II FSK 1007/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia WSA (del.) Alina Rzepecka (sprawozdawca), Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 1547/17 w sprawie ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 20 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: WSA, Sąd I instancji) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2017 r. w trybie uproszczonym wyrokiem sygn. akt I SA/Bk 1547/117 oddalił skargę O. SA z siedzibą w W. (dalej: Spółka, strona, skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku (dalej: SKO, Kolegium, organ) z 20 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości za 2010 r. Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący: Postanowieniem z 8 grudnia 2015 r., nr [...], powołując się na art. 239b § 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.), Prezydent Miasta B. (dalej: Prezydent) nadał swojej decyzji z 20 listopada 2015 r. nr [...] określającej Spółce zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2010 r. (miasto B.) rygor natychmiastowej wykonalności. Organ wskazał, że powziął wiedzę o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym wobec Spółki oraz, że do upływu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2010 rok, tj. 31 grudnia 2015 r., pozostało mniej niż 3 miesiące, a zatem spełniona została pierwsza z ustawowych przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Kolegium postanowieniem z 20 lipca 2017 r., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta, albowiem uznało, że dostatecznie uprawdopodobniono niebezpieczeństwo niewywiązania się przez stronę z ciążącego na niej zobowiązania. Przedstawiając dane co do postępowań za lata 2007-2009 wskazało na niewykonanie przez skarżącą decyzji odnoszącej się do tych okresów podatkowych. W ocenie organu skarżąca swoim zachowaniem udowodniła (wzorem ubiegłych lat), że nie ma zamiaru płacić dobrowolnie podatków określonych decyzjami nieostatecznymi. Zasadnie zatem przyjęto, że w 2015 r. strona ponownie będzie próbowała doprowadzić do przedawnienia zobowiązania podatkowego i nie uiści podatku należnego za 2010 r., wynikającego z decyzji nieostatecznej. Przebieg postępowania podatkowego oraz zachowania skarżącej w postępowaniach dotyczących lat 2007-2009 (powstrzymywanie się od zapłaty, które można nawet określić jako uporczywe uchylanie się od "dobrowolnej" zapłaty) potwierdzało to przekonanie. Zachowanie strony świadczyło o chęci utrudnienia zebrania materiału dowodowego i tym samym o dążeniu do przedłużenia postępowania podatkowego aż do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Pomimo wezwań nie przedkładała ona kluczowych wyjaśnień albo całkowicie te wezwania ignorowała. SKO wskazało, że chcąc utrudnić (a nawet uniemożliwić) postępowanie mające na celu określenie prawidłowej kwoty zobowiązania podatkowego, strona notorycznie uchylała się od deklarowania kabli zlokalizowanych w kanalizacji kablowej, mimo że stanowią one przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Kabli tych nie zadeklarowała od 2007 r. (w niektórych gminach - od 2008 r.) i pomimo wezwań organu nigdy nie przedłożyła szczegółowego wykazu przedmiotów pomijanych w deklaracjach podatkowych (mimo że do 2006 r. przedmioty te deklarowała i miała wiedzę o ich rodzaju i położeniu, skoro potrafiła określić ich wartość i o tę wartość pomniejszać podstawę opodatkowania od roku 2007). W ocenie organu - to dodatkowy argument przemawiający za tezą o dążeniu przez Spółkę do uchylenia się od zapłaty podatku, opóźnienia wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, a w konsekwencji nawet uniemożliwienia wyegzekwowania podatku Organ uznał również, że sama okoliczność, że do końca terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego pozostał niecały miesiąc, świadczy - w obliczu braku dobrowolnej wpłaty - o wysokim prawdopodobieństwie niewywiązania się przez podatnika z orzeczonego zobowiązania podatkowego. Podzielił w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku NSA z 5 maja 2017 r., o sygn. akt II FSK 974/15. Jak się okazało, podatnik skorzystał z prawa wniesienia odwołania. Jakkolwiek było to jego ustawowe uprawnienie, to jednak fakt ten dowodzi, że strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem uznając orzeczoną kwotę podatku za nienależną. Jak wyżej pokazano, w przypadkach, gdy podatnik kwestionuje decyzje określające zobowiązania podatkowe, nie reguluje ich dobrowolnie, a jeżeli organ podatkowy nie zainicjuje postępowania egzekucyjnego - uchyla się od zapłaty aż do upływu terminu przedawnienia zobowiązania. W skardze do WSA skarżąca zarzuciła naruszenie art. 210 § 4 w zw. z art. 239b § 2 O.p., poprzez brak uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Kolegium nie zostanie przez nią wykonane przed terminem przedawnienia. Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Sąd I instancji wskazał, że przesłanki wymienione w art. 239b § 1 O.p. stanowią odrębne punkty odniesienia do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane (przesłanka z art. 239 § 2 O.p.). Jeżeli organ podatkowy powołuje się na przesłankę z art. 239b § 1 pkt 4 O.p., to chcąc wypełnić warunek wynikający z art. 239b § 2 o.p., powinien wskazać na takie okoliczności stwarzające ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego, które wiążą się z krótszym niż 3 miesięcznym okresem jego przedawnienia. Taką okolicznością może być między innymi czas niezbędny do uzyskania przez decyzję nieostateczną waloru ostateczności, jak też dotychczasowe postępowanie podatnika. Na takie okoliczności powołało się w tej sprawie SKO. WSA podkreślił, że należy mieć przede wszystkim na uwadze, że zaległość podatkowa w podatku od nieruchomości dotyczy 2010 r. i w momencie orzekania przez organ do upływu terminu przedawnienia pozostał krótki okres (niecały miesiąc). Zgodził się zatem, że spełniona została jedna z przesłanek do nadania ww. decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, określona w art. 239b § 1 pkt 4 O.p. Zwrócił uwagę, że jak zasadnie wykazywał organ, już w sprawach dotyczących zobowiązań należnych za lata 2007, 2008 i 2009 strona próbowała uchylić się od zapłaty podatku określonego decyzją nieostateczną. Dlatego organy miały prawo obawiać się, że w 2015 r. strona ponownie będzie próbowała doprowadzić do przedawnienia zobowiązania podatkowego i nie uiści podatku wynikającego z decyzji nieostatecznej. Sąd wskazał, że opisany w zaskarżonym postanowieniu przebieg całego postępowania podatkowego oraz czynności sprawdzających, jak również zachowania Spółki w postępowaniach dotyczących lat 2007-2009 potwierdza to przekonanie. Zachowanie takie jak: brak odpowiedzi na wezwania do złożenia wyjaśnień, powoływanie się na wyjaśnienia, które nigdy nie zostały organowi przesłane, uporczywe zatajanie wartości kabli stanowiących przedmiot opodatkowania świadczy o chęci utrudnienia zebrania materiału dowodowego i tym samym o dążeniu do przedłużenia postępowania podatkowego aż do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W ocenie Sądu, całokształt opisanych okoliczności świadczy o istnieniu wysokiego prawdopodobieństwa niezapłacenia podatku. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie: I. przepisów postępowania: art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 217 § 2, art. 122, art. 187 § 1, art. 219 i art. 239b § 2 O.p. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy organ nie uprawdopodobnił, że decyzja Prezydenta nie zostanie przez skarżącą wykonana przed terminem przedawnienia; II. prawa materialnego w postaci art. 239b § 2 O.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu za zasadne nadanie decyzji nieostatecznej Prezydenta rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji, gdy organ nie wypełnił jednej z dwóch przesłanek koniecznych do wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, to jest nie uprawdopodobnił, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Kolegium nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną, ani nie wypowiedziało się o jej zasadności w innej formie procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wbrew stanowisku skarżącej organy podatkowe uprawdopodobniły, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2 O.p.), a Sąd I instancji zasadnie to stanowisko zaaprobował. Do okoliczności świadczących o występowaniu ryzyka niewykonania tego zobowiązania niewątpliwie zaliczyć można: krótki okres do przedawnienia zobowiązania podatkowego, przewlekanie postępowania podatkowego przez skarżącą, wniesienie przez nią odwołania od decyzji nieostatecznej i czas niezbędny na jego rozpatrzenie, wreszcie niewykonanie przez skarżącą decyzji odnoszącej się do poprzedniego okresu podatkowego. Należy zauważyć, że wymieniony przepis nie kwalifikuje czynników świadczących o występowaniu ryzyka niewykonania zobowiązania podatkowego na zawinione przez podatnika względnie przez niego spowodowane, ale odnosi się ogólnie do czynników obiektywnie występujących w sprawie. Niezależnie zatem od tego, czy okoliczności te powstały wskutek skorzystania przez podatnika z przewidzianych prawem środków obrony jego interesów (jak wniesienie odwołania od decyzji nieostatecznej), czy też powstały w następstwie jego kwalifikowanego zachowania (niezasadne przedłużanie postępowania podatkowego oraz niewykonywanie decyzji dotyczących poprzednich okresów podatkowych), czy wreszcie okoliczności te maja charakter obiektywny (jak czas do upływu terminu przedawnienia), wystąpienie którejkolwiek z nich świadczy o możliwości niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji, a wykazanie wystąpienia takiej okoliczności – o uprawdopodobnieniu wystąpienia przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności w rozumieniu art. 239b § 2 O.p. Nie sposób więc zgodzić się z zarzutem, że przepis ten niewłaściwie zastosowano, skoro wykazano wystąpienie okoliczności warunkujących jego zastosowanie. Nie można także uznać zasadności zarzutu naruszenia – przytoczonych zbiorczo i bez należytego uzasadnienia - art. 217 § 2, art. 122, art. 187 § 1 i art. 219 O.p. Stwierdzając bezzasadność skargi wniesionej przez Spółkę - Sąd I instancji prawidłowo też zastosował art. 151 p.p.s.a. Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a., a o kosztach postępowania kasacyjnego nie orzeczono wobec braku stosownego wniosku od strony wygrywającej sprawę w instancji kasacyjnej.