VIII SA/Wa 463/17

WyrokWSA w Warszawie2017-12-28

Skład orzekający: Marek Wroczyński, Leszek Kobylski, Iwona Owsińska-Gwiazda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wybudowanie murowanego garażu w miejscu projektowanej stalowej wiaty, na które wydano pozwolenie na budowę, stanowi istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, czy też samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wybudowanie całkowicie innego obiektu budowlanego (murowanego garażu zamiast stalowej wiaty) niż ten, na który wydano pozwolenie na budowę, stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego, a nie istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. W związku z tym, organy nadzoru budowlanego powinny zastosować procedurę właściwą dla samowoli budowlanej, a nie postępowanie naprawcze dotyczące istotnych odstępstw.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego dla garażu murowanego, który został wybudowany w miejscu projektowanej stalowej wiaty, na którą wydano pozwolenie na budowę. Organy nadzoru budowlanego uznały to za istotne odstępstwo od projektu i nałożyły obowiązek sporządzenia projektu zamiennego. Strony skarżące podnosiły, że jest to samowola budowlana, a nie odstępstwo. Sąd uchylił decyzje organów, uznając, że doszło do samowoli budowlanej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. G.i R. K. na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w m. [...]z dnia [...]stycznia 2017 r. nr [...]; 2) zasądza od [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących M. G. i R. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB" lub "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu odwołania R. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. (dalej jako: "PINB" lub "organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...], nakładającej na A. i R. M. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego budynku garażu zrealizowanego na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w R., uwzględniającego zakres dokonanych odstępstw od projektu zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta R. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę istniejącego budynku mieszkalnego oraz budowę wiaty stalowej na samochód osobowy usytuowanej w granicy z działką nr ew. [...] i [...] w terminie do 30 kwietnia 2017 r. – orzekła o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w m. R. zawiadomieniem z dnia 29.09.2014 r. poinformował strony o wszczęciu na wniosek R. K. postępowania administracyjnego w sprawie budowy garażu na działce położonej przy ul. [...] w R. W trakcie przeprowadzonych w dniu 02.12.2014 r. oględzin dokonanych na terenie w/w nieruchomości ustalono, że w granicy pomiędzy posesjami istnieje budynek garażowy. Skarżący wskazał, że obiekt został zrealizowany na przełomie 2011/2012 r. Wcześniej w tym miejscu istniały komórki oparte o ścianę budynku gospodarczego na jego działce. Komórki zostały rozebrane i w tym miejscu został postawiony budynek garażowy. W trakcie prowadzonego postępowania organ powiatowy ustalił, iż P. A. i R. M. uzyskali decyzję Prezydenta Miasta R. Nr [...] z dnia [...].08.2008 r. znak: [...], udzielającą pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę istniejącego budynku mieszkalnego usytuowanego w granicy z działką o nr ew. [...] oraz budowę wiaty stalowej na samochód osobowy w granicy z działką o nr ew. [...] i [...] na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w R. W dalszej kolejności PINB w m. R. przeprowadził w dniu 06.03.2015 r. ponowne oględziny, w trakcie których ustalił, iż w miejscu projektowanej wiaty stalowej na samochód osobowy objętej pozwoleniem na budowę nr [...] został wykonany garaż o wymiarach wewnętrznych [...] m x [...] m, głębokości [...] m oraz wysokości [...] - [...] m. Na froncie osadzone są wrota uchylne i drzwi. Garaż został dobudowany do starego budynku gospodarczego na posesji inwestora i ściany bocznej i tylnej istniejących na działce R. K. (przy granicy nieruchomości). R. K. oświadczył, że konstrukcja stalowa została wykonana 06.02.2015 r., o czym świadczy wykonanie posadzki i świeży beton w miejscach osadzenia słupów. Niniejsza sprawa była już przedmiotem postępowania prowadzonego przed [...]WINB. Organ II instancji w dniu [...].05.2015 r. wydał decyzję nr [...], którą uchylił decyzję PINB w m. R. nr [...] z dnia [...].03.2015 r., odmawiającą wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego garażu, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W sprawie stanowisko zajął również WSA w Warszawie, który wyrokiem z dnia 22.03.2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 624/15 oddalił skargę na w/w decyzję organu wojewódzkiego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB w m. R. w dniu [...].01.2017 r. wydał decyzję nr [...], którą nałożył na P. A. i R. M. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego budynku garażu zrealizowanego na działce o nr ew. [...] przy ul. [...] w R., uwzględniającego zakres dokonanych odstępstw od projektu zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...].08.2008 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę istniejącego budynku mieszkalnego oraz budowę wiaty stalowej na samochód osobowy usytuowanej w granicy z działką o nr ew. [...] i [...] w terminie do 30.04.2017 r. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia w ustawowym terminie złożył R.K. Organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania, utrzymując w całości w mocy zaskarżoną decyzję podniósł, że przy rozstrzyganiu sprawy był zgodnie z art. 153 p.p.s.a. związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Sądu z dnia 22.03.2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 624/15. Mając na uwadze powyższe wytyczne WSA w Warszawie, organ powiatowy zebrał zeznania od stron i świadków celem ustalenia daty wykonania rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego oraz wykonania spornego garażu. W świetle powyższych oświadczeń, organ powiatowy prawidłowo uznał, iż z zeznań stron i świadków nie wynika, aby zaistniała sytuacja skutkująca wygaśnięciem decyzji o pozwoleniu na budowę. Zdaniem organu II instancji w omawianej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających zajęcie odmiennego stanowiska, gdyż większość złożonych oświadczeń jest spójnych i logicznych. W toku niniejszego postępowania PINB w m. R. ustalił, iż w sprawie miało miejsce wykonanie budowy z istotnymi odstępstwami od projektu zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...].08.2008 r., polegające na wykonaniu zamkniętego garażu, czyli obiektu kubaturowego w miejsce otwartej wiaty, co należy zakwalifikować jako istotne odstępstwo od projektu. Mając na uwadze powyższe, zdaniem organu II instancji, z uwagi na zmianę charakterystycznych paramentów obiektu oraz konieczność stosowania warunków technicznych wymienionych w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (których nie stosujemy do wiat, a które należy zastosować w przypadku wykonania garażu), organ powiatowy prawidłowo nałożył na inwestorów obowiązek sporządzenia i dostarczenia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Organ odwoławczy wskazał, że w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego i prawnego należy zastosować postępowanie naprawcze z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, przytaczając in extenso literalną treść ww. przepisu. Odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, iż zastosowanie niniejszej procedury jest konieczne z punktu widzenia przepisów prawa budowlanego, niemniej jednak nie jest jednoznaczne z zaakceptowaniem istniejącego stanu faktycznego. Przedmiotowe postępowanie będzie kontynuowane po przedłożeniu żądanej dokumentacji lub po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu. Na obecnym etapie postępowania wydanie nakazu rozbiórki garażu byłoby co najmniej przedwczesne. Reasumując organ odwoławczy podniósł, że biorąc pod uwagę odstąpienia dokonane przy budowie obiektu, które jednocześnie wypełniają dyspozycję art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego, zasadnym jest prowadzenie postępowania naprawczego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia 14 maja 2017 r. złożyli M. G.- [...] i R. K. Zaskarżonej decyzji zarzucili: 1) niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, tj. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, poprzez błędną wykładnię art. 36 a. W szczególności poprzez uznanie, iż wybudowanie garażu murowanego, zamiast wiaty stalowej stanowi istotne odstępstwo od projektu, zamiast uznanie takiego działania za samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 p.b. oraz błędną wykładnię art. 48 p.b. i 51 p.b.; 2) naruszenie praw do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym, poprzez niezawiadamianie o terminie przeprowadzania dowodów z przesłuchań świadków; 3) niepełne przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy w procesie budowlanym nastąpiła przerwa, dłuższa niż 2 lata. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że jest bezsporne w sprawie, iż inwestor R. M. otrzymał w 2008 r. pozwolenie na budowę wiaty stalowej oraz to, iż nigdy nie zbudował wiaty stalowej lecz murowany garaż. W związku z powyższym nie można w tym przypadku mówić o istotnych bądź nieistotnych odstępstwach lecz o samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 ustawy Prawo budowlane. O istotnych bądź nieistotnych odstępstwach można by mówić w sytuacji, gdyby inwestor w rzeczywistości zbudowałby wiatę stalową i w ramach wybudowanej wiaty dokonał istotnych odstępstw, o których mowa w art. 36a p.b. Stanowisko, iż budowa innego obiektu, niż ten na który wydano pozwolenie, nie stanowi odstępstwa od zatwierdzonego projektu lecz samowolę budowlaną jest ugruntowane w orzecznictwie sądowym. Orzecznictwo do art. 36a jest jednoznaczne i odróżnia istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu od realizacji zupełnie innego obiektu niż wynikającego z pozwolenia na budowę. W niniejszej sprawie realizacja zamiast wiaty stalowej murowanego garażu wyklucza rozpatrywanie niniejszego przypadku w kategoriach istotnych odstępstw, a nakazuje traktowanie takiej budowy jako samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 p.b. Skarżący podkreślili, że obecny stan faktyczny przedstawia się w ten sposób, iż wybudowano garaż murowany z naruszeniem granicy posesji skarżącego, mimo, iż tak decyzja o warunkach zabudowy, jak i decyzja o udzieleniu pozwolenia na budowę pozwalały na budowę wiaty stalowej, w granicach posesji należącej do R. M. Dlatego też nie jest możliwe doprowadzenie wybudowanego garażu do stanu zgodnego z prawem. Nie jest możliwe, z przyczyn m.in. technicznych, przebudowanie garażu murowanego na wiatę stalową, a co za tym idzie prowadzenie postępowania naprawczego jest bezcelowe. Jedynym możliwym rozwiązaniem, przewidzianym w ustawie prawo budowlane, jest nakazanie rozbiórki nielegalnie wybudowanego garażu. Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów postępowania, skarżący wskazali, że zgodnie z art. 28 kpa są stronami postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 79 kpa organ nadzoru budowlanego miał obowiązek powiadomić ich o terminie przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków, czego nie uczynił. Organ nadzoru budowlanego II instancji, nie odniósł się w ogóle do tego zarzutu, mimo, iż był on przedmiotem odwołania. Organ nadzoru budowlanego nie odniósł się do zarzutu odnośnie przesłuchania świadka J. Z. Jak wynika z protokołu przesłuchania tego świadka, został on przesłuchany w zastępstwie innego świadka, co jest niedopuszczalne. Żadne przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości przesłuchiwania jednej osoby w zastępstwie innej. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowił art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz. 290 ze zm., dalej jako "p.b."). Przepis ten stanowi, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę – nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dot. projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Decyzja ta może być więc wydana wtedy, kiedy mamy do czynienia ze stanem niezgodnym z prawem powstałym na skutek działań inwestora. Przy czym przez pojęcie działań niezgodnych z prawem należy rozumieć prowadzenie robót budowlanych niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym lub innymi warunkami pozwolenia na budowę albo niezgodnie z dokonanym zgłoszeniem lub z przepisami, co w sumie doprowadza do sytuacji określonych w art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane tj. 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (zob. A. Gliniecki (red.). Prawo budowlane. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 729). Istota decyzji wydawanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 polega na tym, że na inwestora, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, nakłada się, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Stan zgodny z prawem, w rozumieniu komentowanego przepisu, oznacza przy tym w pierwszej kolejności zgodność z zatwierdzonym projektem budowlanym lub innymi warunkami pozwolenia na budowę albo zgodność z dokonanym zgłoszeniem (zob. A. Gliniecki (red.). Prawo budowlane. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 733). Dlatego też, aby zastosować dyspozycję art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego organ nadzoru powinien ustalić przede wszystkim, czy w stosunku do danego obiektu budowlanego wydane zostało pozwolenie na budowę (dokonano zgłoszenia) i jaki stan tego obiektu budowlanego przewidziany został w zatwierdzonym tym pozwoleniem projekcie budowlanym. Organ powinien także ustalić, czy pozwolenie (zgłoszenie) to nadal funkcjonuje w obrocie prawnym i czy przewidziane w nim ustalenia nie zostały następnie zmienione kolejnymi rozstrzygnięciami. Po tym dopiero powinien ustalić faktyczny stan danego obiektu (obecnie istniejący) i skonfrontować go ze stanem ustalonym na podstawie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Po powyższym ustaleniu organ będzie mógł przejść dopiero do określenia, czy ewentualne roboty budowlane wykonane niezgodnie z pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem odpowiadają innym przepisom prawa administracyjnego materialnego. Odnosząc powyższe uregulowania do stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić przede wszystkim, że organy nadzoru budowlanego, realizując wytyczne zawarte ww. prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 marca 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 624/15, ustaliły, że inwestorzy A. i R. małż. M. doprowadzili do wybudowania w miejscu projektowanej wiaty stalowej garażu murowanego. Powyższe roboty zostały zrealizowane w ramach wydanego pozwolenia na budowę Nr [...] z dnia [...].08.2008 r. zezwalającego im na rozbudowę i nadbudowę istniejącego budynku mieszkalnego oraz budowę wiaty stalowej na samochód osobowy usytuowanej w granicy z działką o nr ew. [...] i [...]. Organy po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, na podstawie oświadczeń inwestorów oraz dowodów z przesłuchania świadków, uznały, że przerwy w wykonywanych robotach budowlanych objętych ww. pozwoleniem budowlanym nie trwały dłużej niż 2 lata, w związku z powyższym nie doszło do wygaśnięcia ww. pozwolenia na budowę i realizowane prace budowlane wykonywane były na podstawie aktualnego w ich dacie pozwolenia na budowę. Jednocześnie organy nadzoru budowlanego uznały, że wykonanie zamkniętego garażu, czyli obiektu kubaturowego, w miejscu otwartej wiaty należy zakwalifikować jako istotne odstąpienia od projektu. Konsekwencją powyższego jest obowiązek dokonania przez inwestorów czynności naprawczych określonych w art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. W ocenie Sądu brak podstaw do przyjęcia takiego rozstrzygnięcia. Z materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie wynika, że nie zaistniały przesłanki umożliwiające zalegalizowanie wykonanych prac na podstawie przepisu art. 51 Prawa budowlanego, ponieważ z ustaleń organów wynika, że został wybudowany obiekt istotnie różniący się konstrukcyjnie od obiektu na który wydane było pozwolenia na budowę (murowany garaż zamknięty, a nie stalowa wiata), a ponadto ww. garaż został wybudowany z wykorzystaniem ściany należącej do skarżącego R. K., bez jego wiedzy i ewentualnej zgody. W świetle art. 3 pkt 2 i 3 oraz art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wiata składająca się z fundamentów, oraz dachu posadowionego na słupach i nieposiadająca ścian jest budowlą, a nie budynkiem, czy obiektem małej architektury. Za podstawowe cechy wiaty należy uznać wsparcie danej budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2008 r., II SA/Wa 800/08, LEX nr 526537, wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 listopada 2010 r., II SA/Kr 973/10, LEX nr 753719). Natomiast zamknięty murowany garaż to niewątpliwie budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Z powyższego wynika, że inwestorzy w istocie wybudowali całkowicie inny obiekt budowlany, aniżeli ten, na którego realizację uzyskali pozwolenie na budowę. Został on również umiejscowiony na nieruchomości inaczej, niż planowano to dla projektowanej wiaty, co wynika z przedstawionego projektu zagospodarowania działki. W ocenie Sądu powyższy stan faktyczny uzasadnia tezę o samowoli budowlanej inwestorów, którzy wprawdzie posiadali pozwolenie na budowę m.in. wiaty stalowej na samochód osobowy, ale zrealizowali zupełnie inny obiekt niż przewidywało to pozwolenie z dnia [...].08.2008 r. Nie ulega wątpliwości, że inwestorzy nie dysponowali innym ostatecznym pozwoleniem na budowę. Nie można zupełnie podzielić poglądu zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, że powyższe okoliczności stanowią podstawę do prowadzenia postępowania w sprawie odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. Czym innym jest dokonanie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, co można ocenić dopiero w toku analizy sposobu realizacji inwestycji przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie, a czym innym samowolna realizacja zatwierdzonego wprawdzie projektu budowlanego, ale innego obiektu, niż wskazany w ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Takie działanie inwestora nie jest odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego, lecz samowolą budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. Potwierdza to również brzmienie art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego, który zawiera katalog istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu. Zgodnie z powołanym przepisem jako istotne odstępstwa ustawodawca traktuje zmiany w zakresie projektu zagospodarowania działki lub terenu, charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji, zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne, zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części oraz ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Nie można jednak twierdzić, że taką zmianą jest dokonanie realizacji innej inwestycji niż to wynika z pozwolenia na budowę z roku 2008 r. Tego rodzaju wykładnia prowadziłaby do wniosków pozwalających na przyjęcie, że dysponowanie przez inwestora ostatecznym pozwoleniem na budowę umożliwia mu realizację dowolnej inwestycji na dowolnej działce czy w dowolnym miejscu, bez względu chociażby na sposób zagospodarowania terenu. Zdaniem Sądu materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje na wybudowanie obiektu (garażu murowanego) w warunkach samowoli budowlanej. W takiej sytuacji, nie ma podstaw do traktowania tego budynku jako inwestycji zrealizowanej z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 36a ust. 5 p.b., gdyż takie zmiany trudno uznać jedynie jako odstępstwo w projekcie zagospodarowania działki lub terenu. W świetle powyższych rozważań uzasadnione było uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Obowiązkiem organów nadzoru budowlanego będzie, po ewentualnym uzupełnieniu materiału dowodowego, zastosowanie odpowiedniej kwalifikacji prawnej załatwienia sprawy zgodnie z wyrażonymi przez Sąd wskazaniami z art.48 Prawa budowlanego, a nie art. 50 i 51 p.b., jak błędnie przyjmuje się w zaskarżonej decyzji. Nie można przyjęć poglądu, który wynika z zaskarżonej decyzji , że wystarczy mieć pozwolenie na budowę i można realizować tę budowę na dowolnie wybranej działce i w dowolnym kształcie, gdyż w takiej sytuacji nie można mówić o samowoli budowlanej, a jedynie o konieczności przeprowadzenia w ostateczności postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50-51 p.b. O błędnej kwalifikacji prawnej odsyłającej do art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. w przypadku samowolnego wybudowania obiektu budowlanego innego niż wynikającego z pozwolenia na budowę, może świadczyć chociażby to, że nie ma możliwości w oparciu o ww. przepis nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem (w sprawie przebudowanie garażu murowanego w wiatę stalową). Ponadto usytuowanie obiektu budowlanego (chodzi cały czas o ww. garaż murowany) częściowo na innej działce, niż było to określone w pozwoleniu na budowę, nie jest istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.), lecz samowolę budowlaną z art. 48 Prawa budowlanego. Wskazać w tym miejscu należy, że przepis art. 48 Prawa budowlanego również przewiduje możliwość legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu, wszak inny jest tryb i warunki takiej legalizacji (art. 48 ust. 2, 3 i 5 oraz art. 49 u.p.b.). W tym stanie rzeczy, skoro skarga została oparta na usprawiedliwionych podstawach na mocy art. 145 § 1 pkt c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz. 270 j.t. ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji (punkt 1 wyroku). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (punkt 2 wyroku).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło