V SA/Wa 3286/16
WyrokWSA w Warszawie2017-12-12
Skład orzekający: Bożena Zwolenik, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Irena Jakubiec-Kudiura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatki poniesione na demontaż i ponowny montaż nawierzchni torowej, zmodernizowanej wcześniej w ramach tego samego projektu, mogą zostać uznane za kwalifikowalne w ramach dofinansowania ze środków Unii Europejskiej, jeśli prace te były niezbędne do budowy wiaduktów i przejść podziemnych w ramach odrębnych kontraktów?Ratio decidendi
Wydatki poniesione na demontaż i ponowny montaż nawierzchni torowej, wykonane w ramach odrębnych kontraktów na budowę wiaduktów i przejść podziemnych, nie mogą być uznane za niekwalifikowalne tylko dlatego, że prace te polegały na ponownym wykorzystaniu materiałów zmodernizowanych wcześniej w ramach tego samego projektu. Kluczowe jest, czy prace te były niezbędne do realizacji celu projektu (budowy wiaduktów) i czy były zgodne z umową o dofinansowanie oraz zaakceptowanym wnioskiem o jego przyznanie. Samo naruszenie procedur nie prowadzi automatycznie do obowiązku zwrotu środków, jeśli nie spowodowało szkody w budżecie UE.Stan faktyczny
Spółka P. S.A. otrzymała dofinansowanie ze środków UE na realizację projektu modernizacji infrastruktury kolejowej. W ramach projektu zawarto odrębne kontrakty na modernizację szlaków (kontrakt 1A) oraz na budowę wiaduktów i przejść podziemnych (kontrakty 2A, 2C). W ramach kontraktów 2A i 2C konieczne było czasowe zdemontowanie i ponowne zamontowanie nowo wybudowanej nawierzchni torowej z kontraktu 1A, aby umożliwić budowę obiektów inżynieryjnych. Organy administracji uznały te wydatki za niekwalifikowalne, twierdząc, że doszło do podwójnego finansowania tych samych prac i naruszenia procedur. Spółka wniosła skargę, argumentując, że prace te były odmienne od modernizacji szlaku i niezbędne do realizacji celu projektu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju oraz poprzedzającą ją decyzję CUPT i zasądził od Ministra na rzecz P. S.A. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Protokolant - st. spec. Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 r. sprawy ze skargi P. (....) S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju (obecnie: Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia (....) października 2016 r. nr (....) w przedmiocie zwrotu dofinansowania ze środków z budżetu Unii Europejskiej oraz zwrotu dotacji celowej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Centrum Unijnych Projektów Transportowych nr (....) z dnia (...) lipca 2015 r.; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Finansów na rzecz P. (....) S.A. w W.kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rozwoju z dnia [...] października 2016 r. o numerze [...] utrzymująca w mocy decyzję Centrum Unijnych Projektów Transportowych (dalej: "CUPT") z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] (sygn. [...]), którą określono P. S.A. (dalej: "Spółka", "Strona", "Skarżąca") kwotę dofinansowania otrzymanego na realizację projektu pod nazwą [...] Nr [...] przypadającą do zwrotu:
1) w wysokości 240.249,54 zł wypłaconą tytułem płatności wraz z odsetkami w wysokości określonej, jak dla zaległości podatkowych liczonymi:
a) od kwoty 22.291,91 zł - od dnia 4 maja 2012 r. do dnia zwrotu włącznie;
b) od kwoty 36.423,25 zł - od dnia 12 czerwca 2012 r. do dnia zwrotu włącznie;
c) od kwoty 181.534,38 zł - od dnia 18 września 2012 r. do dnia zwrotu włącznie;
2) w wysokości 102.964,09 zł wypłaconą tytułem dotacji celowej wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi:
a) od kwoty 9.553,68 zł - od dnia 10 lipca 2012 r. do dnia zwrotu włącznie;
b) od kwoty 15.609,96 zł - od dnia 19 września 2012 r. do dnia zwrotu włącznie;
c) od kwoty 77.800,45 zł - od dnia 12 listopada 2012 r. do dnia zwrotu włącznie.
Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że nie nalicza się odsetek w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych od ww. kwot należności podlegających zwrotowi liczonymi za okres od dnia 8 września 2013 r. do dnia 29 maja 2014 r. oraz za okres od dnia 17 lipca 2014 r. do dnia 31 lipca 2015 r., tj. doręczenia decyzji.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:
W dniu 1 czerwca 2010 r. pomiędzy CUPT, a Spółką została zawarta umowa o dofinansowanie projektu pn. [...] Nr [...], w kwocie nie większej niż 1.819.254.136 zł, w tym 30% kwoty tytułem dotacji celowej, 70% kwoty tytułem płatności.
Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie realizacja robót budowlanych przewidzianych projektem została podzielona na kontrakty, z czego dwa kontrakty (1A i 1B) dotyczyły modernizacji infrastruktury kolejowej stacji i szlaków, a pozostałe kontrakty (2A, 2B, 2C, 2D, 2E, 2F, 2G, 2Ga) obejmowały budowę nowych skrzyżowań dwupoziomowych.
W dniu 16 września 2009 r. Beneficjent zawarł z k. (w składzie: [...] w K. Sp. z o.o. oraz L.) umowę nr [...] na wykonanie robót budowlanych modernizacji infrastruktury kolejowej stacji i szlaków w obszarze [...] (dalej: "kontrakt 1A") Wartość kontraktu określono na kwotę 574.426.774,37 zł brutto (470.841.618,34 zł netto; 103.585.156,03 zł podatek od towarów i usług).
W dniu 12 października 2010 r. Beneficjent zawarł z K. w składzie E. S.A. oraz E. umowę nr [...] na wykonanie robót budowlanych dla budowy nowych skrzyżowań dwupoziomowych w obszarze [...], przetarg 2A: wiadukt kolejowy w km 86,803; wiadukt drogowy w km 87,998; wiadukt drogowy w km 89,445; wiadukt drogowy 90,965; ciąg pieszo-rowerowy w km 96,867 w ramach projektu [...] (dalej "kontrakt 2A"). Wartość kontraktu określono na kwotę 28.990.755,17 zł brutto (23.762.914,07 zł netto; 5.227.841,10 zł podatek od towarów i usług).
W ramach realizacji kontraktu 2A wykonano m.in. prace polegające na wybudowaniu wiaduktu kolejowego w km 86,803. Jednocześnie zgodnie z "Przedmiarem robót nr 3. Roboty torowe. Rozdział nr 3.1: Roboty torowe w km 86.803" w.wym. prace swoim zakresem obejmowały m.in. demontaż i ponowny montaż odcinka toru zmodernizowanego uprzednio w ramach kontraktu na modernizację szlaku kolejowego (tj. kontraktu 1 A). Wartość kosztorysowa prac w ramach kontraktu 2A związanych z demontażem i ponownym montażem odcinków torów została określona na łączną kwotę 180.022,50 zł.
We wniosku o płatność nr 8 Beneficjent zadeklarował wydatki kwalifikowalne w wysokości 134.302.807,64 zł. Do dokumentów potwierdzających poniesione wydatki Beneficjent załączył m.in. fakturę VAT nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. na kwotę brutto 1.835.972,02 zł wystawioną w ramach realizacji kontraktu 2A w związku z wykonaniem robót zgodnie z przejściowym świadectwem płatności (dalej: "PŚP") nr [...]. Zgodnie z PŚP nr [...], określającym zakres i wartość wykonanych robót w danym okresie rozliczeniowym, w ramach budowy wiaduktu kolejowego w km 86,803, w związku z realizacją kontraktu 2A, wykonano roboty torowe związane m.in. z demontażem i ponownym montażem uprzednio zmodernizowanych torów w ramach kontraktu 1A, których wartość w ww. zakresie wyniosła 29.479,50 zł.
We wniosku o płatność nr [...] Beneficjent zadeklarował wydatki kwalifikowalne w wysokości 65.609.440,98 zł. Do dokumentów potwierdzających poniesione wydatki Beneficjent załączył m.in. fakturę VAT nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. na kwotę brutto 1.345.019,32 zł wystawioną w ramach realizacji kontraktu 2A w związku z wykonaniem robót zgodnie z PŚP nr [...] (roboty torowe, polegające m.in. na demontażu i ponownym montażu odcinków torów zmodernizowanych uprzednio w ramach kontraktu 1 A, których wartość w ww. zakresie wyniosła 72.218,42 zł). Wydatki zadeklarowane we wniosku o płatność nr 10 zostały zrefundowane w łącznej wysokości 62.279.203,20 zł.
W dniu 30 listopada 2010 r. Beneficjent zawarł z konsorcjum w składzie: E. S.A. oraz P. S.A., umowę nr [...] na wykonanie robót budowlanych dla budowy nowych skrzyżowań dwupoziomowych w obszarze [...] obejmujących wiadukt kolejowy w km 74,417 wraz z drogą objazdową w związku z likwidacją przejazdu w km 73,031; przejście podziemne w km 75,713; wiadukt drogowy w km 76,294 wraz z drogą objazdową od km 74,417 do km 76,294 w związku z likwidacją przejazdów w km 75,150 i w km 75,722; wiadukt kolejowy w km 77,400 - przetarg 2C - realizowane w ramach projektu [...] (dalej: "kontrakt 2C"). Wartość kontraktu określono na kwotę 54.602.109,40 zł brutto (44.755.827,38 zł netto; 9.846.282,02 zł podatek od towarów i usług).
W ramach przedmiotowego kontraktu wykonano m.in. prace polegające na wybudowaniu wiaduktów kolejowych w km 74,417 i 77,400 oraz przejścia pod torami w km 75,713. Prace te swoim zakresem obejmowały m.in. demontaż i ponowny montaż odcinków torów zmodernizowanych uprzednio w ramach kontraktu 1 A.
We wniosku o płatność nr [...] Beneficjent zadeklarował wydatki kwalifikowalne w wysokości 134.302.807,64 zł (kwota ta w całości została przedstawiona do refundacji). Na potwierdzenie wydatków poniesionych w ramach kontraktu 2C Beneficjent załączył m.in. fakturę VAT nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. na kwotę brutto 1.504.980,94 zł. Zgodnie z PŚP nr [...] w ramach budowy wiaduktu kolejowego w km 77,400 w związku z realizacją kontraktu 2C, wykonano roboty torowe, polegające m.in. na demontażu i ponownym montażu odcinków torów uprzednio zmodernizowanych w ramach kontraktu 1 A, których wartość w ww. zakresie wyniosła 2.366,09 zł. Zadeklarowane przez Beneficjenta we wniosku o płatność nr 8 wydatki zostały mu zrefundowane przez CUPT w łącznej kwocie 118.371.214,22 zł.
We wniosku o płatność nr [...] Beneficjent zadeklarował wydatki kwalifikowalne w wysokości 101.532.216,21 zł. Na potwierdzenie wydatków poniesionych w ramach kontraktu 2C Beneficjent załączył m.in. fakturę VAT nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. na kwotę brutto 4.563.445,78 zł oraz fakturę VAT nr [...] z dnia [...] września 2011 r. na kwotę brutto 3.364.702,48 zł. Do faktury VAT nr [...] zostało załączone PŚP nr [...], określające zakres i wartość wykonanych robót w danym okresie rozliczeniowym. Zgodnie z PŚP nr [...] w ramach budowy wiaduktu kolejowego w km 77,400, w związku z realizacją kontraktu 2C, wykonano roboty torowe o łącznej wartości 50.367,03 zł, z czego roboty torowe polegające na demontażu i ponownym montażu układów torowych zmodernizowanych w ramach kontraktu 1A stanowiły wartość 47.010,39 zł, a pozostałe roboty o wartości 3.356,64 zł polegały na likwidacji przejazdu w poziomie szyn. Jednocześnie wykonane roboty o wartości 3.356,64 zł zostały uznane przez CUPT w trakcie weryfikacji wniosku o płatność za kwalifikowalne.
Do faktury VAT nr [...] załączono PŚP nr 06/09/2011, zgodnie z którym w ramach budowy wiaduktu kolejowego w km 77,400, w związku z realizacją kontraktu 2C, wykonano roboty torowe, polegające m.in. na demontażu i ponownym montażu układów torowych uprzednio zmodernizowanych w ramach kontraktu 1 A, których wartość w ww. zakresie wyniosła 5.022,82 zł. Zadeklarowane przez Beneficjenta we wniosku o płatność nr 9 wydatki zostały mu zrefundowane przez CUPT w łącznej kwocie 94.580.038,24 zł.
We wniosku o płatność nr [...] Beneficjent zadeklarował wydatki kwalifikowalne w wysokości 65.609.440,98 zł. Na potwierdzenie wydatków poniesionych w ramach kontraktu 2C Beneficjent załączył m.in. fakturę VAT nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. na kwotę 1.881.302,26 zł. Do ww. faktury zostało załączone PŚP nr [...], zgodnie, z którym w ramach budowy wiaduktów kolejowych oraz przejścia podziemnego poczyniono wydatki na wykonanie robót torowych w łącznej wysokości 194.948,57 zł, z czego w ramach budowy:
- wiaduktu kolejowego w km 74,417 - wydatki w kwocie 45.379,88 zł,
- przejścia podziemnego w km 75,713 - wydatki w kwocie 91.859,13 zł,
- wiaduktu kolejowego w km 77,400 - wydatki w kwocie 57.709,56 zł.
Jak wynika z PŚP nr [...] wśród wykonanych robót torowych znalazły się roboty polegające na likwidacji przejazdów w poziomie szyn o łącznej wartości 7.832,16 zł, z czego w ww. zakresie poniesione zostały wydatki w ramach poszczególnych zadań w wysokości:
- wiaduktu kolejowego w km 74,417 - 0 zł,
- przejścia podziemnego w km 75,713 - 4.475,52 zł,
- wiaduktu kolejowego w km 77,400 - 3.356,64 zł.
Jednocześnie w. wym. wydatki w łącznej wysokości 7.832,16 zł zostały uznane przez CUPT w trakcie weryfikacji wniosku o płatność za kwalifikowalne. Za niekwalifikowalne CUPT uznał wydatki w wysokości 187.116,41 zł polegające na demontażu i ponownym montażu układów torowych zmodernizowanych uprzednio w ramach kontraktu 1 A.
W okresie od dnia 10 lipca do dnia 7 sierpnia 2012 r. CUPT przeprowadziło kontrolę planową i stwierdziło m.in., że w ramach kontraktów 2A i 2C wykonywane są roboty wymagające ponownej przebudowy odcinków torów zmodernizowanych uprzednio w ramach kontraktu 1A dotyczącego modernizacji infrastruktury kolejowej stacji i szlaków. W treści informacji pokontrolnej wskazano, że wydatki związane z demontażem i ponownym ułożeniem zmodernizowanych w ramach tego samego projektu torów kolejowych zostały uznane za niekwalifikowalne. Beneficjent nie wniósł zastrzeżeń do ww. "Informacji pokontrolnej".
CUPT wezwał Stronę do zwrotu nienależnie pobranych kwot dofinansowania w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania lub wyrażenia pisemnej zgody na dokonanie przez CUPT pomniejszenia kolejnej płatności na rzecz Beneficjenta o ww. kwoty (pismo z dnia 13 marca 2013 r.). Strona wniosła o anulowanie wezwania do zapłaty i nie dokonała zwrotu w. wym. należności w terminie określonym w wezwaniu. Pismem z dnia 20 maja 2013 r. CUPT zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu kwoty dofinansowania projektu nr [...] w wysokości 343.213,63 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. CUPT zobowiązało Stronę do zwrotu w. wym. kwoty i wskazało, iż przedstawione przez Stronę wydatki poniesione w ramach realizacji kontraktów 2A i 2C na wykonanie prac polegających na demontażu i ponownym montażu odcinków torów zmodernizowanych uprzednio w ramach kontraktu 1A nie mogą być uznane według obowiązujących Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007-2014 (dalej: "Wytyczne") za kwalifikowalne. Zgodnie bowiem z rozdziałem 5 podrozdziałem 2 pkt 7 Wytycznych ponowna płatność przez beneficjenta za ten sam zakres wykonywanych prac nie może zostać uznana za wydatek kwalifikowany.
Strona wniosła odwołanie. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju uchylił zaskarżoną decyzję CUPT z dnia [...] lipca 2013 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie wykazał, że roboty wykonywane w ramach kontraktów 2A i 2C, polegające na przebudowie odcinków torów zmodernizowanych uprzednio w ramach kontraktów dotyczących modernizacji infrastruktury kolejowej stacji i szlaków (kontrakt 1A) zakresem są tożsame z robotami wykonanymi w ramach kontraktu 1A.
Rozpatrując sprawę ponownie CUPT, zwróciło się do pracowników URS Polska sp. z o. o.: P. S., A. F. oraz A. M. o wydanie opinii w sprawie zwrotu kwoty dofinansowania w wysokości 343.213,63 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych dotyczącego Projektu realizowanego na podstawie umowy o dofinansowanie.
W dniu 30 stycznia 2015 r. wpłynęła do CUPT opinia z dnia [...] stycznia 2015 r. pn. [...] (dalej "opinia") sporządzona przez w. wym. Biegłych.
W opinii Biegli stwierdzili m.in., że:
- roboty polegające na budowie nowych wiaduktów kolejowych i przejścia podziemnego zrealizowane w ramach kontraktów 2A i 2C w zakresie robót torowych są tożsame z robotami torowymi wykonanymi w ramach kontraktu 1A (strona 11). Stwierdzono także, iż zrealizowane roboty w zakresie robót torowych na obiektach inżynieryjnych w km 86+803; 74+417; 75+713; 77+400 są pracami wykonanymi dwukrotnie. Pierwszy raz roboty torowe wykonano w ramach kontraktu 1A, a następnie roboty torowe na obiektach inżynieryjnych wykonano w ramach kontraktów 2A i 2C (odpowiedź na pytanie 1);
- prace zaplanowane w ramach robót torowych na kontraktach 1A, 2A, 2C wynikają z podziału Projektu POIiŚ. [...] na kontrakty. Założono w technologii prowadzenia prac, że prace torowe w kontraktach 2A i 2C będą polegały na demontażu i ponownym montażu układów torowych na realizowanych obiektach inżynieryjnych (strona 11 - 12 opinii). Zrealizowanie prac w założonej technologii, w ocenie biegłych, jest jednym z możliwych rozwiązań dotyczących modernizacji robót na szlakach. Przykładem innej technologii może być realizowanie robót torowych na obiektach wraz z równoległą budową tych obiektów (odpowiedź na pytanie 2);
- zaplanowanie przez Beneficjenta założonej technologii i prac umożliwiało prowadzenie oraz zachowanie ciągłości ruchu na szlaku (strona 12 opinii). Jest to jeden z możliwych sposobów prowadzenia prac z jednoczesnym zachowaniem ciągłości ruchu na modernizowanych szlakach. Istnieją również inne możliwe technologie prowadzenia prac modernizacyjnych umożliwiających zachowanie ciągłości ruchu np. budowa tymczasowych torów (lub toru) objazdowych na czas budowy wiaduktu lub budowa wiaduktu obok torów kolejowych a następnie nasunięcie konstrukcji wiaduktu podczas nocnych/weekendowych zamknięć torowych (odpowiedź na pytanie 3);
- w związku z tym, iż zastosowane rozwiązanie jest jednym z wielu możliwych rozwiązań jakie można zastosować przy realizacji tego typu zadań oraz istnieje metoda pozwalająca uniknąć dwukrotnego wykonywania robót torowych uznano, że z punktu widzenia nakładów inwestycyjnych metoda realizacji przyjęta przez Beneficjenta, nie jest rozwiązaniem najbardziej efektywnym. Jednakże biegli podkreślili, że aby mówić o pełnej analizie kosztów należy również dokonać analizy innych kosztów w tym szczególnie kosztów zamknięć torowych oraz kosztów prowadzenia ruchu kolejowego podczas prac modernizacyjnych (strona 12 opinii). - Biegli uznali, że nie dysponują dokumentacją umożliwiającą wyliczenie takich kosztów bez poczynienia daleko idących założeń, które będą stawiały zasadność takich analiz pod znakiem zapytania. Aby udzielić na to pytanie odpowiedzi Beneficjent powinien przedłożyć kompletną analizę efektywności realizacji zadania wraz z uzasadnieniem, wszelkimi kosztami (w tym również planowanie, eksploatacja w trakcie prac modernizacyjnych, koszty prowadzenia ruchu itp.) oraz analizami ryzyka (odpowiedź na pytanie 4);
- można było zaplanować prace budowlane tak, aby uniknąć wykonania prac dwukrotnie (strona 13 opinii). Przemawia za tym fakt, że prace na szlaku w ramach kontraktu 1A były realizowane razem z pracami na kontrakcie 2A i 2C. Zamawiający powinien również na etapie wykonywania projektu budowlanego zaplanować prace tak, aby uniknąć dwukrotnego wykonania robót (odpowiedź na pytanie 5).
W piśmie z dnia 23 lutego 2015 r. Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: E. B., L. I., J. Z. oraz S. R. na okoliczność zakresu prac prowadzonych w ramach poszczególnych kontraktów, w szczególności w celu ustalenia czy zakres prac polegający na demontażu i ponownym montażu torów w ramach kontraktów na budowę skrzyżowań dwupoziomowych jest tożsamy z zakresem prac w ramach kontraktów na modernizację szlaków kolejowych. Beneficjent wskazał, iż technologia i organizacja prac na kontraktach obiektowych i liniowych mają odmienną specyfikę, a realizując projekt osiągnął najlepszy efekt przy możliwie najniższych kosztach. Modernizacja (kontrakt 1A) Wykonana była przy użyciu materiału nowego, natomiast przy budowie obiektów (kontrakt 2A i 2C) wykorzystano materiały już wbudowane. W ocenie Beneficjenta biegli uchylili się od wyjaśnienia czy sposób zaplanowanych przez niego prac jest typowy dla realizacji projektów z zakresu modernizacji linii kolejowych. Nie wskazali kosztów w odniesieniu do alternatywnych metod wykonania prac, jak również pominęli konieczność pozyskania tytułu prawnego do nieruchomości sąsiednich w stosunku do gruntów, na których prowadzone były prace w przypadku zaproponowanych przez biegłych alternatywnych metod. Beneficjent oświadczył także, iż większość wiaduktów kolejowych na modernizowanych liniach realizowana jest w założony dla kontraktów 2A i 2C sposób, a tę technologię i sposób planowania można uznać za typowy dla modernizowanych linii kolejowych. Natomiast zaproponowana przez biegłych alternatywna metoda realizacji prac jest nieracjonalna i bardzo kosztowna (budowa tymczasowych torów) lub technicznie niemożliwa do zrealizowania (budowa wiaduktu obok torów kolejowych, a następnie nasunięcie konstrukcji wiaduktu podczas nocnych/weekendowych zamknięć torowych). Odnosząc się do rozwiązania polegającego na budowie tymczasowych torów Beneficjent wskazał, iż metoda ta jest wykorzystywana w nielicznych przypadkach, gdy niemożliwe w trakcie budowy jest prowadzenie ruchu po torach istniejących, a taka sytuacja nie występowała w przypadku kontraktów 2A i 2C. Beneficjent wskazał na konieczność wywłaszczenia właścicieli działek dla celów budowy toru tymczasowego, konieczność poniesienia nakładów na materiały wbudowane do zapewnienia toru tymczasowego, jak również stwierdził, iż koszty proponowanego rozwiązania, dla każdego z wiaduktów musiałyby wielokrotnie przekroczyć koszty robót torowych o długości kilkudziesięciu metrów, które zostały zrealizowane przy każdym z przedmiotowych wiaduktów. W odniesieniu do drugiego rozwiązania, Beneficjent stwierdził, że nie jest mu znana technologia budowy obok torów kolejowych, a następnie wsuwania fundamentów czy też całych przyczółków pod czynny tor kolejowy. Nasunięty, czy nałożony może być jedynie pomost na istniejące już przyczółki i taką technologię P.S.A. zastosowała przy przebudowie mostu na rzece D.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. CUPT dopuścił dowód z zeznań świadków wskazanych w piśmie Beneficjenta z dnia 23 lutego 2015 r. Organ I instancji przeprowadził dowód z zeznań świadków. Zeznania złożyli:
- E. B. (były pracownik Beneficjenta, do końca 2013 r. dyrektor Projektu). Świadek wskazała m.in., że kontrakt dotyczący budowy wiaduktów nie przewiduje użycia innych elementów niż te, które tam były uprzednio i posługuje się tym samym materiałem, który tam był pierwotnie. Odnosząc się do realizacji kontraktu 1A, zeznała, iż stopniowo odcinek po odcinku jest zdejmowana stara nawierzchnia i stara sieć trakcyjna, wymieniane są wszystkie słupy i odcinek po odcinku jest robione to samo co poprzednio. Nie można porównać technologii dotyczących realizacji kontraktu 1A, 2A i 2C, gdyż istota, rodzaj robót jest całkiem inny. Ponowne układanie toru w ramach kontraktów 2A i 2C nie przebiegało dokładnie tak samo jak przy modernizacji linii kolejowej. Wykorzystano w tym przypadku ten sam materiał co był uprzednio, a przy modernizacji kupuje się nowy materiał. Zmiana prawa (tak zwana specustawa, która przewidywała inne sposoby wywłaszczania terenów pod budowę), wpłynęła w znacznym stopniu na wyodrębnienie kontraktów wiaduktowych ze szlakowych. Świadek zeznała także, iż w przypadku pozostawienia pierwotnej koncepcji podziału na dwa kontrakty istniało ryzyko niewykonania robót w obecnej perspektywie finansowej i utraty części dofinansowania. Z zeznań świadka wynika również, iż w trakcie realizacji pojawiły się ryzyka, np. budowa wiaduktów została wstrzymana na prawie trzy miesiące ze względu na działanie władz terenowych, co ma znaczenie dla koordynacji kontraktów szlakowych oraz wiaduktowych. Koordynacja prac szlakowych i wiaduktowych w takiej sytuacji oznaczałaby wstrzymanie prac, tj. wstrzymanie robót wiaduktowych przełożyłoby się na przedłużenie robót szlakowych.
- M. Z. (inżynier posiadający uprawnienia budowlane do spraw kolejowych), wskazał, iż zastosowana metoda obiektów inżynieryjnych, zakres wykonanych czynności, jest jedyną, skuteczną, najtańszą, najbardziej efektywną metodą wykonywania tych prac. Czynności wykonane przy tym kontrakcie w zakresie robót torowych były różne ze względu na to, że kontrakt torowy w czasie "czekał" na wykonanie robót torowych na kontraktach wiaduktowych, po czym po zakończeniu robót torowych na kontraktach wiaduktowych, czyli odtworzeniu tej nawierzchni, zostały przeprowadzenie czynności szlifowania szyn na całej długości od Świercz do Ciechanowa. Zakres czynności na kontrakcie szlakowym i kontraktach wiaduktowych nie jest tożsamy.
- J. Z. (inżynier projektu LCS Ciechanów, zatrudniony w firmie K.) stwierdził, że realizacja kontraktu 1A polegała na demontażu starego torowiska, wybraniu tłucznia, demontażu sieci trakcyjnej, urządzeń sterowania ruchem kolejowym, istniejącej infrastruktury przystanków i stacji typu perony oraz wybudowaniu nowego układu torowego klasy pierwszej, który jest przystosowany do prędkości 160-200 km/h, nowej sieci trakcyjnej urządzeń sterowania ruchem kolejowym, urządzeń teletechnicznych, urządzeń elektroenergetycznych, nowych peronów i wiat na przystankach oraz stacjach. Następnie świadek wskazał, że budowa nowego układu torowego polega na tym, że po demontażu i wykorytowaniu starego układu torowego, jest wbudowywana nowa warstwa tłucznia, nowy typ szyn, odpowiednie przytwierdzenie tych szyn do podkładów i następnie roboty regulacyjne torów, podbicia. W ramach kontraktu 2A do wykonania były wiadukt kolejowy i wiadukty drogowe. Technologia budowy wiaduktu zakładała zabudowania konstrukcji odciążającej pod torami, która umożliwiła przejezdność przez ten wiadukt. Zastosowanie technologii konstrukcji odciążającej wymagało demontażu torów na długości około 100 metrów, a następnie montażu. Taka technologia robót wiaduktowych powodowała gwarantowaną przejezdność szlaku po wykonaniu robót modernizacyjnych torów niezależnie od postępu prac przy budowie konstrukcji wiaduktu. Świadek zaznaczył, że podstawowym założeniem w tym Projekcie było założenie uzyskiwania przejezdności na odcinkach linii ujętej w harmonogramach zamknięć torowych. Zgodnie z zeznaniami świadka, montaż nowego toru na kontrakcie liniowym to modernizacja linii kolejowych do prędkości 160-200 km/h. Natomiast demontaż i montaż torów na konstrukcji odciążającej wiaduktu nie ma nic wspólnego z modernizacją torów, jest natomiast robotą czy zabiegiem służącym do uzyskania przejezdności szlaku. Świadek stwierdził, że w tym montażu nie ma żadnych spraw związanych z jakąkolwiek modernizacją tego toru. Świadek zeznał, iż technicznie to są roboty podobne, jednak w ramach kontraktu 1A demontowany jest stary tor, budowany nowy, natomiast w przypadku wiaduktu występuje demontaż i montaż toru zmodernizowanego z wykorzystaniem elementów tego zmodernizowanego toru z demontażu.
- S.R. (pracownik firmy K., inspektor nadzoru w branży mostowej i kolejowej na kontrakcie 2B), nie uczestniczył w pracach na kontraktach 1A, 2A, i 2C stwierdził, że przez okres dwóch lat, kiedy były realizowane kontrakty 2A, 2B i 2C nie było żadnych wypadków związanych z ruchem pociągów. Tylko podczas budowania konstrukcji odciążających i docelowych były zamknięcia torów, w większości przypadków nocne (około 3-4 godzin) i były to zamknięcia całego szlaku. Jak wynika z zeznań świadka szlifowanie szyn zawsze występuje w kontrakcie torowym, czyli 1A. Nie było szlifowania na kontraktach 2A i 2C. Świadek stwierdził, iż dodatkową robotą w ramach kontraktu 2A i 2C jest budowa stref najazdowych. W ramach kontraktu liniowego nie były wykonywane strefy najazdowe na obiektach na kontrakcie 2A i 2C.
- Leszek Igliński (pracownik Beneficjenta, kierownik kontraktu od 1 czerwca 2014 r. - dotyczy m.in. kontraktu 1A, 2A, 2C) zeznał, iż budowa wiaduktu w ramach kontraktu 2A polegała na demontażu torów linii kolejowej, następnie wykonano prace związane z posadowieniem konstrukcji, wykonaniem przyczółków, pomostów, pod każdym z torów z osobna, płyt przejściowych, następnie na montażu torów, wykonaniu robót drogowych pod istniejącą już konstrukcją wiaduktu i na robotach wykończeniowych. Prace na kontrakcie 2C były analogiczne. Z zeznań świadka wynika, iż kontrakt 1A była to modernizacją linii kolejowej jako całości pewnego systemu urządzeń służących do prowadzenia ruchu kolejowego, w związku z tym zakres prac był znacznie szerszy niż jedynie prac torowych. Świadek wskazał, iż nie wykonuje się w ramach kontraktu 1A w porównaniu z pracami przy budowie wiaduktu prac związanych z odpowiednim przygotowaniem podłoża oraz układaniem płyt przejściowych. Na kontrakcie 1A jako kontrakcie liniowym, czyli polegającym na budowie długiego odcinka linii kolejowej, wymagano zastosowania technologii przeznaczonej dla budów liniowych czyli odpowiednich maszyn, które pracują liniowo na długich odcinkach. Prace na kontrakcie 2A, podobnie jak na kontrakcie 1A, również prowadzone są w sposób taki by zachować ciągłość ruchu kolejowego. W tym przypadku następuje demontaż koniecznego odcinka toru w zależności od długości odcinka, przecięcie szyn oraz usunięcie tego fragmentu torów, demontaż pozostałej części nawierzchni czyli tłucznia. Następnie, wykonywane są roboty ziemne polegające na przygotowaniu miejsca pod torami. Wtedy rozpoczynają się zasadnicze roboty takie jak przygotowanie podłoża pod konstrukcję, wykonanie przyczółków pomostów ponowny montaż nawierzchni torowej i prace wykończeniowe balustrady bariery itp. Świadek stwierdził, że technologia wykonywania prac w ramach kontraktu 1A i 2A oraz 2C jest inna, gdyż kontrakt 1A obejmował dla każdego ze szlaków wymianę czyli modernizacje linii kolejowej na odcinku około 15 km, w związku z czym prace wykonywane są sposobem ciągłym, nie zaś punktowo. To wymusza zastosowanie odpowiednich maszyn i organizacji robót odmiennej od prac punktowych, jakimi są prace przy budowie wiaduktu. Świadek zeznał, że przy budowie wiaduktu nie trzeba angażować aż takiego potencjału, natomiast dużo szerszy jest zakres prac związany z przygotowaniem podłoża i wykonaniem płyt przejściowych. Tego rodzaju prac nie wykonuje się przy zwykłej budowie liniowej takiej jak na kontrakcie 1A. W przypadku demontażu nawierzchni na wiadukcie wykonuje się cięcie linii i spawanie w tym konkretnym miejscu, czego nie ma na kontrakcie liniowym takim jak kontrakt 1A. Do tego nawierzchnia na odcinku mostowym, czyli na samej konstrukcji mostu, wiaduktu, na płytach przejściowych różni się od konstrukcji nawierzchni na odcinkach szlakowych. Warstwy w przekroju są nieco inne, szyny, podkłady i tłuczeń pozostają niezmienione, ale niższe warstwy są inne - ze względu na to, że konstrukcja mostowa ma zupełnie inną nośność, jest nieprzepuszczalna dla wody i występuje różnica w stosunku do nawierzchni na szlaku. Na szlaku tor jest położony na podłożu gruntowym.
W wydanej na wniosek organu I instancji opinii uzupełniającej sporządzonej przez Biegłych w sprawie administracyjnej dotyczącej projektu pod nazwą [...] (dalej: "opinia uzupełniająca") z dnia [...] czerwca 2015 r. Biegli podtrzymali swoje stanowisko przedstawione w opinii z dnia [...] stycznia 2015 r. Stwierdzili, iż na podstawie dokumentacji można stwierdzić, że wydatki zostały poniesione dwukrotnie w związku z tym, że zrealizowane przez Beneficjenta roboty w ramach kontraktów 2A i 2C w zakresie robót torowych są tożsame z robotami torowymi wykonanymi w ramach kontraktu 1A. Biegli przedstawili tabelaryczne porównanie pozycji kosztorysowych na roboty torowe w poszczególnych kontraktach (strona 20-26 opinii uzupełniającej). Stwierdzili również, iż roboty torowe realizowane w ramach kontraktu 1A polegały na demontażu istniejącej nawierzchni torowej i zabudowie nowej nawierzchni torowej z zastosowaniem nowych materiałów. Natomiast roboty torowe realizowane w ramach kontraktu 2A i 2C polegały na demontażu nowej nawierzchni torowej zabudowanej w ramach kontraktu 1A i ponownej jej zabudowie w ramach kontraktu 2A i 2C, z częściowym tylko wykorzystaniem materiałów istniejących Biegli wskazali, iż przy nakładach inwestycyjnych należy uwzględniać wszystkie nakłady związane z robocizną, materiałami, sprzętem. W ocenie Biegłych stwierdzenie Beneficjenta, co do wykorzystania materiałów wbudowanych wcześniej (w ramach kontraktu 1 A) jest stwierdzeniem nieprawdziwym (strona 18 opinii uzupełniającej). Z dokumentacji projektowej wynika, że "...Z uwagi na fakt, iż w/w tory zostały przebudowane przy modernizacji szlaku Ś. należy wykorzystać usunięte z torów materiały. Wyjątek stanowić będzie ułożenie nowej geowłókniny ze względu na jej zbyt duże uszkodzenie po demontażu jak również wstawienie nowych szyn z uwagi na skrócenie długości szyn w procesie wycinania (szyny będą zbyt krótkie dla wbudowania i zgrzewania w tor bezstykowy)". Świadczy to jednoznacznie, co biegli wskazali w tabelach i załącznikach do opinii uzupełniającej (strona 20-26 opinii uzupełniającej), że tylko część materiału została wbudowana ponownie. Nakłady związane z robocizną i sprzętem zostały poniesione dwukrotnie. Biegli stwierdzili, iż na podstawie analizy pozycji kosztorysowych zrealizowane roboty są pracami wykonanymi dwukrotnie. Pierwszy raz wykonano prace w ramach kontraktu 1 A, a następnie w ramach kontraktów 2A i 2C (strona 19 opinii uzupełniającej). Zastosowanie przez Beneficjenta ww. technologii jest jednym z możliwych rozwiązań dotyczących modernizacji robót na szlakach z jednoczesnym zachowaniem ciągłości ruchu. W opinii uzupełniającej (strona 28) Biegli wskazali, że przyjęty podział na kontrakty wymusił zastosowanie technologii (z ponownym demontażem zabudowanej nowej nawierzchni torowej). Wskazali, iż można stwierdzić, że technologię i sposób planowania należy uznać za typowy dla modernizowanych linii kolejowych jedynie w przypadku podziału na kontrakty szlakowe i obiektowe, natomiast w przypadku realizacji robót modernizacyjnych szlakowych oraz obiektowych w ramach jednego kontraktu nie jest to typowa technologia i sposób planowania realizacji robót. Biegli stwierdzili (strona 12 opinii uzupełniającej), iż biorąc pod uwagę fakt, że istnieje metoda pozwalająca uniknąć dwukrotnego wykonywania robót torowych, to należy jednoznacznie stwierdzić, że z punktu widzenia nakładów inwestycyjnych metoda realizacji przyjęta przez Beneficjenta, nie jest rozwiązaniem najbardziej efektywnym. Najbardziej efektywnym rozwiązaniem, w ocenie Biegłych, byłoby wykonanie robót na obiektach równolegle z robotami torowymi w ramach jednego kontraktu.
W dniu dnia [...] lipca 2015 r. organ I instancji wydał decyzję o numerze wskazanym wyżej, w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu. Strona wniosła odwołanie.
Organ II instancji, na podstawie zebranego materiału dowodowego, ustalił, że Beneficjent w ramach kontraktów 2A i 2C wykonał roboty wymagające ponownej przebudowy odcinków torów zmodernizowanych uprzednio w ramach kontraktów dotyczących modernizacji infrastruktury kolejowej stacji i szlaków (tj. m.in. kontraktu 1A). Roboty torowe realizowane w ramach kontraktu 1A polegały na demontażu istniejącej nawierzchni torowej i zabudowie nowej nawierzchni torowej z zastosowaniem nowych materiałów. Natomiast roboty torowe realizowane w ramach kontraktu 2A i 2C polegały na demontażu nowej nawierzchni torowej zabudowanej w ramach kontraktu 1A i ponownej jej zabudowie w ramach kontraktu 2A i 2C, z częściowym wykorzystaniem materiałów istniejących. Jednocześnie, jak wynika ze sporządzonych przez Biegłych powołanych przez organ I instancji pozycji kosztorysowych zrealizowane roboty są pracami wykonanymi dwukrotnie - pierwszy raz wykonano prace w ramach kontraktu 1A, a następnie w ramach kontraktów 2A i 2C.
Organ II instancji podzielił stanowisko Biegłych zawarte w opinii z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz opinii uzupełniającej z dnia [...] czerwca 2015 r., iż roboty polegające na budowie nowych wiaduktów kolejowych i przejścia podziemnego zrealizowane w ramach kontraktów 2A i 2C w zakresie robót torowych są tożsame z robotami torowymi wykonanymi w ramach kontraktu 1A.
Organ odwołał się do zawartych w opinii Biegłych stwierdzeń, że istnieją inne sposoby realizacji robót, aby zachować ciągłość ruchu na modernizowanych szlakach kolejowych, np. budowa tymczasowych torów (lub toru) objazdowych na czas budowy lub budowa wiaduktu obok torów kolejowych, a następnie nasunięcie konstrukcji wiaduktu podczas nocnych/weekendowych zamknięć torowych. Zaplanowanie prac przez Beneficjenta nie jest typowym rozwiązaniem stosowanym w projektach dotyczących modernizacji linii kolejowych. Bardziej zasadne, efektywne i logiczne jest realizowanie obiektów i szlaków w ramach jednego kontraktu.
W ocenie organu II instancji wyjaśnienia Beneficjenta nie dają podstaw do zakwestionowania prawidłowości, czy rzetelności opinii z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz opinii uzupełniającej z dnia [...] czerwca 2015 r. Odnosząc się do wyjaśnień Beneficjenta przedstawionych w opinii Instytutu Badawczego Dróg i Mostów z dnia 13 sierpnia 2015 r. organ II instancji, stwierdził, że realizacja kontraktów 1A, 2A i 2C dotyczyła co do zasady odmiennego charakteru prac. Organ podkreślił, że w wyjaśnieniach przedstawionych w opinii z dnia 13 sierpnia 2015 r. wskazano jedynie, że ww. wydatki stanowią 0,03% wartości kontraktu 1A i 0,3% kontraktu 2C, co - zdaniem autora ww. opinii - pozwala na wyciągnięcie wniosku, że "(...) Wartość wspólnego zakresu robót budowlanych w kontraktach na poziomie mniejszym niż 1 % wyklucza jakąkolwiek tożsamość tych robót". Jednocześnie w ocenie organu Il instancji, nie ma bezpośredniego związku między wartością poniesionych wydatków a tożsamością robót wykonanych w ramach kontraktów 2A, 2C i 1A, dlatego w ww. opinii nie udowodniono, że nie nastąpiła ponowna płatność za ten sam zakres rzeczowy Projektu.
Wyjaśnienia Beneficjenta zawarte w opinii z dnia 13 sierpnia 2015 r. nie podważają ustaleń przedstawionych w opinii uzupełniającej. W treści opinii brakuje analizy wskazującej, że nie można było inaczej zaplanować prac lub nie jest możliwe ich skoordynowanie, w taki sposób, aby nie wykonywać podwójnie tego samego zakresu rzeczowego Projektu. W tym zakresie opinia uzupełniająca daje bardziej wyczerpującą odpowiedź, wskazując, że w pierwszej kolejności Beneficjent powinien rozważyć zawarcie jednego kontraktu na modernizację linii kolejowej i budowę skrzyżowań (co stanowi standard w przypadku projektów dotyczących modernizacji linii kolejowych; strona 12, 32 opinii uzupełniającej), co pozwoliłoby lepiej skoordynować te prace, ale też wymagałoby większego wysiłku i zaangażowania po stronie Beneficjenta (strona 31 opinii uzupełniającej). Po wprowadzeniu zmian do ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16 poz. 94 ze zm.) ustawą z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 191 poz. 1374) Beneficjent został zobowiązany do spełnienia warunków już zmienionej ustawy o transporcie kolejowym, a co za tym idzie musiał zmienić całą dokumentację przygotowywaną dla pozyskania gruntów koniecznych dla kontraktów wiaduktowych.
Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że Beneficjent dwukrotnie poniósł wydatki na demontaż ponowne ułożenie zmodernizowanych w ramach tego samego Projektu torów kolejowych.
Organ podkreślił, że zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2013 r. poz. 885 ze zm.), dalej: "u.f.p.", w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystywane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków. Zgodnie z art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych m.in. z budżetu Unii Europejskiej są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
Organ odwoławczy podkreślił, że Beneficjent na podstawie § 4 ust. 1 umowy o dofinansowanie zobowiązał się w szczególności do przestrzegania wytycznych Ministra Rozwoju Regionalnego wydanych na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84 poz. 712 ze zm.), dalej: "ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju", a także oświadczył, że zapoznał się z ich treścią (§ 4 ust. 2 umowy o dofinansowanie). Dodatkowo z treści § 7 ust. 1 Umowy o dofinansowanie wynika, że warunkiem uznania wydatków za kwalifikowalne jest poniesienie ich przez Beneficjenta (...), w związku z realizacją Projektu, zgodnie z postanowieniami niniejszej umowy oraz Wytycznymi w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach POliŚ wydanymi przez Ministra Rozwoju Regionalnego, dalej: "Wytyczne". Stosownie zaś do § 8 ust. 15b umowy o dofinansowanie Instytucja Wdrażająca dokonuje oceny kwalifikowalności wydatków. Wydatki poniesione niezgodnie z postanowieniami umowy lub Wytycznymi w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach POliŚ.
W świetle natomiast podrozdziału 5.2 pkt 8 Wytycznych ponowna płatność przez beneficjenta za ten sam zakres wykonywanych prac nie może zostać uznana za wydatek kwalifikowalny. Oznacza to zakaz kwalifikowania wydatków obejmujących tożsamy zakres prac, który uprzednio był przedstawiany we wnioskach o płatność i podlegał refundacji.
Organ odwoławczy stwierdził, że Beneficjent wykorzystał środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej z naruszeniem procedur, o których mowa w art, 184 u.f.p., poprzez naruszenie umowy o dofinansowanie. Zatem wydatki poniesione w ramach realizacji kontraktów 2A i 2C na wykonanie prac polegających na demontażu i ponownym montażu odcinków torów zmodernizowanych uprzednio w ramach kontraktu 1A stanowią wydatki niekwalifikowalne w ramach POliŚ. Wydatki te poniesione zostały niezgodnie z podrozdziałem 5.2 pkt 8 Wytycznych, który stanowi, że ponowna płatność przez beneficjenta za ten sam zakres wykonywanych prac nie może być uznana za wydatek kwalifikowalny. Ustalona w toku postępowania kwota dofinansowania podlegająca zwrotowi przez Beneficjenta, to płatność w wysokości 240.249,54 zł oraz dotacja celowa w wysokości 102.964,09 zł. Jednocześnie za okres od dnia 22 września 2015 r. do dnia doręczenia decyzji organu II instancji nie nalicza się odsetek w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych od kwoty należności podlegającej zwrotowi określonej w niniejszej decyzji. Na podstawie art. 67 u.f.p. w przedmiotowej sprawie odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), dalej: "O.p.".
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2016 r. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] października 2016 r. Spółka wniosła o jej uchylenie w całości, jak również poprzedzającej ją decyzji I instancji oraz o zasądzenie kosztów postepowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1) art. 84 § 2 w związku z art. 24 § 3 K.p.a. polegające na wydaniu opinii biegłych powołanych przez organ pierwszej instancji pomimo istnienia okoliczności wywołujących wątpliwości co do ich bezstronności z uwagi na toczący się przed sądem powszechnym spór sądowy pomiędzy P. S.A., a A. sp. z o.o., co stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a.,
2) art. 7, art. 50 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie wezwania Skarżącej do uzupełnienia opinii Instytutu Badawczego Dróg i Mostów, o:
a) przykłady realizacji modernizacji linii kolejowych, w których podzielono realizację na kontrakty dotyczące modernizacji linii kolejowej oraz na kontrakty dotyczące budowy skrzyżowań;
b) wyliczenia potwierdzające, że alternatywna propozycja zachowania ciągłości ruchu (technologia nasuwania) byłaby droższa od zastosowanego podziału kontraktów;
c) wyliczenia potwierdzające, że zaplanowane rozwiązanie prac było najbardziej efektywne w rozumieniu Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko;
d) analizę wskazującą na brak możliwości innego zaplanowania prac lub ich skoordynowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.;
3) art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do istotnych w sprawie zdaniem Skarżącej dowodów,
4) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji,
5) art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych poprzez jego błędne zastosowanie polegające na niezasadnym przyjęciu, że Skarżąca wykorzystała środki z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.
W obszernym uzasadnieniu skargi oraz w pismach procesowych z dnia 29 maja 2017 r. i 20 listopada 2017 r. Skarżąca rozwinęła zarzuty oraz odniosła się w sposób szczegółowy do treści zapadłych w sprawie decyzji, powielając stanowisko prezentowane w toku postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: "p. p. s. a.", sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p. p. s. a.).
Po rozpoznaniu niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wynika, że organy orzekające w tej sprawie przyjęły, że określona w decyzji część środków przekazanych na realizację projektu została wykorzystana z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., poprzez naruszenie umowy o dofinansowanie. Stosownie do treści art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji przewidzianej w art. 207 ust. 9 u.f.p. – wydanej po bezskutecznym upływie terminu (zakreślonego w wezwaniu, w trybie określonym w ust. 8 tego przepisu) zwrotu środków lub wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności.
Zgodnie z przepisem art. 184 ust. 1 u.f.p., wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 (środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – pkt 2 oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, inne niż wymienione w pkt 2 – pkt 3), są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
W ocenie Sądu, pod pojęciem procedur, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 i art. 184 ust. 1 u.f.p., należy rozumieć nie tylko procedury określone w powszechnie obowiązującym prawie publicznym (europejskim i krajowym). Sąd orzekający w sprawie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 stycznia 2015 r. o sygn. akt II GSK 2004/13, zgodnie z którym, procedury te mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. NSA stwierdził, że sposób ten jest obowiązujący i odstępstwo od niego stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p. (por. także wyroki NSA: z dnia 19 czerwca 2012 r. o sygn. akt II GSK 732/11; z dnia 9 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 1546/12; z dnia 23 czerwca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1141/14; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Pogląd ten został podtrzymany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2015 r. o sygn. akt II GSK 2109/14, w którym wskazano, że pod pojęciem "innych procedur" należy rozumieć nie tylko procedury określone obowiązującymi powszechnie normami prawa, lecz również postanowienia umowy zawartej w wyniku wyłonienia danego projektu do dofinansowania. Rozwijając tę tezę NSA wskazał dodatkowo, że wynika to ze specyfiki ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Projekty realizowanie są w oparciu o zaakceptowany wniosek oraz umowę, która określa obowiązki zarówno beneficjenta, jak też instytucji udzielającej dofinansowania, a której wzór jako element systemu realizacji programu operacyjnego (co wynika z art. 26 ust. 1 pkt 8 w. wym. ustawy) stanowi dokumentację konkursową. Podpisana przez beneficjenta według wzoru umowa określa procedurę wykonywania przez niego projektu. W tej sytuacji, stosując zarówno gramatyczną, jak też systemową wykładnię przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należy przyjąć, że w pojęciu "innych procedur" mieszczą się umowy zawierane przez beneficjentów na wykonanie zgłoszonych przez nich w ramach określonych programów operacyjnych i wyłonionych do dofinansowania projektów. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ten pogląd i przyjmuje w rozpoznawanej sprawie za własny.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż procedurę, o której mowa w art. 184 u.f.p. stanowiły m.in. zapisy umowy o dofinansowanie projektu, zawartej w dniu 1 czerwca 2010 r. pomiędzy Skarżącą a CUPT, a projekt realizowany był w oparciu o zaakceptowany wniosek.
W tym miejscu Sąd stwierdza, iż analiza zarzutów wskazanych w skardze, jak również wywodów podniesionych w ich uzasadnieniu, prowadzi do przyjęcia, że poza przedmiotem sporu w niniejszej sprawie są okoliczności demontażu nowej nawierzchni torowej zabudowanej w ramach kontraktu 1A, ponownej jej zabudowy w ramach kontraktu 2A i 2C i wypłacenia środków finansowych we wskazanych w zaskarżonej decyzji kwotach, szczegółowo opisane w obu zapadłych w sprawie decyzjach.
Kwestią sporną natomiast jest kwalifikowalność wydatków poniesionych przez Skarżącą w ramach realizacji kontraktów 2A i 2C na wykonanie prac polegających na demontażu i ponownym montażu odcinków torów zmodernizowanych uprzednio w ramach kontraktu 1A. Zdaniem organu roboty polegające na budowie nowych wiaduktów kolejowych i przejścia podziemnego zrealizowane w ramach kontraktów 2A i 2C w zakresie robót torowych są tożsame z robotami torowymi wykonanymi w ramach kontraktu 1A, a wydatki na te prace należy traktować jako dokonanie płatności za ten sam zakres rzeczowy w ramach kontraktów 2A i 2C.
Zdaniem Skarżącej roboty torowe realizowane w ramach kontraktu 1A polegały na demontażu istniejącej nawierzchni torowej i zabudowie nowej nawierzchni torowej z zastosowaniem nowych materiałów. Natomiast roboty torowe realizowane w ramach kontraktu 2A i 2C polegały na demontażu nowej nawierzchni torowej zabudowanej w ramach kontraktu 1A dla potrzeb budowy nowych wiaduktów kolejowych i przejścia podziemnego realizowanych w ramach kontraktów 2A i 2C i ponownej jej zabudowie w ramach kontraktu 2A i 2C, z częściowym wykorzystaniem materiałów istniejących. Z tych powodów prace wykonane w ramach w. wym. kontraktów w zakresie robót torowych nie były tożsame.
Zgodnie z podrozdziałem 4.3 pkt 1 Wytycznych POIiŚ kwalifikowalność poniesionych wydatków oceniana jest m.in. poprzez weryfikację innych dowodów potwierdzających poniesienie wydatku, zaakceptowanych przez IZ, albo zestawienia faktur lub dokumentów, przedstawianych przez beneficjenta w celu otrzymania dofinansowania. Sprawdzeniu podlega w szczególności czy wydatki są oparte na prawnie wiążących umowach, porozumieniach lub dokumentach księgowych oraz czy są zgodne z postanowieniami prawa krajowego i unijnego oraz dokonane w sposób oszczędny, to jest poniesione przy zachowaniu zasady osiągnięcia założonego efektu przy jak najniższych kosztach.
W świetle natomiast podrozdziału 5.2 pkt 8 w wym. Wytycznych ponowna płatność przez beneficjenta za ten sam zakres wykonywanych prac nie może zostać uznana za wydatek kwalifikowalny.
Ocena zasadności żądania zwrotu wypłaconych kwot dofinansowania na realizację projektu wymaga odniesienia do definicji pojęcia "nieprawidłowości" zawartej w art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999. Stosownie do art. 4 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1), stwierdzenie w wyniku kontroli nieprawidłowości z reguły prowadzi do cofnięcia bezprawnie uzyskanej korzyści poprzez zobowiązanie do zapłaty lub zwrotu kwot pieniężnych nienależnych lub bezprawnie uzyskanych. Rozporządzenie to w art. 2 ust. 4 określa, że – z zastrzeżeniem stosowanego prawa wspólnotowego – procedury dotyczące zastosowania wspólnotowych kontroli, środków i kar będą podlegały prawu państw członkowskich. Zawarta także w art. 1 ust. 2 rozporządzenia konstrukcja nieprawidłowości oraz jej normatywne skutki zostały przeniesione na grunt przepisów prawa polityki rozwoju. Przepisami tymi uregulowano kompetencje do ustalania i nakładania na beneficjentów sankcji w związku z powstałymi w toku realizacji projektów nieprawidłowościami. Również w prawie krajowym znajdują się normy precyzujące przesłanki zwrotu środków oraz tryb ich dochodzenia. Kwestie te regulują wskazane wyżej przepisy u.f.p.
Powyższe regulacje wskazują, że samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 7 i art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 7 cytowanego rozporządzenia. Wymieniona "nieprawidłowość" ma natomiast miejsce w sytuacji gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE.
Zgodnie z powyższym stwierdzić należy, że dla zaistnienia obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych muszą zostać spełnione łącznie dwie następujące przesłanki:
– po pierwsze musi mieć miejsce naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych określonych m.in. w umowie o dofinansowanie,
– po drugie naruszenie to spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2014 r. o sygn. akt II GSK 917/13).
Odnosząc powyższe rozważania do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, w ocenie Sądu, Skarżącej nie można skutecznie zarzucić naruszenia procedur wynikających z umowy o dofinansowanie.
Jak wynika z § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie z dnia 1 czerwca 2010 r. Beneficjent zobowiązał się realizować projekt zgodnie z:
wnioskiem o dofinansowanie z zastrzeżeniem ust. 3a,
opisem projektu stanowiącym załącznik nr 5 do umowy,
Harmonogramem Projektu i Planem Finansowania Projektu,
Decyzją KE załącznik nr 6 do umowy.
Zgodnie z § 6 umowy o dofinansowanie, wysokość dofinansowania zależna jest od wysokości wydatków kwalifikowalnych poniesionych w toku realizacji projektu i zatwierdzonych przez Instytucję Wdrażającą zgodnie z obowiązującymi w systemie finansowania regulacjami. Warunkiem uznania wydatków za kwalifikowalne jest poniesienie ich w sposób zgodny z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, postanowieniami umowy oraz Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków wydanymi przez ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego (§ 7 umowy).
Projekt był realizowany w oparciu o zaakceptowany wniosek o dofinansowanie projektu p.n. [...] złożony w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, Priorytet: VII Transport przyjazny Środowisku, Działanie: 7.1 Rozwój transportu kolejowego. W treści wniosku o dofinansowanie zawarto zapis, że realizacja projektu przewidziana jest w podziale na 12 kontraktów objętych odrębnymi postępowaniami przetargowymi (str. 10 wniosku). W dalszej części wniosku wskazano zakres modernizacji/budowy elementów infrastruktury:
- układ torowy wraz z podtorzem, pracami ziemnymi i odwodnieniem,
- sieć trakcyjna i zasilanie,
- sterowanie ruchem kolejowym,
- budynki i perony,
- obiekty inżynieryjne, w tym: mosty, tunele, wiadukty drogowe i kolejowe, przepusty.
W Harmonogramie Realizacji Projektu i Planie Finansowania Projektu wyszczególniono roboty budowlane w kolejności ich wykonywania w ramach projektu. W punkcie D.1 wniosku: Harmonogram projektu, wskazano daty rozpoczęcia prac i daty ich ukończenia. Realizacja robót budowlanych przewidzianych projektem została podzielona na poszczególne kontrakty, z czego dwa kontrakty (1A i 1B) dotyczyły modernizacji infrastruktury kolejowej stacji i szlaków, zaś pozostałe kontrakty (2A, 2B, 2C, 2D, 2E, 2F, 2G, 2Ga) obejmowały swym zakresem budowę nowych skrzyżowań dwupoziomowych.
Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju umowa o dofinansowanie określa warunki realizacji projektu. Akceptując treść wniosku o dofinansowanie oraz podpisując umowę o dofinansowanie określonej treści organ wyraził zgodę na realizacje projektu wg określonych w tych dokumentach zasad, w tym również podział na kontrakty realizowane w różnym czasie, a także na harmonogram realizacji zadań w tym projekcie.
Beneficjent był zobowiązany do realizacji projektu w sposób przedstawiony we wniosku o dofinansowanie i zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie. Odstępstwo stanowiłoby naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Z tych powodów nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie obszernie przedstawiona w uzasadnieniu decyzji, a podważana w skardze kwestia alternatywnych metod i technologii w zakresie wykonania modernizacji linii kolejowych.
Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że organ odwoławczy nie odniósł się do twierdzenia Strony, iż kwestionowane koszty były ujęte był w dokumentach, które stanowiły załącznik do wniosku o dofinansowanie, a ze względu na fakt, że jest to zakres robót traktowany jako tymczasowy, a jednocześnie niezbędne do wykonania z punktu widzenia technologii robót przy tego rodzaju budowach i służące osiągnięciu celu projektu, wykazane były jako koszty kwalifikowalne. Powyższy zakres robót był też opisany w pozycjach przedmiarów robót, które były kilkukrotnie weryfikowane przez CUPT, m.in. podczas kontroli ex-ante umów przed ich podpisaniem z wybranymi w przetargu wykonawcami.
Nie znajduje zatem uzasadnienia leżące u podstaw niniejszego postępowania stwierdzenie organu, iż Beneficjent naruszył procedury obowiązujące przy realizacji przedmiotowej umowy. Beneficjent działał zgodnie z procedurami zaakceptowanymi przez strony umowy.
Sąd nie podziela również opinii, iż roboty polegające na budowie nowych wiaduktów kolejowych i przejścia podziemnego zrealizowane w ramach kontraktów 2A i 2C w zakresie robót torowych są tożsame z robotami torowymi wykonanymi w ramach kontraktu 1A.
Z akt sprawy wynika, że w kontrakcie 1A roboty budowlane dotyczyły modernizacji dwóch stacji i modernizacji szlaku o długości 28 km i 670 m, w kontrakcie 2A budowy 5 skrzyżowań dwupoziomowych, a w kontrakcie 2C budowy 4 skrzyżowań dwupoziomowych. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska Skarżącej, iż roboty torowe w ramach kontraktu 1A polegały na demontażu istniejącej nawierzchni torowej i zabudowie nowej nawierzchni torowej z zastosowaniem nowych materiałów. Natomiast roboty torowe realizowane w ramach kontraktu 2A i 2C polegały na demontażu nowej nawierzchni torowej zabudowanej w ramach kontraktu 1A dla potrzeb budowy nowych wiaduktów kolejowych i przejścia podziemnego realizowanych w ramach kontraktów 2A i 2C i ponownej jej zabudowie w ramach kontraktu 2A i 2C, z częściowym wykorzystaniem materiałów istniejących. Wykonawcy robót wiaduktowych nie wykonywali żadnych robót związanych wprost z modernizacją toru, natomiast musieli wyciąć odcinek toru, aby zamontować konstrukcję wsporczą i ponownie go wmontować dla zachowania przejezdności linii podczas prowadzenia prac związanych z budową wiaduktu.
Organ przyznał, że realizacja kontraktów 1A, 2A i 2C dotyczyła co do zasady odmiennego charakteru prac. Stwierdził jednak, że wydatki poniesione w ramach realizacji kontraktów 2A i 2C na wykonanie prac polegających na demontażu i ponownym montażu odcinków torów zmodernizowanych uprzednio w ramach kontraktu 1A, należy traktować jako dokonanie płatności za ten sam zakres rzeczowy.
Organ pominął zeznania świadków w tym zakresie obszernie przytoczone w uzasadnieniu decyzji. Z zeznań świadków wynika m.in., że: nie można porównać technologii dotyczących realizacji kontraktu 1A, 2A i 2C, gdyż istota, rodzaj robót jest całkiem inny. Ponowne układanie toru w ramach kontraktów 2A i 2C nie przebiegało tak samo jak przy modernizacji linii kolejowej. Wykorzystano w tym przypadku ten sam materiał co był uprzednio (zeznanie E. B.). Była to najtańsza metoda wykonania tych prac, która gwarantowała przejezdność (zeznanie M. Z.). W ramach kontraktu 2A i 2C budowano strefy najazdowe, w ramach kontraktu liniowego nie były wykonywane strefy najazdowe na obiektach na kontrakcie 2A i 2C (zeznanie S. R.). Realizacja kontraktu 1A polegała na demontażu starego torowiska, wybraniu tłucznia, demontażu sieci trakcyjnej, urządzeń sterowania ruchem kolejowym, istniejącej infrastruktury przystanków i stacji typu perony oraz wybudowaniu nowego układu torowego klasy pierwszej, który jest przystosowany do prędkości 160-200 km/h, nowej sieci trakcyjnej urządzeń sterowania ruchem kolejowym, urządzeń teletechnicznych, urządzeń elektroenergetycznych, nowych peronów i wiat na przystankach oraz stacjach. Budowa nowego układu torowego polega na tym, że po demontażu i wykorytowaniu starego układu torowego, jest wbudowywana nowa warstwa tłucznia, nowy typ szyn, odpowiednie przytwierdzenie tych szyn do podkładów i następnie roboty regulacyjne torów, podbicia. W ramach kontraktu 2A do wykonania były wiadukt kolejowy i wiadukty drogowe (zeznanie J. Z.). Budowa wiaduktu w ramach kontraktu 2A polegała na demontażu torów linii kolejowej, następnie wykonano prace związane z posadowieniem konstrukcji, wykonaniem przyczółków, pomostów, pod każdym z torów z osobna, płyt przejściowych, następnie na montażu torów, wykonaniu robót drogowych pod istniejącą już konstrukcją wiaduktu i na robotach wykończeniowych. Prace na kontrakcie 2C były analogiczne (zeznanie L. I.).
Zapis podrozdziału 5.2 pkt 8 Wytycznych, iż ponowna płatność przez beneficjenta za ten sam zakres wykonywanych prac nie może zostać uznana za wydatek kwalifikowalny, według organu oznacza zakaz kwalifikowania wydatków obejmujących tożsamy zakres prac, który uprzednio był przedstawiany we wnioskach o płatność i podlegał refundacji.
Jak wynika z definicji zawartej w słowniku języka polskiego pod redakcją W. Doroszewskiego wyraz tożsamy oznacza: "niczym się nieróżniący, taki sam lub ten sam". Takiego określenia nie można zastosować do prac polegających na budowie nowych wiaduktów kolejowych i przejścia podziemnego zrealizowanych w ramach kontraktów 2A i 2C w zakresie robót torowych w odniesieniu do robót torowych wykonanych w ramach kontraktu 1A. Zakres tych robót, zdaniem Sądu, nie był tożsamy.
Ze wskazanych wyżej powodów Sąd stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki zwrotu środków unijnych określone w przytoczonych wyżej przepisach i uwzględniając zarzuty skargi w zakresie naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozpoznając sprawę ponownie Minister Rozwoju weźmie pod uwagę przedstawione stanowisko Sądu.
Jednocześnie Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących wątpliwości co do bezstronności biegłych z uwagi na toczący się przed sądem powszechnym spór sądowy pomiędzy P. S.A., a A. sp. z o.o. oraz zaniechania wezwania Skarżącej do uzupełnienia opinii Instytutu Badawczego Dróg i Mostów.
Oddalając wnioski Skarżącej o przeprowadzenie w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu uzupełniającego z dokumentów, Sąd przypomina, iż sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną, lecz dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji ostatecznej z perspektywy realizacji i przestrzegania przez organ administracji orzekający w sprawie, wiążących go, w zakresie dotyczącym dokonywania ustaleń faktycznych, reguł proceduralnych. Sąd administracyjny orzeka więc na podstawie akt sprawy, rozpatrując ją na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Przewidziane w art. 106 § 3 p.p.s.a. postępowanie dowodowe ma charakter wyjątku i pozostawione jest do uznania sądu, zaś jego celem nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Ponadto, postępowanie takie może być prowadzone jedynie wówczas, gdy sąd poweźmie wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych. W ocenie Sądu orzekającego, zgłoszone przez Skarżącą dowody nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ich przeprowadzenie uznać należało za zbędne.
Mając na uwadze, że powyższe wadliwości dotyczą decyzji wydanych przez organy obydwu instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło