II GZ 270/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1067/17 w zakresie odrzucenia wniosku o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 1067/17 w sprawie ze skargi Izby Komorniczej w Ł. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 marca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1067/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek M. S. o uzupełnienie wyroku tego Sądu z dnia 4 grudnia 2017 r. w sprawie ze skargi Izby Komorniczej w Ł. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 4 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę Izby Komorniczej w Ł. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie powołania M. S. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został pełnomocnikowi uczestnika postępowania doręczony w dniu 28 grudnia 2017 r., co wynika ze zwrotnego poświadczenie odbioru pisma (k. – 77 akt sądowych). Wcześniej, bo w dniu 18 grudnia 2017 r. (data złożenia pisma w biurze podawczym WSA) pełnomocnik uczestnika postępowania złożył wniosek o uzupełnienie powyższego wyroku poprzez zamieszczenie w wyroku dodatkowego orzeczenia (o stwierdzenie na podstawie art. 152 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), że uchylona decyzja wywołuje skutki prawne do chwili uprawomocnienia się wyroku). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w postępowaniu wpadkowym wskazał, że strona, której - wobec uwzględnienia skargi – wyrok doręczono z urzędu, powinna zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku w ciągu 14 dni od dnia doręczenia jej odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Niedokonanie omawianej czynności procesowej w terminie będzie miało miejsce zarówno wtedy, gdy strona zwróci się o uzupełnienie wyroku z przekroczeniem ustawowego terminu, jak i wówczas, gdy złoży wniosek przedwcześnie, tj. gdy odpis orzeczenia nie zostanie jej jeszcze doręczony. Bez znaczenia przy tym jest, czy strona przed doręczeniem jej odpisu wyroku miała wiedzę o treści zapadłego rozstrzygnięcia. W sprawie odpis wyroku został doręczony pełnomocnikowi uczestnika postępowania w dniu 28 grudnia 2017 r., a uczestnik postępowania wystąpił z wnioskiem o jego uzupełnienie w dniu 18 grudnia 2017 r., czyli jeszcze przed otrzymaniem odpisu wyroku. W tej sytuacji złożony wniosek WSA uznał za przedwczesny. Celem dodatkowego wyjaśnienia, Sąd wskazał, że choć wykładnia językowa przepisu art. 157 § 1a p.p.s.a. nakazuje skutek odrzucenia wniosku o uzupełnienie wyroku wiązać jedynie ze złożeniem takiego wniosku po upływie terminu, to jednak rygor określony w tym przepisie odnosi się także do sytuacji, gdy strona złoży omawiany wniosek przedwcześnie, tj. zanim rozpocznie bieg termin określony w art. 157 § 1 p.p.s.a. Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawia zdaniem WSA wykładnia celowościowa art. 157 § 1a p.p.s.a. Omawiany § 1a został dodany do art. 157 p.p.s.a. na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Jak wynika zaś z uzasadnienia projektu ustawy (druk sejmowy nr VII. 1633; publ. www.sejm.gov.pl) obowiązująca przed zmianą regulacja art. 157 p.p.s.a. nie określała skutków uchybienia terminowi zgłoszenia wniosku o uzupełnienie wyroku i w związku z tym przepis ten należało uzupełnić. Celem wspomnianej nowelizacji było zatem uzupełnienie przepisu art. 157 p.p.s.a. o określenie skutków uchybienia terminowi złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku, które to uchybienie terminowi obejmuje zarówno złożenie wniosku po upływie terminu, jak i złożenie wniosku przedwcześnie. Zażalenie na to postanowienie wniósł M. S. Postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 157 § 1 w zw. z art. 139 § 4 oraz art. 140 § 2 p.p.s.a.w zw. z a contrario art. 141 § 2 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu, że skarżący przedwcześnie wystąpił z wnioskiem o uzupełnienie wyroku, w sytuacji gdy nie zachodziły przesłanki do doręczenia skarżącemu odpisu sentencji wyroku z urzędu, bowiem na gruncie postępowania sąodowoadministracyjnego sytuacja ta może nastąpić jedynie w przypadku kiedy to orzeczenie wydane zostaje na posiedzeniu niejawnym (art. 139 § 4 p.p.s.a.) oraz gdy strona została pozbawiona wolności i nie posiada profesjonalnego pełnomocnika działającego w sprawie w jej imieniu (art. 140 § 2 p.p.s.a.), przy czym żadna z tych sytuacji nie miała miejsca w sprawie, a zatem termin na złożenie wniosku otwierał się z dniem ogłoszenia wyroku, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że wniosek złożony w dniu 18 grudnia został złożony przedwcześnie, w sytuacji gdy został on złożony we właściwym terminie, tj. 14 dni od ogłoszenia wyroku; 2. art. 157 § 1a p.p.s.a. przez błędną wykładnię rozszerzającą i uznanie, że niedokonanie omawianej czynności procesowej w terminie będzie miało miejsce zarówno wtedy, gdy skarżący zwróci się o uzupełnienie wyroku z przekroczeniem czternastodniowego terminu, jak i wtedy, gdy złoży wniosek przedwcześnie, tj. wystąpi z wnioskiem o uzupełnienie orzeczenia, które nie zostało mu jeszcze doręczone. Z uwagi na powyższe autor zażalenia wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jako niezasadne podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 157 § 1 p.p.s.a., strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek, o którym mowa w § 1, zgłoszony po upływie terminu, podlega odrzuceniu (§ 1a). W myśl zaś art. 141 § 2 zd. 1 p.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. A contrario z ostatniego przytoczonego przepisu wynika, że w sprawach, w których skargę uwzględniono, uzasadnienie wyroku sporządza się urzędu. Zaznaczyć również na wstępie trzeba, że spór w sprawie wpadkowej nie obejmuje faktów – te nie są kwestionowane. Nie budzi wątpliwości, że cytowany art. 157 § 1 p.p.s.a. przewiduje dwa momenty otwarcia czternastodniowego terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku. Pierwszym z nich jest doręczenie z urzędu wyroku, a drugim, moment ogłoszenia wyroku – w przypadku, gdy wyroku nie doręcza się stronie. Według autora zażalenia, wobec uczestnika postępowania głównego, miał zastosowanie drugi z wymienionych momentów, tj. moment ogłoszenia wyroku, gdyż w jego przypadku nie wystąpiło obligatoryjne doręczenie z urzędu wyroku, które ma miejsce tylko w szczególnych sytuacjach określonych art. 139 § 4 i art. 140 § 2 p.p.s.a. Stanowisko to nie jest prawidłowe. W przypadku M. S., termin do złożenia przez niego wniosku o uzupełnienie wyroku otwierał się dopiero z momentem doręczenia mu wyroku, które to doręczenie następowało z urzędu na mocy a contrario art. 141 § 2 p.p.s.a., gdyż wyrok, o którego uzupełnienie nieskutecznie uczestnik postępowania występował, był wyrokiem uchylającym decyzję organu, a zatem nie był wyrokiem o oddaleniu skargi, o którym stanowi art. 141 § 2 p.p.s.a. w kontekście uzasadniania wyroku na wniosek. Innymi słowy, w świetle przywołanych przepisów wyrok uwzględniający skargę – jak w niniejszej sprawie – doręcza się z urzędu. Z tego względu za trafne przyjął Sąd I instancji, że złożenie przez uczestnika postępowania wniosku o uzupełnienie wyroku w dniu 18 grudnia 2017 r. – przy doręczeniu z urzędu wyroku o uchyleniu zaskarżonej decyzji wraz z uzasadnieniem w dniu 28 grudnia 2017 r. – należało uznać za przedwczesne, a sam wniosek podlegał odrzuceniu na podstawie art. 157 § 1a p.p.s.a. Powoływane natomiast przez autora zażalenia przepisy art. 139 § 4 i art. 140 § 2 p.p.s.a. w ogóle nie mogą stanowić argumentów w sprawie, gdyż stanowią o innej niż istotna w sprawie materii, tj. o doręczeniu stronom odpisu sentencji wyroku odpowiednio: wydanego na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzasadnienia wyroku nie sporządza się z urzędu oraz stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku. W związku z treścią uzasadnienia zażalenia należy zaś wyjaśnić, że wyrok - co wynika z treści art. 132 p.p.s.a. - jest orzeczeniem służącym merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy i składa się z trzech części: wstępnej (tzw. komparycji), właściwego rozstrzygnięcia (tzw. tenor lub formuła sentencji) i uzasadnienia. Część wstępna i właściwe rozstrzygnięcie stanowią sentencję wyroku, która powinna spełniać wymogi określone w art. 138 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku to ten jego element, który odpowiadać powinien wymogom wskazanym w art. 141 § 4 p.p.s.a. (tak też NSA w wyroku z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1944/11). Sąd kasacyjny podziela przy tym stanowisko i argumentację Sądu I instancji odnośnie do przyjęcia, że niedokonanie omawianej czynności procesowej w terminie (uchybienie terminu) o którym stanowi art. 157 § 1a p.p.s.a., będzie miało miejsce zarówno wtedy, gdy strona zwróci się o uzupełnienie wyroku z przekroczeniem czternastodniowego terminu, jak i wtedy, gdy złoży wniosek przedwcześnie – jak to miało miejsce w sprawie. Odwołanie się przez WSA do wykładni celowościowej i omawianego przepisu było trafne i jest szeroko podzielane w orzecznictwie (tak również: NSA w postanowieniu z dnia 2 września 2016 r., sygn. akt I OZ 906/16). Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.