na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a. podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Sąd administracyjny nie jest właściwy do oceny, czy dokonany przez organ wybór jest słuszny, tym samym sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) wydanego przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia. To czy należało zwolnić spod egzekucji składnik majątkowy czy też nie, należy wyłącznie do organów egzekucyjnych. Jednakże przyznana organowi egzekucyjnemu swoboda wynikająca z konstrukcji art. 13 § 1 u.p.e.a nie zwalnia go z obowiązku przeprowadzenia zgodnego z prawem postępowania. Uznaniowość nie oznacza bowiem dowolności. Każde zatem postanowienie organu musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek zwolnienia spod egzekucji określonych/wnioskowanych składników majątkowych i ich analizą z zachowaniem wymogów proceduralnych i zawierać szczegółowe uzasadnienie prawne. Dopiero tak podjęte postanowienie może być uznane za rozstrzygnięcie mieszczące się w granicach uznania administracyjnego, a nie rozstrzygnięcie dowolne. Organ powinien rozważyć szczegółowo wszystkie przesłanki ustawowe wymienione taksatywnie - kwestię istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres ich stosowania (por. wyroki: WSA w Warszawie z 4 sierpnia 2005 r., III SA/Wa 646/05; NSA z 13 stycznia 1998 r., I SA/Łd 1811/96).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy poddając ocenie wniosek skarżącego uchybiły przepisom procedury administracyjnej. Uzasadnienie postanowienia organu egzekucyjnego jest bardzo ogólnikowe, lakoniczne, przede wszystkim nie zawiera rozważenia ważnego interesu zobowiązanego. Ograniczenie się przez organ egzekucyjny jedynie do konstatacji, że za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego nie przemawia jego ważny interes dowodzi, że nadrzędnym celem organu było osiągniecie jedynie celu egzekucji, czyli zaspokojenie wierzyciela. W ocenie Sądu tylko w tym kontekście wniosek był rozpatrywany i to w sposób niepełny. Należy natomiast podkreślić, że w postępowaniu uruchomionym na podstawie art.13 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny uwzględniając swoje uprawnienia powinien zbadać okoliczności dotyczące zobowiązanego i odnosząc się do nich przy rozważaniach w przedmiocie zgody na zwolnienie z egzekucji (bądź odmowy), wnikliwie przeanalizować przesłankę ważnego interesu zobowiązanego. Tymczasem wobec przedstawionych przez skarżącego we wniosku okoliczności w uzasadnieniu organu egzekucyjnego brak jest jakichkolwiek ustaleń faktycznych z punktu widzenia przesłanek określonych w art.13 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny w żaden sposób nie odniósł się do argumentacji skarżącego dotyczącej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa oraz zatrudnionych tam osób. Poprzestał jedynie na podkreśleniu, że istnienie ważnego interesu zobowiązanego nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji oraz, że działania podjęte przez skarżącego nie dają gwarancji prawidłowej realizacji obowiązku egzekucyjnego.
Natomiast organ nadzoru, choć stwierdził, że sprawie nie zachodzi przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, to w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w żaden sposób wyjaśnieniem tego stwierdzenia. Skupił się, podobnie jak organ egzekucyjny, jedynie na podkreśleniu, że stwierdzenie zobowiązanego o posiadaniu znacznego majątku jest niewystarczające, zaznaczając, iż skarżący powinien wskazać składniki majątku, z których egzekucja może być prowadzona. Podkreślić należy, że organ nadzoru powtórzył argumentację organu egzekucyjnego, że za odmową zwolnienia z egzekucji wskazanych rachunków bankowych przemawia brak gwarancji ze strony zobowiązanego prawidłowej realizacji obowiązku egzekucyjnego.
Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że również organ odwoławczy nie przeanalizował sprawy pod kątem wystąpienia "ważnego interesu zobowiązanego". Sąd nie kwestionuje, że nie jest pożądane by wskutek zwolnienia z egzekucji wnioskowanych składników majątkowych zobowiązanego, egzekucja okazała się bezskuteczna, to tego rodzaju uzasadnienie może zaistnieć po uprzedniej analizie sprawy pod kątem dyrektywy "ważnego interesu zobowiązanego". Tymczasem w postanowieniach organów obu instancji nie ma odniesienia się do kwestii ewentualnego wpływu zajęcia rachunków bankowych na zachowanie płynności finansowej przedsiębiorstwa, realizowanie jego obowiązków wobec nie tylko wierzycieli, ale także zatrudnionych tam pracowników oraz Skarbu Państwa. Należy zwrócić organom uwagę, że skarżący już we wniosku o zwolnienie z egzekucji argumentował, że jego firma zatrudnia 100 osób, które regularnie otrzymują wynagrodzenie, zaś on z tytułu ich zatrudnienia odprowadza miesięcznie ok. [...] zł do ZUS. Nadto, jego wniosek zawierał ograniczenie czasowe zwolnienia, a mianowicie 6 miesięcy. Powyższe argumenty skarżącego, jak i ta okoliczność mają doniosłe znaczenie przy badaniu ważnego interesu zobowiązanego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.p.e.a. Tymczasem brak rozważenia tej kwestii pod kątem ww. przesłanki czyni w zasadzie zbędnym art. 13 § 1 u.p.e.a., który należy przecież postrzegać w kategoriach "korzyści" a nie martwego przepisu. Tym bardziej, że skarżący zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu wskazując na swój ważny interes zwrócił uwagę na konsekwencje zajęcia rachunków bankowych.
Ponadto, organ nadzoru uzasadniając swoje stanowisko brakiem wykazania przez skarżącego innych składników majątkowych, z których możliwe jest prowadzenie egzekucji, stwierdził, że skarżący powinien wskazać składniki majątku, z których egzekucja może być prowadzona. Nie kwestionując tego stwierdzenia i uznając, że ewentualna niemożność zaspokojenia wierzyciela może być rozpatrywana w kontekście ważnego interesu zobowiązanego, należy też zauważyć, że żaden z organów w kontrolowanej sprawie orzekających nie wykazał, że zachodzi niemożność zaspokojenia wierzyciela. Zaprzestanie przez skarżącego dokonywania deklarowanych we wniosku o zwolnienie wpłat (z wyjątkiem jednorazowej wpłaty [...] zł) nie może zostać uznane, jak to uczyniły organy, za potwierdzające niemożność zaspokojenia wierzyciela, nawet jeżeli wierzytelność przekracza [...] zł. Argument ten został powielony w uzasadnieniach obu decyzji, mimo że skarżący podkreślał, iż wpłat nie dokonywał z uwagi na zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozpatrzenia złożonych przez niego zarzutów. Do tego stwierdzenia organ nadzoru się w ogóle nie odniósł, choć w aktach administracyjnych znajduje się postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o cztery ww. tytuły wykonawcze.
Należy też podkreślić, że z brzmienia art. 13 ust. 1 u.p.e.a. nie wynika wprost, że przy rozpatrywaniu wniosku o zwolnienie z egzekucji należy wziąć pod uwagę, czy jego uwzględnienie nie będzie prowadziło do bezskuteczności egzekucji. Wynika to natomiast z piśmiennictwa, jak i orzecznictwa sądowego (por. wyrok NSA z [...] czerwca 2014 r. , II FSK [...]). Skoro zatem na taki argument powołał się organ egzekucyjny, gdyż skarżący tej kwestii w złożonym wniosku nie poruszył, to obowiązkiem organu - wynikającym z art. 50 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. – było wezwanie skarżącego do złożenia wyjaśnień w tym zakresie. Takiego wezwania organ egzekucyjny do skarżącego nie skierował. Skarżący jednak w zażaleniu zaznaczył, że posiada "dość znaczny majątek, który w razie potrzeby mógłby służyć zaspokojeniu wierzytelności", co spowodowało uznanie przez organ nadzoru braku gwarancji ze strony zobowiązanego prawidłowej realizacji obowiązku egzekucyjnego. Również i ten organ nie czuł się zobowiązany do wezwania skarżącego, aby wyjaśnił jaki konkretnie majątek pozwalałby na zaspokojenie jego zaległości, czym naruszył przepis art. 7 i art. 77 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Należy w tym miejscu podkreślić, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż trafne są odmowy organów zwolnienia składnika majątkowego z egzekucji w sytuacji gdy zobowiązany nie posiadał innych składników majątkowych podlegających egzekucji, co sprawiało, że mogło dojść do całkowitej bezskuteczności egzekucji (zob. wyroki: WSA w Bydgoszczy z 14 lipca 2010 r., I SA/Bd 442/10; WSA w Łodzi z 16 stycznia 2008 r., I SA/Łd 997/07).
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, pozostawienie przez organy egzekucyjne poza swoimi rozważeniami argumentów podnoszonych przez skarżącego i całkowite ich pominięcie w kontekście "ważnego interesu zobowiązanego", pozwala przyjąć, że organy dopuściły się zarzucanego im naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. Rozpatrując sprawę ponownie, organ egzekucyjny zobowiązany będzie w pierwszej kolejności, w sposób wyczerpujący ustalić (kierując do skarżącego w tym zakresie wezwanie do złożenia wyjaśnień) jakim majątkiem pozwalającym na zaspokojenie zaległości dysponuje skarżący, a następnie ocenić w świetle zebranego materiału dowodowego, czy istnieje przesłanka wymieniona w art. 13 § 1 u.p.e.a., biorąc pod uwagę argumenty przedstawione przez skarżącego we wniosku, ograniczony do 6 miesięcy termin wnioskowanego zwolnienia oraz wskazane przez skarżącego składniki majątku mogące posłużyć (poza objętymi wnioskiem rachunkami bankowymi) do wyegzekwowania należności. Dokonując powyższej oceny, organ będzie zobowiązany uzasadnić ją zgodnie z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Wskazane wyżej uchybienia procesowe doprowadziły do naruszenia art. 13 ust. 1 u.p.e.a., albowiem odmowa wnioskowanego zwolnienia okazała się przedwczesna.
Zważywszy powyższe, Sąd w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło