I FSK 673/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 877/17 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 21 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrok sądu I instancji. 1.1 Wyrokiem z 1 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Bd 877/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę M. P. (dalej skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 21 lipca 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania (ww. wyrok oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane zostały w bazie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji przebieg postępowania podatkowego. 2.1. Postanowieniem z 21 kwietnia 2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. (dalej organ pierwszej instancji) odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z 16 lipca 2015 r. 2.2. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (dalej organ drugiej instancji, organ odwoławczy) postanowieniem z 21 lipca 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Organ pierwszej instancji wskazał, że termin określony w art. 241 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej o.p.) jest terminem zawitym i nie podlega przywróceniu, wobec czego w ocenie organu odwoławczego słusznie organ pierwszej instancji na podstawie art. 165a o.p. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 o.p. W ocenie organu odwoławczego 19 kwietnia 2016 r. skarżąca powzięła wiedzę o wydaniu przez organ pierwszej instancji decyzji z 16 lipca 2015 r., co wynika z protokołu z 19 kwietnia 2016 r. zapoznania skarżącej z aktami sprawy dotyczącymi przeprowadzonego wobec niej postępowania podatkowego w zakresie rozliczenia z budżetem z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do grudnia 2011 r., od stycznia do grudnia 2012 r., od stycznia do czerwca 2013 r. oraz sierpień i wrzesień 2013 r. 3. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. 3.1. Skarżąca we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skardze zarzuciła naruszenie art. 162 § 1, art. 150 i art. 122 o.p. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. 4. Wyrok Sądu pierwszej instancji. 4.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalając skargę wskazał, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy zasadnie organ na podstawie art. 165a § 1 o.p. odmówił w przedmiotowej sprawie wszczęcia postępowania. 4.2. W rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu nie może być rozpatrzony merytorycznie, ponieważ sporny pozostaje sam fakt uchybienia terminowi, określonemu w art. 241 § 2 pkt 1 o.p., do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W postępowaniu o przywrócenie terminu nie rozstrzyga się kwestii dochowania przez stronę terminu do dokonania czynności procesowej. Właściwy do tego jest inny tryb. W rezultacie, wobec braku możliwości merytorycznego rozpatrzenia treści żądania strony, zdaniem Sądu pierwszej instancji, należało odmówić wszczęcia postępowania. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że kwestia zachowania przez skarżącą terminu wskazanego w art. 241 § 2 pkt 1 o.p. była przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji, który decyzją z 25 lipca 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 21 kwietnia 2017 r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Końcowo Sąd pierwszej instancji przywołując liczne orzecznictwo krajowe wskazał, że termin określony w art. 241 § 2 pkt 1 o.p. jest terminem zawitym i nie podlega przywróceniu. W ocenie Sądu pierwszej instancji taki sam charakter ma termin wynikający z art. 241 § 2 pkt 2 o.p. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy za zasadne uznał stanowisko organu, że z uwagi na charakter terminu wskazanego w art. 241 § 2 pkt 1 o.p., również bezprzedmiotowe jest rozstrzyganie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W związku z powyższym, w ocenie Sądu pierwszej instancji, zasadnie organ, na podstawie art. 165a § 1 o.p., odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. 5. Skarga kasacyjna. 5.1. W skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, podnosząc zarzuty naruszenia: I. przepisów postępowania, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 o.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na gruncie art. 240 § 1 pkt 4., art. 150 i art. 122 o.p. poprzez dowolne przyjęcie, że skarżąca w dniu 19 kwietnia 2016 r. zapoznała się z treścią decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 16 lipca 2015 r. 5.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego , w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), w granicach wyznaczonych przez przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. ustalił, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 6.1. W skardze kasacyjnej sformułowano jedynie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 o.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na gruncie art. 240 § 1 pkt 4., art. 150 i art. 122 o.p. poprzez dowolne przyjęcie, że skarżąca w dniu 19 kwietnia 2016 r. zapoznała się z treścią decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 16 lipca 2015 r. Z tak sformułowanego zarzutu oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że autor skargi kasacyjnej kwestionuje przyjęte przez organy podatkowe stanowisko o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. 6.2. Kwestia uchybienia terminowi, określonemu w art. 241 § 2 pkt 1 o.p., do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, była przedmiotem innego postępowania. Sprawa zachowania przez skarżącą terminu wskazanego w art. 241 § 2 pkt 1 o.p. była przedmiotem rozstrzygnięcia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy w decyzji z 25 lipca 2017 r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z 21 kwietnia 2017 r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Wyrokiem z 1 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Bd 878/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 25 lipca 2017 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania podatkowego. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 listopada 2020 r., sygn. akt I FSK 663/18 oddalił skargę na ww. wyrok z 1 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Bd 878/17. 6.3. Tymczasem przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 21 lipca 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Dlatego autor skargi kasacyjnej winien formułować zarzuty i argumenty wobec stanowiska Sądu pierwszej instancji o braku przesłanek do wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W tym względzie Sąd uznał, że wniosek strony o przywrócenie terminu nie może być rozpatrzony merytorycznie, gdyż sporny pozostaje sam fakt uchybienia terminowi, określonemu w art. 241 § 2 pkt 1 o.p., do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W postępowaniu o przywrócenie terminu nie rozstrzyga się kwestii dochowania przez stronę terminu do dokonania czynności procesowej. Jak zauważył bowiem Sąd pierwszej instancji do tego właściwy jest inny tryb. Ponadto Sąd pierwszej instancji stwierdził, że termin określony w art. 241 § 2 pkt 1 o.p. jest terminem zawitym i nie podlega przywróceniu. Powyższych argumentów Sądu pierwszej instancji o braku przesłanek do wszczęcia postępowania autor skargi kasacyjnej nie kwestionował. 6.4. Z powyższego wynika, że zarzuty i argumenty skargi kasacyjnej nie dotyczą przedmiotu kontroli Sądu pierwszej instancji i dlatego nie mogły przynieść zamierzonego skutku przez autora skargi kasacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36). Sąd nie może bowiem zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych. 7. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. 7.1. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).