IV SA/Gl 678/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r. przyznał skarżącej S. G.prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – O. G. w okresie od 1 kwietnia 2017 r. do 30 września 2017 r. Wskazał, że świadczenie zostało przyznane w kwocie ustalonej za niepełne miesiące, zgodnie z liczbą dni opieki nad dzieckiem, w następujący sposób: miesiąc kwiecień 2017r.: liczba dni opieki nad dzieckiem: 17, kwota świadczenia 283,40 zł., miesiąc maj 2017 r.: liczba dni opieki nad dzieckiem: 17, kwota świadczenia 274,20zł, miesiąc czerwiec 2017r., liczba dni opieki nad dzieckiem: 17, kwota świadczenia 283,40zł, miesiąc lipiec 2017r., liczba dni opieki nad dzieckiem 15, kwota świadczenia 242,00zł, miesiąc sierpień 2017r., liczba dni opieki nad dzieckiem 16. kwota świadczenia 258,10 zł, miesiąc wrzesień 2017r.: liczba dni opieki nad dzieckiem 18, kwota świadczenia 300,00 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. w wyniku rozpoznania odwołania skarżącej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że postępowanie organu I instancji zostało wszczęte na wniosek S.G. z dnia 5 kwietnia 2017 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko: O. G.. W składzie rodziny strona podała siebie i dwoje dzieci – O.G. i A. G.. Do wniosku dołączyła wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...]r., sygn. akt [...], w którym został orzeczony rozwód S. G.B.G., natomiast wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dziećmi stron O. G. i A.G. pozostawiono obojgu rodzicom, przy czym ustalono, że miejscem zamieszkania małoletnich będzie miejsce zamieszkania matki, kosztami utrzymania i wychowania dzieci obciążono oboje rodziców zasądzając od B. G. po 500,00 zł alimentów miesięcznie na każde z dzieci. Sąd nie orzekł o sposobie kontaktowania się pozwanego z dziećmi. Organ wskazał, że B. G. w dniu 9 stycznia 2017r. wymeldował się z lokalu przy ul. [...] w S. W dniu 11 grudnia 2016 r. S. G. i B.G. spisali Rodzicielski plan wychowawczy. Ustalili w nim, że ze względu na 4-brygadowy czas pracy B. G., jego kontakty z dziećmi będą ustalane za porozumieniem obu stron z miesięcznym wyprzedzeniem, będą to: - dni powszednie: 3 dni w tygodniu, w tym weekendy; - Święta Bożego Narodzenia : 1 dzień; - Święta Wielkanocne: 1 dzień, - wakacje: 1 tydzień; - ferie zimowe : 1 tydzień. Następnie organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ( Dz.U. z 2016 r. poz. 195), w tym art. 5 ust. 2 tej ustawy, według którego, w przypadku urodzenia dziecka, ukończenia przez dziecko 18. roku życia lub w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. Następnie organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie, zgodnie z wymienionym wyżej wyrokiem Sądu Okręgowego w K., rodzice O.G. są uprawnieni do sprawowania nad nim opieki. Sposób sprawowania opieki ustalili w rodzicielskim planie wychowawczym. Organ podniósł, że wobec tego strona spełniła przesłanki ustawowe do otrzymania świadczenia wychowawczego na syna O.G. w wysokości proporcjonalnej do ilości dni, w których sprawuje osobistą opiekę nad tym dzieckiem, tj. zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Ojciec dziecka sprawuje opiekę w wyznaczone dni tygodnia i nie ma znaczenia, że w porozumieniu z matką dziecka, nie sprawuje opieki przez całą dobę, ale w ustalonym wymiarze godzin. Organ dodał, że brak jest podstaw do dzielenia kwoty świadczenia wychowawczego według wymiaru godzinowego sprawowanej opieki. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach S. G. podniosła zarzut błędu w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez organ, że Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia [...]r. sygn. akt [...], powierzając władzę rodzicielską obojgu rodzicom, ustalił opiekę naprzemienną, podczas gdy to z wyroku nie wynika. Zarzuciła również pominięcie przez organ w ustaleniach faktycznych, że wskazanym wyrokiem Sąd Okręgowy w K., w pkt. 2 pozostawił obojgu rodzicom wykonywanie władzy rodzicielskiej, a w pkt 3 nie orzekł o kontaktach ojca z dziećmi. Ponadto podniosła, że organ pominął oświadczenia jej byłego małżonka o tym, iż to głównie ona wychowuje oboje dzieci i u niej mają miejsce zamieszkania - zgodnie z orzeczeniem Sądu. Skarżąca zarzuciła, że w konsekwencji tego doszło do naruszenia norm prawa materialnego, a to art. 5 ustawy o pomocy Państwa w wychowywaniu dzieci poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy brak ku temu przesłanek faktycznych w postaci orzeczenia naprzemiennej opieki przez Sąd powszechny. Ponadto podniosła, że organ nie zastosował art. 22 ustawy o pomocy Państwa w wychowaniu dzieci, pomimo tego, że to właśnie skarżąca złożyła wniosek jako pierwsza (i jedyna) i jest to jedyny wniosek w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Ponadto zarzuciła naruszenie norm prawa procesowego mające wpływ na wydanie decyzji, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób pełny, brak prawidłowego sporządzenia uzasadnienia przez organ II instancji polegający na nieodniesieniu się do zarzutów skarżącej. Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz syna skarżącej O. G. w pełnej wysokości tj. w kwocie 500,00 zł za każdy miesiąc objęty decyzją i o zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego za okres od 1.04.2017 r. do 30.09.2017 r. w kwocie 500,00 zł za każdy miesiąc oraz ustawowych odsetek od zaległości począwszy od dnia wniesienia skargi do dnia zapłaty, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, ewentualnie uchylenie decyzji obu organów administracji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do ustalenia, iż skarżąca i jej były mąż sprawują naprzemienną opiekę nad dzieckiem – O.G.. Uzasadniając powyższe organ podniósł, że zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w K., rodzice wymienionego dziecka są uprawnieni do sprawowania nad nim opieki i sposób sprawowania tej opieki ustalili w "rodzicielskim planie wychowawczym". W związku z tym organ przyjął, że w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195), według którego, w przypadku urodzenia dziecka, ukończenia przez dziecko 18. roku życia lub w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Z uwagi na powyższe podkreślenia wymagało, że w aktach znajduje się wyrok Sądu Okręgowego w K z dnia [...]r. sygn. akt [...] i według treści zawartej w punkcie 2 tego wyroku, Sąd pozostawił obojgu rodzicom wykonywanie władzy rodzicielskiej nad ich małoletnimi dziećmi, ustalając jednocześnie miejsce zamieszkania dzieci przy matce. Cytowany wyrok nie zawiera zatem rozstrzygnięcia, według którego małoletni syn stron ma pozostawać pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, nie zawiera definicji opieki naprzemiennej. Definicji tej nie zawierają również przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, co powoduje konieczność sięgnięcia do regulacji zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego, w tym do art. 59822, w którym jest mowa o "orzeczeniu, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach". Z uwagi na zasadę jednolitości systemu prawa, regulację tę należy odnieść do pojęcia opieki naprzemiennej, zastosowanego w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W związku z tym – opieka naprzemienna obydwojga rodziców wynika z określenia w orzeczeniu sądu, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach. Dodać przy tym należało, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, w tym art. 7562 § 2, w sposób nie budzący wątpliwości, odróżniają "ustalenie, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach" od "uregulowania sposobu kontaktów z dzieckiem". Powoduje to, że nie może być wątpliwości, iż uregulowanie sposobu kontaktów z dzieckiem nie może być utożsamiane z wprowadzeniem opieki naprzemiennej, wynikającym z określenia w orzeczeniu sądu, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach. W przedmiotowej zaś sprawie, w cytowanym wyżej wyroku sądu, zostało zawarte orzeczenie o ustaleniu miejsca zamieszkania dzieci przy matce. Bezzasadnie zatem organ przyjął, że syn skarżącej i jej byłego męża pozostaje pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców. Podkreślenia przy tym wymagało, że według art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, uregulowanie o opiece naprzemiennej obydwojga rodziców, musi być zawarte wprost w orzeczeniu sądu. Nie ma możliwości domniemywania, czy też ustalania na podstawie jakichkolwiek okoliczności faktycznych, że występuje opieka naprzemienna, jeśli uregulowanie w tym zakresie nie zostało przewidziane w orzeczeniu sądu. Podobny pogląd zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1046/17 (dostępne w internecie). Przepis art. 5 ust. 2 cytowanej ustawy określa bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, że jego zastosowanie dotyczy sytuacji "gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców". Nieprawidłowa jest zatem wykładnia tego przepisu, zastosowana przez organ, według której zaistnienie powyższej przesłanki, może być ustalone pomimo braku uregulowania o opiece naprzemiennej, zawartego w orzeczeniu sądu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie podzielił przeciwnego poglądu wyrażonego w tym zakresie w cytowanym przez organ, w odpowiedzi na skargę, wyroku WSA w Łodzi z dnia 13 grudnia 2016 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 766/16, gdyż pogląd ten jest sprzeczny z treścią art. 5 ust. 2 i art. 2 pkt 16 wyżej wymienionej ustawy. W konsekwencji błędnej wykładni art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, organ dokonał nieprawidłowych ustaleń, stwierdził bowiem, że w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do przyjęcia, iż skarżąca i jej były mąż sprawują naprzemienną opiekę nad synem. W kwestii przytoczonej argumentacji organu podnieść należało, że – jak już była o tym mowa wyżej – o istnieniu opieki naprzemiennej decyduje treść orzeczenia Sądu, w którym musi być zawarte uregulowanie wprowadzające opiekę naprzemienną. Z tego powodu nie ma podstaw do czynienia ustaleń w tym zakresie na bazie innych rozstrzygnięć sądu, np. dotyczących władzy rodzicielskiej. Wbrew błędnemu przekonaniu organu – okoliczność, że Sąd w wyroku rozwodowym pozostawił obojgu rodzicom wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi, nie może prowadzić do stwierdzenia, że rodzice sprawują naprzemienną opiekę nad dziećmi, gdyż musiałoby to być wprost zawarte w orzeczeniu sądu – jak stanowi art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a także art. 6, 7 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ulega przy tym wątpliwości, że naruszenie w wymieniony sposób przepisów prawa materialnego, a także postępowania administracyjnego, miało wpływ na wynik sprawy, dotyczyło bowiem podstaw rozstrzygnięcia, co uzasadnia uchylenie decyzji. Wobec tego – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.