IV SA/Po 854/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. Ż. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 854/17 w sprawie ze skargi J. Ż. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. J. Ż. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w którym podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i córką, a źródłem ich utrzymania jest emerytura skarżącej ([...] zł.), emerytura męża ([...] zł.) i renta socjalna córki ([...] zł.). Opisując swój stan majątkowy wnioskodawczyni ujawniła fakt posiadania we współwłasności z mężem domu o pow. 85m2 (wartość ok. [...] zł.), nieruchomości gruntowej o pow. 1360 m2 (wartość ok. [...] zł.) oraz samochodu Toyota [...] z [...]. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca przedstawiła również zestawienie wydatków na spłatę kredytu (140 zł./mc), opłat za media – prąd (650 zł./mc), wodę (250 zł.), wywóz nieczystości i gaz, leki, opiekę medyczną ([...] zł./mc), rehabilitację córki (ok. 1500 – [...] zł./rok) oraz koszty bieżącego utrzymania w tym żywność i paliwo ([...] zł./mc). Na wezwanie wnioskodawczyni przesłała dowód zakupu opału na kwotę [...]zł., orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności córki, umowę kredytu konsumenckiego w Banku Pocztowym na kwotę [...]zł. wraz z potwierdzeniem uruchomienia konta bankowego, dowody płatności rat kredytu w [...] S.A. w wysokości [...] zł., dowody płatności za telefon komórkowy, telewizje cyfrową, prąd, wodę, ubezpieczenie w PZU, wywóz nieczystości, kopię zeznania PIT 37 za 2016r. złożonego wraz z mężem i deklarację podatkową męża PIT 11 za 2016r. Postanowieniem starszego referendarza Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 października 2017 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy wskazując, iż sytuacja majątkowa wnioskodawczyni nie pozwala na uznanie, że znajduje się ona w szczególnie trudnej sytuacji, oraz aby nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika bowiem z przedłożonych dokumentów prowadzi ona gospodarstwo domowe wraz z mężem i córką a stały dochód w gospodarstwie domowym wynosi łącznie ok. [...] zł. netto. Przy uwzględnieniu stałych wydatków miesięcznych w kwocie ok. [...] zł. uzyskiwany dochód pozwala na opłacenie bieżących wydatków (w tym kosztów rehabilitacji córki) oraz kosztów sądowych w mniejszej sprawie, które na obecnym etapie ograniczają do wydatków związanych z wpisem sądowym w kwocie [...]zł. - zob. §2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Na podstawie przedłożonych dokumentów i udzielonych informacji nie można bowiem w żaden sposób uznać, że wnioskodawczyni jest osobą ubogą i nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów sądowych. Podkreślić wypada, iż rodzina wnioskodawczyni uzyskuje stały, comiesięczny dochód w wysokości [...] zł. netto przekraczający o ponad [...] zł. deklarowane stałe wydatki, które są regulowane na bieżąco. W tym miejscu należy jeszcze raz stanowczo podkreślić, iż prawo pomocy jest przeznaczone wyłącznie dla osób, które nie mają środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Odnosząc się do argumentacji wnioskodawczyni wskazującej na okoliczność spłaty kredytów bankowych, które jak wynika z przedłożonych dowodów wpłat wynoszą [...] zł. miesięcznie referendarz sądowy podniósł, że spłacanie kredytu bankowego nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą bowiem o jej zdolnościach płatniczych a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy (post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05). Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosła skarżąca wskazując, iż chora córka wymaga stałej opieki, a podane w oświadczeniu koszty utrzymania stanowią średnie, szacunkowe koszty. Skarżąca podniosła, iż niejednokrotnie ma miejsce sytuacja, w której koszty przewyższają [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, co wynika z treści formularza PPF. Dlatego rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy dokonać w oparciu o art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). W świetle ostatniego z powołanych przepisów osobie fizycznej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu, należy zauważyć, że instytucja prawa pomocy na którą to składa się także zwolnienie strony od kosztów sądowych jest wyjątkiem od zasady wynikającej z postanowień art. 199 p.p.s.a., gdzie mowa o tym, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2011 r., I OZ 468/11 oraz postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., II OZ 504/11 – orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceniając zasadność wniosku, sąd musi rozważyć z jednej strony – interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a z drugiej – interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że referendarz sądowy trafnie stwierdził, iż sytuacja majątkowa wnioskodawczyni nie pozwala na uznanie, że znajduje się ona w szczególnie trudnej sytuacji, oraz aby nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika bowiem z przedłożonych dokumentów prowadzi ona gospodarstwo domowe wraz z mężem i córką a stały dochód w gospodarstwie domowym wynosi łącznie ok. [...] zł. netto. Słusznie podniósł referendarz sądowy, iż przy uwzględnieniu stałych wydatków miesięcznych w kwocie ok. [...] zł. uzyskiwany dochód pozwala na opłacenie bieżących wydatków (w tym kosztów rehabilitacji córki) oraz kosztów sądowych w mniejszej sprawie, które na obecnym etapie ograniczają do wydatków związanych z wpisem sądowym w kwocie [...]zł. - zob. §2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia [...] grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Na podstawie przedłożonych dokumentów i udzielonych informacji nie można bowiem w żaden sposób uznać, że wnioskodawczyni jest osobą ubogą i nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów sądowych. Podkreślić wypada, iż rodzina wnioskodawczyni uzyskuje stały, comiesięczny dochód w wysokości [...] zł. netto przekraczający o ponad [...] zł. deklarowane stałe wydatki, które są regulowane na bieżąco. Podnoszone w sprzeciwie okoliczności, iż wskazana wysokość kosztów jest tylko szacunkowa i stanowi średnią kosztów wskazać należy, że powyższe oznacza, iż koszty te raz przewyższają kwotę [...]zł, a raz są niższe niż deklarowane [...] zł. Powyższe w zestawieniu w dochodem rodziny skarżącej w ocenie Sądu nie daje podstaw do przyznania jej wnioskowanej pomocy. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.