I SA/Bk 1547/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.),, sędzia WSA Dariusz Zalewski, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2017 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. SA w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości za 2010 rok oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], powołując się na art. 239b § 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej powoływana jako o.p.), Prezydent Miasta B. nadał swojej decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] określającej O. S.A. w W. (dalej powoływana jako skarżąca Spółka) zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2010 r. (miasto B.) rygor natychmiastowej wykonalności. Organ wskazał, że powziął wiedzę o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym wobec Spółki oraz, że do upływu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2010 rok, tj. [...] grudnia 2015 r., pozostało mniej niż 3 miesiące, a zatem spełniona została pierwsza z ustawowych przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji dostatecznie uprawdopodobnił niebezpieczeństwo niewywiązania się przez podatnika z ciążącego na nim zobowiązania. Już w sprawie dotyczącej roku 2007 podatnik próbował uchylić się od zapłaty podatku określonego decyzją nieostateczną. Wtedy to organ podatkowy posiadał informacje nt. toczących się wobec podatnika postępowań egzekucyjnych. Podatnik nie uiścił podatku aż do dnia [...].12.2012 r. i dopiero w tym dniu zastosowano środek egzekucyjny ([...] stycznia 2012 r. przypadały na sobotę i niedzielę - w tych dniach podatnik będący osobą prawną nie dokonałby przelewu). Podobna sytuacja wystąpiła w sprawie dotyczącej roku 2008. W sprawie tej podatnik opóźniał postępowanie, lekceważył wezwania do złożenia wyjaśnień lub składał wyjaśnienia nie wnoszące niczego istotnego do sprawy. Zobowiązanie za rok 2008 określono decyzją z dnia [...].12.2013r., jednakże podatnik do końca grudnia dobrowolnie podatku nie uiścił. Organ podatkowy zmuszony był podjąć w dniu [...].12.2013r. działania zmierzające do zabezpieczenia zobowiązania za rok 2008 (wniosek o ustanowienie hipoteki). Kolejny przypadek braku dobrowolnego wywiązania się z zobowiązania orzeczonego w decyzji dotyczył podatku należnego za rok 2009 - podatnik nie zdecydował się uiścić należności, zmuszając organ podatkowy do wystawienia tytułu wykonawczego (w efekcie którego [...].12.2014r.kolejny raz zajęto konto bankowe podatnika). Organ odwoławczy przypomniał stronie, że nie uiściła ona dobrowolnie zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2008 należnego Gminie W. Tamtejszy organ podatkowy liczył na wywiązanie się z zobowiązania i nie nadał biegu tytułowi wykonawczemu. Strona zobowiązania nigdy nie uiściła, mimo iż posiadała decyzje określającą to zobowiązanie. W ocenie organu swoim zachowaniem podatnik udowodnił (wzorem ubiegłych lat), że nie ma zamiaru płacić dobrowolnie podatków określonych decyzjami nieostatecznymi. W opinii organu odwoławczego zasadnie zatem przyjęto, iż w roku 2015 strona ponownie będzie próbowała doprowadzić do przedawnienia zobowiązania podatkowego i nie uiści podatku należnego za rok 2010, wynikającego z decyzji nieostatecznej. Opisany wyżej przebieg postępowania podatkowego oraz zachowania podatnika w postępowaniach dotyczących lat 2007-2009 (powstrzymywanie się od zapłaty, które można nawet określić jako uporczywe uchylanie się od "dobrowolnej" zapłaty) potwierdzało to przekonanie. Zachowanie podatnika świadczyło o chęci utrudnienia zebrania materiału dowodowego i tym samym o dążeniu do przedłużenia postępowania podatkowego aż do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Pomimo wezwań podatnik nie przedkładał kluczowych wyjaśnień albo całkowicie te wezwania ignorował. Chcąc utrudnić (a nawet uniemożliwić) postępowanie mające na celu określenie prawidłowej kwoty zobowiązania podatkowego, strona notorycznie uchylała się od deklarowania kabli zlokalizowanych w kanalizacji kablowej, mimo że stanowią one przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Kabli tych nie zadeklarowała od 2007 r. (w niektórych gminach - od 2008r.) i pomimo wezwań organu podatkowego nigdy nie przedłożyła szczegółowego wykazu przedmiotów pomijanych w deklaracjach podatkowych (mimo że do roku 2006 przedmioty te deklarowała i miała wiedzę o ich rodzaju i położeniu, skoro potrafiła określić ich wartość i o tę wartość pomniejszać podstawę opodatkowania od roku 2007). W ocenie organu jest to dodatkowy argument przemawiający za tezą o dążeniu przez podatnika do uchylenia się od zapłaty podatku, opóźnienia wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, a w konsekwencji nawet uniemożliwienia wyegzekwowania podatku Organ uznał również, że sama okoliczność, iż do końca terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego pozostał niecały miesiąc, świadczy - w obliczu braku dobrowolnej wpłaty - o wysokim prawdopodobieństwie niewywiązania się przez podatnika z orzeczonego zobowiązania podatkowego. Organ podzielił w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 05 maja 2017 r., o sygn. akt II FSK 974/15. Jak się okazało, podatnik skorzystał z prawa wniesienia odwołania. Jakkolwiek było to jego ustawowe uprawnienie, to jednak fakt ten dowodzi, że strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem uznając orzeczoną kwotę podatku za nienależną. Jak wyżej pokazano, w przypadkach, gdy podatnik kwestionuje decyzje określające zobowiązania podatkowe, nie reguluje ich dobrowolnie, a jeżeli organ podatkowy nie zainicjuje postępowania egzekucyjnego - uchyla się od zapłaty aż do upływu terminu przedawnienia zobowiązania (vide przykład Gminy W.). Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej Spółki wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie art. 210 § 4 w zw. z art. 239b § 2 o.p., poprzez brak uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Kolegium nie zostanie przez skarżącą Spółkę wykonane przed terminem przedawnienia. Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta B. oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kluczową kwestią w przedmiotowej sprawie stała się zasadności nadania przez Kolegium w B. rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Prezydenta Miasta B., która to określała Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. Zgodnie z art. 239a o.p. decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Prawne przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej określone zostały w art. 239b § 1 i 2 o.p., przy czym z pkt 4 § 1 tego artykułu wynika, że rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, zaś w § 2 tego artykułu ustawodawca wskazał, że przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Uprawdopodobnienie, o którym mowa oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego nie jest dowodowe wykazanie, że podatnik nie zapłaci podatku wynikającego z nieostatecznej decyzji, ale wskazanie na okoliczności, fakty już istniejące, na podstawie których można obiektywnie i racjonalnie wnioskować, że podatek ten nie zostanie zapłacony. Pewne wątpliwości interpretacyjne może budzić relacja poszczególnych przesłanek zawartych w art. 239b § 1 o.p. do przesłanki wynikającej z § 2 tego artykułu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócono uwagę, że jeżeli okres pozostały do upływy terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, to uprawdopodobnienie przesłanki przewidzianej w art. 239b § 2 o.p. polega na wykazaniu, że zachodzą takie okoliczności faktyczne, które potwierdzają, że z tego powodu zobowiązanie podatkowe wskazane w decyzji nie zostanie wykonane. W tym zakresie bez znaczenia są wszystkie te okoliczności, które odnoszą się do sytuacji majątkowej, czy też działań podatnika w stosunku do jego majątku. Okoliczności te mogłyby mieć znaczenie wyłącznie w przypadku zaistnienia pozostałych przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1-3 o.p. Skoro bowiem do upływu terminu przedawnienia pozostał bardzo krótki okres, to w aspekcie prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania podatkowego nie mają żadnego znaczenia okoliczności faktyczne dotyczące wielkości majątku podatnika, jego zasobów finansowych, czy dotychczasowej postawy w zakresie uiszczania danin publicznoprawnych (zob. np. wyroki NSA: z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1307/12; z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1807/12; z dnia 14 stycznia 2014 r., I FSK 260/13; z dnia 12 marca 2014 r., I FSK 523/12, a także z dnia 27 sierpnia 2014 r., I FSK 1316/13 – dostępne w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). Podzielając powyższe stanowisko należy podkreślić, że przesłanki wymienione w art. 239b § 1 o.p. stanowią odrębne punkty odniesienia do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane (przesłanka z art. 239 § 2 o.p.). Jeżeli organ podatkowy powołuje się na przesłankę z art. 239b § 1 pkt 4 o.p., to chcąc wypełnić warunek wynikający z art. 239b § 2 o.p., powinien wskazać na takie okoliczności stwarzające ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego, które wiążą się z krótszym niż 3 miesięcznym okresem jego przedawnienia. Taką okolicznością może być między innymi czas niezbędny do uzyskania przez decyzję nieostateczną waloru ostateczności, jak też dotychczasowe postępowanie podatnika. Na takie okoliczności powołało się w tej sprawie SKO w B. Należy mieć przede wszystkim na uwadze, że zaległość podatkowa w podatku od nieruchomości dotyczy 2010 r. i w momencie orzekania przez organ do upływu terminu przedawnienia pozostał krótki okres (niecały miesiąc). Zgodzić się, zatem należy, że spełniona została jedna z przesłanek do nadania ww. decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, określona w art. 239b § 1 pkt 4 O.p. Jak zasadnie wykazywał organ, już w sprawach dotyczących zobowiązań należnych za lata 2007, 2008 i 2009 podatnik próbował uchylić się od zapłaty podatku określonego decyzją nieostateczną. Wtedy to organ podatkowy posiadał informacje nt. toczących się wobec podatnika postępowań egzekucyjnych. Przykładowo: podatnik nie uiścił podatku należnego za rok 2007 aż do dnia [...].12.2012 r. i dopiero w tym dniu zastosowano środek egzekucyjny ([...] stycznia 2012 r. przypadały na sobotę i niedzielę - w tych dniach podatnik będący osobą prawną nie dokonałby przelewu). Do podobnej sytuacji strona dopuściła w roku 2013 i 2014, uchylając się od zapłaty aż do końca roku i zmuszając organ podatkowy do zastosowania zabezpieczenia (za rok 2008) oraz egzekucji administracyjnej (za rok 2009). Powyższe sprawy nadania rygoru natychmiastowej wykonalności były przedmiotem rozpatrywania przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Białymstoku. W ocenie Sądu organy podatkowe miały zatem prawo obawiać się, że w roku 2015 strona ponownie będzie próbowała doprowadzić do przedawnienia zobowiązania podatkowego i nie uiści podatku wynikającego z decyzji nieostatecznej. Opisany w zaskarżonym postanowieniu przebieg całego postępowania podatkowego oraz czynności sprawdzających, jak również zachowania Spółki w postępowaniach dotyczących lat 2007-2009 potwierdza to przekonanie. Zachowanie takie jak: brak odpowiedzi na wezwania do złożenia wyjaśnień, powoływanie się na wyjaśnienia, które nigdy nie zostały organowi przesłane, uporczywe zatajanie wartości kabli stanowiących przedmiot opodatkowania świadczy o chęci utrudnienia zebrania materiału dowodowego i tym samym o dążeniu do przedłużenia postępowania podatkowego aż do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W ocenie Sadu całokształt opisanych okoliczności świadczy o istnieniu wysokiego prawdopodobieństwa niezapłacenia podatku. Zatem w rozpoznawanej sprawie należało ocenić, że ryzyko niewykonania decyzji było realne i wynikało z przyczyn obiektywnych, a organy uprawdopodobniły, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Kolegium nie budzi zatem wątpliwości Sądu co do poprawności pod względem formalnym i prawnym, co powoduje, że nie mogło dojść do naruszenia art. 210 § 4 o.p. Sąd jednocześnie w pełni podziela pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 05 maja 2017 r., o sygn. akt. II FSK 974/15. W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonego postanowienia, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).