II OSK 593/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-01-14
Skład orzekający: Jacek Chlebny, Roman Hauser, Andrzej Irla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym (legalizacyjnym) prowadzonym na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego ma prawo badać, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zwłaszcza w sytuacji współwłasności nieruchomości?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego ma prawo badać, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak takiego prawa, zwłaszcza w przypadku współwłasności bez zgody wszystkich współwłaścicieli, uniemożliwia legalizację samowoli budowlanej i skutkuje nakazem przywrócenia stanu poprzedniego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej M.H. wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem samowolnie wykonanej przebudowy budynku mieszkalnego. Przebudowa polegała na zamianie funkcji pomieszczeń – zdemontowaniu bramy garażowej i zamontowaniu w jej miejscu drzwi i okna, a w innym miejscu zamontowaniu bramy garażowej. Organ nadzoru budowlanego uznał, że inwestorka nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ponieważ jest ona współwłasnością i nie uzyskała zgody drugiego współwłaściciela (M.K.) na wykonanie robót. W konsekwencji odmówiono legalizacji robót i nakazano przywrócenie stanu poprzedniego. WSA oddalił skargę, a NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Roman Hauser Sędzia del. NSA Andrzej Irla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2017 roku, sygn. akt II SA/Po 70/17 w sprawie ze skargi M.H. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] 2016r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 22 czerwca 2017 r. (sygn. akt II SA/Po 70/17) oddalił skargę M.H. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2016r. (nr [...]) w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. (dalej: PINB) decyzją z dnia [...].2016 r. (nr [...]) na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. 2016 r. poz. 290) nałożył na M.H. obowiązek wykonania, w terminie do dnia 15.12.2016 r., wyszczególnionych w decyzji prac budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót wykonywanych w budynku jednorodzinnym przy ul. W. [...] w O.. Nakazane prace polegały na zdemontowaniu okna i drzwi od strony frontowej przy wjeździe do garażu i zamontowaniu w tym miejscu bramy garażowej oraz zdemontowaniu bramy garażowej pod tarasem i zamontowaniu w tym miejscu drzwi.
Organ I instancji wyjaśnił, iż w dniu 17.05.2016 r. przeprowadził kontrolę budynku przy ul. W. [...] w O.. Ustalił, że "pod tarasem w miejsce drzwi (szerokość ok. 1,2 m) zamontowano bramę garażową o szerokości 2,20 m, wysokości 1,8m, zdemontowaną ze ściany frontowej w 2013/2014 r. Pomieszczenie to użytkowane jest jako garaż. W tym samym czasie, w miejsce bramy garażowej w ścianie frontowej zamontowano drzwi i okno PCV o wysokości 1,9 m i szerokości 1,95 m. Zamontowane drzwi prowadzą do piwnicy." M.H. (inwestorka) dołączyła kopię zdjęcia pomieszczenia pod tarasem oraz oświadczyła, że brama garażowa od góry została skrócona, żeby dopasować ją do istniejącego otworu, a także, iż od 1983 r. był wjazd na działkę i istniał taras z pomieszczeniem bez osadzonych drzwi.
Opisane roboty budowlane PINB zakwalifikował jako przebudowę (art. 3 ust. 7a Prawa budowlanego). Nakazał przy tym M.H. przedłożyć ocenę techniczną wykonanych robót. Z oceny tej wynika, że roboty wykonane zostały zgodnie ze sztuką budowlaną.
Organ I instancji wskazał zarazem, że posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest niezbędne w każdym przypadku wykonywania robót niestanowiących bieżącej konserwacji. Skoro inwestor nie uzyskał zgody drugiego współwłaściciela nieruchomości (M.K.) na wykonane roboty budowlane, ich legalizacja – w ocenie PINB - jest niemożliwa.
Odwołanie od tej decyzji wniosła M.H. kwestionując stanowisko organu I instancji zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) decyzją z dnia [...]2016 r. (nr [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał m.in., że wbrew twierdzeniom odwołującej się nie można uznać, iż wyłącznie wymieniona została stolarka okienna, skoro bez wątpienia nastąpiła zmiana układu funkcjonalnego istniejących pomieszczeń. Nie można też uznać, że okno i drzwi balkonowe zostały zamontowane w tym samym otworze, w którym wcześniej była brama garażowa, skoro z załączonej oceny technicznej wynika, że otwór jest zmniejszony. W ocenie organu II instancji, inwestor winien legitymować się zgłoszeniem zamierzonych robót (art. 29 ust. 2 pkt 1b ustawy Prawo budowlane). Wobec jego braku, prawidłowo PINB prowadził postępowanie na podstawie art. 51 ustawy Prawo budowlane. Na sposób zakończenia postępowania legalizacyjnego decydujące znaczenie miała okoliczność, że roboty budowlane wykonane zostały w budynku stanowiącym współwłasność odwołującej się i M.K.. Wg organu odwoławczego, słusznie PINB w O. badał to, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zwrócił uwagę WWINB na uchwałę NSA z dnia 10.01.2011 r. (sygn. akt II OPS 2/10). Z tezy tej uchwały wynika, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (...) nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy - oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zauważył organ odwoławczy, że orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane było zmienne, niemniej aktualnie przeważa stanowisko, iż organy nadzoru budowlanego mają w postępowaniu legalizacyjnym obowiązek badania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (wyrok NSA z dnia 26.01.2016 r., sygn. II OSK 1290/14). Podkreślał organ II instancji, że, wobec braku zgody M.K. na wykonanie robót w budynku którego jest współwłaścicielem, niemożliwe jest ich zalegalizowanie i należało orzec jak w rozstrzygnięciu decyzji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję WWINB z dnia [...] 2016 r. (nr [...]) wniosła M.H.. Zarzuciła naruszenie:
- art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP, a w konsekwencji doprowadzenie do sytuacji, gdy w podobnej sprawie, dotyczącej samowoli budowlanej drugiej współwłaścicielki przedmiotowej nieruchomości, odstąpiono od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności, a w niniejszej sprawie taki obowiązek nałożono;
- art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane polegające na niezastosowaniu tego przepisu, a w konsekwencji utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy organ ten nakazał inwestorowi wykonać roboty budowlane zmierzające do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, pomimo że dokonane czynności nie wymagały ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia,
- art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane polegające na niezastosowaniu tego przepisu, a w konsekwencji utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy wykonane prace nie będące budową nie wymagają żadnych czynności czy robót ponieważ zostały zrealizowane w sposób zgodny ze sztuką budowlaną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 22.06.2017 r. oddalił skargę.
Podał, że nałożony na skarżącą M.H. obowiązek wykonania robót budowlanych ma na celu doprowadzenie ich do stanu zgodnego z prawem. W ocenie sądu I instancji, orzekające organy nadzoru budowlanego prawidłowo przeprowadziły postępowanie w oparciu o art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane. Przepisy te dotyczą bowiem innych przypadków, niż określone w art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1a Prawa budowlanego, tym samym mają zastosowanie do takich robót budowlanych, które wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a które nie są budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Sąd I instancji przedstawił rodzaj i charakter robót budowlanych wykonanych przez inwestora w ocenianej sprawie. Podkreślił WSA w Poznaniu, iż w wyniku tych robót nastąpiła zmiana układu funkcjonalnego istniejących pomieszczeń – funkcja garażowa pomieszczeń została przeniesiona na tył budynku, o czym świadczy nie tylko wykonanie bramy pod tarasem ale i zlikwidowanie możliwości wyjazdu samochodem od frontu budynku–przez otwór, w którym uprzednio umieszczona była brama garażowa obecnie zamontowana z tyłu budynku – pod tarasem. Prawidłowo zatem – w ocenie sądu I instancji - organy nadzoru budowlanego zakwalifikowały te roboty jako przebudowę (art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego). Przebudową jest bowiem wykonanie wszelkich prac budowlanych prowadzących do zmiany układu funkcjonalnego obiektu budowlanego, niepowodującej zmiany parametrów charakterystycznych obiektów, takich jak np. kubatura, powierzchnia, długość, szerokość itp. Taka zaś kwalifikacja robót budowlanych uprawniała PINB do wszczęcia i prowadzenia postępowania na podstawie art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane, bowiem zamiaru przeprowadzenia robót budowlanych obejmujących zmiany w budynku, w wyniku których powstał obecny stan, skarżąca nie zgłosiła organowi architektoniczno-budowlanemu. Orzekające w niniejszej sprawie organy, trafnie – w ocenie kontrolującego sądu– rozstrzygały w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego o doprowadzeniu do stanu poprzedniego budynku poprzez zdemontowanie okna i drzwi od strony frontowej przy wjeździe do garażu i zamontowanie w to miejsce bramy garażowej oraz zdemontowanie bramy garażowej pod tarasem i zamontowanie w to miejsce drzwi. Działania naprawcze przewidziane m.in. w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego mają na celu doprowadzenie robót budowanych do stanu zgodnego z prawem. Zatem uruchamiając omawianą procedurę naprawczą organ winien stwierdzić, że doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem będzie możliwe. Zauważył WSA w Poznaniu, że w realiach sprawy okazało się, że skarżący inwestor nie wykazał się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie NSA, zgodnie z którym nie ma podstaw prawnych do tego, aby z kompetencji organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w trybie przepisów art. 50–51 ustawy Prawo budowlane wyłączyć uprawnienie do badania w takim postępowaniu, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skoro w postępowaniach dotyczących pozwolenia na budowę lub legalizacji obiektu wybudowanego samowolnie inwestor ma obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to taki sam warunek musi być spełniony, aby mogło nastąpić doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 lub art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Różnica, jaka w tym zakresie występuje, polega na tym, że stosownie do art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 48 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane wykazanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia, natomiast w postępowaniu naprawczym musi się to odbyć według reguł ogólnych, a więc przez przedstawienie dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości, wskazujący na uprawnienie inwestora do wykonania tam robót budowlanych. Niespełnienie tego wymogu skutkuje, w myśl art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane - a contario - odmową wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, a w przypadkach objętych postępowaniem legalizacyjnym albo naprawczym – zastosowaniem sankcji określonych, odpowiednio w art. 48 ust. 4 albo art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Pogląd powyższy nie stoi w sprzeczności z uchwałą NSA z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/10, według której przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Dostrzegł sąd I instancji, że istotą powyższej uchwały jest bowiem to, iż w postępowaniu naprawczym nie ma podstawy prawnej do żądania przez organ nadzoru budowlanego złożenia przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do terenu na cele budowlane. Nie oznacza to jednak, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane, nie bada się kwestii posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ponieważ wówczas mogłoby dojść do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych z naruszeniem prawa własności osób trzecich, co stawiałoby w sytuacji korzystniejszej inwestora realizującego samowolę wykonawczą względem inwestora realizującego budowę z wszelkimi ograniczeniami wynikającymi z przepisów prawa. Ponieważ dysponowanie nieruchomością na cele budowlane stanowi co do zasady czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, to w odniesieniu do nieruchomości, która – tak jak w rozpoznawanej sprawie – objęta jest współwłasnością, legitymowanie się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oznacza konieczność przedstawienia przez inwestora zgody wszystkich współwłaścicieli, bądź zastępującego ją orzeczenia sądu. Niespełnienie tego wymogu przez inwestora skutkować będzie niemożnością sanowania stwierdzonych nieprawidłowości, tj. – koniecznością orzeczenia nakazu przywrócenia stanu poprzedniego.
Podkreślał WSA w Poznaniu, że skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym i nie mogła realizować prawa do przebudowy samodzielnie, bez zgody drugiego współwłaściciela. Dokonany, w przeszłości podział quo ad usum tej nieruchomości, nie prowadzi do zniesienia współwłasności i nie daje współwłaścicielom prawa do samodzielnego zarządzania rzeczą wspólną, tym bardziej gdy chodzi o czynności przekraczające zwykły zarząd, do których należy przebudowa wspólnej nieruchomości. W tej sytuacji – wg sądu I instancji - bez znaczenia pozostają zarzuty strony skarżącej, iż obecnie toczy się sprawa o zniesienie współwłasności i podział nieruchomości. Na dzień orzekania przez organy administracji oraz rozpatrywania sprawy przez sąd, brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane uniemożliwia legalizację samowoli budowlanej, nawet jeżeli spełnione zostały pozostałe warunki (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 marca 2015 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1901/14).
Skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku WSA w Poznaniu wniosła M.H.. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 51 ust. 1 pkt 1, 2, 7 Prawa budowlanego, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że orzekające organy nadzoru budowlanego były uprawnione do badania prawa skarżącej do dysponowania nieruchomością na cele budowane w postępowaniu legalizacyjnym oraz do żądania wykazania dysponowania tymże prawem, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że kompetencje wskazanych organów administracji publicznej powinny ograniczyć się do badania zgodności wykonanych robót budowlanych z przepisami z zakresu prawa budowlanego.
Skarga kasacyjna domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Żądała także zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła uczestniczka M.K.., domagając się oddalenia tej skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302; dalej ustawa powoływana jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 par. 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Powyższe oznacza, że zakres rozpoznawania sprawy wyznaczyła, przez wskazanie podstaw kasacyjnych, strona wnosząca skargę kasacyjną. Strona, która kwestionuje orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wnosząc skargę kasacyjną, obowiązana jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jej zdaniem zostały przez sąd naruszone (art. 174 p.p.s.a.), a nadto obowiązana jest uzasadnić przytoczone podstawy kasacyjne (art. 176 par. 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, wobec czego podlegała oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż nie była wadliwa ocena orzekających w sprawie organów nadzoru budowlanego, jak i sądu I instancji, iż zrealizowane przez inwestora roboty budowlane w budynku przy ul. W. [...] w O. ocenić należało jako przebudowę tego obiektu budowlanego. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 7a ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018r., poz. 1202; dalej: ustawa Prawo budowlane) przez przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Jak trafnie stwierdził orzekający WSA w Poznaniu, zrealizowane przez inwestora roboty budowlane polegające na zdemontowaniu bramy garażowej i zamontowaniu w to miejsce okna i drzwi balkonowych oraz montaż bramy garażowej w miejsce dotychczasowego okna i drzwi w pomieszczeniu gospodarczym – spowodowały zmianę układu funkcjonalnego pomieszczeń, a przez to zmieniły także parametry użytkowe obiektu budowlanego, w rozumieniu cytowanego wyżej art. 3 ust. 7a ustawy Prawo budowlane. Skoro bowiem pomieszczenie, które dotychczas nie było wykorzystywane jako garaż, w wyniku wykonanych robót budowlanych uzyskało taką funkcję, to kwestia kwalifikacji prawnej zrealizowanych w tym względzie prac nie może budzić wątpliwości. To samo odnieść należy do robót polegających na zamontowaniu okna i drzwi w miejsce bramy garażowej. Przyjęcie wskazanej kwalifikacji prawnej zrealizowanych robót uprawniało w konsekwencji do uznania, iż są one objęte reglamentacją prawnobudowlaną (art. 29 ust. 2 pkt 1a, 1aa ustawy Prawo budowlane). Charakter zaś i rodzaj tych robót, wobec braku skutecznie dokonanego przez inwestora ich zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, uprawniał organy nadzoru budowlanego do wdrożenia trybu określonego w art. 50-51 ustawy. W niniejszej sprawie, z uwagi na przyjętą konstrukcję skargi kasacyjnej i rodzaj zgłoszonego zarzutu, do rozważenia pozostawała kwestia uprawnienia organów nadzoru budowlanego do badania we wszczętym postępowaniu naprawczym prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zarzucając bowiem sądowi I instancji naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1, 2, 7 Prawa budowlanego, skarga kasacyjna kwestionowała dopuszczalność badania powyższej okoliczności przez organy nadzoru budowlanego we wskazanym rodzaju postępowania. Pogląd ten i sformułowany zarzut, nie jest jednak zasadny.
Dostrzec należy, iż w powyższej kwestii wypowiedział się NSA w uchwale 7 sędziów z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/10. Sąd ten wskazał, iż przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązku złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Uzasadnienie tej uchwały oraz wydane na jej podstawie orzecznictwo sądowe wskazuje, iż stwierdzona w tezie tej uchwały niemożność zobowiązania inwestora do złożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie oznacza, że organ nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym w ogóle nie może tego prawa badać, w toku podejmowanych przez siebie czynności dowodowych. Skoro bowiem w postępowaniach dotyczących pozwolenia na budowę lub legalizacji obiektu wybudowanego samowolnie inwestor ma obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to taki sam warunek musi być spełniony, aby mogło nastąpić doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, do czego zmierzać może postępowanie naprawcze (art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Organy nadzoru budowlanego nie mogą pomijać tego, że wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest jednym z warunków legalnego wykonywania robót budowlanych, co wynika m.in. z art. 4 ustawy Prawo budowlane (por. też np. wyroki NSA: z dnia 22 sierpnia 2014 r., II OSK 490/13; z dnia 6 marca 2014 r., II OSK 2426/12; z dnia 27 lutego 2014 r., II OSK 2322/12; z dnia 1 lutego 2013 r., II OSK 270/12).
Mając na uwadze treść przywołanej wyżej uchwały oraz wypracowany na jej podstawie pogląd, podzielić należy stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku przez sąd I instancji. Kwestia bowiem badania w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 Prawa budowlanego - uprawnień inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może i powinna odbywać się w ramach prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania dowodowego. Wbrew zatem skardze kasacyjnej, sąd I instancji nie dokonał błędnej wykładni przepisów prawa materialnego wskazanych w podstawie wniesionego środka odwoławczego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Zajmując zaś stanowisko odnośnie do wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, wskazać należy, że wniosek ten rozpoznawany zostanie przez właściwy w tym zakresie sąd I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło