I FSK 755/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia WSA del. Maja Chodacka, po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 955/17 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia 18 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. kwotę 240 (słownie: dwustu czterdziestu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 20 grudnia 2017 r., I SA/Bd 955/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę J. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z 18 września 2017 r. odmawiającą wznowienia postępowania. W skardze kasacyjnej od ww. orzeczenia strona zrzekając się rozprawy wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Swoje żądania skarżący wywiódł z następujących zarzutów naruszenia przepisów postępowania: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa) w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 i art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię i uznanie, że podatnik powziął informację o wydaniu decyzji w dniu 21 marca 2017 r., kiedy poinformowano go o dacie wydania decyzji i jej sygnaturze, podczas gdy według skarżącego powzięcie informacji o decyzji miało miejsce dnia 20 kwietnia 2017 r., kiedy odebrał kserokopię tego dokumentu i zapoznał się z jego faktycznym rozstrzygnięciem, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa oraz art. 121 § 1-2, art. 122 i art. 123 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie i wydanie rozstrzygnięcia bez ustalenia w sposób prawidłowy stanu faktycznego i bez uwzględnienia wyjaśnień strony skarżącej dotyczących stanu faktycznego sprawy, a także poprzez niepoinformowanie strony skarżącej o możliwości osobistego zapoznania się z treścią decyzji w siedzibie organu podatkowego oraz o przysługującym prawie do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 180 § 1 i art. 177 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że sporządzona jednostronnie przez pracownika urzędu skarbowego w toku postępowania notatka służbowa może stanowić dowód w postępowaniu administracyjnym oraz w konsekwencji oparcie na treści tej notatki co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, jak też o zwrot kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Istota sporu w sprawie sprowadza się do tego, od jakiej daty należy liczyć określony w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania od wydanej dla skarżącego ostatecznej decyzji wymiarowej. Organy uznały, że w przedmiotowej sprawie termin ten należało liczyć od 21 marca 2017 r., tj. od dnia, w którym skarżący powziął informację o wydaniu wobec niego decyzji podatkowej w siedzibie urzędu skarbowego, co wynika z treści notatki służbowej sporządzonej na tę okoliczność przez pracownika urzędu. Wobec tego złożenie wniosku 4 maja 2017 r. było spóźnione i uzasadniało odmowę wznowienia postępowania, stosownie do art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej. Stanowisko to zostało zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji. Skarżący podnosi natomiast, że treść ww. notatki nie może być rozstrzygająca dla ustalenia stanu faktycznego sprawy w ww. zakresie, a o treści decyzji wymiarowej dowiedział się dopiero 20 kwietnia 2017 r., kiedy to odebrał kserokopię tego dokumentu (s. 4-5 skargi kasacyjnej). Kluczowa w argumentacji skarżącego jest przy tym krytyczna ocena mocy dowodowej ww. notatki służbowej, z której wynika, że informację o decyzji wymiarowej udzielono mu 21 marca 2017 r. W ocenie strony nie możne ona stanowić podstawy ww. ustalenia. Jednocześnie w ramach zarzutów kasacyjnych wskazuje się na brak wiedzy o treści rozstrzygnięcia (a tylko o wydaniu decyzji) oraz na orzecznictwo dotyczące tejże wiedzy, jako podstawie dla ustaleń w zakresie biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (s. 2, 6-8 skargi kasacyjnej). Wynika stąd, że sam fakt powzięcia informacji o wydaniu decyzji w ww. dacie nie jest kwestionowany. Jednakże szczegóły rozstrzygnięcia nie mogły być znane skarżącemu z uwagi na niemożność – jak twierdzi – wylegitymowania się w owym czasie dokumentem tożsamości. Taka linia obrony jest o tyle niezrozumiała, że w świetle powołanego w podstawach kasacyjnych art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, "jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem." Możliwość sporządzania adnotacji na okoliczności "mające znaczenie dla (...) toku postępowania" wynika natomiast z przytoczonego wyżej art. 177 § 1 ww. ustawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywodzi się, że nie ma podstaw do tego, by w świetle ww. przepisów kwestionować moc dowodową adnotacji tylko z uwagi na formę tego dokumentu, w sytuacji gdy nie dotyczy ona – jak w niniejszej sprawie – okoliczności istotnych dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, lecz stricte proceduralnych, jak czas powzięcia wiadomości o treści decyzji, istotny z punktu widzenia terminów procesowych (por. np. wyrok NSA z 6 września 2013 r., II FSK 2558/11, CBOSA). Podkreśla się również, że moc dowodową notatek służbowych (adnotacji) należy oceniać w świetle całokształtu materiału dowodowego sprawy (zob. np. wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r., II OSK 2078/15, CBOSA). Z kolei orzecznictwo przywołane przez skarżącego (s. 4 skargi kasacyjnej) odnosi się do odmiennej sytuacji oparcia na adnotacji ustaleń faktycznych stanowiących (zasadniczą) podstawę dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Mając powyższe na względzie wskazać należy, że ustalenia wynikające z notatki służbowej potwierdza też sporządzony w tym samym dniu protokół o stanie majątkowym zobowiązanego. Dokument ten sporządza się w związku z egzekucją należności pieniężnych (m.in. zaległości podatkowych) prowadzoną na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na zobowiązanego. Okoliczność, że takowy protokół sporządzono stanowi samo w sobie wystarczającą podstawę domniemania faktycznego powzięcia wiedzy o treści decyzji wymiarowej, a w każdym razie o tym, że takową wydano, i że określała ona kwotę zobowiązania do zapłaty, co wynika też ze wspomnianej notatki służbowej. Hipotetyczne uwagi strony o profesjonalizmie organu (że we wskazanym stanie rzeczy należałoby uznać, iż udzielono informacji osobie, która nie mogła potwierdzić swojej tożsamości z uwagi na utratę dokumentów – s. 5-6 skargi kasacyjnej), nie podważają ustaleń znajdujących oparcie w aktach sprawy. Odnoszą się one bowiem nie tyle do tego, czy udzielono skarżącemu stosownej informacji, a czy dokonano tego w zgodzie z obowiązującą procedurą. Innymi słowy, hipoteza ta, niezależnie od jej potwierdzenia, nie świadczyłaby o braku wiedzy o treści wydanej decyzji w sytuacji, gdy z innych dokumentów (ww. protokół, adnotacja) wynika, że taką wiedzą podatnik dysponował. W związku z tym nie można przychylić się do stanowiska strony, zgodnie z którym powzięcie informacji o wydaniu i treści decyzji nastąpiło dopiero w dacie uzyskania kserokopii tego dokumentu. Zarówno organy, jak i Sąd pierwszej instancji, dokonały trafnej subsumpcji stanu faktycznego pod normę wynikającą z ww. art. 241 § 2 pkt 1 oraz art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej, uznając że odmowa wznowienia postępowania uzasadniona była złożeniem wniosku w tym zakresie z uchybieniem terminu (s. 5-6 uzasadnienia wyroku). Jednocześnie zgodzić się wypada z organem, gdy wskazuje w odpowiedzi na skargę kasacyjną (s. 3-4), że nie miał, wbrew przekonaniu strony (zarzut tiret drugie) obowiązku pouczania o możliwych czynnościach zmierzających do wzruszenia decyzji w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania. Z tych powodów, na podstawie art. 182 § 2 w zw. z art. 184 Ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto stosownie do art. 204 pkt 1 w zw. z art. 209 ww. ustawy.