V SA/Wa 195/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego (obecnie: Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) z dnia ... listopada 2016 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany; oddala skargę. Przedmiotem skargi A.S. (dalej: "strona" lub Skarżący") jest decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego (dalej: "Prezes ARR", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z ... listopada 2016r. nr ... utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w S. (dalej: "Dyrektor Oddziału") z ... października 2016r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania dopłat z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego w kategorii elitarny lub kwalifikowalny. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z ... czerwca 2016 r. (data nadania) Skarżący zwrócił się o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mającej charakter pomocy de minimis w rolnictwie. We wniosku oświadczył, że w okresie 3 lat podatkowych otrzymał pomoc de minimis w rolnictwie w wysokości 11.565,05 euro (48.003,80 zł) od Dyrektora Oddziału. Po dokonaniu stosownych wyliczeń uwzględniających stawki dopłat zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 września 2016 r. w sprawie stawek dopłat do 1 ha powierzchni gruntów ornych obsianych lub obsadzonych materiałem siewnym kategorii elitarny lub kwalifikowalny (Dz.U. z 2016 r., poz. 1542, dalej: "rozporządzenie w sprawie stawek") stwierdzono, że kwota wnioskowanej dopłaty wynosiła 15.145,85 zł (218,24 ha x 69,40 zł), co w przeliczeniu na euro wg kursu z dnia wydania decyzji (5.10.2016) wynoszącego 4.3014 zł. dało wartość 3.521,14 euro. W związku z powyższym Dyrektor Oddziału wskazaną wyżej decyzją z ... października 2016 r. odmówił przyznania stronie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego w kategorii elitarny lub kwalifikowalny. W uzasadnieniu Dyrektor ARR wyjaśnił, że po doliczeniu do kwoty 11.565,05 euro (pomoc już przyznana stronie w ramach pomocy de minimis w rolnictwie) kwoty 3.521,14 euro nastąpiłoby przekroczenie dopuszczalnego pułapu pomocy określonego w wysokości 15.000 euro. W tym zakresie organ powołał się na art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L z 24 grudnia 2013 r., nr 352, s. 13, ze. zm. – dalej: "rozporządzenie Komisji 1408/2013"). Rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania Prezes ARR zaskarżoną decyzją z ... listopada 2016r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mające charakter pomocy de minimis w rolnictwie są przyznawane przez Agencję Rynku Rolnego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2016, poz. 401, ze zm., dalej: "ustawa o ARR"), a w szczególności w oparciu o art. 40c i 40d. Organ odwoławczy powołał się również na art. 6 ust. 3 rozporządzenia Komisji 1408/2013 i uznał, że Dyrektor Oddziału dokonał prawidłowego wyliczenia wysokości dopłaty, o którą wnioskował producent rolny na podstawie wniosku Strony, którą wyliczył na kwotę 3.521,14 euro. Podkreślił, że w powiązaniu z pomocami otrzymanymi przez Skarżącego w latach 2014 i 2015, tj. 11.565,05 euro, łączna kwota pomocy w okresie 3 lat podatkowych wyniosłaby 15.068,19 euro i tym samym przekroczyła pułap pomocy 15.000 euro określony przepisami art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji 1408/2013. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji 1408/2013 i wyjaśnił, że przekroczenie limitu uniemożliwia przyznanie takiej pomocy. Dlatego należało odmówić przyznania wnioskowanej pomocy, gdyż udzielenie dopłaty do zadeklarowanej we wniosku powierzchni spowodowałoby przekroczenie przedmiotowego pułapu pomocy. Pismem z ... grudnia 2016 r., Skarżący złożył skargę na decyzję Prezesa ARR z ... listopada 2016r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów: 1. art. 3 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji 1408/2013 poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w sposób prawidłowy odmówiono Skarżącemu prawa do dopłat w ramach pomocy de minimis, co nastąpiło wbrew treści preambuły rozporządzenia Komisji, wskazującej kierunek wykładni jego przepisów; 2. art. 6 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez działanie organu w sposób sprzeczny z zasadą praworządności oraz prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów państwa. W ocenie Skarżącego niesłusznie odmówiono mu przyznania dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany. Agencja do swoich wyliczeń uwzględniła stawki dopłat na dzień wydania decyzji i stwierdziła, że limit został przekroczony o 86,18 euro i w związku z tym wydano decyzję odmowną. W ocenie Skarżącego jego roszczenie było zasadne (mieściło się w granicach zakreślonych przepisami rozporządzenia Komisji) co do kwoty 3.434,95 euro. Powołując się na treść motywu 13 Preambuły rozporządzenia Komisji 1408/2013 Skarżący wywiódł, że organ powinien przyznać pomoc w wysokości 3.434,95 euro a odmówić przyznania pomocy w kwocie przekraczającej pułap wskazany w przepisach, tj. co do kwoty 86,19 euro. W odpowiedzi na skargę Prezes ARR podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w wypadku ubiegania się o pomoc, która przekracza limit 15.000 euro, możliwe jest uzyskanie pomocy w części nieprzekraczającej tego limitu – jak tego chce Skarżący, czy też – jak to przyjęły organy orzekające w niniejszej sprawie, brak jest możliwości uzyskania pomocy także w części nie przekraczającej limitu. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko, które prezentuje organ w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejska (Dz.U. z 2004r., nr 90, poz. 864/2, dalej: “TWE") z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w niniejszym Traktacie, wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorcom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi. Podobny zapis zawiera art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004r., nr 90, poz. 864/2, dalej: “TfUE"). Na mocy odrębnych przepisów unijnych ustalono wyjątki od powyższej zasady i wskazano kiedy określona pomoc może zostać uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem. Zasady udzielania pomocy de minimis w rolnictwie zostały określone w rozporządzeniu Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym. Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Komisji 1408/2013 uważa się, że środki pomocy nie spełniają wszystkich kryteriów określonych w art. 107 ust. 1 Traktatu i dlatego są zwolnione z wymogu zgłoszenia przewidzianego w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełniają warunki określone w niniejszym rozporządzeniu. W ust. 2 art. 3 ww. rozporządzenia wskazano, że całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 15.000 euro w okresie trzech lat podatkowych. Natomiast art. 3 ust. 3 rozporządzenia 1408/2013 stanowi, że łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w załączniku. Pomoc de minimis uznaje się za przyznaną w dniu, w którym przedsiębiorstwo uzyskuje prawo otrzymania takiej pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym, niezależnie od terminu wypłacenia pomocy de minimis temu przedsiębiorstwu (art. 3 ust. 4 rozporządzenia Komisji 1408/2013). Dodatkowo wyjaśniono, w art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji 1408/2013, że jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis pułap określony w ust. 2 lub górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, zostałby przekroczony, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia. Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 3 rozporządzenia Komisji 1408/2013 Państwo członkowskie przyznaje nową pomoc de minimis zgodnie z niniejszym rozporządzeniem dopiero po upewnieniu się, że nie podniesie ona całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej danemu przedsiębiorstwu do poziomu przekraczającego pułap określony w art. 3 ust. 2 i górny limit krajowy, o którym mowa w art. 3 ust. 3, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym rozporządzeniu są przestrzegane. Dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mające charakter pomocy de minimis w rolnictwie są przyznawane przez Agencję Rynku Rolnego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych. Zgodnie z art. 40c ust. 5 ustawy o ARR dopłaty mają charakter pomocy de minimis w rolnictwie i są udzielane zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Bezzasadny jest zarzut Skarżącego wskazujący, iż winien on otrzymać pomoc de minimis (dopłaty) do kwoty nieprzekraczającej 15.000 euro, a odmowie winna podlegać jedynie kwota przekraczająca limit pomocy, tj. kwota 150,81 euro. W ocenie Sądu, w wypadku złożenia wniosku o przyznanie pomocy, gdzie łączna kwota pomocy przekracza pułap 15.000 EUR taka pomoc nie może zostać udzielona nawet do wysokości nieprzekraczającej tego pułapu. Powyższe wynika wprost z treści cytowanego wyżej art. 3 ust 7 rozporządzenia 1408/2013, który jednoznacznie wskazuje, że w wypadku ustalenia, iż limit pomocy zostałby (forma niedokonana – dopisek sądu) przekroczony, to nowej pomocy nie udziela się. Zapis tego przepisu jest jednoznaczny. Gdyby normodawca unijny chciał objąć nową pomocą część pomocy nieprzekraczającej limit 15.000 euro, to wówczas dokonał by stosownego zapisu np. poprzez wskazanie, że pomoc taką udziela się do kwoty limitu, czego jednak nie zrobił. Wręcz przeciwnie rozporządzenie 1408/2013 stanowi, że nowej (czyli wnioskowanej) pomocy nie udziela się, czyli nie udziela się całej wnioskowanej pomocy. Przepisy nie przewidują możliwości redukcji wsparcia do wysokości nieprzekraczającej przysługującego producentowi rolnemu limitu 15 000 euro. Dlatego w wypadku złożenia wniosku o pomoc, której łączna kwota przekracza 15.000 euro (tak jak w niniejszej sprawie), organy prawidłowo odmówiły udzielenia takiej pomocy w całości. Co więcej, słusznie wyjaśnił również Prezes ARR, że ustawa o ARR w art. 11 pkt 3 nałożyła na ten organ obowiązek przygotowania warunków, jakie powinien spełnić producent rolny ubiegający się o przyznanie dopłaty do materiału siewnego. Taki dokument został przygotowany i nosi nazwę: "Warunki uzyskania dopłaty z tytułu użycia do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany w ramach pomocy de minimis w rolnictwie". W pkt 5 tego dokumentu jednoznacznie wyjaśniono, że cyt. "W przypadku, gdy z powodu udzielenia wnioskowanej pomocy zostałby przekroczony limit 15 000 euro, pomoc do takiego wniosku nie może być przyznana (art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013)". Strona natomiast składając wniosek o przyznanie pomocy de minimis oświadczyła (...), że zapoznał się z treścią rzeczonego dokumentu. Reasumując organy orzekające w sposób prawidłowy zinterpretowały obowiązujące przepisy i odmówiły wnioskowanej pomocy (dopłat do materiału siewnego). Na marginesie sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 3 ust. 4 rozporządzenia 1408/2013 pomoc de minimis uznaje się za przyznaną w dniu, w którym przedsiębiorstwo uzyskuje prawo otrzymania takiej pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym, niezależnie od terminu wypłacenia pomocy de minimis temu przedsiębiorstwu. W orzecznictwie dotyczącym pomocy publicznej w postaci dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych przyjmuje się, że "data przyznania pomocy" oznacza dzień, w którym beneficjent nabył prawo otrzymania pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym. Tym dniem będzie dzień złożenia przez nią wniosków o udzielenie pomocy, na co wskazuje m.in. przepis art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 1808 ze zm.), mający także zastosowanie w sprawie, który stanowi, że podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o jej udzielenie, informacji dotyczących wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz informacji o otrzymanej pomocy publicznej, zawierających w szczególności wskazanie dnia i podstawy prawnej jej udzielenia, formy i przeznaczenia, albo oświadczenia o nieotrzymaniu pomocy. A więc prawo do pomocy jest nabywane z dniem złożenia kompletnego wniosku o jego wypłatę. Powyższe stanowisko zostało wyrażone, np. w wyrokach NSA z 11 września 2013 r., sygn. akt II GSK 765/12, z 25 lutego 2015r., sygn. akt II GSK 464/14, WSA w Warszawie z 16 czerwca 2016r., sygn. akt V SA/Wa 3594/15. W wyroku z 4 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2078/12, NSA uznał, że sytuacja ekonomiczna pracodawcy jest badana na datę złożenia poprawnie wypełnionego i kompletnego wniosku, a poprawa sytuacji po tej dacie nie ma znaczenia dla oceny spełniania warunków uprawniających do otrzymania dofinansowania. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższe stanowiska i wskazuje, że winny być one również interpretowane w taki sam sposób w sprawach dotyczących pomocy de minimis w rolnictwie, gdyż w tym zakresie materialne i procesowe przepisy są podobne. Nie ma także znaczenia fakt, że w momencie składania wniosku (wnioski o przyznanie dopłat winny być złożone w okresie od ... stycznia do ... czerwca) strona nie zna wszystkich elementów stosunku prawnego, gdyż rozporządzenie w sprawie stawek, jest wydawane rokrocznie do 30 września (art. 40c ust. 6 pkt 1 ustawy o ARR), a więc już po złożeniu wniosku. Tym samym strona składając wniosek nie zna bardzo istotnego elementu w postaci stawki dopłat do 1 ha. Nie zna także kursu waluty po którym pomoc jest przeliczana. Jednakże przepis z art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji 1408/2013 nie pozwala na uwzględnienie takich okoliczności przekroczenia górnego limitu pomocy i przesądza o tym, że jeżeli pułap określony w ust 2 zostałby przekroczony, cała nowa pomoc, a nie jego część, jak twierdzi pełnomocnik strony, nie może być objęta przepisami tego rozporządzenia. Nie ma także racji Skarżący wywodząc w skardze, że zapis motywu 13 Preambuły do rozporządzenia Komisji 1408/2013 zezwala na udzielenie pomocy w przypadku, gdy nie jest możliwe wcześniejsze dokładne obliczenie ekwiwalentu dotacji, a treść przepisu art. 3 ust. 7 rozporządzenia powinno się stosować jedynie do pomocy de minimis, w przypadku której możliwe jest wcześniejsze dokładne obliczenie ekwiwalentu dotacji brutto bez konieczności przeprowadzania oceny ryzyka. Treść motywu jest następująca: "W trosce o przejrzystość, równe traktowanie i możliwość skutecznego monitorowania niniejsze rozporządzenie powinno się stosować jedynie do pomocy de minimis, w przypadku której możliwe jest wcześniejsze dokładne obliczenie ekwiwalentu dotacji brutto bez konieczności przeprowadzania oceny ryzyka ("pomoc przejrzysta"). Takiego dokładnego obliczenia można przykładowo dokonać w odniesieniu do dotacji, dopłat do oprocentowania, ograniczonych zwolnień podatkowych lub innych instrumentów, które przewidują pewien maksymalny poziom, gwarantujący nieprzekroczenie odpowiedniego pułapu. Określenie maksymalnego poziomu oznacza, że tak długo, jak dokładna kwota pomocy jest nieznana lub jeszcze nieznana, państwo członkowskie musi przyjąć, że kwota ta jest równa maksymalnemu poziomowi, aby zagwarantować, że połączenie kilku środków pomocy nie przekroczy pułapu ustanowionego w niniejszym rozporządzeniu, oraz zastosować zasady dotyczące kumulacji pomocy. W ocenie Sądu z zapisu motywu w brzmieniu: "niniejsze rozporządzenie powinno się stosować jedynie do pomocy de minimis, w przypadku której możliwe jest wcześniejsze dokładne obliczenie ekwiwalentu dotacji brutto" wynika, że żadna pomoc określona w rozporządzeniu, a więc pomoc de minimis w rolnictwie nie może być udzielona, jeżeli dokładna kwota pomocy, o jaka ubiega się wnioskodawca nie jest znana. Mając powyższe na względzie, prawidłowo organy orzekające odmówiły przyznania dopłaty. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w sentencji.